ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1081

ਮਾਰੂ ਸੋਲਹੇ ਮਹਲਾ ੫    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਤੂ ਸਾਹਿਬੁ ਹਉ ਸੇਵਕੁ ਕੀਤਾ ॥ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਸਭੁ ਤੇਰਾ ਦੀਤਾ ॥ ਕਰਨ ਕਰਾਵਨ ਸਭੁ ਤੂਹੈ ਤੂਹੈ ਹੈ ਨਾਹੀ ਕਿਛੁ ਅਸਾੜਾ ॥੧॥ ਤੁਮਹਿ ਪਠਾਏ ਤਾ ਜਗ ਮਹਿ ਆਏ ॥ ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਣਾ ਸੇ ਕਰਮ ਕਮਾਏ ॥ ਤੁਝ ਤੇ ਬਾਹਰਿ ਕਿਛੂ ਨ ਹੋਆ ਤਾ ਭੀ ਨਾਹੀ ਕਿਛੁ ਕਾੜਾ ॥੨॥ ਊਹਾ ਹੁਕਮੁ ਤੁਮਾਰਾ ਸੁਣੀਐ ॥ ਈਹਾ ਹਰਿ ਜਸੁ ਤੇਰਾ ਭਣੀਐ ॥ ਆਪੇ ਲੇਖ ਅਲੇਖੈ ਆਪੇ ਤੁਮ ਸਿਉ ਨਾਹੀ ਕਿਛੁ ਝਾੜਾ ॥੩॥ ਤੂ ਪਿਤਾ ਸਭਿ ਬਾਰਿਕ ਥਾਰੇ ॥ ਜਿਉ ਖੇਲਾਵਹਿ ਤਿਉ ਖੇਲਣਹਾਰੇ ॥ ਉਝੜ ਮਾਰਗੁ ਸਭੁ ਤੁਮ ਹੀ ਕੀਨਾ ਚਲੈ ਨਾਹੀ ਕੋ ਵੇਪਾੜਾ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1081}

pdArQ:- hau—hauN, mYN [ jIau—ijMd [ ipMfu—srIr [ sBu—hr QW [ AswVw—swfw [1[

qumih—qUM (Awp) hI [ pTwey—Byjy, G`ly [ quDu Bwxw—qYƒ cMgw l`gw [ sy—auh {bhu-vcn} [ qy—qoN [ qw BI—ieqnw Kljgn huMidAW BI [ kwVw—icMqw-i&kr [2[

aUhw—auQy, aus lok ivc, prlok ivc [ suxIAY—suixAw jWdw hY [ eIhw—ieQy, ies lok ivc [ BxIAY—aucwirAw jWdw hY [ Awpy lyK—qUM Awp hI lyKy ilKx vwlw [ AlyKY—(qUM) lyKy qoN bwhr [ isau—nwl [ JwVw—JyVw, JgVw [3[

siB—swry [ Qwry—qyry [ auJVu—AOJV, kurwh [ mwrgu—(is`Dw) rsqw [ vypwVw—aulty rhy [ ko—koeI mnu`K [4[

ArQ:- hy pRBU! qUM (myrw) mwlk hYN, mYN qyrw (pYdw) kIqw hoieAw syvk hW [ ieh ijMd ieh srIr sB kuJ qyrw id`qw hoieAw hY [ hy pRBU! (jgq ivc) sB kuJ krn vwlw qUM hI hYN (jIvW pwsoN) krwx vwlw BI qUM hI hYN [ AsW jIvW dw koeI zor nhIN c`l skdw [1[

hy pRBU! qUM hI (jIvW ƒ) Byjdw hYN, qW (ieh) jgq ivc AwauNdy hn [ jo qYƒ cMgw l`gdw hY, ausy qrHW dy krm jIv krdy hn [ hy pRBU! qyry hukm qoN bwhr kuJ BI nhIN ho skdw [ ieqnw Kljgn huMidAW BI qYƒ koeI icMqw-i&kr nhIN hY [2[

hy pRBU! prlok ivc BI qyrw (hI) hukm (c`l irhw) suixAw jw irhw hY, ies lok ivc BI qyrI hI is&iq-swlwh aucwrI jw rhI hY [ hy pRBU! qUM Awp hI (jIvW dy kIqy krmW dy) lyKy (ilKx vwlw hYN), qUM Awp hI lyKy qoN bwhr hYN [ qyry nwl (jIv) koeI JgVw nhIN pw skdy [3[

hy pRBU! qUM (sB jIvW dw) ipqw hYN, swry (jIv) qyry b`cy hn [ ijvyN qUM (iehnW b`icAW ƒ) iKfWdw hYN, iqvyN hI ieh Kyf skdy hn [ hy pRBU! Zlq rsqw qy TIk rsqw sB kuJ qUM Awp hI bxwieAw hoieAw hY [ koeI BI jIv (Awpxy Awp) Zlq rsqy au~qy qur nhIN skdw [4[

ਇਕਿ ਬੈਸਾਇ ਰਖੇ ਗ੍ਰਿਹ ਅੰਤਰਿ ॥ ਇਕਿ ਪਠਾਏ ਦੇਸ ਦਿਸੰਤਰਿ ॥ ਇਕ ਹੀ ਕਉ ਘਾਸੁ ਇਕ ਹੀ ਕਉ ਰਾਜਾ ਇਨ ਮਹਿ ਕਹੀਐ ਕਿਆ ਕੂੜਾ ॥੫॥ ਕਵਨ ਸੁ ਮੁਕਤੀ ਕਵਨ ਸੁ ਨਰਕਾ ॥ ਕਵਨੁ ਸੈਸਾਰੀ ਕਵਨੁ ਸੁ ਭਗਤਾ ॥ ਕਵਨ ਸੁ ਦਾਨਾ ਕਵਨੁ ਸੁ ਹੋਛਾ ਕਵਨ ਸੁ ਸੁਰਤਾ ਕਵਨੁ ਜੜਾ ॥੬॥ ਹੁਕਮੇ ਮੁਕਤੀ ਹੁਕਮੇ ਨਰਕਾ ॥ ਹੁਕਮਿ ਸੈਸਾਰੀ ਹੁਕਮੇ ਭਗਤਾ ॥ ਹੁਕਮੇ ਹੋਛਾ ਹੁਕਮੇ ਦਾਨਾ ਦੂਜਾ ਨਾਹੀ ਅਵਰੁ ਧੜਾ ॥੭॥ ਸਾਗਰੁ ਕੀਨਾ ਅਤਿ ਤੁਮ ਭਾਰਾ ॥ ਇਕਿ ਖੜੇ ਰਸਾਤਲਿ ਕਰਿ ਮਨਮੁਖ ਗਾਵਾਰਾ ॥ ਇਕਨਾ ਪਾਰਿ ਲੰਘਾਵਹਿ ਆਪੇ ਸਤਿਗੁਰੁ ਜਿਨ ਕਾ ਸਚੁ ਬੇੜਾ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1081}

pdArQ:- ieik—{l&z ‘iek’ qoN bhu-vcn} keI [ igRh—Gr [ pTwey—Byjy [ dys idsMqir—dys dys AMqir, hor hor dysW ivc [ iek hI kau—keIAW ƒ [ ien mih—qyry iehnW kMmW ivc [ kUVw—JUTw, Zlq [ ikAw khIAY—kIh ikhw jw skdw hY? nhIN ikhw jw skdw [5[

kvn—kOx? ikhVI? sYswrI—igRhsqI [ dwnw—isAwxw [ hoCw—mUrK, kwhly suBwau vwlw [ surqw—au~cI suriq vwlw, au~cI sUJ vwlw [ jVw—jVH, mUrK [6[

hukmy—(qyry) hukm ivc hI [ hukim—hukm Anuswr [ DVw—(qyry mukwbly qy) bl vwlw [7[

swgru—smuMdr [ Aiq Bwrw—bhuq v`fw [ KVy—pw id`qy, Byj id`qy [ rswqil—nrk ivc [ kir—kr ky, bxw ky [ mnmuK—mn dy murId [ gwvwrw—mUrK [ lµGwvih—qUM lµGWdw hYN [ scu—sdw kwiem rihx vwlw [ byVw—jhwz [8[

ArQ:- hy pRBU! keI jIv AYsy hn ijnHW ƒ qUM Gr ivc ibTwl r`iKAw hY [ keI AYsy hn ijnHW ƒ qUM hor hor dysW ivc Byjdw hYN [ keI jIvW ƒ qUM Gwh Koqrn qy lw id`qw hY, keIAW ƒ qUM rwjy bxw id`qw hY [ qyry iehnW kMmW ivcoN iksy kMm ƒ Zlq nhIN AwiKAw jw skdw [5[

hy pRBU! qyry hukm qoN bwhr nwh koeI mukqI hY nwh koeI nrk hY [ qyry hukm qoN ibnw nwh koeI igRhsqI hY nwh koeI Bgq bx skdw hY [ nwh koeI v`fy ijgry vwlw hY nwh koeI hoCy suBwau vwlw hY [ qyry hukm qoN ibnw nwh koeI au~cI sUJ vwlw hY qy nwh koeI mUrK hY [6[

hy pRBU! qyry hI hukm ivc (iksy ƒ) mukqI (imldI) hY, qyry hI hukm ivc (iksy ƒ) nrk (imldw) hY [ qyry hI hukm ivc koeI igRhsqI hY qy koeI Bgq hY [ hy pRBU! qyry hI hukm ivc koeI kwhly suBwau vwlw hY qy koeI gMBIr suBwau vwlw hY [ qyry twkry qy hor koeI DVw hY hI nhIN [7[

hy pRBU! ieh byAMq v`fw sMswr-smuMdr qUM Awp hI bxwieAw hY [ (ieQy) keI jIvW ƒ mn dy murId-mUrK bxw ky qUM Awp hI nrk ivc pWdw hYN [ keI jIvW ƒ qUM Awp hI (ies sMswr-smuMdr qoN) pwr lµGw lYNdw hYN [ ijnHW vwsqy qUM gurU ƒ sdw kwiem rihx vwlw jhwz bxw dyNdw hYN [8[

ਕਉਤਕੁ ਕਾਲੁ ਇਹੁ ਹੁਕਮਿ ਪਠਾਇਆ ॥ ਜੀਅ ਜੰਤ ਓਪਾਇ ਸਮਾਇਆ ॥ ਵੇਖੈ ਵਿਗਸੈ ਸਭਿ ਰੰਗ ਮਾਣੇ ਰਚਨੁ ਕੀਨਾ ਇਕੁ ਆਖਾੜਾ ॥੯॥ ਵਡਾ ਸਾਹਿਬੁ ਵਡੀ ਨਾਈ ॥ ਵਡ ਦਾਤਾਰੁ ਵਡੀ ਜਿਸੁ ਜਾਈ ॥ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਬੇਅੰਤ ਅਤੋਲਾ ਹੈ ਨਾਹੀ ਕਿਛੁ ਆਹਾੜਾ ॥੧੦॥ ਕੀਮਤਿ ਕੋਇ ਨ ਜਾਣੈ ਦੂਜਾ ॥ ਆਪੇ ਆਪਿ ਨਿਰੰਜਨ ਪੂਜਾ ॥ ਆਪਿ ਸੁ ਗਿਆਨੀ ਆਪਿ ਧਿਆਨੀ ਆਪਿ ਸਤਵੰਤਾ ਅਤਿ ਗਾੜਾ ॥੧੧॥ ਕੇਤੜਿਆ ਦਿਨ ਗੁਪਤੁ ਕਹਾਇਆ ॥ ਕੇਤੜਿਆ ਦਿਨ ਸੁੰਨਿ ਸਮਾਇਆ ॥ ਕੇਤੜਿਆ ਦਿਨ ਧੁੰਧੂਕਾਰਾ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਪਰਗਟੜਾ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1081}

pdArQ:- kauqku—Kyl, qmwSw [ kwlu—mOq [ hukim—hukm ivc [ pTwieAw—ByijAw [ Epwie—pYdw kr ky [ smwieAw—lIn kr dyNdw hY, mukw dyNdw hY [ ivgsY—^uS huMdw hY [ siB—swry [ mwxy—mwxdw hY [ rcnu—jgq-rcnw [ AwKwVw—AKwVw, ipV [9[

nweI—vifAweI [ jweI—QW [ Agm—AphuMc [ Agocru—{A-go-cru} ieMidRAW dI phuMc qoN pry [ AwhwVw—mwp, qol [10[

Awpy—Awp hI [ inrMjn—{inr-AMjn} (mwieAw dy moh dI) kwlK qoN rihq [ pUjw—pu`jdw hY, A`pVdw hY, brwbr dw hY [ igAwnI—fUMGI sWJ pwx vwlw [ iDAwnI—suriq joVn vwlw [ gwVw sqvMqw—bhuq au~cy Awcrn vwlw [11[

kyqiVAw idn—AnykW idn, Fyr smw [ gupqu—luikAw hoieAw [ suMin—suM\ ivc, APur hwlq ivc, aus hwlq ivc ijQy koeI Purnw nhIN au~Tdw [ DuMDUkwrw—hnyrw hI hnyrw, auh hwlq jo jIvW dI smJ qoN pry hY [ krqw—krdw hY [12[

ArQ:- hy BweI! ieh kwl (mOq, jo pRBU dw bxwieAw iek) iKfOxw (hI hY, aus ny Awpxy) hukm Anuswr (jgq ivc) ByijAw hY [ (pRBU Awp hI) swry jIvW ƒ pYdw kr ky mukw dyNdw hY [ (pRBU Awp hI ies qmwSy ƒ) vyK irhw hY (qy vyK vyK ky) ^uS ho irhw hY, (sB jIvW ivc ivAwpk ho ky Awp hI) swry rMg mwx irhw hY [ ies jgq-rcnw ƒ aus ny iek AKwVw bxwieAw hoieAw hY [9[

hy BweI! auh mwlk-pRBU (bhuq) v`fw hY, aus dI vifAweI (BI bhuq) v`fI hY, auh bVw v`fw dwqw hY, aus dI QW (ijQy auh rihMdw hY bhuq) v`fI hY [ auh AphuMc hY, igAwn-ieMidRAW dI phuMc qoN pry hY, byAMq hY, qoilAw nhIN jw skdw [ aus dy qolx leI koeI BI mwp-qol nhIN hY [10[

hy BweI! hor koeI BI jIv aus dw mu`l nhIN pw skdw, auh inrlyp pRBU Awpxy brwbr dw Awp hI hY [ auh Awp hI Awpxy Awp ƒ jwxn vwlw hY, Awp hI Awpxy Awp ivc smwDI lwx vwlw hY [ auh bhuq hI au~cy Awcrn vwlw hY [11[

hy BweI! (hux jgq bxn qy isAwxy) AwKdy hn ik byAMq smw auh gupq hI irhw, byAMq smw auh APur AvsQw ivc itikAw irhw [ byAMq smw iek AYsI AvsQw bxI rhI jo jIvW dI smJ qoN pry hY [ iPr aus ny Awp hI Awpxy Awp ƒ (jgq-rUp ivc) prgt kr ilAw [12[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh