ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1072

ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਕੋਟਿ ਲਖ ਬਾਹਾ ॥ ਹਰਿ ਜਸੁ ਕੀਰਤਨੁ ਸੰਗਿ ਧਨੁ ਤਾਹਾ ॥ ਗਿਆਨ ਖੜਗੁ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਦੀਨਾ ਦੂਤ ਮਾਰੇ ਕਰਿ ਧਾਈ ਹੇ ॥੯॥ ਹਰਿ ਕਾ ਜਾਪੁ ਜਪਹੁ ਜਪੁ ਜਪਨੇ ॥ ਜੀਤਿ ਆਵਹੁ ਵਸਹੁ ਘਰਿ ਅਪਨੇ ॥ ਲਖ ਚਉਰਾਸੀਹ ਨਰਕ ਨ ਦੇਖਹੁ ਰਸਕਿ ਰਸਕਿ ਗੁਣ ਗਾਈ ਹੇ ॥੧੦॥ ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਉਧਾਰਣਹਾਰਾ ॥ ਊਚ ਅਥਾਹ ਅਗੰਮ ਅਪਾਰਾ ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੇ ਪ੍ਰਭੁ ਅਪਨੀ ਸੋ ਜਨੁ ਤਿਸਹਿ ਧਿਆਈ ਹੇ ॥੧੧॥ ਬੰਧਨ ਤੋੜਿ ਲੀਏ ਪ੍ਰਭਿ ਮੋਲੇ ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਕੀਨੇ ਘਰ ਗੋਲੇ ॥ ਅਨਹਦ ਰੁਣ ਝੁਣਕਾਰੁ ਸਹਜ ਧੁਨਿ ਸਾਚੀ ਕਾਰ ਕਮਾਈ ਹੇ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1072}

pdArQ:- koit—kRoV [ bwhw—bwhW, swQI, mddgwr [ jsu kIrqnu—is&iq-swlwh [ sMig qwhw—aus (mnu`K) dy pws [ KVgu—qlvwr [ kir—kr ky [ dUq—(kwmwidk) vYrI [ DweI—h`lw [9[

jpu jpny—jpx-jog jp [ jIiq—ij`q ky [ Gir Apny—Awpxy Gr ivc, sÍY-srUp ivc, pRBU-crnW ivc [ rsik—rs nwl, pRym nwl [ gweI—gWdw hY [10[

auDwrxhwrw—ivkwrW qoN bcw skx vwlw [ AQwh—bhuq hI fUMGw [ AgMm—AphuMc [ iqsih—iqsu hI, aus (prmwqmw) ƒ hI {ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw   u  au~f igAw hY} [11[

qoiV—qoV ky [ pRiB—pRBU ny [ Gr goly—Gr dy syvk [ Anhd—iek-rs, lgwqwr, ibnw vjwey v`j irhw [ rux Jux—im`Tw surIlw rwg [ ruxJuxkwru—lgwqwr ho irhw im`Tw surIlw rwg [ shj—Awqmk Afolqw [ Duin—sur [ swcI—sdw kwiem rihx vwlI [12[

ArQ:- hy BweI! (ijvyN vYrIAW dw twkrw krn leI bhuqIAW bwhW bhuqy Brw qy swQI mnu`K vwsqy shwrw huMdy hn, iqvyN kwmwidk vYrIAW dy twkry qy mnu`K vwsqy) prmwqmw dw nwm (mwno) l`KW kRoVW bwhW hY, prmwqmw dw js-kIrqn aus dy pws Dn hY [ ijs mnu`K ƒ prmwqmw Awqmk jIvn dI sUJ dI qlvwr ikrpw kr ky dyNdw hY, auh mnu`K h`lw kr ky kwmwidk vYrIAW ƒ mwr lYNdw hY [9[

hy BweI! prmwqmw dy nwm dw jwp jipAw kro, iehI jpx-jog jp hY [ (ies jp dI brkiq nwl kwmwidk vYrIAW ƒ) ij`q ky Awpxy Asl Gr ivc itky rhogy [ cOrwsI l`K jUnW dy nrk vyKxy nhIN pYxgy [ (ijhVw mnu`K) pRym nwl pRBU dy gux gWdw hY (aus ƒ ieh Pl pRwpq huMdw hY [10[

hy BweI! prmwqmw KMfW bRhmMfW dy jIvW ƒ ivkwrW qoN bcwx-jog hY [ auh pRBU au~cw hY AQwh hY AphuMc hY byAMq hY [ ijs mnu`K auqy auh AwpxI ikrpw krdw hY auh mnu`K ausy pRBU ƒ hI ismrdw  rihMdw hY [11[

hy BweI! ijs mnu`K dy (mwieAw dy moh dy) bMDn qoV ky pRBU ny aus ƒ Awpxw bxw ilAw, imhr kr ky ijs ƒ aus ny Awpxy Gr dw dws bxw ilAw, auh mnu`K sdw-iQr hir-nwm ismrn dI kwr krdw hY, aus dy AMdr Awqmk Afolqw dI qwr b`JI rihMdI hY, aus dy AMdr is&iq-swlwh dw (mwno) lgwqwr im`Tw surIlw rwg huMdw rihMdw hY [12[

ਮਨਿ ਪਰਤੀਤਿ ਬਨੀ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੀ ॥ ਬਿਨਸਿ ਗਈ ਹਉਮੈ ਮਤਿ ਮੇਰੀ ॥ ਅੰਗੀਕਾਰੁ ਕੀਆ ਪ੍ਰਭਿ ਅਪਨੈ ਜਗ ਮਹਿ ਸੋਭ ਸੁਹਾਈ ਹੇ ॥੧੩॥ ਜੈ ਜੈ ਕਾਰੁ ਜਪਹੁ ਜਗਦੀਸੈ ॥ ਬਲਿ ਬਲਿ ਜਾਈ ਪ੍ਰਭ ਅਪੁਨੇ ਈਸੈ ॥ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਦੂਜਾ ਅਵਰੁ ਨ ਦੀਸੈ ਏਕਾ ਜਗਤਿ ਸਬਾਈ ਹੇ ॥੧੪॥ ਸਤਿ ਸਤਿ ਸਤਿ ਪ੍ਰਭੁ ਜਾਤਾ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਸਦਾ ਮਨੁ ਰਾਤਾ ॥ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਜੀਵਹਿ ਜਨ ਤੇਰੇ ਏਕੰਕਾਰਿ ਸਮਾਈ ਹੇ ॥੧੫॥ ਭਗਤ ਜਨਾ ਕਾ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਪਿਆਰਾ ॥ ਸਭੈ ਉਧਾਰਣੁ ਖਸਮੁ ਹਮਾਰਾ ॥ ਸਿਮਰਿ ਨਾਮੁ ਪੁੰਨੀ ਸਭ ਇਛਾ ਜਨ ਨਾਨਕ ਪੈਜ ਰਖਾਈ ਹੇ ॥੧੬॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1072}

pdArQ:- min—(ijs mnu`K dy) mn ivc [ prqIiq—srDw [ pRB—hy pRBU! miq myrI—‘myrI myrI’ krn vwlI miq, mmqw vwlI miq [ AMgIkwru—p`K [ pRiB—pRBU ny [ soB—soBw [ suhweI—sohxI bxI [13[

jY jYkwru—is&iq-swlwh [ jgdIsY—jgdIs dI, jgq dy mwlk dI (jgq-eIs) [ jweI—jweIN, mYN jWdw hW [ eIs—eISÍr [ jgiq sbweI—swry jgq ivc [14[

siq—sdw kwiem rihx vwlw [ prswid—ikrpw nwl [ rwqw—rMigAw hoieAw [ ismir—ismr ky [ eykMkwir—iek-EAMkwr ivc, srb-ivAwpk ivc [15[

auDwrxu—pwr lµGwx jogw [ puMnI—pUrI hoeI [ pYj—lwj, ie`zq [16[

ArQ:- hy pRBU! ijs mnu`K dy mn ivc qyrI srDw bx jWdI hY, aus dy AMdroN haumY dUr ho jWdI hY, aus dI mmqw vwlI bu`DI nws ho jWdI hY [ hy BweI! Awpxy pRBU ny ijs mnu`K dI shwieqw kIqI, aus dI swry jgq ivc soBw cmk peI [13[

hy BweI! jgq dy mwlk pRBU dI is&iq-swlwh krdy rho [ mYN qW Awpxy eISÍr pRBU qoN sdw sdky jWdw hW [ aus pRBU qoN ibnw (aus vrgw) hor koeI nhIN id`sdw [ swry jgq ivc auh iek Awp hI Awp hY [14[

hy BweI! ijs mnu`K ny prmwqmw ƒ sdw-iQr sdw-iQr jwx ilAw hY aus dw mn gurU dI ikrpw nwl aus ivc rMigAw rihMdw hY [ hy pRBU! qyry syvk qyrw nwm ismr ismr ky Awqmk jIvn hwsl krdy hn, auh sdw qyry srb-ivAwpk srUp ivc lIn rihMdy hn [15[

hy BweI! swfw mwlk-pRBU Awpxy BgqW dw ipAwrw hY, sB jIvW dw pwr-auqwrw krn vwlw hY [ aus dw nwm ismr ismr ky aus dy BgqW dI hryk Aws pUrI ho jWdI hY [ hy nwnk! prmwqmw Awpxy syvkW dI sdw lwj r`Kdw hY [16[1[

ਮਾਰੂ ਸੋਲਹੇ ਮਹਲਾ ੫    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਸੰਗੀ ਜੋਗੀ ਨਾਰਿ ਲਪਟਾਣੀ ॥ ਉਰਝਿ ਰਹੀ ਰੰਗ ਰਸ ਮਾਣੀ ॥ ਕਿਰਤ ਸੰਜੋਗੀ ਭਏ ਇਕਤ੍ਰਾ ਕਰਤੇ ਭੋਗ ਬਿਲਾਸਾ ਹੇ ॥੧॥ ਜੋ ਪਿਰੁ ਕਰੈ ਸੁ ਧਨ ਤਤੁ ਮਾਨੈ ॥ ਪਿਰੁ ਧਨਹਿ ਸੀਗਾਰਿ ਰਖੈ ਸੰਗਾਨੈ ॥ ਮਿਲਿ ਏਕਤ੍ਰ ਵਸਹਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਪ੍ਰਿਉ ਦੇ ਧਨਹਿ ਦਿਲਾਸਾ ਹੇ ॥੨॥ ਧਨ ਮਾਗੈ ਪ੍ਰਿਉ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਧਾਵੈ ॥ ਜੋ ਪਾਵੈ ਸੋ ਆਣਿ ਦਿਖਾਵੈ ॥ ਏਕ ਵਸਤੁ ਕਉ ਪਹੁਚਿ ਨ ਸਾਕੈ ਧਨ ਰਹਤੀ ਭੂਖ ਪਿਆਸਾ ਹੇ ॥੩॥ ਧਨ ਕਰੈ ਬਿਨਉ ਦੋਊ ਕਰ ਜੋਰੈ ॥ ਪ੍ਰਿਅ ਪਰਦੇਸਿ ਨ ਜਾਹੁ ਵਸਹੁ ਘਰਿ ਮੋਰੈ ॥ ਐਸਾ ਬਣਜੁ ਕਰਹੁ ਗ੍ਰਿਹ ਭੀਤਰਿ ਜਿਤੁ ਉਤਰੈ ਭੂਖ ਪਿਆਸਾ ਹੇ ॥੪॥ ਸਗਲੇ ਕਰਮ ਧਰਮ ਜੁਗ ਸਾਧਾ ॥ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਰਸ ਸੁਖੁ ਤਿਲੁ ਨਹੀ ਲਾਧਾ ॥ ਭਈ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਨਕ ਸਤਸੰਗੇ ਤਉ ਧਨ ਪਿਰ ਅਨੰਦ ਉਲਾਸਾ ਹੇ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 1072}

pdArQ:- sMgI—swQI, ‘nwir’ dw swQI, kwieAW dw swQI [ jogI—(Asl ivc) inrlyp, ivrkq (jIvwqmw) [ nwir—iesqRI, kwieAW [ lptwxI—lptI hoeI hY, cMbVI hoeI hY [ auriJ rhI—(kwieAW-iesqRI jIvwqmw jogI nwl) aulJI hoeI hY, aus ƒ Awpxy moh ivc Psw rhI hY [ ikrq—ipCly kIqy krm [ ikrq sMjogI—kIqy krmW dy sMjogW nwl [ iekqRw—iek`Ty [ krqy—krdy hn [1[

ipru—(kwieAW-iesqRI dw) Ksm, jIvwqmw [ Dn—iesqRI, kwieAW [ qqu—qurq [ mwny—mMndI hY [ Dnih—kwieAW-iesqRI ƒ [ sIgwir—isMgwr ky [ sMgwnY—(Awpxy) nwl [ imil—iml ky [ ipRau—jIvwqmw-pqI [2[

mwgY—mMgdI hY [ bhu ibiD—keI qrHW [ DwvY—dOiVAw iPrdw hY [ pwvY—hwsl krdw hY [ jo—jo kuJ [ Awix—ilAw ky [ iek vsqu—nwm-pdwrQ [ kau—ƒ [ rhqI—bxI rihMdI hY [3[

ibnau—bynqI [ doaU kr—dovyN h`Q [ jorY—joVdI hY [ ipRA—hy ipAwry! prdyis—prwey dys  ivc [ Gir morY—myry Gr ivc, myry ivc hI [ igRh BIiqir—myry hI Gr ivc, iesy kwieAW ivc [ ijqu—ijs (bxj) dI rwhIN [4[

sgly—swry [ sgly jug—swry jugW ivc, sdw qoN hI [ krm Drm swDw—imQy hoey Dwrimk kMm kIqy gey hn [ iqlu—rqw Br BI [ lwDw—l`Bw [ sqsMgy—swD sMgiq ivc [ Anµd aulwsw—Awqmk Awnµd [5[

ArQ:- hy BweI! (ieh jIvwqmw Asl ivc ivrkq) jogI (hY, ieh kwieAW-) iesqRI dw swQI (jdoN bx jWdw hY, qW kwieAW-) iesqRI (ies nwl) lptI rihMdI hY, ies ƒ Awpxy moh ivc PsWdI rihMdI hY, (qy ies nwl mwieAw dy) rMg rs mwxdI rihMdI hY [ kIqy krmW dy sMjogW nwl (ieh jIvwqmw Aqy kwieAW) iek`Ty huMdy hn, qy, (dunIAw dy) Bog iblws krdy rihMdy hn [1[

hy BweI! jo kuJ jIvwqmw-pqI kwieAW-iesqRI ƒ AwKdw hY auh qurq mMndI hY [ jIvwqmw-pqI kwieAW-iesqRI ƒ sjw-sMvwr ky Awpxy nwl r`Kdw hY [ iml ky idn rwq ieh iek`Ty v`sdy hn [ jIvwqmw-pqI kwieAW-iesqRI ƒ (keI qrHW dw) hOslw dyNdw rihMdw hY [2[

hy BweI! kwieAW-iesqRI (BI jo kuJ) mMgdI hY, (auh hwsl krn vwsqy) jIvwqmw-pqI keI qrHW dI dOV-B`j krdw iPrdw hY [ jo kuJ aus ƒ l`Bdw hY, auh ilAw ky (AwpxI kwieAW-iesqRI ƒ) ivKw dyNdw hY [ (pr ies dOV-B`j ivc ies ƒ) nwm-pdwrQ nhIN l`B skdw, (nwm-pdwrQ qoN ibnw) kwieAW-iesqRI dI (mwieAw vwlI) Bu`K qRyh itkI rihMdI hY [3[

hy BweI! kwieAW-iesqRI dovyN h`Q joVdI hY qy (jIvwqmw-pqI A`gy) bynqI krdI rihMdI hY—hy ipAwry! (mYƒ C`f ky) iksy hor dys ivc nwh qur jweIN,  myry hI ies Gr ivc itikAw rhIN [ iesy Gr ivc koeI AYsw vxj krdw rhu, ijs nwl myrI Bu`K qRyh imtdI rhy (myrIAW loVW pUrIAW huMdIAW rihx) [4[

pr, hy BweI! sdw qoN hI lok imQy hoey Dwrimk krm krdy Awey hn [ hir-nwm dy suAwd qoN ibnw iksy ƒ BI rqw Br suK nhIN l`Bw [ hy nwnk! jdoN swD sMgiq ivc prmwqmw dI ikrpw huMdI hY qW ieh jIvwqmw qy kwieAW iml ky (nwm dI brkiq nwl) Awqmk Awnµd mwxdy hn [5[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh