ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1070

ਭਗਤਾ ਮੁਖਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ ਬਾਣੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਆਖਿ ਵਖਾਣੀ ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕਰਤ ਸਦਾ ਮਨੁ ਬਿਗਸੈ ਹਰਿ ਚਰਣੀ ਮਨੁ ਲਾਈ ਹੇ ॥੧੩॥ ਹਮ ਮੂਰਖ ਅਗਿਆਨ ਗਿਆਨੁ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਸਮਝ ਪੜੀ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥ ਹੋਹੁ ਦਇਆਲੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਿ ਹਰਿ ਜੀਉ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਲਾਈ ਹੇ ॥੧੪॥ ਜਿਨਿ ਸਤਿਗੁਰੁ ਜਾਤਾ ਤਿਨਿ ਏਕੁ ਪਛਾਤਾ ॥ ਸਰਬੇ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਸੁਖਦਾਤਾ ॥ ਆਤਮੁ ਚੀਨਿ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਇਆ ਸੇਵਾ ਸੁਰਤਿ ਸਮਾਈ ਹੇ ॥੧੫॥ ਜਿਨ ਕਉ ਆਦਿ ਮਿਲੀ ਵਡਿਆਈ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਲਿਵ ਲਾਈ ॥ ਆਪਿ ਮਿਲਿਆ ਜਗਜੀਵਨੁ ਦਾਤਾ ਨਾਨਕ ਅੰਕਿ ਸਮਾਈ ਹੇ ॥੧੬॥੧॥ {ਪੰਨਾ 1070}

pdArQ:- muiK—mUMh ivc [ AMimRq bwxI—Awqmk jIvn dyx vwlI bwxI [ gurmuiK—gurU dI rwhIN [ AwiK—AwK ky, aucwr ky [ vKwxI—ivAwiKAw kIqI hY [ krq—kridAW [ ibgsY—iKiVAw rihMdw hY [13[

hm—AsI jIv [ AigAwn—igAwn-hIx [ igAwnu—Awqmk jIvn dI sUJ [ qy—qoN pwsoN [ mwhI—ivc [14[

ijin—ijs (mnu`K) ny [ iqin—aus (mnu`K) ny {iek-vcn} [ srbY—sBnW ivc [ riv rihAw—ivAwpk hY [ Awqmu—Awpxy Awp ƒ, Awpxy jIvn ƒ [ cIin—pVqwl ky [ prm pdu—sB qoN au~cw Awqmk drjw [15[

ijn—{bhu-vcn} [ Awid—Dur qoN [ min—mn ivc [ ilv—lgn [ jgjIvnu—jgq dw jIvn, jgq dw Awsrw [ AMik—AMk ivc, god ivc [16[

ArQ:- hy BweI! BgqW dy mUMh ivc (gurU dI Awqmk jIvn dyx vwlI bwxI itkI rihMdI hY [ gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K prmwqmw dw nwm (Awp) aucwr ky (hornW ƒ BI) suxWdw hY [ prmwqmw dw nwm ismridAW aus dw mn sdw iKiVAw rihMdw hY, auh mnu`K prmwqmw dy crnW ivc Awpxw mn joVI r`Kdw hY [13[

hy pRBU! AsI jIv mUrK hW, AM\wx hW, swƒ Awqmk jIvn dI kuJ BI sUJ nhIN hY [ gurU pwsoN (ieh) smJ mn ivc pYNdI hY [ hy pRBU! dieAwvwn ho, imhr kr, (swƒ) gurU dI syvw ivc lweI r`K [14[

hy BweI! ijs mnu`K ny gurU nwl sWJ pw leI, aus ny iek prmwqmw ƒ (ieauN) pCwx ilAw ik auh suKdwqw pRBU sBnW ivc v`s irhw hY [ aus mnu`K ny Awpxy jIvn ƒ pVqwl ky sB qoN au~cw Awqmk drjw pRwpq kr ilAw [ aus dI suriq prmwqmw dI syvw-BgqI ivc itkI rihMdI hY [15[

hy BweI! ijnHW ƒ Dur drgwh qoN ie`zq imldI hY, auhnW dy mn ivc gurU v`isAw rihMdw hY [ auh pRBU-crnW ivc suriq joVI r`Kdy hn [ hy nwnk! (AwK—) auhnW ƒ jgq dw shwrw dwqwr Awp Aw imldw hY, auh pRBU dI god ivc (pRBU-crnW ivc) smwey rihMdy hn [16[1[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੪ ॥ ਹਰਿ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਸਦਾ ਅਬਿਨਾਸੀ ॥ ਸਰਬੇ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਘਟ ਵਾਸੀ ॥ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ ਦਾਤਾ ਹਰਿ ਤਿਸਹਿ ਸਰੇਵਹੁ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੇ ॥੧॥ ਜਾ ਕਉ ਰਾਖੈ ਹਰਿ ਰਾਖਣਹਾਰਾ ॥ ਤਾ ਕਉ ਕੋਇ ਨ ਸਾਕਸਿ ਮਾਰਾ ॥ ਸੋ ਐਸਾ ਹਰਿ ਸੇਵਹੁ ਸੰਤਹੁ ਜਾ ਕੀ ਊਤਮ ਬਾਣੀ ਹੇ ॥੨॥ ਜਾ ਜਾਪੈ ਕਿਛੁ ਕਿਥਾਊ ਨਾਹੀ ॥ ਤਾ ਕਰਤਾ ਭਰਪੂਰਿ ਸਮਾਹੀ ॥ ਸੂਕੇ ਤੇ ਫੁਨਿ ਹਰਿਆ ਕੀਤੋਨੁ ਹਰਿ ਧਿਆਵਹੁ ਚੋਜ ਵਿਡਾਣੀ ਹੇ ॥੩॥ ਜੋ ਜੀਆ ਕੀ ਵੇਦਨ ਜਾਣੈ ॥ ਤਿਸੁ ਸਾਹਿਬ ਕੈ ਹਉ ਕੁਰਬਾਣੈ ॥ ਤਿਸੁ ਆਗੈ ਜਨ ਕਰਿ ਬੇਨੰਤੀ ਜੋ ਸਰਬ ਸੁਖਾ ਕਾ ਦਾਣੀ ਹੇ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1070}

pdArQ:- Agm—AphuMc [ Agocru—{A-go-cru [ go—igAwn ieMdRy} ijs qk igAwn-ieMidRAW dI phuMc nhIN hY [ AibnwsI—nws-rihq [ srby—sBnW ivc {svL} [ Gt vwsI—sB srIrW ivc vws r`Kx vwlw [ iqsih—iqsu hI {ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ sryvhu—ismro [ pRwxI—hy pRwxI! [1[

rwKxhwrw—r`Kx dI smr`Qw vwlw [ swkis mwrw—mwr skdw [ sMqhu—hy sMq jno! aUqm—(jIvn ƒ) au~cw bxw dyx vwlI [2[

jw—jdoN [ jwpY—ieh smJ AwauNdI hY ik [ ikQwaU—ikqy BI [ krqw—krqwr [ Puin—muV [ kIqonu—aus (krqwr) ny kr id`qw [ coj—kOqk, Kyl [ ivfwxI—Ascrj [3[

vydn—{vydnw} du`K, pIV [ kY—qoN [ hau—hauN, mYN [ jn—hy jn! hy BweI! dwxI—dwnI, dwqw [4[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw AphuMc hY, ieMidRAW dI phuMc qoN pry hY, sdw hI nws rihq hY, sB jIvW ivc ivAwpk hY, sB srIrW ivc v`sx vwlw hY [ aus qoN ibnw hor koeI dwqw nhIN hY [ hy pRwxI! ausy prmwqmw dw ismrn kirAw kro [1[

hy BweI! bcwx dI smrQw vwlw prmwqmw ijs (mnu`K) dI r`iKAw krdw hY, aus ƒ koeI mwr nhIN skdw [ hy sMq jno! aus prmwqmw dI syvw-BgqI kirAw kro [ aus dI is&iq-swlwh dI bwxI jIvn ƒ au~cw kr dyNdI hY [2[

hy BweI! jdoN ieh smJ Aw jWdI hY ik ikqy BI koeI cIz (sdw-iQr) nhIN hY, qdoN krqwr ƒ hI hr QW ivAwpk smJo (jo sdw kwiem rihx vwlw hY) [ hy BweI! auh krqwr su`ky qoN hrw krn vwlw hY [ aus hrI dw ismrn krdy rho, auh Ascrj kOqk krn vwlw hY [3[

hy BweI! mYN qW aus mwlk qoN sdw sdky jWdw hW, jo sB jIvW dy idl dI pIV jwxdw hY [ hy BweI! aus prmwqmw dI hzUrI ivc Ardws kirAw kr, ijhVw swry suKW dw dyx vwlw hY [4[

ਜੋ ਜੀਐ ਕੀ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣੈ ॥ ਤਿਸੁ ਸਿਉ ਕਿਛੁ ਨ ਕਹੀਐ ਅਜਾਣੈ ॥ ਮੂਰਖ ਸਿਉ ਨਹ ਲੂਝੁ ਪਰਾਣੀ ਹਰਿ ਜਪੀਐ ਪਦੁ ਨਿਰਬਾਣੀ ਹੇ ॥੫॥ ਨਾ ਕਰਿ ਚਿੰਤ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਰਤੇ ॥ ਹਰਿ ਦੇਵੈ ਜਲਿ ਥਲਿ ਜੰਤਾ ਸਭਤੈ ॥ ਅਚਿੰਤ ਦਾਨੁ ਦੇਇ ਪ੍ਰਭੁ ਮੇਰਾ ਵਿਚਿ ਪਾਥਰ ਕੀਟ ਪਖਾਣੀ ਹੇ ॥੬॥ ਨਾ ਕਰਿ ਆਸ ਮੀਤ ਸੁਤ ਭਾਈ ॥ ਨਾ ਕਰਿ ਆਸ ਕਿਸੈ ਸਾਹ ਬਿਉਹਾਰ ਕੀ ਪਰਾਈ ॥ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਨਾਵੈ ਕੋ ਬੇਲੀ ਨਾਹੀ ਹਰਿ ਜਪੀਐ ਸਾਰੰਗਪਾਣੀ ਹੇ ॥੭॥ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਜਪਹੁ ਬਨਵਾਰੀ ॥ ਸਭ ਆਸਾ ਮਨਸਾ ਪੂਰੈ ਥਾਰੀ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਜਪਹੁ ਭਵ ਖੰਡਨੁ ਸੁਖਿ ਸਹਜੇ ਰੈਣਿ ਵਿਹਾਣੀ ਹੇ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1070}

pdArQ:- jIAY kI—ijMd dI [ swr—kdr, (du`K-drd dI) sUJ [ isau—nwl [ Ajwx—AM\wx, mUrK [ lUJu—JgVw kr [ prwxI—hy pRwxI! jpIAY—jpxw cwhIdw hY [ pdu—drjw, Awqmk AvsQw [ inrbwxI—vwsnw-rihq [5[

icMq—i&kr [ krqy—krqwr ƒ [ jil—jl ivc [ Qil—DrqI ivc [ sBqY—sBnW ƒ [ AicMq—ijs dw ic`q-cyqw BI nwh hovy [ dyie—dyNdw hY [ kIt—kIVy [ pKwxI—p`QrW ivc dy [6[

suq—pu`qr [ Aws mIq—im`qr dI Aws [ bylI—mddgwr [ swrMgpwxI—{swrMg—DnuK [ pwxI—h`Q [ ijs dy h`Q ivc DnuK hY} prmwqmw [7[

Anidnu—hr roz, hr vyly [ bnvwrI nwmu—prmwqmw dw nwm {bn hY mwlw ijs dI} [ mnsw—{mnI—w} mn dw Purnw [ pUrY—pUrI  krdw hY [ QwrI—qyrI [ Bv KMfnu—jnm mrn dy gyV dw nws krn vwlw [ suiK—suK ivc [ shjy—Awqmk Afolqw ivc [ rYix—rwq, jIvn-rwq [ ivhwxI—bIqdI hY [8[

ArQ:- hy BweI! ijhVw mnu`K (iksy hor dI) ijMd dw du`K-drd nhIN smJ skdw, aus mUrK nwl (Awpxy du`K-drd dI) koeI g`l nhIN krnI cwhIdI [ hy pRwxI! aus mUrK nwl koeI JyVw nwh kr [ isr& prmwqmw dw nwm jpxw cwhIdw hY, auhI vwsnw-rihq Awqmk drjw dyx vwlw hY [5[

hy BweI! (rozI dI ^wqr) icMqw-i&kr nwh kr, ieh i&kr krqwr ƒ hY [ auh krqwr jl ivc DrqI ivc (v`sx vwly) sB jIvW ƒ (irzk) dyNdw hY [ myrw pRBU auh auh dwiq dyNdw hY ijs dw swƒ ic`q-cyqw BI nhIN huMdw [ p`QrW ivc v`sx vwly kIiVAW ƒ BI (irzk) dyNdw hY [6[

hy BweI! im`qr dI, pu`qr dI, Brw dI—iksy dI BI Aws nwh kr [ iksy Swh dI, iksy ivhwr dI—koeI BI prweI Aws nwh kr [ prmwqmw dy nwm qoN ibnw hor koeI mddgwr nhIN [ aus prmwqmw dw hI nwm jpxw cwhIdw hY [7[

hy BweI! hr vyly prmwqmw dw hI nwm jpdy rho [ auhI qyrI hryk Aws pUrI krdw hY, qyrw hryk Purnw pUrw krdw hY [ hy dws nwnk! sdw hir-nwm jpdy rho [ hir-nwm jnm mrn dy gyV dw nws krn vwlw hY [ (ijhVw mnu`K jpdw hY aus dI) aumr-rwq suK ivc Awqmk Afolqw ivc bIqdI hY [8[

ਜਿਨਿ ਹਰਿ ਸੇਵਿਆ ਤਿਨਿ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥ ਸਹਜੇ ਹੀ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਇਆ ॥ ਜੋ ਸਰਣਿ ਪਰੈ ਤਿਸ ਕੀ ਪਤਿ ਰਾਖੈ ਜਾਇ ਪੂਛਹੁ ਵੇਦ ਪੁਰਾਣੀ ਹੇ ॥੯॥ ਜਿਸੁ ਹਰਿ ਸੇਵਾ ਲਾਏ ਸੋਈ ਜਨੁ ਲਾਗੈ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਭਰਮ ਭਉ ਭਾਗੈ ॥ ਵਿਚੇ ਗ੍ਰਿਹ ਸਦਾ ਰਹੈ ਉਦਾਸੀ ਜਿਉ ਕਮਲੁ ਰਹੈ ਵਿਚਿ ਪਾਣੀ ਹੇ ॥੧੦॥ ਵਿਚਿ ਹਉਮੈ ਸੇਵਾ ਥਾਇ ਨ ਪਾਏ ॥ ਜਨਮਿ ਮਰੈ ਫਿਰਿ ਆਵੈ ਜਾਏ ॥ ਸੋ ਤਪੁ ਪੂਰਾ ਸਾਈ ਸੇਵਾ ਜੋ ਹਰਿ ਮੇਰੇ ਮਨਿ ਭਾਣੀ ਹੇ ॥੧੧॥ ਹਉ ਕਿਆ ਗੁਣ ਤੇਰੇ ਆਖਾ ਸੁਆਮੀ ॥ ਤੂ ਸਰਬ ਜੀਆ ਕਾ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ॥ ਹਉ ਮਾਗਉ ਦਾਨੁ ਤੁਝੈ ਪਹਿ ਕਰਤੇ ਹਰਿ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੀ ਹੇ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1070-1071}

pdArQ:- ijin—ijs (mnu`K) ny {iek-vcn} [ shjy—ibnw iksy (qp Awidk) jqn dy [ nwim—nwm ivc [ iqs kI—{sMbMDk ‘kI’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ piq—ie`zq [ jwie—jw ky [9[

lwgY—l`gdw hY [ kY sbid—dy Sbd dI rwhIN [ Brm—Btkxw [ Bau—fr [ BwgY—dUr ho jWdw hY [ igRh—Gr, igRhsq [10[

Qwie—QW ivc [ Qwie n pwey—prvwn nhIN huMdI [ jnim—jMm ky [ AwvY jwie—AwauNdw hY jWdw hY, jMmdw mrdw rihMdw hY [ min—mn ivc [ BwxI—cMgI l`gdI hY [11[

hau—hauN, {Ahm`} mYN [ AwKw—AwKW, mYN ibAwn krW [ suAwmI—hy suAwmI! AMqrjwmI—idl dI jwxn vwlw [ mwgau—mwgauN, mMgdw hW [ quJY pih—qyry hI pwsoN [ krqy—hy krqwr! Anidnu—hr roz, hr vyly [ vKwxI—vKwxIN, mYN aucwrdw rhW [12[

ArQ:- hy BweI! ijs mnu`K ny prmwqmw dI BgqI kIqI aus ny suK pRwpq kIqw [ auh ibnw iksy (qp Awidk) jqn dy prmwqmw dy nwm ivc lIn rihMdw hY [ byS`k vydW purwxW (dy pVHn vwilAW) pwsoN jw ky pu`C lvo [ ijhVw mnu`K prmwqmw dI srn pYNdw hY, prmwqmw aus dI lwj r`Kdw hY [9[

pr, hy BweI! auhI mnu`K prmwqmw dI BgqI ivc l`gdw hY, ijs ƒ prmwqmw Awp lWdw hY [ gurU dy Sbd dI brkq nwl aus mnu`K dI Btkxw aus dw fr dUr ho jWdw hY [ ijvyN kOl Pu`l pwxI ivc (pwxI qoN) inrlyp rihMdw hY, iqvyN auh mnu`K igRhsq dy ivc hI (mwieAw qoN) sdw auprwm rihMdw hY [10[

hy BweI! haumY-AhMkwr ivc kIqI hoeI syvw-BgqI prvwn nhIN huMdI, auh mnu`K (qW sgoN) jnm mrn dy gyV ivc ipAw rihMdw hY [ hy BweI! auhI hY pUrw qp, auhI hY syvw-BgqI, ijhVI myry pRBU dy mn ivc ipAwrI l`gdI hY (pRBU dI rzw ivc qurnw hI shI rsqw hY) [11[

hy myry mwlk! mYN qyry ikhVy ikhVy gux ibAwn krW? qUM sB jIvW dy idl dI jwxn vwlw hYN [ hy krqwr! mYN qyry hI pwsoN ieh dwn mMgdw hW ik mYN hr vyly qyrw nwm aucwrdw rhW [12[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh