ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1067

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰ ਵੇਪਰਵਾਹੇ ॥ ਆਪੇ ਮਿਹਰਵਾਨ ਅਗਮ ਅਥਾਹੇ ॥ ਅਪੜਿ ਕੋਇ ਨ ਸਕੈ ਤਿਸ ਨੋ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਮੇਲਾਇਆ ॥੧॥ ਤੁਧੁਨੋ ਸੇਵਹਿ ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵਹਿ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦੇ ਸਚਿ ਸਮਾਵਹਿ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਗੁਣ ਰਵਹਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਰਸਨਾ ਹਰਿ ਰਸੁ ਭਾਇਆ ॥੨॥ ਸਬਦਿ ਮਰਹਿ ਸੇ ਮਰਣੁ ਸਵਾਰਹਿ ॥ ਹਰਿ ਕੇ ਗੁਣ ਹਿਰਦੈ ਉਰ ਧਾਰਹਿ ॥ ਜਨਮੁ ਸਫਲੁ ਹਰਿ ਚਰਣੀ ਲਾਗੇ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਚੁਕਾਇਆ ॥੩॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਮੇਲੇ ਆਪਿ ਮਿਲਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦੇ ਆਪੁ ਗਵਾਏ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਸਦਾ ਹਰਿ ਭਗਤੀ ਰਾਤੇ ਇਸੁ ਜਗ ਮਹਿ ਲਾਹਾ ਪਾਇਆ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1067}

pdArQ:- Agm—hy AphuMc! Agocr—hy Agocr! hy ieMidRAW dI phuMc qoN pry rihx vwly pRBU! {A-go-cr [ go—igAwn-ieMdRy} [ Awpy—Awp hI [ AQwhy—hy AQwh! hy fUMGy ijgry vwly! iqs no—{sMbMDk ‘no’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw   u  au~f igAw hY} aus (mnu`K) ƒ [ gur sbdI—gurU dy Sbd dI rwhIN [1[

syvih—ismrdy hn {bhu-vcn} [ quDu Bwvih—qYƒ cMgy l`gdy hn [ sic—sdw-iQr hir-nwm ivc [ Anidnu—hr roz, hr vyly {Anuidnwz} [ rvih—ismrdy hn, cyqy krdy hn [ rsnw—jIB [ rsu—suAwd [ BwieAw—cMgw l`gw [2[

sbid—Sbd dI rwhIN [ mrih—(Awpw-Bwv vloN, ivkwrW vloN) mrdy hn [ sy—auh {bhu-vcn} [ mrxu—(ivkwrW vloN ieh) mOq [ svwrih—sohxI bxw lYNdy hn, hornW vwsqy idl-iKcvIN bxw lYNdy hn [ ihrdY—ihrdy ivc [ aur—ihrdw [ Dwrih—vsw lYNdy hn [ dUjw Bwau—(pRBU qoN ibnw) hor dw ipAwr [ cukwieAw—mukw ilAw [3[

kY sbdy—dy Sbd dI rwhIN [ Awpu—Awpw-Bwv, haumY [ rwqy—rMgy hoey [ lwhw—lwB [4[

ArQ:- hy AphuMc pRBU! hy igAwn-ieMidRAW dI phuMc qoN pry rihx vwly pRBU! hy by-muQwj pRBU! hy (Awpxy vrgy) Awp hI Awp! hy imhrvwn! hy AphuMc! hy fUMGy ijgry vwly! ijs mnu`K ƒ qUM gurU dy Sbd dI rwhIN Awpxy nwl imlw lYNdw hYN, aus dI koeI brwbrI nhIN kr skdw [1[

hy pRBU! qyrI syvw-BgqI auh mnu`K krdy hn ijhVy qYƒ ipAwry l`gdy hn [ auh mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN (qyry) sdw-iQr nwm ivc lIn rihMdy hn, hr vyly idn rwq auh qyry gux gWdy hn [ hy hrI! auhnW dI jIB ƒ qyry nwm-AMMimRq dw suAwd cMgw l`gdw hY [2[

hy BweI! ijhVy mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN (ivkwrW vloN, Awpw-Bwv vloN) mrdy hn, auh AwpxI ieh mOq hornW vwsqy sohxI bxw lYNdy hn (Bwv, lokW ƒ auhnW dw ieh Awqmk jIvn cMgw l`gdw hY) [ auh mnu`K Awpxy ihrdy ivc prmwqmw dy gux itkweI r`Kdy hn [ prmwqmw dy crnW ivc l`g ky auh Awpxw mnu`Kw jnm kwmXwb bxw lYNdy hn, auh (Awpxy AMdroN) mwieAw dw ipAwr mukw lYNdy hn [3[

hy BweI! ijhVy mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN (Awpxy AMdroN) Awpw-Bwv dUr krdy hn, prmwqmw auhnW ƒ Awp Awpxy crnW ivc imlw lYNdw hY [ auh hr vyly sdw prmwqmw dI BgqI ivc msq rihMdy hn, ies jgq ivc auh (BgqI dw) lwB K`tdy hn [4[

ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਕਹਾ ਮੈ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਈ ॥ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾ ਕੀਮਤਿ ਨਹੀ ਪਾਈ ॥ ਆਪੇ ਦਇਆ ਕਰੇ ਸੁਖਦਾਤਾ ਗੁਣ ਮਹਿ ਗੁਣੀ ਸਮਾਇਆ ॥੫॥ ਇਸੁ ਜਗ ਮਹਿ ਮੋਹੁ ਹੈ ਪਾਸਾਰਾ ॥ ਮਨਮੁਖੁ ਅਗਿਆਨੀ ਅੰਧੁ ਅੰਧਾਰਾ ॥ ਧੰਧੈ ਧਾਵਤੁ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਦੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥੬॥ ਕਰਮੁ ਹੋਵੈ ਤਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪਾਏ ॥ ਹਉਮੈ ਮੈਲੁ ਸਬਦਿ ਜਲਾਏ ॥ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਗਿਆਨੁ ਰਤਨੁ ਚਾਨਣੁ ਅਗਿਆਨੁ ਅੰਧੇਰੁ ਗਵਾਇਆ ॥੭॥ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਅਨੇਕ ਕੀਮਤਿ ਨਹੀ ਪਾਈ ॥ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਹਿਰਦੈ ਵਸਾਈ ॥ ਕੀਮਤਿ ਕਉਣੁ ਕਰੇ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੀ ਤੂ ਆਪੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਇਆ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1067}

pdArQ:- khw—khW, mYN AwKdw hW [ pwrw—pwrlw bMnw, AMq [ Awpy—Awp hI [ guxI—gux gwx vwlw [ smwieAw—lIn kr lYNdw hY [5[

pwswrw—psirAw hoieAw, iKlirAw hoieAw [ mnmuK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K [ AigAwnI—Awqmk jIvn qoN by-smJ [ AMDu—AMnHw [ AMDu AMDwrw—iblkul AMnHw [ DMDY—DMDy ivc [ Dwvqu—dOV-B`j krdw hY [6[

krm—b^SS [ sbid—Sbd dI rwhIN [ jlwey—swV lYNdw hY [ inrmlu—piv`qr [ igAwnu—prmwqmw nwl fUMGI sWJ [ AigAwnu—Awqmk jIvn qoN by-smJI [ AMDyru—hnyrw [7[

scu nwmu—sdw-iQr rihx vwlw nwm [ ihrdY—ihrdy ivc [ vsweI—vsweIN, mYN vswvW [ pRB—hy pRBU! shij—Awqmk Afolqw ivc [8[

ArQ:- hy pRBU! (myrw jI krdw hY ik) mYN qyry guxW dw kQn krW, pr mYQoN ibAwn nhIN kIqy jw skdy [ qyry guxW dw AMq nhIN pY skdw, pwrlw bMnw nhIN l`B skdw, mu`l nhIN pY skdw [

hy BweI! swry suKW dw dyx vwlw (pRBU jdoN) Awp hI dieAw krdw hY, qW gux gwx vwly ƒ Awpxy guxW ivc lIn kr lYNdw hY [5[

hy BweI! ies jgq ivc (hr pwsy) moh psirAw hoieAw hY [ Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K (ies moh dy kwrn) Awqmk jIvn vloN by-smJ rihMdw hY, (moh ivc) iblkul AMnHw hoieAw rihMdw hY, (moh dy) DMDy ivc Btkdw Btkdw (mnu`Kw) jnm jwieAw kr lYNdw hY, prmwqmw dy nwm qoN ibnw du`K pWdw hY [6[

hy BweI! (jdoN iksy mnu`K auqy) prmwqmw dI imhr huMdI hY, qdoN aus ƒ gurU imldw hY [ gurU dy Sbd dI rwhIN (auh Awpxy AMdroN) haumY dI mYl swVdw hY [ aus dw mn piv`qr ho jWdw hY, (aus ƒ Awpxy AMdroN) igAwn rqn (l`B pYNdw hY, jo aus dy AMdr Awqmk jIvn dw) cwnx kr dyNdw hY, ies qrHW auh (Awpxy AMdroN) AigAwn-hnyrw dUr kr lYNdw hY [7[

hy pRBU! (qyry guxW dy AwDwr qy) qyry AnykW hI nwm hn, mu`l nhIN pwieAw jw skdw (iksy dunIAwvI pdwrQ dy v`ty qyrw nwm pRwpq nhIN ho skdw) [ (jy qUM imhr kryN, qW) mYN qyrw sdw kwiem rihx vwlw nwm Awpxy ihrdy ivc vswvW [ hy pRBU! kOx qyrw mu`l pw skdw hY? (ijs auqy qUM dieAw krdw hYN, aus ƒ) qUM Awp hI Awqmk Afolqw ivc lIn r`Kdw hYN [8[

ਨਾਮੁ ਅਮੋਲਕੁ ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ ॥ ਨਾ ਕੋ ਹੋਆ ਤੋਲਣਹਾਰਾ ॥ ਆਪੇ ਤੋਲੇ ਤੋਲਿ ਤੋਲਾਏ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਮੇਲਿ ਤੋਲਾਇਆ ॥੯॥ ਸੇਵਕ ਸੇਵਹਿ ਕਰਹਿ ਅਰਦਾਸਿ ॥ ਤੂ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਬਹਾਲਹਿ ਪਾਸਿ ॥ ਸਭਨਾ ਜੀਆ ਕਾ ਸੁਖਦਾਤਾ ਪੂਰੈ ਕਰਮਿ ਧਿਆਇਆ ॥੧੦॥ ਜਤੁ ਸਤੁ ਸੰਜਮੁ ਜਿ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ ॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਜਿ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ॥ ਇਸੁ ਬਿਖੁ ਮਹਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਹਰਿ ਜੀਉ ਮੇਰੇ ਭਾਇਆ ॥੧੧॥ ਜਿਸ ਨੋ ਬੁਝਾਏ ਸੋਈ ਬੂਝੈ ॥ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਅੰਦਰੁ ਸੂਝੈ ॥ ਹਉਮੈ ਮੇਰਾ ਠਾਕਿ ਰਹਾਏ ਸਹਜੇ ਹੀ ਸਚੁ ਪਾਇਆ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1067}

pdArQ:- Agm Apwr nwmu—AphuMc byAMq prmwqmw dw nwm [ ko—koeI BI mnu`K [ qolxhwrw—mu`l pwx jogw [ Awpy—Awp hI [ qoly—kdr jwxdw hY [ qolwey—(jIvW ƒ nwm dI) kdr krnI isKWdw hY [ sbdI—Sbd dI rwhIN [ myil—myl ky [ qolwieAw—kdr isKWdw hY [9[

syvih—syvw-BgqI krdy hn [ krih—krdy hn {bhu-vcn} [ bhwlih—qUM ibTWdw hYN [ pUrY krim—(qyrI) pUrI b^SS nwl [10[

jqu—kwm-vwsnw ƒ rokxw [ squ—ivkwr-rihq jIvn [ sMjmu—ieMidRAW ƒ ivkwrW vloN rokx dw jqn [ ij—ijhVw mnu`K [ scu kmwvY—sdw-iQr hir-nwm ismrn dI kmweI krdw hY [ gwvY—gWdw hY [ ibKu—zhr, Awqmk mOq ilAwaux vwlI mwieAw [ AMimRqu—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl [ BwieAw—cMgw l`gw [11[

ijs no—{sMbMDk ‘no’ dy kwrn l&z ‘ijsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ buJwey—Awqmk jIvn dI sUJ dyNdw hY [ AMdru—ihrdw [ sUJY—sUJ vwlw ho jWdw hY [ Twik—rok ky [ shjy—Awqmk Afolqw ivc [ scu—sdw kwiem rihx vwlw prmwqmw [12[

ArQ:- hy BweI! AphuMc qy byAMq prmwqmw dy nwm dw mu`l nhIN pY skdw (iksy dunIAwvI pdwrQ dy v`ty nhIN iml skdw) [ koeI BI jIv (hir-nwm dw) mu`l pwx-jogw nhIN ho sikAw [ auh pRBU Awp hI Awpxy nwm dI kdr jwxdw hY [ Awp kdr jwx ky jIvW ƒ kdr krnI isKWdw hY [ gurU dy Sbd dI rwhIN (Awpxy nwl) myl ky kdr isKWdw hY [9[

hy pRBU! qyry Bgq qyrI syvw-BgqI krdy hn, (qyry dr qy) Ardws krdy hn [ qUM Awp hI auhnW ƒ (Awpxy nwm ivc) joV ky Awpxy pws ibTWdw hYN [ hy pRBU! qUM swry jIvW ƒ suK dyx vwlw hYN [ qyrI pUrI imhr nwl (hI qyry syvk) qyrw ismrn krdy hn [10[

hy BweI! ijhVw mnu`K sdw-iQr hir-nwm ismrn dI kmweI krdw hY, ijhVw mnu`K prmwqmw dy gux gWdw rihMdw hY, aus dw ieh mn piv`qr ho jWdw hY [ Awqmk mOq ilAwaux vwlI ies mwieAw-zhr dy ivc vrqidAW hI aus ƒ Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl iml jWdw hY [ myry pRBU ƒ iehI mrXwdw BWdI hY [11[

hy BweI! ijs mnu`K ƒ prmwqmw Awp Awqmk jIvn dI smJ dyNdw hY, auhI mnu`K smJdw hY [ (ijauN ijauN) auh prmwqmw dy gux gWdw hY, aus dw ihrdw sUJ vwlw huMdw jWdw hY [ auh mnu`K haumY Aqy mmqw ƒ (pRBwv pwx qoN) rok r`Kdw hY [ Awqmk Afolqw ivc itk ky auh sdw-iQr hrI dw imlwp pRwpq kr lYNdw hY [12[

ਬਿਨੁ ਕਰਮਾ ਹੋਰ ਫਿਰੈ ਘਨੇਰੀ ॥ ਮਰਿ ਮਰਿ ਜੰਮੈ ਚੁਕੈ ਨ ਫੇਰੀ ॥ ਬਿਖੁ ਕਾ ਰਾਤਾ ਬਿਖੁ ਕਮਾਵੈ ਸੁਖੁ ਨ ਕਬਹੂ ਪਾਇਆ ॥੧੩॥ ਬਹੁਤੇ ਭੇਖ ਕਰੇ ਭੇਖਧਾਰੀ ॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਹਉਮੈ ਕਿਨੈ ਨ ਮਾਰੀ ॥ ਜੀਵਤੁ ਮਰੈ ਤਾ ਮੁਕਤਿ ਪਾਏ ਸਚੈ ਨਾਇ ਸਮਾਇਆ ॥੧੪॥ ਅਗਿਆਨੁ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਇਸੁ ਤਨਹਿ ਜਲਾਏ ॥ ਤਿਸ ਦੀ ਬੂਝੈ ਜਿ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਕਮਾਏ ॥ ਤਨੁ ਮਨੁ ਸੀਤਲੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਨਿਵਾਰੇ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਸਮਾਇਆ ॥੧੫॥ ਸਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਸਚੀ ਵਡਿਆਈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਵਿਰਲੈ ਪਾਈ ॥ ਨਾਨਕੁ ਏਕ ਕਹੈ ਬੇਨੰਤੀ ਨਾਮੇ ਨਾਮਿ ਸਮਾਇਆ ॥੧੬॥੧॥੨੩॥ {ਪੰਨਾ 1067-1068}

pdArQ:- krmu—b^SS, imhr [ ibnu krmw—(prmwqmw dI) imhr qoN ibnw [ hor—(nwm qoN KuMJI hoeI) hor lukweI [ GnyrI—bQyrI [ iPrY—BtkdI iPrdI hY [ mir mir—mr mr ky [ jMmY—jMmdI hY [ mir mir jMmY—jnm mrn dy gyV ivc peI rihMdI hY [ cukY n—mu`kdI nhIN [ PyrI—jnm mrn dw c`kr [ ibKu—zhr, Awqmk mOq ilAwaux vwlI mwieAw-zhr [13[

ByKDwrI—(jog vYrwg sMinAws Awidk dw) ByK Dwrn vwlw [ iknY—iksy ny BI [ jIvq mrY—dunIAw dI ikrq-kwr krdw hoieAw hI Awpw-Bwv C`fy [ qw—qdoN [ mukiq—haumY qoN ^lwsI [ scY  nwie—sdw-iQr hir-nwm ivc [ scY—sdw-iQr ivc [ nwie—nwm ivc [14[

AigAwnu—Awqmk jIvn vloN by-smJI [ qnih—srIr ƒ [ jlwey—swV dyNdI hY [ iqs dI—(sMbMDk ‘dI’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ ij—ijhVw mnu`K [ invwry—dUr kr lYNdw hY [ mwir—mwir ky [15[

scw—s`cw, sdw kwiem rihx vwlw [ scI—s`cI, sdw kwiem rihx vwlI [ prswdI—prswid, ikrpw nwl [ ivrlY—(iksy) ivrly (mnu`K) ny [ nwnku khY—nwnk AwKdw hY [ nwmy nwim—hr vyly nwm ivc hI [16[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw dI imhr qoN ibnw (nwm qoN KuMJI hoeI) hor bQyrI lukweI BtkdI iPrdI hY [ auh jnm mrn dy gyV ivc peI rihMdI hY, aus dw jnm mrn dw gyV mu`kdw nhIN [ ijhVw mnu`K Awqmk mOq ilAwaux vwlI mwieAw-zhr dw l`tU hoieAw rihMdw hY, auh ieh zhr hI ivhwJdw iPrdw hY, auh kdy Awqmk Awnµd nhIN mwx skdw [13[

hy BweI! (iqAwgIAW vwlw pihrwvw pweI iPridAW ƒ vyK ky BI nwh Bu`l jwxw ik ieh ies zhr qoN bcy hoey hn [ jog sMinAws Awidk vwlw) Dwrimk pihrwvw pwx vwlw mnu`K bQyry (ieho ijhy) ByK krdw hY, pr gurU dy Sbd qoN ibnw koeI BI mnu`K (Awpxy AMdroN) haumY dUr nhIN kr sikAw [ jdoN mnu`K dunIAw dw kwr-ivhwr krdw hoieAw hI Awpw-Bwv C`fdw hY, qdoN auh (haumY qoN) ^lwsI pw lYNdw hY, auh sdw kwiem rihx vwly prmwqmw dy nwm ivc juiVAw rihMdw hY [14[

hy BweI! Awqmk jIvn vloN by-smJI (ies ƒ) mwieAw dI iqRSnw (kih lvo, ieh mwieAw dI iqRSnw mnu`K dy) ies srIr ƒ (AMdry AMdr) swVdI rihMdI hY [ ieh iqRSnw-A`g aus mnu`K dI bu`JdI hY ijhVw gurU dy Sbd ƒ hr vyly ihrdy ivc vsweI r`Kdw hY [ aus dw qn ivkwrW dI A`g qoN bicAw rihMdw hY, aus dw mn SWq rihMdw hY, auh (Awpxy AMdroN) kRoD dUr kr lYNdw hY, haumY ƒ mwr ky auh mnu`K (gur-Sbd ivc) lIn rihMdw hY [15[

hy BweI! nwnk iek bynqI krdw hY (ik) mwlk-pRBU sdw kwiem rihx vwlw hY, aus dI vifAweI BI sdw kwiem rihx vwlI hY [ iksy ivrly mnu`K ny gurU dI ikrpw nwl (mwlk pRBU dI vifAweI krn dI dwiq) pRwpq kIqI hY (ijs ny pRwpq kIqI hY auh) hr vyly prmwqmw dy nwm ivc hI lIn rihMdw hY [16[1[23[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh