ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1066

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਨਿਰੰਕਾਰਿ ਆਕਾਰੁ ਉਪਾਇਆ ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਹੁਕਮਿ ਬਣਾਇਆ ॥ ਆਪੇ ਖੇਲ ਕਰੇ ਸਭਿ ਕਰਤਾ ਸੁਣਿ ਸਾਚਾ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਦਾ ॥੧॥ ਮਾਇਆ ਮਾਈ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਪਰਸੂਤਿ ਜਮਾਇਆ ॥ ਚਾਰੇ ਬੇਦ ਬ੍ਰਹਮੇ ਨੋ ਫੁਰਮਾਇਆ ॥ ਵਰ੍ਹੇ ਮਾਹ ਵਾਰ ਥਿਤੀ ਕਰਿ ਇਸੁ ਜਗ ਮਹਿ ਸੋਝੀ ਪਾਇਦਾ ॥੨॥ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਕਰਣੀ ਸਾਰ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਰਾਖਹੁ ਉਰਿ ਧਾਰ ॥ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਰਤੀ ਜਗ ਅੰਤਰਿ ਇਸੁ ਬਾਣੀ ਤੇ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਪਾਇਦਾ ॥੩॥ ਵੇਦੁ ਪੜੈ ਅਨਦਿਨੁ ਵਾਦ ਸਮਾਲੇ ॥ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤੈ ਬਧਾ ਜਮਕਾਲੇ ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਸਦਾ ਦੁਖੁ ਪਾਏ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਇਦਾ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1066}

pdArQ:- inrMkwir—inrMkwr ny, Awkwr-rihq prmwqmw ny [ Awkwru—ieh id`sdw jgq [ aupwieAw—pYdw kIqw [ hukim—(Awpxy) hukm Anuswr [ Awpy—(inrMkwr) Awp hI [ Kyl—{bhu-vcn} [ siB—swry [ suix—sux ky [ swcw—sdw kwiem rihx vwlw prmwqmw [ mMin—min, mn ivc [1[

mweI—mW [ mwieAw mweI—mwieAw-mW (dI rwhIN) [ prsUiq—{pRsuiqoffspring, progeny, issue} b`cy [ qRY gux prsUiq—qRY-guxI jIv [ jmwieAw—pYdw kIqy [ iQqI—{‘iQiq’ qoN bhu-vcn} iQ`qW [ kir—kr ky, bxw ky [ soJI—(smy Awidk dI) sUJ [2[

qy—qoN [ krxI—krn-jog kMm [ swr—sRySt [ swr krxI—sRySt krn-jog kMm [ auir—ihrdy ivc [ auirDwr—ihrdy ivc itkw ky [ jg AMqir—jgq ivc [ vrqI—(ijs dy ihrdy ivc) Aw v`sI [ iesu bwxI qy—ies bwxI qoN, ies bwxI dI rwhIN [3[

pVY—pVHdw hY {iek-vcn} [ Anidnu {Anuidnwz} hr roz [ vwd—{bhu-vcn} JgVy, bhsW [ smwly—sMBwldw hY, krdw hY [ cyqY—ismrdw [ dUjY Bwie—(pRBU qoN ibnw) hor hor dy ipAwr ivc [ qRY gux Brim—mwieAw dy iqMn guxW dI Btkxw ivc pY ky [ Bulwiedw—kurwhy ipAw rihMdw hY [4[

ArQ:- ijhVw mnu`K sdw kwiem rihx vwly prmwqmw dw nwm (gurU pwsoN) sux ky (Awpxy) mn ivc vsWdw hY (aus ƒ ieh inScw ho jWdw hY ik) Awkwr-rihq prmwqmw ny (Awpxy Awp qoN pihlW) ieh id`sdw jgq pYdw kIqw, mwieAw dw moh BI aus ny Awpxy hukm ivc hI bxw id`qw [ krqwr Awp hI ieh swry Kyl kr irhw hY [1[

(hy BweI! hir-nwm ƒ Awpxy mn ivc vswx vwlw mnu`K ieh inScw r`Kdw hY ik) (jgq dI) mW mwieAw qoN (jgq dy ipqw prmwqmw ny swry) qRYguxI jIv pYdw kIqy (bRhmw iSv Awidk BI ausy ny pYdw kIqy), bRhmw ƒ aus ny cwry vyd (rcx leI) hukm kIqw [ vrHy mhIny vwr iQ`qW (Awidk) bxw ky ies jgq ivc (smy Awidk dI) sUJ BI auh prmwqmw hI pYdw krn vwlw hY [2[

hy BweI! (prmwqmw dI imhr nwl ijs ƒ gurU iml ipAw) gurU dI srn pYx qoN aus ƒ ieh sRySt krn-jog kMm iml igAw ik prmwqmw dw nwm Awpxy ihrdy ivc vsweI r`Ko [ so, hy BweI! ies jgq ivc (ijs mnu`K dy ihrdy ivc) gurU dI bwxI Aw v`sdI hY, auh ies bwxI dI brkq nwl prmwqmw dw nwm pRwpq kr lYNdw hY [3[

(pr, hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dI srn qoN vWijAW rih ky vyd (Awidk hI) pVHdw hY, qy, hr vyly crcw Awidk hI krdw hY, prmwqmw dw nwm ismrdw nhIN auh Awqmk mOq dy bMDnW ivc b`Jw rihMdw hY [ hor hor ipAwr ivc Ps ky auh sdw du`K pWdw hY [ mwieAw dy iqMn guxW dI Btkxw ivc pY ky auh jIvn dy Zlq rsqy qy ipAw rihMdw hY [4[

ਗੁਰਮੁਖਿ ਏਕਸੁ ਸਿਉ ਲਿਵ ਲਾਏ ॥ ਤ੍ਰਿਬਿਧਿ ਮਨਸਾ ਮਨਹਿ ਸਮਾਏ ॥ ਸਾਚੈ ਸਬਦਿ ਸਦਾ ਹੈ ਮੁਕਤਾ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਚੁਕਾਇਦਾ ॥੫॥ ਜੋ ਧੁਰਿ ਰਾਤੇ ਸੇ ਹੁਣਿ ਰਾਤੇ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਸਹਜੇ ਮਾਤੇ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ਆਪੈ ਆਪੁ ਮਿਲਾਇਦਾ ॥੬॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਭਰਮਿ ਨ ਪਾਏ ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਲਗਾ ਦੁਖੁ ਪਾਏ ॥ ਸੂਹਾ ਰੰਗੁ ਦਿਨ ਥੋੜੇ ਹੋਵੈ ਇਸੁ ਜਾਦੇ ਬਿਲਮ ਨ ਲਾਇਦਾ ॥੭॥ ਏਹੁ ਮਨੁ ਭੈ ਭਾਇ ਰੰਗਾਏ ॥ ਇਤੁ ਰੰਗਿ ਸਾਚੇ ਮਾਹਿ ਸਮਾਏ ॥ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਕੋ ਇਹੁ ਰੰਗੁ ਪਾਏ ਗੁਰਮਤੀ ਰੰਗੁ ਚੜਾਇਦਾ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1066}

pdArQ:- gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K [ eyksu isau—isr& iek nwl [ ilv—lgn, pRIq [ iqRibiD—iqMn iksm dI, mwieAw dy iqMn (rjo qmo sqo) guxW vwlI [ mnsw—{mnI—w} mn dw Purnw [ mnih—min hI {l&z ‘min’ dI ‘i’ ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn au~f geI hY} mn ivc hI [ swcY sbid—sdw-iQr pRBU dI is&iq-swlwh dy Sbd dI rwhIN [ mukqw—(mwieAw dy moh qoN) suqMqr [5[

Duir—(pihlI kIqI kmweI Anuswr) Dur drgwh qoN [ rwqy—(nwm-rMg ivc) rMgy hoey [ sy—auh {bhu-vcn} [ huix—ies jnm ivc [ prswdI—prswid, ikrpw nwl [ shjy—Awqmk Afolqw ivc [ mwqy—msq [ syiv—syv ky, srn pY ky [ AwpY—Awpy ivc [ Awpu—Awpxy Awp ƒ [6[

moih—moh ivc [ Brim—Btkxw ivc [ dUjY Bwie—hor hor ipAwr ivc [ lgw—l`gw hoieAw [ sUhw rMgu—(ksuMBy vrgw) So^ rMg [ jwdy—dUr huMidAW [ iblm—dyr, icr [7[

BY—Adb ivc [ Bwie—ipAwr ivc [ iequ—ies ivc [ iequ rMig—ies rMg ivc [ ko—koeI (ivrlw) [8[

ArQ:- hy BweI! gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K isr& prmwqmw nwl ipAwr pWdw hY, (ies qrHW auh) mwieAw dy iqMn guxW dy kwrn pYdw hox vwly Purny ƒ Awpxy mn dy ivc hI mukw dyNdw hY [ sdw-iQr pRBU dI is&iq-swlwh dy Sbd dI brkq nwl auh mnu`K (ivkwrW qoN) sdw bicAw rihMdw hY, (auh Awpxy AMdroN) mwieAw dw moh dUr kr lYNdw hY [5[

pr, hy BweI! ies mnu`Kw jnm ivc auh mnu`K hI nwm-rMg ivc rMgy rihMdy hn ijhVy (pihlI kIqI kmweI Anuswr) Dur drgwh qoN rMgy hoey huMdy hn [ auh gurU dI ikrpw nwl Awqmk Afolqw ivc msq rihMdy hn [ hy BweI! gurU dI srn pY ky mnu`K sdw pRBU dw imlwp pRwpq krI r`Kdw hY, auh Awpxy Awp ƒ (pRBU dy) Awpy ivc imlw lYNdw hY [6[

hy BweI! mwieAw dy moh ivc, Btkxw ivc PisAw hoieAw mnu`K prmwqmw ƒ nhIN iml skdw [ hor hor ipAwr ivc l`gw hoieAw mnu`K du`K (hI) shwrdw hY [ (ksuMBy dy rMg vWg mwieAw dw) So^ rMg QoVy idn hI rihMdw hY, ies dy nws huMidAW icr nhIN l`gdw [7[

hy BweI! ijhVw mnu`K (Awpxy) ies mn ƒ prmwqmw dy fr-Adb ivc ipAwr ivc rMgdw hY, auh ies rMg ivc (rMgIj ky) sdw-iQr prmwqmw ivc lIn rihMdw hY [ pr koeI ivrlw mnu`K v`fI iksmq nwl ieh pRym-rMg hwsl krdw hY [ auh gurU dI miq au~qy qur ky ieh rMg (Awpxy mn ƒ) cwVHdw hY [8[

ਮਨਮੁਖੁ ਬਹੁਤੁ ਕਰੇ ਅਭਿਮਾਨੁ ॥ ਦਰਗਹ ਕਬ ਹੀ ਨ ਪਾਵੈ ਮਾਨੁ ॥ ਦੂਜੈ ਲਾਗੇ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ਬਿਨੁ ਬੂਝੇ ਦੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੯॥ ਮੇਰੈ ਪ੍ਰਭਿ ਅੰਦਰਿ ਆਪੁ ਲੁਕਾਇਆ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਹਰਿ ਮਿਲੈ ਮਿਲਾਇਆ ॥ ਸਚਾ ਪ੍ਰਭੁ ਸਚਾ ਵਾਪਾਰਾ ਨਾਮੁ ਅਮੋਲਕੁ ਪਾਇਦਾ ॥੧੦॥ ਇਸੁ ਕਾਇਆ ਕੀ ਕੀਮਤਿ ਕਿਨੈ ਨ ਪਾਈ ॥ ਮੇਰੈ ਠਾਕੁਰਿ ਇਹ ਬਣਤ ਬਣਾਈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਕਾਇਆ ਸੋਧੈ ਆਪਹਿ ਆਪੁ ਮਿਲਾਇਦਾ ॥੧੧॥ ਕਾਇਆ ਵਿਚਿ ਤੋਟਾ ਕਾਇਆ ਵਿਚਿ ਲਾਹਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਖੋਜੇ ਵੇਪਰਵਾਹਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਣਜਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਏ ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਮਿਲਾਇਦਾ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1066}

pdArQ:- mnmuKu—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K [ mwnu—Awdr [ lwgy—lwig, l`g ky [9[

pRiB—pRBU ny [ AMdir—(hryk jIv dy) AMdr [ Awpu—Awpxw Awp [ scw—s`cw, sdw kwiem rihx vwlw [10[

kImiq—kdr [ iknY n—iksy ny nhIN [ Twkuir—Twkur ny [ bxq—mrXwdw, ivENq [ gurmuiK—gurU dy snmuK [ soDY—soDdw hY, ivkwrW qoN bcweI r`Kdw hY [ Awpih—Awpxy ivc hI [ Awpu—Awpxy Awp ƒ [11[

qotw—Gwtw [ lwhw—lwB [ Kojy—(srIr ivc) Bwl krdw hY [ vxij—(nwm dw) vxj kr ky [ shij—Awqmk Afolqw ivc [12[

ArQ:- Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K bVw AhMkwr krdw hY, pr auh prmwqmw dI hzUrI ivc kdy BI Awdr nhIN pWdw [ hor hor (moh) ivc l`g ky auh Awpxw mnu`Kw jnm gMvw lYNdw hY, shI jIvn dI sUJ qoN ibnw auh sdw du`K pWdw hY [9[

hy BweI! myry pRBU ny Awpxy Awp ƒ (hryk jIv dy) AMdr gupq r`iKAw hoieAw hY, (iPr BI) gurU dI ikrpw nwl hI imlwieAw imldw hY [ (ijhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY auh ieh smJ lYNdw hY ik) prmwqmw sdw kwiem rihx vwlw hY, aus dw nwm jpxw hI shI vxj-vpwr hY [ (gurU dI ikrpw nwl auh) kImqI hir-nwm pRwpq kr lYNdw hY [10[

hy BweI! (AwpxI Akl dy Awsry) iksy mnu`K ny ies (mnu`Kw) srIr dI kdr nhIN smJI [ myry mwlk-pRBU ny iehI mrXwdw bxw r`KI hY ik ijhVw mnu`K gurU dy snmuK huMdw hY auh (Awpxy) srIr ƒ ivkwrW qoN bcweI r`Kdw hY, Aqy Awpw-Bwv ƒ Awpxy ivc hI lIn kr dyNdw hY [11[

hy BweI! (hir-nwm qoN KuMiJAW) srIr dy AMdr (Awqmk jIvn dw) Gwtw pYNdw jWdw hY (nwm ivc juiVAW) srIr AMdr (Awqmk jIvn dw) lwB pRwpq huMdw hY [ gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K vyprvwh pRBU ƒ (Awpxy srIr ivc) Bwldw hY [ nwm-vxj kr ky auh sdw suK mwxdw hY, Aqy hr vyly Awpxy Awp ƒ Awqmk Afolqw ivc itkweI r`Kdw hY [12[

ਸਚਾ ਮਹਲੁ ਸਚੇ ਭੰਡਾਰਾ ॥ ਆਪੇ ਦੇਵੈ ਦੇਵਣਹਾਰਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਲਾਹੇ ਸੁਖਦਾਤੇ ਮਨਿ ਮੇਲੇ ਕੀਮਤਿ ਪਾਇਦਾ ॥੧੩॥ ਕਾਇਆ ਵਿਚਿ ਵਸਤੁ ਕੀਮਤਿ ਨਹੀ ਪਾਈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਪੇ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ॥ ਜਿਸ ਦਾ ਹਟੁ ਸੋਈ ਵਥੁ ਜਾਣੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਦੇਇ ਨ ਪਛੋਤਾਇਦਾ ॥੧੪॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਸਭ ਮਹਿ ਰਹਿਆ ਸਮਾਈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਪਾਇਆ ਜਾਈ ॥ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ ਆਪੇ ਸਬਦੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਇਦਾ ॥੧੫॥ ਆਪੇ ਸਚਾ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਏ ॥ ਸਬਦੇ ਵਿਚਹੁ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਏ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਨਾਮੇ ਹੀ ਸੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੧੬॥੮॥੨੨॥ {ਪੰਨਾ 1066}

pdArQ:- mhlu—prmwqmw dw itkwxw [ scy—sdw kwiem rihx vwly [ BMfwrw—^zwny [ dyvxhwrw—dyx dI smrQw vwlw [ gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K [ min—mn ivc [ myly—myil, myl ky, itkw ky [ kImiq—kdr [13[

kwieAw—srIr [ vsqu—nwm-pdwrQ [ gurmuiK—gurU dI rwhIN [ Awpy—(pRBU) Awp hI [ dy—dyNdw hY [ ijs dw—{sMbMDk ‘dw’ dy kwrn l&z ‘ijsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ vQu—vsqu, nwm-pdwrQ [ dyie—dyNdw hY [14[

rihAw smweI—smwie rihAw, ivAwpk hY [ prswdI—prswid, ikrpw nwl [ myil—myl ky (gurU nwl) [ sbdy—gurU dy Sbd dI rwhIN [ shij—Awqmk Afolqw ivc [ smwiedw—lIn r`Kdw hY [15[

sbid—Sbd ivc [ sbdy—Sbd dI rwhIN [ ivchu—mnu`K dy ihrdy ivcoN [ Brmu—Btkxw [ cukwey—dUr krdw hY [ nwim—nwm ivc (juiVAW) [ nwmy hI—nwm dI rwhIN hI [16[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw dw itkwxw sdw kwiem rihx vwlw hY, aus dy ^zwny (BI) sdw kwiem rihx vwly hn [ sB kuJ dyx dI smrQw vwlw prmwqmw Awp hI (jIvW ƒ ieh ^zwny) dyNdw hY [ gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K swry suK dyx vwly prmwqmw dI is&iq-swlwh krdw hY, aus ƒ Awpxy mn ivc sWB r`Kdw hY, aus (dy nwm) dI kdr smJdw hY [13[

hy BweI! mnu`K dy srIr dy ivc hI nwm-pdwrQ hY, pr mnu`K ies dI kdr nhIN smJdw [ gurU dy snmuK kr ky (prmwqmw) Awp hI (Awpxy nwm dI kdr krn dI) vifAweI b^Sdw hY [ hy BweI! ies prmwqmw dw (bxwieAw hoieAw ieh mnu`Kw srIr-) h`t hY, auh (ies ivc rKy hoey nwm-) pdwrQ (dI kdr) ƒ jwxdw hY [ (auh pRBU ieh dwiq) gurU dI rwhIN dyNdw hY, (dy ky) pCuqWdw nhIN [14[

hy BweI! prmwqmw sB jIvW ivc ivAwpk hY, (pr auh) gurU dI ikrpw nwl imldw hY [ auh Awp hI (gurU nwl) imlw ky (Awpxy nwl) imlWdw hY [ gurU dy Sbd dI rwhIN (pRBU jIv ƒ) Awqmk Afolqw ivc itkweI r`Kdw hY [15[

hy BweI! sdw-iQr pRBU Awp hI (mnu`K ƒ gurU dy) Sbd ivc joVdw hY, Sbd dI rwhIN hI (aus dy) AMdroN Btkxw dUr krdw hY [ hy nwnk! hir-nwm ivc juiVAW ƒ (lok prlok dI) ie`zq imldI hY, nwm dI rwhIN hI (mnu`K) Awqmk Awnµd mwxdw hY [16[8[22[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh