ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1063

ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਵਿਛੁੜੇ ਤਿਨੀ ਦੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਮਾਰੀਅਹਿ ਦੁਖੁ ਸਬਾਇਆ ॥ ਮਥੇ ਕਾਲੇ ਮਹਲੁ ਨ ਪਾਵਹਿ ਦੁਖ ਹੀ ਵਿਚਿ ਦੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੫॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਹਿ ਸੇ ਵਡਭਾਗੀ ॥ ਸਹਜ ਭਾਇ ਸਚੀ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ॥ ਸਚੋ ਸਚੁ ਕਮਾਵਹਿ ਸਦ ਹੀ ਸਚੈ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇਦਾ ॥੬॥ ਜਿਸ ਨੋ ਸਚਾ ਦੇਇ ਸੁ ਪਾਏ ॥ ਅੰਤਰਿ ਸਾਚੁ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਏ ॥ ਸਚੁ ਸਚੈ ਕਾ ਆਪੇ ਦਾਤਾ ਜਿਸੁ ਦੇਵੈ ਸੋ ਸਚੁ ਪਾਇਦਾ ॥੭॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਸਭਨਾ ਕਾ ਸੋਈ ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਆਪਿ ਬੁਝਾਏ ਬੂਝੈ ਕੋਈ ॥ ਆਪੇ ਬਖਸੇ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇਦਾ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1063}

pdArQ:- qy—qoN [ Anidnu—hr roz, hr vyly [ mwrIAih—mwrIdy hn, mwr KWdy hn, du`K dIAW cotW shwrdy hn [ sbweIAw—hryk iksm dw [ kwly—(ivkwrW dI kwlK nwl) kwly [ mhlu—(prmwqmw dI hzUrI ivc) itkwxw [5[

syvih—srn pYNdy hn [ sy—auh {bhu-vcn} [ shj Bwie—Awqmk Afolqw Anuswr, ibnw iksy ^ws jqn dy [ ilv—lgn [ sco scu—hr vyly sdw-iQr nwm dw ismrn [ sd—sdw [ myil—(gurU Awpxy nwl) imlw ky [ scY—sdw-iQr pRBU ivc [6[

ijs no—{sMbMDk ‘no’ dy kwrn l&z ‘ijsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ dyie—dyNdw hY [ su—auh {iek-vcn} [ swcu—sdw kwiem rihx vwlw hir-nwm [ Brmu—Btkxw [ cukwey—dUr kr lYNdw hY [ scu—sdw-iQr pRBU [ scY kw—sdw-iQr hir-nwm dw [ scu—sdw-iQr hir-nwm [7[

krqw soeI—auh krqwr Awp hI [ buJwey—smJ dyNdw hY [ dy—dyNdw hY [8[

ArQ:- hy BweI! ijhVy mnu`K gurU (dy crnW) qoN ivCuVy hoey hn, auhnW ny (Awpxy vwsqy) du`K hI du`K shyiVAw hoieAw hY [ auh hr vyly du`KW dIAW cotW KWdy hn, auhnW ƒ hryk iksm dw du`K vwpirAw rihMdw hY [ (ivkwrW dI kwl^ nwl auhnW dy) mUMh kwly hoey rihMdy hn (auhnW dy mn mlIn rihMdy hn) auhnW ƒ pRBU-crnW ivc itkwxw nhIN imldw [ hy BweI! (gurU-crnW qoN ivCuiVAw hoieAw mnu`K) sdw du`K ivc hI gRisAw rihMdw hY, sdw du`K shwrdw hY [5[

hy BweI! ijhVy mnu`K gurU dI srn pYNdy hn, auh bVy BwgW vwly ho jWdy hn [ iksy ^ws jqn qoN ibnw hI sdw-iQr pRBU dy nwm ivc auhnW dI lgn l`gI rihMdI hY [ auh mnu`K sdw hI sdw-iQr hir-nwm ismrn dI kmweI krdy hn [ (gurU auhnW ƒ Awpxy nwl) imlw ky sdw-iQr hir-nwm ivc imlw dyNdw hY [6[

pr, hy BweI! auh mnu`K (hI sdw-iQr hir-nwm dI dwiq) pRwpq krdw hY ijs ƒ sdw kwiem rihx vwlw prmwqmw dyNdw hY [ aus mnu`K dy ihrdy ivc sdw-iQr hir-nwm itikAw rihMdw hY, (nwm dI brkiq nwl auh mnu`K Awpxy AMdroN) Btkxw dUr kr lYNdw hY [ hy BweI! sdw-iQr pRBU Awpxy sdw-iQr nwm dI dwiq dyx vwlw Awp hI hY [ ijs ƒ dyNdw hY, auh mnu`K sdw-iQr nwm hwsl kr lYNdw hY [7[

hy BweI! auh krqwr Awp hI sB jIvW dw (mwlk) hY [ ieh g`l koeI auh mnu`K hI smJdw hY ijs ƒ prmwqmw Awp smJWdw hY [ hy BweI! krqwr Awp hI b^SS krdw hY, Awp hI vifAweI dyNdw hY, Awp hI (gurU nwl) imlw ky (Awpxy crnW ivc) imlWdw hY [8[

ਹਉਮੈ ਕਰਦਿਆ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ॥ ਆਗੈ ਮੋਹੁ ਨ ਚੂਕੈ ਮਾਇਆ ॥ ਅਗੈ ਜਮਕਾਲੁ ਲੇਖਾ ਲੇਵੈ ਜਿਉ ਤਿਲ ਘਾਣੀ ਪੀੜਾਇਦਾ ॥੯॥ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਹੋਈ ॥ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਤਾ ਸੇਵੇ ਕੋਈ ॥ ਜਮਕਾਲੁ ਤਿਸੁ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵੈ ਮਹਲਿ ਸਚੈ ਸੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੧੦॥ ਤਿਨ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਏ ॥ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਲਾਏ ॥ ਤੇਰੈ ਹਥਿ ਹੈ ਸਭ ਵਡਿਆਈ ਜਿਸੁ ਦੇਵਹਿ ਸੋ ਪਾਇਦਾ ॥੧੧॥ ਅੰਦਰਿ ਪਰਗਾਸੁ ਗੁਰੂ ਤੇ ਪਾਏ ॥ ਨਾਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥ ਗਿਆਨ ਰਤਨੁ ਸਦਾ ਘਟਿ ਚਾਨਣੁ ਅਗਿਆਨ ਅੰਧੇਰੁ ਗਵਾਇਦਾ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1063}

pdArQ:- haumY—‘hauN hauN, mYN mYN’; AhMkwr [ AwgY—jIvn-s&r ivc [ n cUkY—nhIN mukdw [ AwgY—prlok ivc [ jmkwlu—Drm rwj [9[

pUrY Bwig—v`fI iksmq nwl [ gur syvw—gurU dI d`sI kwr [ ndir—imhr dI ingwh [ jmkwlu—mOq, mOq dw shm, Awqmk mOq [ mhil scY—sdw-iQr pRBU dy crnW ivc [10[

quDu—qYƒ [ Bwey—cMgy l`gy [ hiQ—h`Q ivc [ dyvih—qUM dyNdw hYN [11[

AMdir—ihrdy ivc [ prgwsu—cwnx, Awqmk jIvn dI sUJ [ qy—qoN, pwsoN [ mMin—min, mn ivc [ Git—ihrdy ivc [ AigAwn—Awqmk jIvn vloN by-smJI [12[

ArQ:- hy BweI! ijhVw mnu`K ‘mYN v`fw hW, mYN v`fw bx jwvW’—iehnW hI socW ivc AwpxI izMdgI ivArQ guzwr dyNdw hY, aus dy jIvn-s&r ivc (aus dy AMdroN) mwieAw dw moh (kdy) nhIN mu`kdw [ (jdoN) prlok ivc Drm rwj (aus pwsoN mnu`Kw jIvn ivc kIqy kMmW dw) ihswb mMgdw hY (qdoN auh ieauN) pIiVAw jWdw hY ijvyN (kolH¨ ivc pweI) GwxI dy iql pIVy jWdy hn [9[

hy BweI! gurU dI d`sI (nwm-ismrn dI) kwr v`fI iksmq nwl (hI iksy pwsoN) ho skdI hY [ jdoN prmwqmw dI ingwh krdw hY qdoN hI koeI mnu`K kr skdw hY [ Awqmk mOq aus mnu`K dy nyVy nhIN AwauNdI [ auh mnu`K sdw-iQr prmwqmw dy crnW ivc juV ky Awqmk Awnµd mwxdw hY [10[

hy pRBU! ijhVy mnu`K qYƒ cMgy l`gy auhnW ny hI Awqmk Awnµd mwixAw [ auhnW dI v`fI iksmq ik qUM auhnW ƒ gurU dI d`sI kwry lweI riKAw [ swrI (lok prlok dI) ie`zq qyry h`Q ivc hY, ijs ƒ qUM (ieh ie`zq) dyNdw hYN auh pRwpq krdw hY [11[

(hy pRBU! ijs au~qy qUM imhr dI ingwh krdw hYN, auh mnu`K Awpxy) ihrdy ivc gurU pwsoN Awqmk jIvn dI sUJ pRwpq krdw hY, auh (qyrw) sRySt nwm Awpxy mn ivc vsWdw hY [ aus dy ihrdy ivc Awqmk jIvn dI sUJ dw sRySt cwnx ho jWdw hY (ijs dI brkiq nwl auh Awpxy AMdroN) jIvn vloN by-smJI dw hnyrw dUr kr lYNdw hY [12[

ਅਗਿਆਨੀ ਅੰਧੇ ਦੂਜੈ ਲਾਗੇ ॥ ਬਿਨੁ ਪਾਣੀ ਡੁਬਿ ਮੂਏ ਅਭਾਗੇ ॥ ਚਲਦਿਆ ਘਰੁ ਦਰੁ ਨਦਰਿ ਨ ਆਵੈ ਜਮ ਦਰਿ ਬਾਧਾ ਦੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੧੩॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵੇ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਈ ॥ ਗਿਆਨੀ ਧਿਆਨੀ ਪੂਛਹੁ ਕੋਈ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਤਿਸੁ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਦਰਿ ਸਚੈ ਸੋਭਾ ਪਾਇਦਾ ॥੧੪॥ ਸਤਿਗੁਰ ਨੋ ਸੇਵੇ ਤਿਸੁ ਆਪਿ ਮਿਲਾਏ ॥ ਮਮਤਾ ਕਾਟਿ ਸਚਿ ਲਿਵ ਲਾਏ ॥ ਸਦਾ ਸਚੁ ਵਣਜਹਿ ਵਾਪਾਰੀ ਨਾਮੋ ਲਾਹਾ ਪਾਇਦਾ ॥੧੫॥ ਆਪੇ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ਕਰਤਾ ॥ ਸਬਦਿ ਮਰੈ ਸੋਈ ਜਨੁ ਮੁਕਤਾ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਮਨ ਅੰਤਰਿ ਨਾਮੋ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਦਾ ॥੧੬॥੫॥੧੯ {ਪੰਨਾ 1063}

pdArQ:- dUjY—(prmwqmw ƒ Bulw ky) hor hor (moh) ivc [ ABwgy—bd-iksmq, mMd-BwgI [ clidAw—izMdgI dy s&r ivc ipAW [ Gru—Asl Gr ijQoN kdy ivCoVw nwh hovy [ dru—(Asl) drvwzw [ jm dir—jmrwj dy dr qy [ bwDw—b`Dw hoieAw [13[

mukiq—(mwieAw dy moh qoN) ^lwsI [ igAwnI—Dwrimk pusqkW pVH ky inrI kQw-vwrqw crcw krn vwly [ iDAwnI—smwDIAW lwx vwly [ syvy—srn pYNdw hY [ dir scY—sdw-iQr pRBU dy dr qy [14[

mmqw—mwiek pdwrQW dy kbzy dI lwlsw [ kwit—k`t ky [ sic—sdw-iQr hir-nwm ivc [ ilv—lgn [ scu—sdw-iQr hir-nwm [ nwmo—nwm hI [ lwhw—lwB [15[

Awpy—(pRBU) Awp hI [ krqw—krqwr [ sbid—gurU dy Sbd ivc juV ky [ mrY—Awpw-Bwv C`fy [ mukqw—(mwieAw dy moh qoN) suqMqr [ AMqir—AMdr [ nwmo nwmu—hr vyly nwm [16[

ArQ:- hy BweI! mwieAw dy moh ivc AMnHy ho cuky qy Awqmk jIvn qoN by-smJ mnu`K (prmwqmw ƒ C`f ky) hor hor ivc l`gy rihMdy hn, auh bd-iksmq mnu`K pwxI qoN ibnw (ivkwrW dy pwxI ivc) fu`b ky Awqmk mOqy mr jWdy hn [ izMdgI dy s&r ivc ipAW Awpxw AslI Gr-bwr nhIN id`sdw [ (Aijhw mnu`K) jmrwj dy dr qy b`Jw hoieAw du`K pWdw hY [13[

hy BweI! gurU dI srn pYx qoN ibnw (mwieAw dy moh qoN) ^lwsI nhIN huMdI, byS`k koeI mnu`K auhnW ƒ pu`C vyKy jo Dwrimk pusqkW pVH ky inrI kQw-vwrqw crcw krn vwly hn, jW jo, smwDIAW lweI r`Kdy hn [ hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY, aus ƒ (lok prlok dI) ie`zq imldI hY, auh mnu`K sdw-iQr rihx vwly prmwqmw dy dr qy Awdr pRwpq krdw hY [14[

hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dI d`sI kwr krdw hY, aus ƒ prmwqmw Awp (Awpxy crnW ivc) imlw lYNdw hY [ auh mnu`K (Awpxy AMdroN) mwiek pdwrQW dy kbzy dI lwlsw C`f ky sdw-iQr hir-nwm ivc suriq joVI r`Kdw hY [ hy BweI! ijhVy vxjwry-jIv sdw-iQr hir-nwm dw vxj sdw krdy hn, auhnW ƒ hrI-nwm dw lwB imldw hY [15[

pr, hy BweI! krqwr Awp hI (sB kuJ) krdw hY, Awp hI (jIvW pwsoN) krWdw hY [ (aus dI imhr nwl) ijhVw mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN (Awpxy AMdroN) Awpw-Bwv iqAwgdw hY, auhI (ivkwrW qoN) suqMqr ho jWdw hY [ hy nwnk! aus mnu`K dy mn ivc prmwqmw dw nwm itikAw rihMdw hY, auh hr vyly prmwqmw dw nwm hI ismrdw rihMdw hY [16[5[19[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਜੋ ਤੁਧੁ ਕਰਣਾ ਸੋ ਕਰਿ ਪਾਇਆ ॥ ਭਾਣੇ ਵਿਚਿ ਕੋ ਵਿਰਲਾ ਆਇਆ ॥ ਭਾਣਾ ਮੰਨੇ ਸੋ ਸੁਖੁ ਪਾਏ ਭਾਣੇ ਵਿਚਿ ਸੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੧॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤੇਰਾ ਭਾਣਾ ਭਾਵੈ ॥ ਸਹਜੇ ਹੀ ਸੁਖੁ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ ॥ ਭਾਣੇ ਨੋ ਲੋਚੈ ਬਹੁਤੇਰੀ ਆਪਣਾ ਭਾਣਾ ਆਪਿ ਮਨਾਇਦਾ ॥੨॥ ਤੇਰਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨੇ ਸੁ ਮਿਲੈ ਤੁਧੁ ਆਏ ॥ ਜਿਸੁ ਭਾਣਾ ਭਾਵੈ ਸੋ ਤੁਝਹਿ ਸਮਾਏ ॥ ਭਾਣੇ ਵਿਚਿ ਵਡੀ ਵਡਿਆਈ ਭਾਣਾ ਕਿਸਹਿ ਕਰਾਇਦਾ ॥੩॥ ਜਾ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਤਾ ਗੁਰੂ ਮਿਲਾਏ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਪਾਏ ॥ ਤੁਧੁ ਆਪਣੈ ਭਾਣੈ ਸਭ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਪਾਈ ਜਿਸ ਨੋ ਭਾਣਾ ਦੇਹਿ ਤਿਸੁ ਭਾਇਦਾ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1063-1064}

pdArQ:- jo—jo kuJ, ijhVw kMm [ so—auh kMm [ kir pwieAw—zrUr kr dyNdw hYN [ ko ivrlw—koeI ivrlw mnu`K [ Bwxy ivic AwieAw—Bwxy ƒ im`Tw mMinAw, qyry kIqy ƒ isr-m`Qy qy mMinAw [ Bwxw mMny—qyry kIqy ƒ TIk mMndw hY [1[

gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwly ƒ [ BwvY—cMgw l`gdw hY [ shjy—Awqmk Afolqw ivc [ suKu—Awqmk Awnµd [ scu kmwvY—sdw-iQr hir-nwm ismrn dI kmweI krdw hY [ Bwxy no locY—pRBU dy kIqy ƒ im`Tw mMnx dI qWG krdI hY [2[

Awey—Awie, Aw ky [ quDu—qYƒ [ ijsu—ijs mnu`K ƒ [ quJih—qyry ivc [ vifAweI—ie`zq [ iksih—iksy ivrly qoN [3[

iqsu BwvY—aus pRBU ƒ cMgw l`gdw hY [ jw—jW, jdoN [ qw—qW, qdoN [ gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K [ quDu—qUM [ ijs no—{sMbMDk ‘no’ dy kwrn l&z ‘ijsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ dyih—qUM dyNdw hYN [ iqsu Bwiedw—aus ƒ (qyrw Bwxw) im`Tw l`gdw hY [4[

ArQ:- hy pRBU! ijhVw kMm qUM krnw (cwhuMdw) hYN, auh kMm qUM zrUr kr dyNdw hYN, (ieh pqw huMidAW BI) koeI ivrlw mnu`K qyrI rzw ƒ im`Tw kr ky mMndw hY [ ijhVw mnu`K qyrI rzw ƒ isr-m`Qy qy mMndw hY, auh Awqmk suK hwsl krdw hY, qyrI rzw ivc ivc rih ky Awqmk Awnµd mwxdw hY [1[

hy pRBU! gurU dy snmuK rihx vwly mnu`K ƒ qyrI rzw cMgI l`gdI hY [ auh Awqmk Afolqw ivc rih ky suK pWdw hY, auh sdw-iQr hir-nwm ismrn dI kmweI krdw rihMdw hY [

hy BweI! pRBU dy kIqy ƒ im`Tw mMnx dI qWG bQyrI lukweI krdI hY, pr AwpxI rzw auh Awp hI (iksy ivrly qoN) mnWdw hY [2[

hy pRBU! ijhVw mnu`K qyrI rzw ƒ mMndw hY, auh qYƒ Aw imldw hY [ ijs mnu`K ƒ qyrw Bwxw Bw jWdw hY, auh qyry (crnW) ivc lIn ho jWdw hY [

hy BweI! prmwqmw dI rzw ivc irhW bVI ie`zq imldI hY [ pr iksy ivrly ƒ rzw ivc qordw hY [3[

hy BweI! jdoN aus prmwqmw ƒ cMgw l`gdw hY, qdoN auh (iksy vfBwgI ƒ) gurU imlWdw hY [ qy, gurU dy snmuK hoieAw mnu`K prmwqmw dw sRySt nwm pRwpq kr lYNdw hY [

hy BweI! ieh swrI isRStI qUM AwpxI rzw ivc pYdw kIqI hY [ ijs mnu`K ƒ qUM AwpxI rzw mMnx dI qwkq dyNdw hYN, aus ƒ qyrI rzw ipAwrI l`gdI hY [4[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh