ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1062

ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਸੁ ਨਿਹਚਉ ਹੋਵੈ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦੇ ਹਉਮੈ ਖੋਵੈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਕਿਸੈ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ਨਾਮੋ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਦਾ ॥੫॥ ਗੁਰ ਸੇਵੇ ਜੇਵਡੁ ਹੋਰੁ ਲਾਹਾ ਨਾਹੀ ॥ ਨਾਮੁ ਮੰਨਿ ਵਸੈ ਨਾਮੋ ਸਾਲਾਹੀ ॥ ਨਾਮੋ ਨਾਮੁ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਤਾ ਨਾਮੋ ਲਾਹਾ ਪਾਇਦਾ ॥੬॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਸਭ ਦੁਖੁ ਸੰਸਾਰਾ ॥ ਬਹੁ ਕਰਮ ਕਮਾਵਹਿ ਵਧਹਿ ਵਿਕਾਰਾ ॥ ਨਾਮੁ ਨ ਸੇਵਹਿ ਕਿਉ ਸੁਖੁ ਪਾਈਐ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਦੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੭॥ ਆਪਿ ਕਰੇ ਤੈ ਆਪਿ ਕਰਾਏ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਕਿਸੈ ਬੁਝਾਏ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵਹਿ ਸੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜਹਿ ਮੁਕਤੀ ਕੈ ਘਰਿ ਪਾਇਦਾ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1062}

pdArQ:- inhcau—zrUr [ kY sbdy—dy Sbd dI rwhIN [ prswdI—prswid, ikrpw nwl [ iksY—(ijs) ivrly ƒ [ dy—dyNdw hY [ nwmo nwmu—nwm hI nwm, hr vyly nwm [5[

jyvfu—jyfw, brwbr dw [ lwhw—lwB [ mMin—min, mn ivc [ swlwhI—swlwih, slwhuMdy hn [6[

sMswr—sMswir, sMswr ivc [ n syvih—nhIN ismrdy [ ikau pweIAY—ikvyN pRwpq ho skdw hY? [7[

qY—Aqy [ iksY—iksy ivrly ƒ [ buJwey—smJ b^Sdw hY [ sy—auh {bhu-vcn} [ mukqI kY Gir—mukqI dy Gr ivc, aus Gr ivc ijQy ivkwrW qoN ^lwsI hoeI rihMdI hY [8[

ArQ:- hy BweI! gurU dI ikrpw nwl (ijs) iksy (ivrly mnu`K) ƒ prmwqmw vifAweI dyNdw hY, auh mnu`K hr vyly hir-nwm hI ismrdw hY, (aus mnu`K ƒ inScw ho jWdw hY ik) jo kuJ prmwqmw krdw hY auh zrUr huMdw hY, auh mnu`K gurU dy Sbd dI brkiq nwl (Awpxy AMdroN) haumY dUr kr lYNdw hY [5[

hy BweI! gurU dI srn pYx dy brwbr (jgq ivc) hor koeI lwB nhIN hY [ (ijhVy mnu`K gurU dI srn pYNdy hn, auhnW dy) mn ivc (prmwqmw dw) nwm Aw v`sdw hY, auh hr vyly hir-nwm dI is&iq krdy hn [ hy BweI! prmwqmw dw nwm hI sdw suK dyx vwlw hY [ hir-nwm hI (Asl) lwB mnu`K K`tdw hY [6[

hy BweI! hir-nwm qoN KuMiJAW jgq ivc hr pwsy du`K hI du`K hY [ (ijhVy mnu`K nwm ƒ Bulw ky Dwrimk imQy hoey hor) AnykW krm krdy hn (auhnW dy AMdr sgoN) ivkwr vDdy hn [ hy BweI! jy mnu`K nwm nhIN ismrdy qW Awqmk Awnµd ikvyN iml skdw hY? nwm qoN KuMJ ky mnu`K du`K hI shyVdw hY [7[

hy BweI! gurU dI ikrpw nwl iksy (ivrly) ƒ prmwqmw ieh smJ dyNdw hY ik prmwqmw Awp hI sB kuJ kr irhw hY Aqy (jIvW pwsoN) krw irhw hY [ ijhVy mnu`K gurU dy snmuK rihMdy hn, auh (Awpxy AMdroN mwieAw dy moh dy) bMDn qoV lYNdy hn [ gurU auhnW ƒ aus Awqmk itkwxy ivc r`Kdw hY ij`Qy auhnW ƒ ivkwrW v`loN ^lwsI imlI rihMdI hY [8[

ਗਣਤ ਗਣੈ ਸੋ ਜਲੈ ਸੰਸਾਰਾ ॥ ਸਹਸਾ ਮੂਲਿ ਨ ਚੁਕੈ ਵਿਕਾਰਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਗਣਤ ਚੁਕਾਏ ਸਚੇ ਸਚਿ ਸਮਾਇਦਾ ॥੯॥ ਜੇ ਸਚੁ ਦੇਇ ਤ ਪਾਏ ਕੋਈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਪਰਗਟੁ ਹੋਈ ॥ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਸਾਲਾਹੇ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੧੦॥ ਜਪੁ ਤਪੁ ਸੰਜਮੁ ਨਾਮੁ ਪਿਆਰਾ ॥ ਕਿਲਵਿਖ ਕਾਟੇ ਕਾਟਣਹਾਰਾ ॥ ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਮਿ ਤਨੁ ਮਨੁ ਸੀਤਲੁ ਹੋਆ ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਇਦਾ ॥੧੧॥ ਅੰਤਰਿ ਲੋਭੁ ਮਨਿ ਮੈਲੈ ਮਲੁ ਲਾਏ ॥ ਮੈਲੇ ਕਰਮ ਕਰੇ ਦੁਖੁ ਪਾਏ ॥ ਕੂੜੋ ਕੂੜੁ ਕਰੇ ਵਾਪਾਰਾ ਕੂੜੁ ਬੋਲਿ ਦੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1062}

pdArQ:- gxq—mwieAw bwry icMqw-i&kr, igxqIAW [ gxY—igxdw rihMdw hY [ jlY—(iqRSnw dI A`g ivc) sVdw rihMdw hY [ sMswrw—sMswir, jgq ivc [ shsw—(mwieAw bwry) shm [ mUil—iblkul [ cukY—mu`kdw [ ivkwrw—by-kwr, ivArQ [ gurmuiK—gurU dy snmuK [ cukwey—mukw dyNdw hY [ scy sic—hr vyly sdw-iQr pRBU ivc [9[

scu—sdw kwiem rihx vwlw prmwqmw [ dyie—dyvy [ prswdI—prswid, ikrpw nwl [ rMig—pRym-rMg ivc [ rwqw—rMigAw hoieAw [ qy—qoN, dI rwhIN [10[

jpu—(dyviqAW ƒ pRsMn krn vwsqy) mMqRW dw jwp [ qpu—DUxIAW qpw ky pu`Ty ltk ky Aijhy qrIikAW nwl srIr ƒ kSt dyxy [ sMjmu—pwp [ kwtxhwrw—k`tx dI smr`Qw vwlw pRBU [ kY nwim—dy nwm dI rwhIN [ shjy shij—hr vyly shj (Awqmk Afolqw) ivc [11[

AMqir—AMdr [ min mYlY—mn mYlw rihx dy kwrn [ kUVo kUVu vwpwrw—hr vyly nwsvMq pdwrQW dy kmwx dw DMDw [ boil—bol ky [ kUVu—JUT [12[

ArQ:- hy BweI! ijhVw mnu`K hr vyly mwieAw dIAW igxqIAW igxdw rihMdw hY, auh jgq ivc sdw (iqRSnw dI A`g ivc) sVdw rihMdw hY, aus dw ieh ivArQ shm kdy BI nhIN mu`kdw [ ijhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY, auh dunIAw vwly icMqw-i&kr mukweI r`Kdw hY, auh hr vyly sdw kwiem rihx vwly prmwqmw dI Xwd ivc lIn rihMdw hY [9[

pr, hy BweI! jy sdw kwiem rihx vwlw prmwqmw (Awp hI ieh by-i&krI) b^Sy, qdoN hI koeI mnu`K ies ƒ pRwpq krdw hY [ gurU dI ikrpw nwl (pRBU aus dy AMdr) prgt ho jWdw hY [ auh mnu`K gurU dI ikrpw nwl pRym-rMg ivc msq rih ky sdw-iQr hir-nwm ismrdw hY, qy, Awqmk Awnµd mwxdw rihMdw hY [10[

hy BweI! prmwqmw dw im`Tw nwm (jpxw hI) jp hY qp hY sMjm hY [ (ijhVw mnu`K nwm jpdw hY aus dy swry) pwp (pwp) k`tx dI smr`Qw r`Kx vwlw prmwqmw k`t dyNdw hY [ prmwqmw dy nwm ivc juVn dI brkiq nwl aus dw qn aus dw mn SWq rihMdw hY, auh sdw hI Awqmk Afolqw ivc itikAw rihMdw hY [11[

hy BweI! ijs mnu`K dy AMdr (mwieAw dw) lwlc itikAw rihMdw hY (aus dw mn hr vyly mYlw rihMdw hY), mYly mn dy kwrn auh mnu`K lwlc dI hor mYl (Awpxy mn ƒ) lWdw rihMdw hY [ (ijauN ijauN lwlc dy ADIn auh) mYly krm krdw hY, auh (Awqmk) du`K pWdw hY [ auh sdw nwsvMq pdwrQW dy kmwx dw DMDw hI krdw hY, qy JUT bol bol ky du`K sihMdw hY [12[

ਨਿਰਮਲ ਬਾਣੀ ਕੋ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਸਹਸਾ ਜਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਭਾਣੈ ਚਲੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਨਾਮੁ ਚੇਤਿ ਸੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੧੩॥ ਆਪਿ ਸਿਰੰਦਾ ਸਚਾ ਸੋਈ ॥ ਆਪਿ ਉਪਾਇ ਖਪਾਏ ਸੋਈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਸਦਾ ਸਲਾਹੇ ਮਿਲਿ ਸਾਚੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੧੪॥ ਅਨੇਕ ਜਤਨ ਕਰੇ ਇੰਦ੍ਰੀ ਵਸਿ ਨ ਹੋਈ ॥ ਕਾਮਿ ਕਰੋਧਿ ਜਲੈ ਸਭੁ ਕੋਈ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵੇ ਮਨੁ ਵਸਿ ਆਵੈ ਮਨ ਮਾਰੇ ਮਨਹਿ ਸਮਾਇਦਾ ॥੧੫॥ ਮੇਰਾ ਤੇਰਾ ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਕੀਆ ॥ ਸਭਿ ਤੇਰੇ ਜੰਤ ਤੇਰੇ ਸਭਿ ਜੀਆ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਸਮਾਲਿ ਸਦਾ ਤੂ ਗੁਰਮਤੀ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਦਾ ॥੧੬॥੪॥੧੮॥ {ਪੰਨਾ 1062}

pdArQ:- inrml—(jIvn ƒ) piv`qr krn vwlI [ ko—ijhVw koeI mnu`K [ mMin—min, mn  ivc [ prswdI—prswid, ikrpw nwl [ shsw—shm [ kY BwxY—dI rzw ivc, dy hukm ivc [ cyiq—Xwd kr ky, ismr ky [13[

isrMdw—pYdw krn vwlw [ scw—sdw-iQr pRBU [ aupwie—pYdw kr ky [ Kpwey—nws krdw hY [ soeI—auh (Awp) hI [ gurmuiK—gurU dy snmuK [ slwhy—is&iq-swlwh krdw hY [ imil—iml ky [14[

ieMdRI—kwm-vwsnw [ kwim—kwm ivc [ kroiD—kRoD ivc [ sBu koeI—hryk jIv [ siqgur syvy—gurU dI srn ipAW [ vis—kwbU ivc [ mn mwry—jy mn ƒ mwr ley, jy mn ƒ v`s ivc kr ley [ mnih—min hI, mn ivc hI {ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘min’ dI ‘i’ au~f geI hY} [15[

myrw qyrw—myr-qyr, ivqkrw [ Awpy—Awp hI [ siB—swry [ smwil—Xwd krdw rhu [16[

ArQ:- hy BweI! ijhVw koeI mnu`K (jIvn ƒ) piv`qr krn vwlI (gur-) bwxI (Awpxy) mn ivc vsWdw hY, gurU dI ikrpw nwl (aus dw) shm dUr ho jWdw hY [ auh mnu`K idn rwq gurU dy hukm ivc qurdw hY, hir-nwm ƒ ismr ky auh Awqmk Awnµd mwxdw hY [13[

hy BweI! sdw kwiem rihx vwlw prmwqmw Awp hI (jIvW ƒ) pYdw krn vwlw hY, Awp pYdw kr ky auh Awp hI nws krdw hY [ ijhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY auh sdw prmwqmw dI is&iq-swlwh krdw hY, sdw-iQr pRBU dy crnW ivc iml ky auh Awqmk Awnµd mwxdw hY [14[

hy BweI! (gurU dI srn qoN ibnw) hor AnykW jqn BI mnu`K kry qW BI kwm-vwsnw kwbU ivc nhIN Aw skdI [ (iDAwn mwr ky vyKo) hryk jIv kwm ivc kRoD ivc sV irhw hY [ gurU dI srn ipAW hI mn kwbU ivc AwauNdw hY [ jy mn (ivkwrW vloN) rok ilAw jwey qW mnu`K AMqr Awqmy itikAw rihMdw hY (ivkwrW vl nhIN Btkdw) [15[

hy pRBU! (jIvW dy mn ivc) myr-qyr qUM Awp hI pYdw kIqI hY [ swry jIv jMq qyry hI pYdw kIqy hoey hn [ hy nwnk! prmwqmw dw nwm sdw Xwd krdw rhu [ hy BweI! gurU dI miq auqy quirAW (pRBU Awpxw nwm mnu`K dy) mn ivc vsWdw hY [16[4[18[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਦਾਤਾ ਅਗਮ ਅਥਾਹਾ ॥ ਓਸੁ ਤਿਲੁ ਨ ਤਮਾਇ ਵੇਪਰਵਾਹਾ ॥ ਤਿਸ ਨੋ ਅਪੜਿ ਨ ਸਕੈ ਕੋਈ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇਦਾ ॥੧॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕਰੈ ਸੁ ਨਿਹਚਉ ਹੋਈ ॥ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਦਾਤਾ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਨਾਮ ਦਾਨੁ ਕਰੇ ਸੋ ਪਾਏ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਮੇਲਾਇਦਾ ॥੨॥ ਚਉਦਹ ਭਵਣ ਤੇਰੇ ਹਟਨਾਲੇ ॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਦਿਖਾਏ ਅੰਤਰਿ ਨਾਲੇ ॥ ਨਾਵੈ ਕਾ ਵਾਪਾਰੀ ਹੋਵੈ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਕੋ ਪਾਇਦਾ ॥੩॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਸੇਵਿਐ ਸਹਜ ਅਨੰਦਾ ॥ ਹਿਰਦੈ ਆਇ ਵੁਠਾ ਗੋਵਿੰਦਾ ॥ ਸਹਜੇ ਭਗਤਿ ਕਰੇ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਆਪੇ ਭਗਤਿ ਕਰਾਇਦਾ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1062}

pdArQ:- dwqw—sB pdwrQ dyx vwlw [ Agm—AphuMc [ AQwhw—bhuq hI fUMGw (smuMdr), byAMq ^zwinAW vwlw [ iqlu—rqw Br BI [ qmwie—qmHw, lwlc [ iqs no—{sMbMDk ‘no’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw    u  au~f igAw hY} [ Awpy—Awp hI [ myil—imlw ky [1[

inhcau—zrUr [ Avru—koeI hor [ ijs no—{l&z ‘ijsu’ dw    u  au~f igAw hY} [ sbdI—Sbd dI rwhIN [2[

caudh Bvn—cOdW lok {s`q AwkwS, s`q pqwl}, swrw jgq [ htnwly—{h`tW dIAW kqwrW} bwzwr [ siqguir—gurU ny [ nwly—nwl hI [ ko—ijhVw koeI [3[

siqguir syivAY—jy gurU dI srn pY jweIey [ shj Anµdw—Awqmk Afolqw dw suK [ ihrdY—ihrdy ivc [ vuTw—v`isAw [ shjy—Awqmk Afolqw ivc [4[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw sB pdwrQ dyx vwlw hY, AphuMc hY, bhuq hI fUMGw (mwno byAMq ^zwinAW vwlw smuMdr) hY [ (auh sB ƒ dwqW dyeI jWdw hY, pr) aus vyprvwh ƒ rqw Br BI koeI lwlc nhIN hY [ koeI jIv (Awpxy au~dm nwl) aus prmwqmw qk phuMc nhIN skdw [ auh Awp hI (jIv ƒ gurU nwl) imlw ky Awpxy nwl imlWdw hY [1[

hy BweI! (auh prmwqmw) jo kuJ krdw hY, auh zrUr huMdw hY [ aus qoN ibnw koeI hor kuJ dyx-jogw nhIN hY [ hy BweI! ijs mnu`K ƒ prmwqmw nwim dI dwiq dyNdw hY, auh hir-nwm pRwpq kr lYNdw hY [ (aus ƒ) gurU dy Sbd ivc joV ky (Awpxy nwl) imlw lYNdw hY [2[

hy pRBU! ieh cOdW lok qyry bwzwr hn (ij`Qy qyry pYdw kIqy byAMq jIv qyrI d`sI kwr kr rhy hn [ ieh swrw jgq qyrw hI srUp hY) [ ijs mnu`K ƒ gurU ny qyrw ieh srb-ivAwpk srUp aus dy AMdr v`sdw hI ivKw id`qw hY, auh mnu`K qyry nwm dw vxjwrw bx jWdw hY [ (ieh dwiq) ijhVw koeI pRwpq krdw hY, gurU dy Sbd dI rwhIN hI (pRwpq krdw hY) [3[

hy BweI! jy gurU dI srn pY jweIey qW Awqmk Afolqw dw Awnµd iml jWdw hY [ (gurU dy snmuK hox vwly mnu`K dy) ihrdy ivc goibMd-pRBU Aw v`sdw hY [ auh mnu`K idn gq Awqmk Afolqw ivc itk ky prmwqmw dI BgqI krdw hY [ hy BweI! prmwqmw Awp hI (AwpxI) BgqI krWdw hY [4[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh