ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1059

ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਮਨੁ ਖੋਜਿ ਸੁਣਾਏ ॥ ਸਚੈ ਨਾਮਿ ਸਦਾ ਲਿਵ ਲਾਏ ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋਈ ਕਰਸੀ ਜੋ ਸਚੇ ਮਨਿ ਭਾਇਦਾ ॥੯॥ ਜਾ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸਤਿਗੁਰੂ ਮਿਲਾਏ ॥ ਜਾ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਤਾ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥ ਆਪਣੈ ਭਾਣੈ ਸਦਾ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ ਭਾਣੈ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਦਾ ॥੧੦॥ ਮਨਹਠਿ ਕਰਮ ਕਰੇ ਸੋ ਛੀਜੈ ॥ ਬਹੁਤੇ ਭੇਖ ਕਰੇ ਨਹੀ ਭੀਜੈ ॥ ਬਿਖਿਆ ਰਾਤੇ ਦੁਖੁ ਕਮਾਵਹਿ ਦੁਖੇ ਦੁਖਿ ਸਮਾਇਦਾ ॥੧੧॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਸੁਖੁ ਕਮਾਏ ॥ ਮਰਣ ਜੀਵਣ ਕੀ ਸੋਝੀ ਪਾਏ ॥ ਮਰਣੁ ਜੀਵਣੁ ਜੋ ਸਮ ਕਰਿ ਜਾਣੈ ਸੋ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭ ਭਾਇਦਾ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1059}

pdArQ:- Koij—Koj ky [ scY nwim—sdw-iQr hir-nwm ivc [ ilv—lgn [ iqsu—aus prmwqmw ƒ [ BwvY—cMgw l`gdw hY [ krsI—krygw, krdw hY [ scy min—sdw-iQr pRBU dy mn ivc [9[

jw—jW, jdoN [ mMin—min, mn ivc [ AwpxY BwxY—AwpxI rzw ivc [ rMig—pRym-rMg ivc [ rwqw—rMigAw hoieAw [10[

mn hiT—mn dy hT nwl [ CIjY—iC`jdw jWdw hY, (Awqmk jIvn v`loN) kmzor huMdw jWdw hY [ ByK—Dwrimk pihrwvy [ ibiKAw—mwieAw [ duKy duiK—inry du`K ivc hI [11[

suKu—Awqmk Awnµd [ kmwey—K`tdw hY [ sm—brwbr [12[

ArQ:- hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY, auh sdw-iQr hir-nwm ivc sdw AwpxI suriq joVI r`Kdw hY [ auh mnu`K (Awpxy) mn ƒ Koj ky (ieh inScw bxWdw hY, qy hornW ƒ BI ieh) suxWdw hY ik jo kuJ aus prmwqmw ƒ cMgw l`gdw hY, auhI kuJ auh krdw hY, (jgq ivc auhI kuJ auh hY) jo aus sdw kwiem rihx vwly prmwqmw dy mn ivc Bw jWdw hY [9[

hy BweI! (gurmuiK mnu`K hornW ƒ BI iehI suxWdw hY ik) jdoN prmwqmw dI rzw huMdI hY qdoN auh mnu`K ƒ gurU imlWdw hY, qdoN aus dy mn ivc (Awpxw nwm) vsWdw hY [ ijs mnu`K ƒ prmwqmw AwpxI rzw ivc r`Kdw hY, auh mnu`K sdw aus pRym-rMg ivc rMigAw rihMdw hY [ (hy BweI! gurmuK ieh XkIn bxWdw hY ik) pRBU AwpxI rzw Anuswr hI (Awpxw nwm) mnu`K dy mn ivc vsWdw hY [10[

hy BweI! ijhVw mnu`K mn dy hT nwl (hI imQy hoey Dwrimk) krm krdw hY auh (Awqmk jIvn vloN) kmzor huMdw jWdw hY (Aijhw mnu`K) Dwrimk pihrwvy qW bQyry krdw hY, pr (ies qrHW aus dw mn pRBU dy ipAwr ivc) iB`jdw nhIN hY [

hy BweI! mwieAw dy moh ivc msq mnu`K (ijhVy BI krm krn, auh auhnW ivcoN) du`K (hI) K`tdy hn [ (hy BweI! mwieAw dy moh dy kwrn mnu`K) hr vyly du`K ivc hI PisAw rihMdw hY [11[

hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY, auh (Awpxy au~dmW dI rwhIN) Awqmk Awnµd K`tdw hY, auh mnu`K ieh smJ lYNdw hY ik Awqmk mOq kIh hY qy Awqmk jIvn kIh hY [ hy BweI! ijhVw mnu`K mOq Aqy jIvn ƒ (prmwqmw dI rzw ivc vrqdw vyK ky) ieko ijhw smJdw hY (nwh jIvn dI lwlsw, nwh mOq qoN fr), auh mnu`K myry prmwqmw ƒ ipAwrw l`gdw hY [12[

ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਰਹਿ ਸੁ ਹਹਿ ਪਰਵਾਣੁ ॥ ਆਵਣ ਜਾਣਾ ਸਬਦੁ ਪਛਾਣੁ ॥ ਮਰੈ ਨ ਜੰਮੈ ਨਾ ਦੁਖੁ ਪਾਏ ਮਨ ਹੀ ਮਨਹਿ ਸਮਾਇਦਾ ॥੧੩॥ ਸੇ ਵਡਭਾਗੀ ਜਿਨੀ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪਾਇਆ ॥ ਹਉਮੈ ਵਿਚਹੁ ਮੋਹੁ ਚੁਕਾਇਆ ॥ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਫਿਰਿ ਮੈਲੁ ਨ ਲਾਗੈ ਦਰਿ ਸਚੈ ਸੋਭਾ ਪਾਇਦਾ ॥੧੪॥ ਆਪੇ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ਆਪੇ ॥ ਆਪੇ ਵੇਖੈ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪੇ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੇਵਾ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵੈ ਸਚੁ ਸੁਣਿ ਲੇਖੈ ਪਾਇਦਾ ॥੧੫॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੋ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਿਰਮਲੁ ਮੈਲੁ ਨ ਲਾਵੈ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਵੀਚਾਰੀ ਨਾਮੇ ਨਾਮਿ ਸਮਾਇਦਾ ॥੧੬॥੧॥੧੫॥ {ਪੰਨਾ 1059}

pdArQ:- mrih—mrdy hn, Awpw-Bwv imtWdy hn [ suhih—soBdy hn, Awqmk jIvn sohxw bxw lYNdy hn [ prvwxu—(pRBU dI hzUrI ivc) kbUl [ Awvx jwxw—jMmxw mrnw [ sbdu—(prmwqmw dw) hukm [ pCwxu—smJ [ mn hI—min hI, mn ivc hI {ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘min’ dI ‘i’ au~f geI hY} [ mnih—min hI, mn ivc hI [13[

sy—auh {bhu-vcn} [ cukwieAw—dUr kr ilAw [ dir scY—sdw-iQr pRBU dy dr qy [14[

Qwip—pYdw kr ky [ auQwpy—nws krdw hY [ pRB BwvY—pRBU ƒ cMgI l`gdI hY [ scu—sdw-iQr hir-nwm [ suix—sux ky [ lyKY—lyKy ivc [ lyKY pwiedw—prvwn krdw hY [15[

sco scu—s`c hI s`c, sdw hI hir-nwm dw ismrn [ nwim—nwm ivc [ vIcwrI—ivcwrvwn [ nwmy nwim—sdw hI hir-nwm ivc [16[

ArQ:- hy BweI! gurU dy snmuK ho ky ijhVy mnu`K (Awpxy AMdroN) Awpw-Bwv dUr krdy hn, auh sohxy Awqmk jIvn vwly bx jWdy hn auh pRBU dI hzUrI ivc kbUl huMdy hn (auh jMmx mrn ƒ prmwqmw dw hukm smJdy hn) [ hy BweI! qUM BI jMmx mrn ƒ pRBU dw hukm hI smJ [ (ijhVw mnu`K ieauN XkIn bxWdw hY) auh jnm mrn dy gyV ivc nhIN pYNdw, auh (ieh) du`K nhIN pWdw, auh (bwhr Btkx dy QW) sdw hI AMqr Awqmy itikAw rihMdw hY [13[

hy BweI! auh mnu`K BwgW vwly hn, ijnHW ƒ gurU iml ipAw [ auh Awpxy AMdroN haumY Aqy mwieAw dw moh dUr kr lYNdy hn [ hy BweI! ijs mnu`K dw mn piv`qr ho jWdw hY, ijs dy mn ƒ muV ivkwrW dI mYl nhIN l`gdI, auh mnu`K sdw-iQr pRBU dy dr qy Awdr pWdw hY [14[

hy BweI! pRBU Awp hI (sB kuJ) krdw hY, Awp hI (jIvW pwsoN) krWdw hY [ Awp hI (sB dI) sMBwl krdw hY, Awp hI pYdw kr ky nws krdw hY [ hy BweI! gurU dy snmuK ho ky kIqI hoeI syvw-BgqI pRBU ƒ ipAwrI l`gdI hY, (jIv pwsoN) hir-nwm dw ismrn sux ky prmwqmw (aus dI ieh imhnq prvwn krdw hY [15[

hy BweI! gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K sdw hir-nwm ismrn dI kmweI krdw hY [ aus dw mn pivqr ho jWdw hY, aus ƒ ivkwrW dI mYl nhIN l`gdI [ hy nwnk! ijhVy mnu`K hir-nwm ivc msq rihMdy hn, auh Awqmk jIvn dI sUJ vwly ho jWdy hn [ (Awqmk jIvn dI sUJ vwlw mnu`K) sdw hir-nwm ivc hI lIn rihMdw hY [16[1[15[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਆਪੇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਹੁਕਮਿ ਸਭ ਸਾਜੀ ॥ ਆਪੇ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪਿ ਨਿਵਾਜੀ ॥ ਆਪੇ ਨਿਆਉ ਕਰੇ ਸਭੁ ਸਾਚਾ ਸਾਚੇ ਸਾਚਿ ਮਿਲਾਇਦਾ ॥੧॥ ਕਾਇਆ ਕੋਟੁ ਹੈ ਆਕਾਰਾ ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਪਸਰਿਆ ਪਾਸਾਰਾ ॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਭਸਮੈ ਕੀ ਢੇਰੀ ਖੇਹੂ ਖੇਹ ਰਲਾਇਦਾ ॥੨॥ ਕਾਇਆ ਕੰਚਨ ਕੋਟੁ ਅਪਾਰਾ ॥ ਜਿਸੁ ਵਿਚਿ ਰਵਿਆ ਸਬਦੁ ਅਪਾਰਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗਾਵੈ ਸਦਾ ਗੁਣ ਸਾਚੇ ਮਿਲਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੩॥ ਕਾਇਆ ਹਰਿ ਮੰਦਰੁ ਹਰਿ ਆਪਿ ਸਵਾਰੇ ॥ ਤਿਸੁ ਵਿਚਿ ਹਰਿ ਜੀਉ ਵਸੈ ਮੁਰਾਰੇ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਵਣਜਨਿ ਵਾਪਾਰੀ ਨਦਰੀ ਆਪਿ ਮਿਲਾਇਦਾ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1059}

pdArQ:- Awpy—Awp hI [ hukim—hukm nwl [ sB—swrI [ Qwip—pYdw kr ky [ auQwip—auQwpy, nws krdw hY [ invwjI—sohxI bxweI hY [ swic—sdw-iQr hir-nwm ivc [1[

kotu—iklHw [ Awkwrw—(prmwqmw dw) srgux rUp [ Bsm—suAwh [ KyhU Kyh—Kyh ivc hI [2[

kMcn kotu—sony dw iklHw [ Apwrw—byAMq pRBU dw [ rivAw—mOjUd hY [ sbdu Apwrw—byAMq pRBU dI is&iq-swlwh dI bwxI [ gux swcy—sdw-iQr pRBU dy gux [ imil pRIqm—pRIqm ƒ iml ky [3[

hir mMdru—hrI dw mMdr, hrI dw Gr [ svwry—sohxw bxWdw hY [ murwry—{mur—Air [ mur dYNq dw vYrI} prmwqmw [ kY sbid—dy Sbd dI rwhIN [ vxjin—vxj krdy hn, ivhwJdy hn [ ndrI—imhr dI ingwh nwl [4[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw ny Awp hI ieh swrI isRStI Awpxy hukm nwl pYdw kIqI hoeI hY [ prmwqmw Awp hI (jIvW ƒ) pYdw kr ky (Awp hI) nws krdw hY (Awp hI jIvW auqy) imhr krdw hY [ pRBU Awp hI ieh swrw Awpxw At`l inAW krdw hY, Awp hI (jIv ƒ Awpxy) sdw-iQr nwm ivc joVI r`Kdw hY [1[

hy BweI! (ieh mnu`Kw) srIr (mwno iek) iklHw hY, ieh prmwqmw dw id`sdw-srUp hY, (pr jy ies ivc) mwieAw dw moh (hI pRbl hY, jy ies ivc mwieAw dy moh dw hI) iKlwrw iKlirAw hoieAw hY, qW pRBU dI is&iq-swlwh qoN ibnw (ieh srIr) suAwh dI FyrI hI hY, (mnu`K hir-nwm qoN vWijAw rih ky ies srIr ƒ) im`tI-Kyh ivc hI rol dyNdw hY [2[

hy BweI! ijs srIr ivc byAMq prmwqmw dI is&iq-swlwh dI bwxI hr vyly mOjUd hY, auh (mnu`Kw) srIr byAMq prmwqmw dy rihx vwsqy (mwno) sony dw iklHw hY [ gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K (ieh srIr dI rwhIN) sdw-iQr prmwqmw dy gux sdw gWdw hY, auh pRIqm pRBU ƒ iml ky Awqmk Awnµd mwxdw hY [3[

hy BweI! ieh mnu`Kw srIr prmwqmw dw (piv`qr) Gr hY, prmwqmw ies ƒ Awp hI sohxw bxWdw hY, ies ivc ivcwr-dYNqW dy mwrn vwlw pRBU Awp v`sdw hY [ hy BweI! ijhVy jIv-vxjwry (ies srIr ivc) gurU dy Sbd dI rwhIN hir-nwm dw vxj krdy hn, pRBU imhr dI ingwh nwl auhnW ƒ (Awpxy nwl) imlw lYNdw hY [4[

ਸੋ ਸੂਚਾ ਜਿ ਕਰੋਧੁ ਨਿਵਾਰੇ ॥ ਸਬਦੇ ਬੂਝੈ ਆਪੁ ਸਵਾਰੇ ॥ ਆਪੇ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ਕਰਤਾ ਆਪੇ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਦਾ ॥੫॥ ਨਿਰਮਲ ਭਗਤਿ ਹੈ ਨਿਰਾਲੀ ॥ ਮਨੁ ਤਨੁ ਧੋਵਹਿ ਸਬਦਿ ਵੀਚਾਰੀ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਸਦਾ ਰਹੈ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਭਗਤਿ ਕਰਾਇਦਾ ॥੬॥ ਇਸੁ ਮਨ ਮੰਦਰ ਮਹਿ ਮਨੂਆ ਧਾਵੈ ॥ ਸੁਖੁ ਪਲਰਿ ਤਿਆਗਿ ਮਹਾ ਦੁਖੁ ਪਾਵੈ ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਭੇਟੇ ਠਉਰ ਨ ਪਾਵੈ ਆਪੇ ਖੇਲੁ ਕਰਾਇਦਾ ॥੭॥ ਆਪਿ ਅਪਰੰਪਰੁ ਆਪਿ ਵੀਚਾਰੀ ॥ ਆਪੇ ਮੇਲੇ ਕਰਣੀ ਸਾਰੀ ॥ ਕਿਆ ਕੋ ਕਾਰ ਕਰੇ ਵੇਚਾਰਾ ਆਪੇ ਬਖਸਿ ਮਿਲਾਇਦਾ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1059-1060}

pdArQ:- sUcw—su`cw, su`cy ihrdy vwlw [ ij—ijhVw mnu`K [ invwry—dUr krdw hY [ sbdy—sbid, gurU dy Sbd dI rwhIN [ bUJY—(Awqmk jIvn ƒ) smJdw hY [ Awpu—Awpxy Awp ƒ, Awpxy Awqmk jIvn ƒ [ Awpy—Awp hI [ mMin—min, mn ivc [5[

inrml—(jIvn ƒ) piv`qr krn vwlI [ inrwlI—AnoKI (dwiq) [ Dovih—DoNdy hn {bhu-vcn} [ vIcwrI—ivcwrvwn, suMdr ivcwr dy mwlk [ Anidnu—{Anuidnwz} hr roz, hr vyly [ rMig—pRym-rMg ivc [ rwqw—rMigAw hoieAw [6[

mn mMdr mih—mn dy mMdr ivc, srIr ivc [ DwvY—Btkdw iPrdw hY [ suKu—Awqmk Awnµd [ plir—prwlI dy v`ty [ iqAwig—iqAwg ky [ ibnu Byty—imlx qoN ibnw [ Taur—itkwxw, SWqI [7[

AprMpru—pry qoN pry prmwqmw, byAMq pRBU [ vIcwrI—Awqmk jIvn dI ivcwr b^Sx vwlw [ swrI—sRySt [ krxI—krn-jog kMm [ ko—koeI jIv [ ikAw kwr kry—ikhVI kwr kr skdw hY? bKis—imhr kr ky [8[

ArQ:- hy BweI! ijhVw mnu`K (Awpxy AMdroN) kRoD dUr kr lYNdw hY, auh piv`qr ihrdy vwlw bx jWdw hY [ auh mnu`K gurU dy Sbd dI brkiq nwl (Awqmk jIvn ƒ) smJ lYNdw hY, qy, Awpxy jIvn ƒ sMvwr lYNdw hY [ (pr, hy BweI! ieh aus dI AwpxI hI imhr hY) pRBU Awp hI (jIv dy AMdr bYTw ieh au~dm) krdw hY, (jIv pwsoN) krqwr Awp hI (ieh kMm) krWdw hY, Awp hI (aus dy) mn ivc (Awpxw nwm) vsWdw hY [5[

hy BweI! prmwqmw dI BgqI (jIvn ƒ) piv`qr krn vwlI (iek) AnoKI (dwiq) hY [ gurU dy Sbd ivc juV ky (BgqI dy AMimRq nwl ijhVy mnu`K Awpxw) mn qn DoNdy hn, auh suMdr ivcwr dy mwlk bx jWdy hn [ (ies BgqI dI rwhIN) mnu`K hr vyly sdw hI prmwqmw dy pRym-rMg ivc rMigAw rih skdw hY [ (pr ieh aus dI imhr hI hY) prmwqmw ikrpw kr ky (Awp hI jIv pwsoN AwpxI) BgqI krWdw hY [6[

hy BweI! (mnu`K dy) ies srIr ivc (rihx vwlw) cMcl mn (hr vyly) Btkdw iPrdw hY, (ivkwrW dI) prwlI dI ^wqr Awqmk Awnµd ƒ iqAwg ky bVw du`K pWdw hY [ gurU ƒ imlx qoN ibnw ies ƒ SWqI vwlw QW nhIN l`Bdw; (pr jIv dy kIh v`s? aus pwsoN ieh) Kyf prmwqmw Awp hI krWdw hY [7[

hy BweI! byAMq prmwqmw Awp hI Awqmk jIvn dI ivcwr b^Sx vwlw hY, (nwm jpx dI) sRySt krxI dy ky Awp hI (jIv ƒ Awpxy nwl) imlWdw hY [ jIv ivcwrw Awpxy Awp koeI (cMgw mMdw) kMm nhIN kr skdw [ prmwqmw Awp hI b^SS kr ky (Awpxy crnW ivc jIv ƒ) joVdw hY [8[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh