ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1058

ਜੀਵਨ ਮੁਕਤਿ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਕਮਾਏ ॥ ਹਰਿ ਸਿਉ ਸਦ ਹੀ ਰਹੈ ਸਮਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਹਉਮੈ ਰੋਗੁ ਨ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੯॥ ਰਸ ਕਸ ਖਾਏ ਪਿੰਡੁ ਵਧਾਏ ॥ ਭੇਖ ਕਰੈ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਨ ਕਮਾਏ ॥ ਅੰਤਰਿ ਰੋਗੁ ਮਹਾ ਦੁਖੁ ਭਾਰੀ ਬਿਸਟਾ ਮਾਹਿ ਸਮਾਹਾ ਹੇ ॥੧੦॥ ਬੇਦ ਪੜਹਿ ਪੜਿ ਬਾਦੁ ਵਖਾਣਹਿ ॥ ਘਟ ਮਹਿ ਬ੍ਰਹਮੁ ਤਿਸੁ ਸਬਦਿ ਨ ਪਛਾਣਹਿ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਤਤੁ ਬਿਲੋਵੈ ਰਸਨਾ ਹਰਿ ਰਸੁ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੧੧॥ ਘਰਿ ਵਥੁ ਛੋਡਹਿ ਬਾਹਰਿ ਧਾਵਹਿ ॥ ਮਨਮੁਖ ਅੰਧੇ ਸਾਦੁ ਨ ਪਾਵਹਿ ॥ ਅਨ ਰਸ ਰਾਤੀ ਰਸਨਾ ਫੀਕੀ ਬੋਲੇ ਹਰਿ ਰਸੁ ਮੂਲਿ ਨ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1058}

pdArQ:- mukiq—(mwieAw dy moh qoN) ^lwsI [ jIvn mukiq—auh mnu`K ijs ƒ ies jIvn ivc mukqI iml geI hY, igRhsq ivc rihMdw hoieAw hI inrlyp [ sbdu kmwey—Sbd ƒ ihrdy ivc vsWdw hY, Sbd Anuswr jIvn jIaUNdw hY [ isau—nwl [ sd—sdw [ qy—qoN [ qwhw—aus ƒ [9[

rs ks—ksYlw Awidk swry rs [ ks—ksYlw [ ipMfu—srIr [ ByK—Dwrimk pihrwvw [ ibstw—ivkwrW dw gMd [ mwih—ivc [ smwhw—smwieAw rihMdw hY [10[

pVih—pVHdy hn {bhu-vcn} [ piV—pVH ky [ bwdu—vwdu, crcw [ vKwxih—vKwxdy hn, ivAwiKAw krdy hn [ Gt—srIr, ihrdw [ sbid—gurU dy Sbd dI rwhIN [ n pCwxih—sWJ nhIN pWdy [ gurmuiK—gurU dy snmuK [ qqu—swr, m`Kx [ iblovY—irVkdw hY, ivcwrdw hY [ rsnw—jIB [ rsu—suAwd [ qwhw—aus dI [11[

Gir—Gr ivc, srIr ivc, ihrdy ivc [ vQ—vsqu, nwm-pdwrQ [ Cofih—C`f dyNdy hn {bhu-vcn} [ Dwvih—dOVdy hn {bhu-vcn} [ mnmuK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly [ AMDy—mwieAw dy moh ivc AMnHy [ An rs—hor hor rsW ivc [ rwqI—r`qI hoeI, msq [ rsnw—jIB [ mUil—iblkul hI [12[

ArQ:- hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dy Sbd Anuswr jIvn jIaUNdw hY, auh igRhsq ivc rihMdw hoieAw hI inrlyp hY, auh sdw hI prmwqmw dI Xwd ivc lIn rihMdw hY [ gurU dI ikrpw nwl aus ƒ (ies lok qy prlok ivc) Awdr imldw hY, aus dy AMdr haumY dw rog nhIN huMdw [9[

hy BweI! (dUjy pwsy vyK iqAwgIAW dw hwl [ ijhVw mnu`K Awpxy v`loN ‘iqAwg’ kr ky K`ty im`Ty ksYly Awidk) swry rsW vwly Kwxy KWdw rihMdw hY, qy, Awpxy srIr ƒ motw krI jWdw hY, (iqAwgIAW vwlw) Dwrimk pihrwvw pihndw hY, gurU dy Sbd Anuswr jIvn nhIN ibqWdw, aus dy AMdr (csikAW dw) rog hY, ieh aus ƒ v`fw BwrI du`K vwpirAw hoieAw hY, auh hr vyly ivkwrW dy gMd ivc lIn rihMdw hY [10[

hy BweI! (pMifq lok BI) vyd (Awidk Drm-pusqk) pVHdy hn, (iehnW ƒ) pVH ky inrI crcw dw islislw CyVI r`Kdy hn, ijhVw prmwqmw ihrdy ivc hI v`s irhw hY, aus nwl gur-Sbd dI rwhIN sWJ nhIN pWdy [ pr, hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY, auh q`q ƒ ivcwrdw hY, aus dI jIB ivc hir-nwm dw suAwd itikAw rihMdw hY [11[

hy BweI! ijhVy mnu`K ihrdy-Gr ivc v`s rhy nwm-pdwrQ ƒ C`f dyNdy hn, qy, bwhr Btkdy hn, auh mn dy murId qy mwieAw dy moh ivc AMnHy hoey mnu`K hir-nwm dw suAwd nhIN mwx skdy [ hor hor suAwdW ivc msq auhnW dI jIB iP`ky bol boldI rihMdI hY, prmwqmw dy nwm dw suAwd auhnW ƒ iblkul hwsl nhIN huMdw [12[

ਮਨਮੁਖ ਦੇਹੀ ਭਰਮੁ ਭਤਾਰੋ ॥ ਦੁਰਮਤਿ ਮਰੈ ਨਿਤ ਹੋਇ ਖੁਆਰੋ ॥ ਕਾਮਿ ਕ੍ਰੋਧਿ ਮਨੁ ਦੂਜੈ ਲਾਇਆ ਸੁਪਨੈ ਸੁਖੁ ਨ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੧੩॥ ਕੰਚਨ ਦੇਹੀ ਸਬਦੁ ਭਤਾਰੋ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਭੋਗ ਭੋਗੇ ਹਰਿ ਸਿਉ ਪਿਆਰੋ ॥ ਮਹਲਾ ਅੰਦਰਿ ਗੈਰ ਮਹਲੁ ਪਾਏ ਭਾਣਾ ਬੁਝਿ ਸਮਾਹਾ ਹੇ ॥੧੪॥ ਆਪੇ ਦੇਵੈ ਦੇਵਣਹਾਰਾ ॥ ਤਿਸੁ ਆਗੈ ਨਹੀ ਕਿਸੈ ਕਾ ਚਾਰਾ ॥ ਆਪੇ ਬਖਸੇ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਏ ਤਿਸ ਦਾ ਸਬਦੁ ਅਥਾਹਾ ਹੇ ॥੧੫॥ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਸਭੁ ਹੈ ਤਿਸੁ ਕੇਰਾ ॥ ਸਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਠਾਕੁਰੁ ਮੇਰਾ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ਹਰਿ ਜਪੁ ਜਾਪਿ ਸਮਾਹਾ ਹੇ ॥੧੬॥੫॥੧੪॥ {ਪੰਨਾ 1058}

pdArQ:- mnmuK dyhI—mn dy murId mnu`K dI kwieAW [ Brmu—Btkxw [ Bqwro—Ksm, AgvweI krn vwlw [ durmiq—KotI miq [ mrY—Awqmk mOq shyV lYNdw hY [ kwim—kwm ivc [ kRoiD—kRoD ivc [ dUjY—mwieAw dy moh ivc [ supnY—supny ivc, kdy BI [ suKu—Awqmk Awnµd [13[

kMcn—sonw [ kMcn dyhI—sony vrgI piv`qr kwieAW [ Anidnu—{Anuidnwz} hr roz, hr vyly [ Bog Bogy—Awqmk Awnµd mwxdI hY [ isau—nwl [ mhlw AMdir—srIrW ivc [ gYr mhlu—gYr mhl, lw-mkwn prmwqmw ƒ [ Bwxw buiJ—rzw ƒ im`Tw mMn ky [14[

Awpy—Awp hI [ dyvnhwrw—dy skx vwlw hrI [ cwrw—zor, pyS [ sbid—Sbd ivc [ iqs dw—{sMbMDk ‘dw’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ sbdu—hukm [ AQwhw—bhuq hI fUMGw [15[

jIau—ijMd [ ipMfu—srIr [ kyrw—dw [ scw—sdw kwiem rihx vwlw [ Twkuru—mwlk [ jwip—jp ky [ smwhw—lIn ho jWdw hY [16[

ArQ:- hy BweI! mwieAw dI Btkx mn dy murId mnu`K dy srIr dI AgvweI krdI hY, (ies) KotI miq dy kwrn mnmuK Awqmk mOq shyV lYNdw hY, qy, sdw ^uAwr huMdw hY [ mnmuK Awpxy mn ƒ kwm ivc, kRoD ivc, mwieAw dy moh ivc joVI r`Kdw hY, (ies vwsqy) aus ƒ kdy BI Awqmk Awnµd nhIN imldw [13[

hy BweI! gurU dw Sbd ijs mnu`K dy sony vrgy piv`qr srIr dw AwgU bixAw rihMdw hY, auh mnu`K prmwqmw nwl ipAwr bxweI r`Kdw hY qy hr vyly prmwqmw dy imlwp dw Awnµd mwxdw hY [ auh mnu`K aus lw-mkwn prmwqmw ƒ sB srIrW ivc (v`sdw) vyK lYNdw hY, aus dI rzw ƒ im`Tw mMn ky aus ivc lIn rihMdw hY [14[

pr, hy BweI! (ieh Sbd dI dwiq) dy skx vwlw prmwqmw Awp hI dyNdw hY, aus dy swhmxy iksy dw zor nhIN c`l skdw [ auh Awp hI b^SS krdw hY qy gurU dy Sbd ivc joVdw hY [ hy BweI! aus mwlk-pRBU dw hukm bhuq gMBIr hY [15[

hy BweI! ieh ijMd qy ieh srIr sB kuJ aus prmwqmw dw id`qw hoieAw hY [ hy BweI! myrw auh mwlk-pRBU sdw kwiem rihx vwlw hY [ hy nwnk! (koeI BwgW vwlw mnu`K) gurU dI bwxI dI rwhIN aus prmwqmw ƒ l`B lYNdw hY, aus hrI dy nwm dw jwp jp ky aus ivc smwieAw rihMdw hY [16[5[14[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਦ ਬੇਦ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ਆਪਾਰੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਾਰ ਕਰੇ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪੂਰਾ ਪਾਇਦਾ ॥੧॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਨੂਆ ਉਲਟਿ ਪਰਾਵੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਾਣੀ ਨਾਦੁ ਵਜਾਵੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚਿ ਰਤੇ ਬੈਰਾਗੀ ਨਿਜ ਘਰਿ ਵਾਸਾ ਪਾਇਦਾ ॥੨॥ ਗੁਰ ਕੀ ਸਾਖੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਾਖੀ ॥ ਸਚੈ ਸਬਦੇ ਸਚੁ ਸੁਭਾਖੀ ॥ ਸਦਾ ਸਚਿ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ ਮਨੁ ਮੇਰਾ ਸਚੇ ਸਚਿ ਸਮਾਇਦਾ ॥੩॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਸਤ ਸਰਿ ਨਾਵੈ ॥ ਮੈਲੁ ਨ ਲਾਗੈ ਸਚਿ ਸਮਾਵੈ ॥ ਸਚੋ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ ਸਦ ਹੀ ਸਚੀ ਭਗਤਿ ਦ੍ਰਿੜਾਇਦਾ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1058}

pdArQ:- bIcwru—bwxI dI ivcwr, hir-nwm ƒ mn ivc vswxw [ nwd—jogIAW dw isM|I Awidk vjwxw [ pRB BwvY—pRBU ƒ cMgI l`gdI hY [1[

aulit—(mwieAw vloN) moV ky [ prwvY—rokdw hY [ bwxI—gurU dI bwxI [ vjwvY—vjWdw hY [ sic—sdw-iQr hir-nwm ivc [ rqy—r`qy, msq [ bYrwgI—inrlyp [ inj Gir—Awpxy Gr ivc, sÍY-srUp ivc, pRBU-crnW ivc [2[

swKI—is`iKAw [ AMimRq—Awqmk jIvn dyx vwlI [ BwKI—aucwrdw hY [ scY sbdy—sdw-iQr pRBU dI is&iq-swlwh dy Sbd dI rwhIN [ scu—sdw-iQr hir-nwm [ suBwKI—pRym nwl aucwrdw hY [ sic rMig—sdw-iQr pRym-rMg ivc [ mnu myrw—‘myrw myrw’ kUkx vwlw mn, mmqw ivc PisAw mn [ scy sic—sdw-iQr pRBU ivc hI [3[

sq sir—sMqoK-srovr ivc [ nwvY—ieSnwn krdw hY [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [ sco scu kmwvY—sdw-iQr hir-nwm ismrn dI kmweI krdw hY [ sd—sdw [ idRVwiedw—ihrdy ivc p`kI kr lYNdw hY [4[

ArQ:- (jogI nwd vjWdy hn, pMifq vyd pVHdy hn, pr) hir-nwm ƒ mn ivc vswxw hI gurmuK (gurU dy snmuK rihx vwly mnu`K) vwsqy nwd (dw vjwxw Aqy) vyd (dw pwT) hY [ byAMq pRBU dw ismrn hI gurmuK leI igAwn (-crcw) Aqy smwDI hY [ hy BweI! gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K (auh) kwr krdw hY jo pRBU ƒ cMgI l`gdI hY (gurmuK prmwqmw dI rzw ivc qurdw hY) [ (ies qrHW) gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K pUrn pRBU dw imlwp hwsl kr lYNdw hY [1[

hy BweI! gurU dI srn rihx vwlw mnu`K (Awpxy) mn ƒ (mwieAw dy moh v`loN) rok r`Kdw hY auh gurbwxI ƒ ihrdy ivc vsWdw hY (mwno, jogI vWg) nwd vjw irhw hY [ gurU dy snmuK rihx vwly mnu`K sdw-iQr hir-nwm ivc rMgy rihMdy hn, (ies qrHW) mwieAw vloN inrlyp rih ky pRBU-crnW ivc itky rihMdy hn [2[

hy BweI! ijhVw mnu`K Awqmk jIvn dyx vwlI gurbwxI aucwrdw rihMdw hY, sdw-iQr pRBU dI is&iq-swlwh vwlI bwxI dI rwhIN sdw-iQr hir-nwm ismrdw rihMdw hY, aus dw mmqw ivc Psx vwlw mn sdw hir-nwm dy pRym-rMg ivc rMigAw rihMdw hY, auh sdw kwiem rihx vwly prmwqmw ivc hI lIn rihMdw hY [3[

hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY, aus dw mn piv`qr ho jWdw hY, auh sMqoK dy srovr (hir-nwm) ivc ieSnwn krdw hY; aus ƒ (ivkwrW dI) mYl nhIN cMbVdI, auh sdw-iQr rihx vwly prmwqmw ivc smwieAw rihMdw hY [ auh mnu`K hr vyly sdw-iQr hir-nwm ismrn dI hI kmweI krdw hY, auh mnu`K sdw nwl inBx vwlI BgqI (Awpxy ihrdy ivc) p`ky qOr qy itkweI r`Kdw hY [5[

ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਬੈਣੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਨੈਣੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ ਕਰਣੀ ॥ ਸਦ ਹੀ ਸਚੁ ਕਹੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਅਵਰਾ ਸਚੁ ਕਹਾਇਦਾ ॥੫॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੀ ਊਤਮ ਬਾਣੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੋ ਸਚੁ ਵਖਾਣੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਦ ਸੇਵਹਿ ਸਚੋ ਸਚਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਬਦੁ ਸੁਣਾਇਦਾ ॥੬॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਸੋਝੀ ਪਾਏ ॥ ਹਉਮੈ ਮਾਇਆ ਭਰਮੁ ਗਵਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕੀ ਪਉੜੀ ਊਤਮ ਊਚੀ ਦਰਿ ਸਚੈ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇਦਾ ॥੭॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਸੰਜਮੁ ਕਰਣੀ ਸਾਰੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਏ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ ॥ ਭਾਇ ਭਗਤਿ ਸਦਾ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਸਮਾਇਦਾ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1058-1059}

pdArQ:- scu—sdw-iQr hir-nwm [ bYxI—bcnW ivc [ scu—sdw-iQr pRBU [ nYxI—nYxIN, A`KW ivc [ krxI—krn-jog kMm {krxIX} [ scu kmwvY—sdw-iQr hir-nwm ismrn dI kmweI krdw hY [ sd—sdw [ khY—aucwrdw hY [5[

scI bwxI—sdw-iQr pRBU dI is&iq-swlwh vwlI bwxI [ sco scu—sdw-iQr nwm hI nwm [ sd—sdw [ syvih—ismrdy hn [ sbdu—is&iq-swlwh dI bwxI [6[

su—auh {iek-vcn} [ mwieAw Brmu—mwieAw vwlI Btkxw [ dir scY—sdw-iQr dy dr qy, sdw-iQr pRBU dI hzUrI ivc [ gur kI pauVI—gurU dI d`sI hoeI pOVI (ijs dI rwhIN pRBU-crnW ivc phuMc skIdw hY) [7[

scu—sdw-iQr hir-nwm dw ismrn [ swr—sRySt [ sMjmu—(ivkwrW qoN bcx leI) prhyz [ swru sMjmu—vDIAw sMjm [ krxI—krn-jog kMm [ moK duAwru—(ivkwrW qoN) ^lwsI pwx dw drvwzw [ Bwie—pRym ivc [ rMig—rMg ivc [ Awpu—Awpw-Bwv [8[

ArQ:- hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY, aus dy bcnW ivc pRBU v`sdw hY, aus dIAW A`KW ivc pRBU v`sdw hY (auh hr vyly nwm ismrdw hY, hr pwsy prmwqmw ƒ hI vyKdw hY), auh sdw-iQr pRBU dy nwm ismrn dI kmweI krdw hY, iehI aus vwsqy krn-jog kMm hY [ gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K idn rwq sdw hI ismrn krdw hY, qy, hornW ƒ ismrn krn leI pRyrdw hY [5[

hy BweI! sdw-iQr pRBU dI is&iq-swlwh vwlI au~qm bwxI hI gurmuK (sdw aucwrdw hY), auh hr vyly sdw-iQr pRBU dw nwm hI aucwrdw hY [ hy BweI! gurU dy snmuK rihx vwly bMdy sdw hI sdw-iQr prmwqmw dI syvw-BgqI krdy hn [ hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dy snmuK rihMdw hY, auh (hornW ƒ BI) bwxI hI suxWdw hY [6[

hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY, auh Awqmk jIvn dI sUJ pRwpq kr lYNdw hY, auh Awpxy AMdroN haumY Aqy mwieAw vwlI Btkxw dUr kr lYNdw hY [ auh mnu`K pRBU-crnW ivc suriq joV ky pRBU dy gux gWdw rihMdw hY [ iehI hY gurU dI (d`sI hoeI) au~cI qy au~qm pOVI (ijs dI rwhIN mnu`K au~cy Awqmk mMflW ivc cVH ky pRBU ƒ jw imldw hY) [7[

hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dy snmuK rihMdw hY, auh sdw-iQr hir-nwm ismrdw hY—iehI hY aus dw krn-jog kMm, iehI hY aus dy vwsqy (ivkwrW qoN bcx leI) vDIAw jIvn-jugiq [ hy BweI! gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K (ivkwrW qoN) ^lwsI pwx vwlw (ieh) drvwzw l`B lYNdw hY [ gurU dI srn rihx vwlw mnu`K pRBU dy pRym ivc pRBU dI BgqI ivc pRBU dy nwm-rMg ivc sdw rMigAw rihMdw hY, auh (Awpxy AMdroN) Awpw-Bwv dUr kr ky pRBU ivc smwieAw rihMdw hY [8[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh