ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1057

ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਪਾਏ ॥ ਹਉਮੈ ਮੇਰਾ ਆਪੁ ਗਵਾਏ ॥ ਆਪੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੇ ਸੁਖਦਾਤਾ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦੇ ਸੋਹਾ ਹੇ ॥੯॥ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ ਬਾਣੀ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੀ ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸਚਾ ਵਸੈ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਸੋ ਘਟੁ ਨਿਰਮਲੁ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੧੦॥ ਸੇਵਕ ਸੇਵਹਿ ਸਬਦਿ ਸਲਾਹਹਿ ॥ ਸਦਾ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵਹਿ ॥ ਆਪੇ ਬਖਸੇ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਏ ਪਰਮਲ ਵਾਸੁ ਮਨਿ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੧੧॥ ਸਬਦੇ ਅਕਥੁ ਕਥੇ ਸਾਲਾਹੇ ॥ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭ ਸਾਚੇ ਵੇਪਰਵਾਹੇ ॥ ਆਪੇ ਗੁਣਦਾਤਾ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਏ ਸਬਦੈ ਕਾ ਰਸੁ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1057}

pdArQ:- qy—qoN, dI rwhIN [ sBu ikCu—hryk cIz [ myrw—mmqw, kbzy dI lwlsw [ Awpu—Awpw-Bwv [ Awpy—Awp hI [ gur kY sbdy—gurU dy Sbd dI rwhIN [ sohw—sohxy jIvn vwlw bx jWdw hY [9[

AMimRq—Awqmk jIvn dyx vwlI [ Anidnu—hr roz, hr vyly [ vKwxI—vKwix, aucwrn kr [ scw—s`cw, sdw-iQr rihx vwlw [ Gt AMqir—ihrdy ivc [ qwhw—aus (mnu`K) dw [10[

syvih—syvw-BgqI krdy hn [ sbid—Sbd dI rwhIN [ slwhih—is&iq-swlwh krdy hn [ rMig—pRym-rMg ivc [ rwqy—msq [ gwvih—gWdy hn (bhu-vcn) [ sbid—Sbd ivc [ prml vwsu—cMdn dI sugMDI [ min qwhw—aus dy mn ivc [11[

AkQu—ijs dw shI srUp ibAwn nhIN kIqw jw skdw [ kQy—gux ibAwn krdw hY [12[

ArQ:- hy BweI! gurU dI srn pYx nwl mnu`K hryk cIz hwsl kr lYNdw hY, auh mnu`K haumY mmqw Awpw-Bwv dUr kr lYNdw hY [ hy BweI! ijs mnu`K au~qy suKW dw dwqw pRBU ikrpw krdw hY, auh mnu`K gurU dy Sbd dI brkiq nwl Awpxw Awqmk jIvn sohxw bxw lYNdw hY [9[

hy BweI! gurU dw Sbd Awqmk jIvn dyx vwlI bwxI hY, (ies ivc juV ky) hr vyly prmwqmw dw nwm ismirAw kr [ hy BweI! ijs mnu`K dy ihrdy ivc sdw kwiem rihx vwlw prmwqmw Aw v`sdw hY, aus mnu`K dw auh ihrdw piv`qr ho jWdw hY [10[

hy BweI! (pRBU dy) syvk (gurU dy) Sbd dI rwhIN (pRBU dI) syvw-BgqI krdy hn, is&iq-swlwh krdy hn, pRBU dy pRym-rMg ivc msq ho ky sdw pRBU dy gux gWdy rihMdy hn [ hy BweI! ijs mnu`K ƒ pRBU Awp hI imhr kr ky (gurU dy) Sbd ivc joVdw hY, aus mnu`K dy mn ivc (mwno) cMdn dI sugMDI pYdw ho jWdI hY [11[

hy BweI! ijhVw mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN Ak`Q pRBU dy gux ibAwn krdw rihMdw hY, sdw-iQr vyprvwh pRBU dI is&iq-swlwh krdw rihMdw hY, guxW dI dwiq krn vwlw pRBU Awp hI aus ƒ gurU dy Sbd ivc joVI r`Kdw hY, aus ƒ Sbd dw Awnµd Awaux l`g pYNdw hY [12[

ਮਨਮੁਖੁ ਭੂਲਾ ਠਉਰ ਨ ਪਾਏ ॥ ਜੋ ਧੁਰਿ ਲਿਖਿਆ ਸੁ ਕਰਮ ਕਮਾਏ ॥ ਬਿਖਿਆ ਰਾਤੇ ਬਿਖਿਆ ਖੋਜੈ ਮਰਿ ਜਨਮੈ ਦੁਖੁ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੧੩॥ ਆਪੇ ਆਪਿ ਆਪਿ ਸਾਲਾਹੇ ॥ ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਪ੍ਰਭ ਤੁਝ ਹੀ ਮਾਹੇ ॥ ਤੂ ਆਪਿ ਸਚਾ ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਸਚੀ ਆਪੇ ਅਲਖੁ ਅਥਾਹਾ ਹੇ ॥੧੪॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਦਾਤੇ ਕੋਇ ਨ ਪਾਏ ॥ ਲਖ ਕੋਟੀ ਜੇ ਕਰਮ ਕਮਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਵਸਿਆ ਸਬਦੇ ਸਚੁ ਸਾਲਾਹਾ ਹੇ ॥੧੫॥ ਸੇ ਜਨ ਮਿਲੇ ਧੁਰਿ ਆਪਿ ਮਿਲਾਏ ॥ ਸਾਚੀ ਬਾਣੀ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਏ ॥ ਨਾਨਕ ਜਨੁ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਨਿਤ ਸਾਚੇ ਗੁਣ ਗਾਵਹ ਗੁਣੀ ਸਮਾਹਾ ਹੇ ॥੧੬॥੪॥੧੩॥ {ਪੰਨਾ 1057}

pdArQ:- mnmuKu—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K [ BUlw—(shI jIvn-rwh qoN) KuMiJAw hoieAw [ Duir—Dur qoN, prmwqmw dy hukm ivc [ ibiKAw—mwieAw [ rwqy—msq [13[

Awpy—Awp hI [ mwhy—mwih, ivc [ scw—sdw kwiem rihx vwlw [ AlKu—ijs dw shI srUp ibAwn nwh ho sky [14[

ibnu gur—gurU dI srn pYx qoN ibnw [ kotI—kRoVW [ qy—qoN, dy kwrn [ sbdy—Sbd dI rwhIN [ scu—sdw-iQr pRBU [15[

sy—auh {bhu-vcn} [ suhwey—sohxy jIvn vwly bx gey [ nwnk—hy nwnk! gwvh—{au~qm purK, bhu-vcn} AsI gwvIey [ guxI—guxW dy mwlk pRBU ivc [16[

ArQ:- hy BweI! mn dw murId mnu`K jIvn dy shI rsqy qoN KuMJ jWdw hY (Btkdw iPrdw hY, aus ƒ koeI) itkwxw nhIN imldw [ (pr aus dy BI kIh v`s? aus dy ipCly kIqy krmW Anuswr) jo kuJ DuroN aus dy m`Qy qy iliKAw igAw hY auh krm auh hux kr irhw hY [ mwieAw (dy rMg ivc) msq hox krky auh (hux BI) mwieAw dI Bwl hI krdw iPrdw hY, kdy mrdw hY kdy jMmdw hY (kdy hrK kdy sog), ieh du`K aus ƒ vwpirAw rihMdw hY [13[

hy BweI! (jy koeI vfBwgI is&iq-swlwh kr irhw hY, qW aus ivc bYTw BI pRBU) Awp hI Awp is&iq-swlwh kr irhw hY [ hy pRBU! qyry gux qyry ivc hI hn (qyry vrgw hor koeI nhIN); hy pRBU! qUM Awp At`l hYN, qyrI is&iq-swlwh dI bwxI At`l hY, qUM Awp hI Al`K qy AQwh hYN [14[

hy BweI! jy (koeI mnmuK nwm qoN ibnw hor hor Dwrimk imQy hoey) krm krdw iPry, is&iq-swlwh dI dwiq dyx vwly gurU qoN ibnw auh nwm dI dwiq hwsl nhIN kr skdw [ hy BweI! gurU dI ikrpw nwl ijs mnu`K dy ihrdy ivc hir-nwm Aw v`sdw hY, auh mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN sdw-iQr pRBU dI is&iq-swlwh krdw rihMdw hY [15[

hy BweI! ijnHW mnu`KW ƒ DuroN Awpxy hukm nwl pRBU Awpxy crnW ivc imlWdw hY auhI imldy hn [ is&iq-swlwh dI bwxI dI rwhIN gurU dy Sbd dI rwhIN auhnW dy jIvn sohxy bx jWdy hn [ hy nwnk! pRBU dw syvk sdw-iQr pRBU dy gux gWdw hY [ AwE, AsI BI gux gwvIey [ (ijhVw mnu`K gux gWdw hY, auh) guxW dy mwlk pRBU ivc lIn ho jWdw hY [16[4[13[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਨਿਹਚਲੁ ਏਕੁ ਸਦਾ ਸਚੁ ਸੋਈ ॥ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਤੇ ਸੋਝੀ ਹੋਈ ॥ ਹਰਿ ਰਸਿ ਭੀਨੇ ਸਦਾ ਧਿਆਇਨਿ ਗੁਰਮਤਿ ਸੀਲੁ ਸੰਨਾਹਾ ਹੇ ॥੧॥ ਅੰਦਰਿ ਰੰਗੁ ਸਦਾ ਸਚਿਆਰਾ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਪਿਆਰਾ ॥ ਨਉ ਨਿਧਿ ਨਾਮੁ ਵਸਿਆ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਛੋਡਿਆ ਮਾਇਆ ਕਾ ਲਾਹਾ ਹੇ ॥੨॥ ਰਈਅਤਿ ਰਾਜੇ ਦੁਰਮਤਿ ਦੋਈ ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵੇ ਏਕੁ ਨ ਹੋਈ ॥ ਏਕੁ ਧਿਆਇਨਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਇਨਿ ਨਿਹਚਲੁ ਰਾਜੁ ਤਿਨਾਹਾ ਹੇ ॥੩॥ ਆਵਣੁ ਜਾਣਾ ਰਖੈ ਨ ਕੋਈ ॥ ਜੰਮਣੁ ਮਰਣੁ ਤਿਸੈ ਤੇ ਹੋਈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚਾ ਸਦਾ ਧਿਆਵਹੁ ਗਤਿ ਮੁਕਤਿ ਤਿਸੈ ਤੇ ਪਾਹਾ ਹੇ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1057}

pdArQ:- inhclu—Ac`l, At`l [ qy—qoN [ ris—rs ivc [ iDAwiein—iDAwauNdy hn {bhu-vcn} [ sIlu—cMgw suBwau [ sMnwhw—izrHw bkqr, sMjoA, lohy dI jwlI dI brdI [1[

rMgu—ipAwr [ sicAwrw—{sc-AwlX} sur^rU [ kY sbid—dy Sbd dI rwhIN [ nwim—nwm ivc [ nau iniD—(DrqI dy swry hI) nO ^zwny [ Gt AMqir—ihrdy ivc [ lwhw—lwB [2[

durmiq—KotI miq [ doeI—dÍYq-ivc, myr-qyr ivc, duibDw ivc [ pwiein—pWdy hn [ iqnwhw—auhnW dw [3[

Awvxu jwxw—jMmx mrn dw gyV [ rKY—rok skdw [ iqsY qy—aus (prmwqmw) qoN hI [ gurmuiK—gurU dy srn pY ky [ scw—sdw kwiem rihx vwlw pRBU [ giq—au~cI Awqmk AvsQw [ mukiq—(doeI Awidk qoN) ^lwsI [ pwhw—imldI hY [4[

ArQ:- hy BweI! sdw kwiem rihx vwlw At`l isr& auh prmwqmw hI hY [ pUry gurU pwsoN ijnHW mnu`KW ƒ ieh smJ Aw jWdI hY, auh prmwqmw dy nwm-rs ivc iB`jy rihMdy hn, sdw prmwqmw dw ismrn krdy hn, gurU dI miq au~qy qur ky auh mnu`K cMgy Awcrn dw sMjoA (pihnI r`Kdy hn, ijs krky koeI ivkwr auhnW auqy h`lw nhIN kr skdy) [1[

hy BweI! ijs mnu`K dy ihrdy ivc prmwqmw dw ipAwr hY, auh sdw sur^rU hY [ gurU dy Sbd dI brkiq nwl auh pRBU dy nwm ivc pRym bxweI r`Kdw hY [ aus dy ihrdy ivc swry hI suKW qy pdwrQW dw ^zwnw hir-nwm v`sdw hY, auh mwieAw ƒ Asl K`tI mMnxw C`f dyNdw hY [2[

hy BweI! KotI miq dy kwrn hwkm qy prjw sB duibDw ivc Psy rihMdy hn [ gurU dI srn pYx qoN ibnw iksy dy AMdr iek prmwqmw dw prkwS nhIN huMdw [ ijhVy mnu`K isr& prmwqmw ƒ ismrdy hn, auh Awqmk Awnµd mwxdy hn [ auhnW ƒ At`l (Awqmk) rwj imilAw rihMdw hY [3[

hy BweI! (prmwqmw qoN ibnw hor) koeI jnm mrn dy gyV qoN bcw nhIN skdw [ ieh jnm mrn (dw c`kr) aus prmwqmw dI rzw Anuswr hI huMdw hY [ hy BweI! gurU dI srn pY ky sdw-iQr pRBU dw in`q ismrn krdy rho [ au~cI Awqmk AvsQw qy ivkwrW qoN ^lwsI aus prmwqmw pwsoN hI imldI hY [4[

ਸਚੁ ਸੰਜਮੁ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੁਆਰੈ ॥ ਹਉਮੈ ਕ੍ਰੋਧੁ ਸਬਦਿ ਨਿਵਾਰੈ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਈਐ ਸੀਲੁ ਸੰਤੋਖੁ ਸਭੁ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੫॥ ਹਉਮੈ ਮੋਹੁ ਉਪਜੈ ਸੰਸਾਰਾ ॥ ਸਭੁ ਜਗੁ ਬਿਨਸੈ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਾ ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵੇ ਨਾਮੁ ਨ ਪਾਈਐ ਨਾਮੁ ਸਚਾ ਜਗਿ ਲਾਹਾ ਹੇ ॥੬॥ ਸਚਾ ਅਮਰੁ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਇਆ ॥ ਪੰਚ ਸਬਦ ਮਿਲਿ ਵਾਜਾ ਵਾਇਆ ॥ ਸਦਾ ਕਾਰਜੁ ਸਚਿ ਨਾਮਿ ਸੁਹੇਲਾ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਕਾਰਜੁ ਕੇਹਾ ਹੇ ॥੭॥ ਖਿਨ ਮਹਿ ਹਸੈ ਖਿਨ ਮਹਿ ਰੋਵੈ ॥ ਦੂਜੀ ਦੁਰਮਤਿ ਕਾਰਜੁ ਨ ਹੋਵੈ ॥ ਸੰਜੋਗੁ ਵਿਜੋਗੁ ਕਰਤੈ ਲਿਖਿ ਪਾਏ ਕਿਰਤੁ ਨ ਚਲੈ ਚਲਾਹਾ ਹੇ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1057}

pdArQ:- sMjmu—prhyz, ivkwrW qoN bcy rihx dw au~dm [ scu—p`kw, sdw-iQr [ duAwrY—dr qy [ sbid—gurU dy Sbd dI rwhIN [ invwrY—dUr kr lYNdw hY [ syiv—syvw kr ky, srn pY ky [ pweIAY—pRwpq kr leIdw hY [ sIlu—cMgw Awcrn [ qwhw—qhW, auQy [5[

aupjY—pYdw ho jWdw hY [ sMswrw—sMswir, sMswr ivc Kicq irhW [ ibnsY—Awqmk mOq shyVdw hY [ ivswrw—ivswir, Bulw ky [ jig—jgq ivc [6[

Amru—hukm [ scw—s`cw, At`l [ sbid—Sbd ivc juiVAW [ suhwieAw—cMgw l`gdw hY [ pMc sbd imil—pMj iksmW dy swj iml ky [ vwieAw—vjwieAw [ kwrju—jnm-mnorQ [ sic nwim—sdw-iQr hir-nwm ivc [ suhylw—suKI [7[

dUjI durmiq—pRBU qoN ibnw hor nwl ipAwr krn vwlI KotI miq [ sMjogu—imlwp, pRBU nwl myl [ ivjogu—pRBU crnW qoN ivCoVw [ krqY—krqwr ny [ ikrqu—ipCly jnmW dy kIqy krmW dI kmweI [ n clY—imtdI nhIN [ clwhw—imtwieAW [8[

ArQ:- hy BweI! ivkwrW qoN bcx dw p`kw pRbMD gurU dy dr qy (pRwpq huMdw hY), (ijhVw mnu`K gurU dy snmuK rihMdw hY, auh) gurU dy Sbd dI rwhIN (Awpxy AMdroN) haumY dUr kr lYNdw hY, kRoD dUr kr lYNdw hY [ hy BweI! gurU dI srn ipAW hI sdw Awqmk Awnµd imldw hY [ cMgw Awcrn, sMqoK—ieh sB kuJ gurU dy dr qy hI hY [5[

hy BweI! sMswr ivc Kicq irhW (mnu`K dy AMdr) haumY pYdw ho jWdI hY, mwieAw dw moh pYdw ho jWdw hY, (iehnW dy kwrn) prmwqmw dw nwm Bulw ky swrw jgq Awqmk mOq shyV lYNdw hY [ hy BweI! gurU dI srn pYx qoN ibnw prmwqmw dw nwm nhIN imldw [ hir-nwm hI jgq ivc sdw kwiem rihx vwlI K`tI hY [6[

hy BweI! gurU dy Sbd dI rwhIN (ijs mnu`K ƒ) prmwqmw dw At`l hukm im`Tw l`gx l`g pYNdw hY, (aus dy AMdr ieauN Awnµd bixAw rihMdw hY, ijvyN) pMj hI iksmW dy swzW ny iml ky suMdr rwg pYdw kIqw hoieAw hY [ hy BweI! prmwqmw dy sdw-iQr nwm ivc juiVAW jnm-mnorQ sPl huMdw hY, gurU dy Sbd qoN ibnw kwhdw jnm-mnorQ? (jIvn insPl hI jWdw hY) [7[

hy BweI! (prmwqmw dy nwm qoN KuMiJAW mnu`K) GVI ivc h`s pYNdw hY GVI ivc ro pYNdw hY (hrK sog dy c`kr ivc PisAw rihMdw hY, so) mwieAw dy moh ivc Psw r`Kx vwlI KotI miq dI rwhIN jIvn-mnorQ sPl nhIN huMdw [ (pr, jIvW dy kIh v`s?) (hir-nwm ivc) juVnw qy (hir-nwm qoN) ivCuV jwxw—(ipCly kIqy krmW Anuswr) krqwr ny Awp (jIvW dy m`Qy auqy) ilK r`Ky hn, ieh pUrblI krm-kmweI (jIv pwsoN) imtwieAW imtdI nhIN [8[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh