ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1056

ਅਗਿਆਨੀ ਅੰਧਾ ਬਹੁ ਕਰਮ ਦ੍ਰਿੜਾਏ ॥ ਮਨਹਠਿ ਕਰਮ ਫਿਰਿ ਜੋਨੀ ਪਾਏ ॥ ਬਿਖਿਆ ਕਾਰਣਿ ਲਬੁ ਲੋਭੁ ਕਮਾਵਹਿ ਦੁਰਮਤਿ ਕਾ ਦੋਰਾਹਾ ਹੇ ॥੯॥ ਪੂਰਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਭਗਤਿ ਦ੍ਰਿੜਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਚਿਤੁ ਲਾਏ ॥ ਮਨਿ ਤਨਿ ਹਰਿ ਰਵਿਆ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਮਨਿ ਭੀਨੈ ਭਗਤਿ ਸਲਾਹਾ ਹੇ ॥੧੦॥ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਸਾਚਾ ਅਸੁਰ ਸੰਘਾਰਣੁ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਭਗਤਿ ਨਿਸਤਾਰਣੁ ॥ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਸਾਚਾ ਸਦ ਹੀ ਸਾਚਾ ਸਿਰਿ ਸਾਹਾ ਪਾਤਿਸਾਹਾ ਹੇ ॥੧੧॥ ਸੇ ਭਗਤ ਸਚੇ ਤੇਰੈ ਮਨਿ ਭਾਏ ॥ ਦਰਿ ਕੀਰਤਨੁ ਕਰਹਿ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਏ ॥ ਸਾਚੀ ਬਾਣੀ ਅਨਦਿਨੁ ਗਾਵਹਿ ਨਿਰਧਨ ਕਾ ਨਾਮੁ ਵੇਸਾਹਾ ਹੇ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1056}

pdArQ:- AigAwnI—(Awqmk jIvn qoN) by-smJ mnu`K [ AMDw—(mwieAw dy moh ivc) AMnHw hoieAw mnu`K [ bhu krm—(qIrQ-ieSnwn Awidk) AnykW (imQy hoey Dwrimk) krm [ idRVwey—zor dyNdw hY [ hiT—hT nwl [ ibiKAw—mwieAw [ kwrix—dI ^wqr [ dorwhw—do rsiqAW dw myl (ij`Qy ieh pqw nwh l`g sky ik Asl rsqw ikhVw hY), duic`qw-pn [ durmiq—KotI miq [9[

kY sbid—dy Sbd dI rwhIN [ nwim—nwm ivc [ min—mn ivc [ qin—qn ivc, ihrdy ivc [ Gt AMqir—ihrdy ivc [ min BInY—jy mn iBj jwey, mn iB`ijAW [ swlwh—is&iq-swlwh [10[

swcw—sdw kwiem rihx vwlw [ Asur sMGwrxu—(kwmwidk) dYNqW dw nws krn vwlw [ insqwrxu—sMswr-smuMdr qoN pwr lµGwx vwlw [ isir—isr auqy [11[

sy—auh {bhu-vcn} [ scy—Afol jIvn vwly [ qyrY min—qyry mn ivc [ Bwey—cMgy l`gy [ dir—(qyry) dr qy [ krih—krdy hn {bhu-vcn} [ suhwey—sohxy Awqmk jIvn vwly bx gey [ swcI bwxI—sdw-iQr pRBU dI is&iq-swlwh dI bwxI [ Anidnu—{Anidnwz} hr roz, hr vyly [ vyswhw—pUMjI, srmwieAw [12[

ArQ:- hy BweI! (Awqmk jIvn qoN) by-smJ (Aqy mwieAw dy moh ivc) AMnHW (hoieAw) mnu`K (hir-nwm Bulw ky qIrQ-ieSnwn Awidk hor hor) AnykW (im`Qy hoey Dwrimk) krmW au~qy zor dyNdw hY [ pr ijhVw mnu`K mn dy hT nwl (Aijhy) krm (krdw rihMdw hY, auh) muV muV jUnIAW ivc pYNdw hY [ hy BweI! ijhVy mnu`K mwieAw (kmwx) dI ^wqr l`b loB (ƒ cmkwx vwly) krm krdy hn, auhnW dy jIvn-s&r ivc KotI miq dw du-ic`qw-pn Aw jWdw hY [9[

hy BweI! pUrw gurU ijs mnu`K dy ihrdy ivc prmwqmw dI BgqI krn dw ivSvws pYdw krdw hY, auh mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN prmwqmw dy nwm ivc (Awpxw) ic`q joVdw hY, aus dy mn ivc qn ivc ihrdy ivc sdw prmwqmw v`isAw rihMdw hY [ hy BweI! (prmwqmw ivc) mn iB`ijAW mnu`K aus dI BgqI qy is&iq-swlwh krdw rihMdw hY [10[

hy BweI! myrw prmwqmw sdw kwiem rihx vwlw hY, (mnu`K dy AMdroN kwmwidk) dYNqW dw nws krn vwlw hY, gurU dy Sbd ivc (joV ky) (AwpxI) BgqI ivc (lw ky sMswr-smuMdr qoN) pwr lµGwx vwlw hY [ hy BweI! myrw pRBU sdw-iQr rihx vwlw hY sdw hI kwiem rihx vwlw hY, auh qW SwhW pwiqSwhW dy isr au~qy (BI hukm clwx vwlw) hY [11[

hy pRBU! auhI Bgq Afol Awqmk jIvn vwly bxdy hn, ijhVy qyry mn ivc ipAwry l`gdy hn; auh qyry dr qy (itk ky) qyr is&iq-swlwh krdy hn, gurU dy Sbd dI brkiq nwl auhnW dw Awqmk jIvn sohxw bx jWdw hY [ hy BweI! auh Bgq jn sdw-iQr pRBU dI is&iq-swlwh dI bwxI hr vyly gWdy hn [ hy BweI! prmwqmw dw nwm (nwm-) Dn qoN s`Kxy mnu`KW leI srmwieAw hY [12[

ਜਿਨ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਵਿਛੋੜਹਿ ਨਾਹੀ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਦਾ ਸਾਲਾਹੀ ॥ ਸਭਨਾ ਸਿਰਿ ਤੂ ਏਕੋ ਸਾਹਿਬੁ ਸਬਦੇ ਨਾਮੁ ਸਲਾਹਾ ਹੇ ॥੧੩॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਤੁਧੁਨੋ ਕੋਈ ਨ ਜਾਣੀ ॥ ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਕਥੀ ਅਕਥ ਕਹਾਣੀ ॥ ਆਪੇ ਸਬਦੁ ਸਦਾ ਗੁਰੁ ਦਾਤਾ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਸੰਬਾਹਾ ਹੇ ॥੧੪॥ ਤੂ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾ ॥ ਤੇਰਾ ਲਿਖਿਆ ਕੋਇ ਨ ਮੇਟਣਹਾਰਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਦੇਵਹਿ ਤੂ ਆਪੇ ਸਹਸਾ ਗਣਤ ਨ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੧੫॥ ਭਗਤ ਸਚੇ ਤੇਰੈ ਦਰਵਾਰੇ ॥ ਸਬਦੇ ਸੇਵਨਿ ਭਾਇ ਪਿਆਰੇ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਬੈਰਾਗੀ ਨਾਮੇ ਕਾਰਜੁ ਸੋਹਾ ਹੇ ॥੧੬॥੩॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1056}

pdArQ:- Awpy—(qUM) Awp hI [ myil—myl ky [ kY sbid—dy Sbd dI rwhIN [ swlwhI—swlwih, slwhuMdy hn, is&iq-swlwh krdy hn [ isir—isr au~qy [ swihbu—mwlk [ sbdy—gurU dy Sbd ivc (juV ky) [13[

no—ƒ [ n jwxI—nhIN jwxdw, sWJ nhIN pw skdw [ Awpy—(gurU-rUp ho ky qUM) Awp hI [ AkQ—ijs dw shI srUp ibAwn nwh kIqw jw sky [ khwxI—is&iq-swlwh [ jip—jp ky [ sMbwhw—(nwm) pucWdw hYN, dyNdw hYN [14[

mytxhwrw—imtw skx vwlw [ gurmuiK—gurU dI rwhIN [ dyvih—(qUM) dyNdw hYN [ shsw—shm [ gxq—icMqw [ qwhw—aus ƒ [15[

scy—sur^rU [ qyrY drvwry—qyry drbwr ivc [ syvin—syNvdy hn, syvw-BgqI krdy hn [ Bwie—pRym nwl {‘Bwau’ qoN ‘Bwie’ krx kwrk, iek-vcn [ Bwau—pRym} [ rqy—msq [ bYrwgI—iqAwgI, ivrkq [ nwmy—nwm dI rwhIN hI [ kwrju—(hryk) kMm [ sohw—isry cVHdw hY, sohxw ho jWdw hY [16[

ArQ:- hy pRBU! qUM Awp hI ijnHW mnu`KW ƒ (Awpxy crnW ivc) joV ky (iPr) ivCoVdw nhIN hYN, auh mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN sdw qyrI is&iq-swlwh krdy rihMdy hn [ hy pRBU! sB jIvW dy isr au~qy qUM Awp hI mwlk hYN [ (qyrI imhr nwl hI jIv gurU dy) Sbd ivc (juV ky qyrw) nwm (jp skdy hn Aqy qyrI) is&iq-swlwh kr skdy hn [13[

hy pRBU! gurU dy Sbd qoN ibnw koeI mnu`K qyry nwl sWJ nhIN pw skdw, (gurU dy Sbd dI rwhIN) qUM Awp hI Awpxy Ak`Q srUp dw ibAwn krdw hYN [ qUM Awp hI gurU-rUp ho ky sdw Sbd dI dwiq dyNdw AwieAw hYN, gurU-rUp ho ky qUM Awp hI hir-nwm jp ky (jIvW ƒ BI ieh dwiq) dyNdw Aw irhw hYN [14[

hy pRBU! qUM Awp hI (swrI isRStI ƒ) pYdw kr skx vwlw krqwr hYN [ koeI jIv qyry ilKy lyK ƒ imtwx-jogw nhIN hY [ gurU dI srn pw ky qUM Awp hI Awpxw nwm dyNdw hYN, (qy, ijs ƒ qUM nwm dI dwiq dyNdw hYN) aus ƒ koeI shm koeI icMqw-i&kr poh nhIN skdw [15[

hy pRBU! qyry drbwr ivc qyry Bgq sur^rU rihMdy hn, ikauNik auh qyry pRym-ipAwr ivc gurU dy Sbd dI rwhIN qyrI syvw-BgqI krdy hn [ hy nwnk! prmwqmw dy nwm-rMg ivc rMgy hoey mnu`K (Asl) iqAwgI hn, nwm dI brkiq nwl auhnW dw hryk kMm sPl ho jWdw hY [16[3[12[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਮੇਰੈ ਪ੍ਰਭਿ ਸਾਚੈ ਇਕੁ ਖੇਲੁ ਰਚਾਇਆ ॥ ਕੋਇ ਨ ਕਿਸ ਹੀ ਜੇਹਾ ਉਪਾਇਆ ॥ ਆਪੇ ਫਰਕੁ ਕਰੇ ਵੇਖਿ ਵਿਗਸੈ ਸਭਿ ਰਸ ਦੇਹੀ ਮਾਹਾ ਹੇ ॥੧॥ ਵਾਜੈ ਪਉਣੁ ਤੈ ਆਪਿ ਵਜਾਏ ॥ ਸਿਵ ਸਕਤੀ ਦੇਹੀ ਮਹਿ ਪਾਏ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਉਲਟੀ ਹੋਵੈ ਗਿਆਨ ਰਤਨੁ ਸਬਦੁ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੨॥ ਅੰਧੇਰਾ ਚਾਨਣੁ ਆਪੇ ਕੀਆ ॥ ਏਕੋ ਵਰਤੈ ਅਵਰੁ ਨ ਬੀਆ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਆਪੁ ਪਛਾਣੈ ਕਮਲੁ ਬਿਗਸੈ ਬੁਧਿ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੩॥ ਅਪਣੀ ਗਹਣ ਗਤਿ ਆਪੇ ਜਾਣੈ ॥ ਹੋਰੁ ਲੋਕੁ ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਆਖਿ ਵਖਾਣੈ ॥ ਗਿਆਨੀ ਹੋਵੈ ਸੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਸਾਚੀ ਸਿਫਤਿ ਸਲਾਹਾ ਹੇ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1056}

pdArQ:- pRiB—pRBU ny [ swcY—sdw-iQr rihx vwly ny [ Kylu—qmwSw [ iks hI—{ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘iksu’ dw   u  au~f igAw hY} [ aupwieAw—pYdw kIqw [ Awpy—Awp hI [ vyiK—vyK ky [ ivgsY—^uS huMdw hY [ siB rs—swry csky {bhu-vcn} [ dyhI mwhw—srIr dy ivc hI [1[

vwjy—v`jdw hY (vwjw) [ pauxu—hvw, suAws [ qY—qUM (hy pRBU!) [ isv—iSv, jIvwqmw [ skqI—SkqI, mwieAw [ prswdI—prswid, ikrpw nwl [ aultI hovY—(mwieAw vloN) prqy [ igAwn sbdu—Awqmk jIvn dI sUJ dyx vwlw Sbd [ rqnu sbdu—kImqI Sbd [ qwhw—aus (mnu`K) ƒ (pRwpq huMdw hY) [2[

AMDyrw—mwieAw dw moh [ cwnxu—Awqmk jIvn dI sUJ [ eyko—isr& Awp hI [ vrqY—ivAwpk hY [ bIAw—dUjw [ Awpu—Awpxy Awp ƒ, Awpxy Awqmk jIvn ƒ [ pCwxY—pVqwldw hY [ kmlu—ihrdw-kOl Pu`l [ ibgsY—iKVdw hY [ buiD—(Awqmk jIvn dI sUJ vwlI) Akl [ qwhw—aus ƒ [3[

ghxu—fUMGI [ giq—Awqmk AvsQw [ suix—sux ky [ AwiK—AwK ky [ vKwxY—ibAwn kr dyNdw hY [ igAwnI—Awqmk jIvn dI sUJ vwlw [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ swcI—sdw-iQr rihx vwlI [4[

ArQ:- hy BweI! sdw-iQr rihx vwly myry pRBU ny (ieh jgq) iek qmwSw ricAw hoieAw hY, (ies ivc aus ny) koeI jIv iksy dUjy vrgw nhIN bxwieAw [ Awp hI (jIvW ivc) &rk pYdw krdw hY, qy (ieh &rk) vyK ky ^uS huMdw hY [ (iPr aus ny) srIr dy ivc swry hI csky pYdw kr id`qy hn [1[

hy pRBU! (qyrI AwpxI klw nwl hryk srIr ivc) suAwsW dw vwjw v`j irhw hY (suAws c`l irhw hY), qUM Awp hI ieh suAwsW dy vwjy vjw irhw hYN [ hy BweI! prmwqmw ny srIr ivc jIvwqmw qy mwieAw (dovyN hI) pw id`qy hn [ gurU dI ikrpw nwl ijs mnu`K dI suriq mwieAw vloN prqdI hY, aus ƒ Awqmk jIvn vwlw sRySt gur Sbd pRwpq ho jWdw hY [2[

hy BweI! (mwieAw dy moh dw) hnyrw Aqy (Awqmk jIvn dI sUJ dw) cwnx pRBU ny Awp hI bxwieAw hY [ (swry jgq ivc prmwqmw) Awp hI ivAwpk hY, (aus qoN ibnw) koeI hor nhIN hY [ ijhVw mnu`K gurU dI ikrpw nwl Awpxy Awqmk jIvn ƒ pVqwldw rihMdw hY, aus dw ihrdw-kOl-Pu`l iKiVAw rihMdw hY, aus ƒ (Awqmk jIvn dI prK krn vwlI) Akl pRwpq hoeI rihMdI hY [3[

hy BweI! AwpxI fUMGI Awqmk AvsQw prmwqmw Awp hI jwxdw hY [ jgq qW (dUijAW pwsoN) sux sux ky (iPr) AwK ky (hornW ƒ) suxWdw hY [ ijhVw mnu`K Awqmk jIvn dI sUJ vwlw ho jWdw hY, auh gurU dy snmuK rih ky (ies Byq ƒ) smJdw hY, qy, auh pRBU dI sdw kwiem rihx vwlI is&iq-swlwh krdw rihMdw hY [4[

ਦੇਹੀ ਅੰਦਰਿ ਵਸਤੁ ਅਪਾਰਾ ॥ ਆਪੇ ਕਪਟ ਖੁਲਾਵਣਹਾਰਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਹਜੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਵੈ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਗਨਿ ਬੁਝਾਹਾ ਹੇ ॥੫॥ ਸਭਿ ਰਸ ਦੇਹੀ ਅੰਦਰਿ ਪਾਏ ॥ ਵਿਰਲੇ ਕਉ ਗੁਰੁ ਸਬਦੁ ਬੁਝਾਏ ॥ ਅੰਦਰੁ ਖੋਜੇ ਸਬਦੁ ਸਾਲਾਹੇ ਬਾਹਰਿ ਕਾਹੇ ਜਾਹਾ ਹੇ ॥੬॥ ਵਿਣੁ ਚਾਖੇ ਸਾਦੁ ਕਿਸੈ ਨ ਆਇਆ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਆਇਆ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀ ਅਮਰਾ ਪਦੁ ਹੋਏ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਰਸੁ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੭॥ ਆਪੁ ਪਛਾਣੈ ਸੋ ਸਭਿ ਗੁਣ ਜਾਣੈ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੈ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮਿ ਰਤਾ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਚੁਕਾਹਾ ਹੇ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1056}

pdArQ:- dyhI—srIr [ vsqu Apwrw—byAMq prmwqmw dw nwm-pdwrQ [ Awpy—Awp hI [ kpt—ikvwV, iB`q [ Kulwvxhwrw—KulHw skx jogw [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ shjy—Awqmk Afolqw ivc [ AMimRqu—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl [5[

siB rs—swry csky [ buJwey—smJWdw hY, sUJ dyNdw hY [ AMdru—AMdrlw, ihrdw {l&z ‘AMdir’ Aqy ‘AMdru’ dw &rk cyqy r`Kx-jog hY} [ kwhy jwhw—ikauN jwiegw? nhIN jwiegw [6[

swdu—suAwd, Awnµd [ kY sbid—dy Sbd ivc (joV ky) [ pIAwieAw—iplWdw hY [ pI—pI ky [ Amrwpdu—Amr pdu, auh drjw ij`Qy Awqmk mOq Awpxw pRBwv nhIN pw skdI [ rsu—Awnµd [ qwhw—aus ƒ [7[

Awpu—Awpxy Awp ƒ, Awpxy Awqmk jIvn ƒ [ siB—swry [ jwxY—sWJ pWdw hY [ sbid—Sbd dI rwhIN [ vKwxY—aucwrdw hY {iek-vcn} [ Anidnu—hr roz, hr vyly [ nwim—nwm ivc [ rqw—r`qw, msq [ cukwhw—dUr kr lYNdw hY [8[

ArQ:- hy BweI! mnu`K dy srIr ivc (hI) byAMq prmwqmw dw nwm-pdwrQ (mOjUd) hY (pr mnu`K dI miq dy duAwly mwieAw dy moh dy iB`q v`jy rihMdy hn), prmwqmw Awp hI iehnW ikvwVW ƒ KolHx dy smr`Q hY [ ijhVw mnu`K gurU dI rwhIN Awqmk Afolqw ivc itk ky Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl pINdw hY (auh mnu`K Awpxy AMdroN mwieAw dI) iqRSnw dI A`g buJw lYNdw hY [5[

hy BweI! prmwqmw ny mnu`K dy srIr ivc hI swry csky BI pw id`qy hoey hn (nwm-vsqU ƒ ieh ikvyN l`By?) [ iksy ivrly ƒ gurU (Awpxy) Sbd dI sUJ b^Sdw hY [ auh mnu`K Awpxw AMdr Kojdw hY, Sbd (ƒ ihrdy ivc vsw ky prmwqmw dI) is&iq-swlwh krdw hY, iPr auh bwhr Btkdw nhIN [6[

hy BweI! (nwm-AMimRq mnu`K dy AMdr hI hY, pr) c`Kx qoN ibnw iksy ƒ (aus dw) suAwd nhIN AwauNdw [ ijs mnu`K ƒ gurU dy Sbd ivc joV ky prmwqmw ieh AMimRq iplWdw hY, auh mnu`K Awqmk jIvn dyx vwlw auh nwm-jl pI ky aus AvsQw qy phuMc jWdw hY ijQy Awqmk mOq Awpxw Asr nhIN pw skdI, gurU dy Sbd dI brkiq nwl aus ƒ (nwm-AMimRq dw) suAwd Aw jWdw hY [7[

hy BweI! ijhVw mnu`K Awpxy Awqmk jIvn ƒ pVqwldw rihMdw hY, auh swry (r`bI) guxW nwl sWJ pWdw hY [ gurU dy Sbd ivc juV ky auh mnu`K prmwqmw dw nwm aucwrdw hY [ auh idn rwq hr vyly prmwqmw dy nwm ivc msq rihMdw hY, (qy, ies qrHW Awpxy AMdroN) mwieAw dw moh dUr kr lYNdw hY [8[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh