ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1053

ਗੜ ਕਾਇਆ ਅੰਦਰਿ ਬਹੁ ਹਟ ਬਾਜਾਰਾ ॥ ਤਿਸੁ ਵਿਚਿ ਨਾਮੁ ਹੈ ਅਤਿ ਅਪਾਰਾ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਦਾ ਦਰਿ ਸੋਹੈ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਪਛਾਤਾ ਹੇ ॥੧੩॥ ਰਤਨੁ ਅਮੋਲਕੁ ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ ॥ ਕੀਮਤਿ ਕਵਣੁ ਕਰੇ ਵੇਚਾਰਾ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦੇ ਤੋਲਿ ਤੋਲਾਏ ਅੰਤਰਿ ਸਬਦਿ ਪਛਾਤਾ ਹੇ ॥੧੪॥ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ੍ਰ ਬਹੁਤੁ ਬਿਸਥਾਰਾ ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਪਸਰਿਆ ਪਾਸਾਰਾ ॥ ਮੂਰਖ ਪੜਹਿ ਸਬਦੁ ਨ ਬੂਝਹਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਿਰਲੈ ਜਾਤਾ ਹੇ ॥੧੫॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ॥ ਸਚੀ ਬਾਣੀ ਸਚੁ ਦ੍ਰਿੜਾਏ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਜੁਗਿ ਜੁਗਿ ਏਕੋ ਜਾਤਾ ਹੇ ॥੧੬॥੯॥ {ਪੰਨਾ 1053}

pdArQ:- gV—gVH, iklHw [ kwieAw—srIr [ ht—h`t {bhu-vcn [ mn igAwn-ieMdRy Awidk} [ iqsu ivic—ies (srIr-iklHy) ivc [ Aiq Apwrw—bhuq kImqI [ kY sbid—dy Sbd dI rwhIN (ivhwiJAw) [ dir—(pRBU dy) dr qy [ sohY—soBdw hY, Awdr pWdw hY [ mwir—mwr ky [13[

rqnu—nwm-rqn [ Amolku—A-molku, koeI dunIAwvI pdwrQ ijs dy brwbr dI kImq dw n hovy [ sbdy—Sbd dI rwhIN [ qoil—qol ky, prK ky [ qolwey—(ijhVw mnu`K) vxj krdw hY, ^rIddw hY [ AMqir—Awpxy AMdr hI [ sbid—Sbd dI rwhIN [14[

ibsQwrw—(krm kWf Awidk dw) iKlwrw [ pVih—pVHdy hn {bhu-vcn} [15[

Awpy—Awp hI [ scI bwxI—is&iq-swlwh dI bwxI dI rwhIN [ scu—sdw-iQr hir-nwm [ idRVwey—(ihrdy ivc) p`kw krdw hY [ juig juig—hryk jug ivc [16[

ArQ:- hy BweI! ies srIr-iklHy ivc (mn igAwn-ieMdRy Awidk) keI h`t hn keI bzwr hn (ij`Qy prmwqmw dy nwm-v`Kr dw sOdw kIqw jw skdw hY) [ ies (srIr-iklHy) dy ivc (hI) prmwqmw dw bhuq kImqI nwm-pdwrQ hY [ ijhVw mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN (nwm-v`Kr ^rIddw hY, auh mnu`K) prmwqmw dy dr qy sdw Awdr pWdw hY, (Awpxy AMdroN) haumY dUr kr ky (auh mnu`K ies nwm-rqn dI) kdr smJdw hY [13[

hy BweI! koeI BI dunIAwvI pdwrQ AphuMc qy byAMq prmwqmw dy nwm-rqn dI brwbr dI kImq dw nhIN hY [ jIv ivcwrw ies nwm-rqn dw mu`l pw hI nhIN skdw [ ijhVw mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN ies nwm-rqn ƒ prK ky ^rIddw hY, auh Sbd dI brkiq nwl Awpxy AMdr hI ies ƒ l`B lYNdw hY [14[

hy BweI! isimRqIAW Swsqr (Awidk Drm pusqk hir-nwm qoN ibnw hor) bhuq ivcwr-iKlwrw  iKlwrdy hn, (pr auhnW ivc) mwieAw dw moh hI hY (krm kWf dw hI) iKlwrw iKlwirAw hoieAw hY [ (nwm vloN KuMJy hoey) mUrK (auhnW pusqkW ƒ) pVHdy hn, pr is&iq-swlwh dI bwxI dI kdr nhIN smJdy [ gurU dy snmuK rihx vwly ivrly mnu`K ny (Sbd dI kdr) smJ leI hY [15[

(pr hy BweI! jIvW dy kIh v`s?) krqwr Awp hI (jIvW ivc ivAwpk ho ky sB kuJ) kr irhw hY qy (jIvW pwsoN) krw irhw hY [ (ijs auqy imhr krdw hY) is&iq-swlwh dI bwxI dI rwhIN (aus dy ihrdy ivc) sdw-iQr hir-nwm p`kw kr dyNdw hY [ hy nwnk! ijs mnu`K ƒ pRBU dw nwm iml jWdw hY aus ƒ (lok prlok dI) ie`zq iml jWdI hY [ auh mnu`K hryk jug ivc iek prmwqmw ƒ hI ivAwpk smJdw hY [16[9[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਸੋ ਸਚੁ ਸੇਵਿਹੁ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾ ॥ ਸਬਦੇ ਦੂਖ ਨਿਵਾਰਣਹਾਰਾ ॥ ਅਗਮੁ ਅਗੋਚਰੁ ਕੀਮਤਿ ਨਹੀ ਪਾਈ ਆਪੇ ਅਗਮ ਅਥਾਹਾ ਹੇ ॥੧॥ ਆਪੇ ਸਚਾ ਸਚੁ ਵਰਤਾਏ ॥ ਇਕਿ ਜਨ ਸਾਚੈ ਆਪੇ ਲਾਏ ॥ ਸਾਚੋ ਸੇਵਹਿ ਸਾਚੁ ਕਮਾਵਹਿ ਨਾਮੇ ਸਚਿ ਸਮਾਹਾ ਹੇ ॥੨॥ ਧੁਰਿ ਭਗਤਾ ਮੇਲੇ ਆਪਿ ਮਿਲਾਏ ॥ ਸਚੀ ਭਗਤੀ ਆਪੇ ਲਾਏ ॥ ਸਾਚੀ ਬਾਣੀ ਸਦਾ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਇਸੁ ਜਨਮੈ ਕਾ ਲਾਹਾ ਹੇ ॥੩॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਣਜੁ ਕਰਹਿ ਪਰੁ ਆਪੁ ਪਛਾਣਹਿ ॥ ਏਕਸ ਬਿਨੁ ਕੋ ਅਵਰੁ ਨ ਜਾਣਹਿ ॥ ਸਚਾ ਸਾਹੁ ਸਚੇ ਵਣਜਾਰੇ ਪੂੰਜੀ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਹਾ ਹੇ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1053}

pdArQ:- scu—sdw kwiem rihx vwlw prmwqmw [ syivhu—ismirAw kro [ sbdy—Sbd ivc (joV ky) [ invwrxhwrw—dUr kr skx vwlw [ Agmu—AphuMc [ Agocru—{A-go-cru} ijs qk igAwn-ieMidRAW dI phuMc nhIN ho skdI [ AQwhw—ijs dI fUMGweI nwh l`B sky [1[

Awpy—Awp hI [ scu—At`l hukm [ ieik—{l&z ‘iek’ qoN bhu-vcn} keI [ swcY—sdw-iQr rihx vwly pRBU ƒ [ swco—swcu hI, sdw-iQr pRBU ƒ hI [ nwmy—nwm dI rwhIN hI [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [2[

Duir—DuroN hI, Awpxy hukm Anuswr [ swcI bwxI—sdw-iQr pRBU dI is&iq-swlwh dI bwxI dI rwhIN [ gwvY—gWdw hY {iek-vcn} [ lwhw—lwB [3[

krih—krdy hn [ gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwly bMdy [ pru—prwey ƒ [ Awpu—Awpxy ƒ [ ko Avru—koeI hor [ swhu—jIv-vxjwirAW ƒ pUMjI dyx vwlw Swh-pRBU [ ivswhw—vxj krdy hn [4[

ArQ:- hy BweI! aus sdw kwiem rihx vwly krqwr dw ismrn kirAw kro, auh gurU dy Sbd ivc joV ky (jIvW dy swry) du`K dUr krn dI smrQw vwlw hY [ hy BweI! auh AphuMc Agocr qy AQwh pRBU (Awpxy vrgw) Awp hI hY, aus dw mu`l nhIN pwieAw jw skdw [1[

hy BweI! auh sdw kwiem rihx vwlw prmwqmw Awp hI Awpxw At`l hukm vrqw irhw hY [ keI Bgq-jn AYsy hn ijnHW ƒ aus sdw-iQr krqwr ny Awp hI Awpxy crnW ivc joV r`iKAw hY [ auh Bgq-jn sdw-iQr dw hI ismrn krdy rihMdy hn, sdw-iQr nwm (ismrn) dI kmweI krdy hn, nwm (ismrn dI brkiq) nwl auh aus sdw-iQr prmwqmw ivc lIn rihMdy hn [2[

hy BweI! Dur drgwh qoN BgqW ƒ pRBU Awp hI Awpxy nwl imlWdw hY, Awp hI auhnW ƒ AwpxI s`cI BgqI ivc joVdw hY [ (aus dI AwpxI imhr nwl hI mnu`K) is&iq-swlwh dI bwxI dI rwhIN sdw aus dy gux gWdw hY—hy BweI! ieh is&iq-swlwh hI ies mnu`Kw jnm dI K`tI hY [3[

hy BweI! ijhVy mnu`K gurU dI srn pYNdy hn auh (nwm jpx dw) vxj krdy rihMdy hn, (ies qrHW iksy) prwey ƒ qy iksy Awpxy ƒ (ieauN) pCwxdy hn (ik iehnW ivc) iek prmwqmw qoN ibnw koeI hor dUjw v`sdw auh nhIN jwxdy [ (auh smJdy hn ik sBnW ƒ Awqmk jIvn dI pUMjI dyx vwlw) Swh-prmwqmw sdw kwiem rihx vwlw hY, jIv aus dy sdw-iQr nwm dw vxj krn vwly hn, (prmwqmw pwsoN) pUMjI (lY ky aus dw) nwm-sOdw ^rIddy hn [4[

ਆਪੇ ਸਾਜੇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਪਾਏ ॥ ਵਿਰਲੇ ਕਉ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਬੁਝਾਏ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਹਿ ਸੇ ਜਨ ਸਾਚੇ ਕਾਟੇ ਜਮ ਕਾ ਫਾਹਾ ਹੇ ॥੫॥ ਭੰਨੈ ਘੜੇ ਸਵਾਰੇ ਸਾਜੇ ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਦੂਜੈ ਜੰਤ ਪਾਜੇ ॥ ਮਨਮੁਖ ਫਿਰਹਿ ਸਦਾ ਅੰਧੁ ਕਮਾਵਹਿ ਜਮ ਕਾ ਜੇਵੜਾ ਗਲਿ ਫਾਹਾ ਹੇ ॥੬॥ ਆਪੇ ਬਖਸੇ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਲਾਏ ॥ ਗੁਰਮਤੀ ਨਾਮੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਧਿਆਏ ਸਾਚਾ ਇਸੁ ਜਗ ਮਹਿ ਨਾਮੋ ਲਾਹਾ ਹੇ ॥੭॥ ਆਪੇ ਸਚਾ ਸਚੀ ਨਾਈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਦੇਵੈ ਮੰਨਿ ਵਸਾਈ ॥ ਜਿਨ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਸੇ ਜਨ ਸੋਹਹਿ ਤਿਨ ਸਿਰਿ ਚੂਕਾ ਕਾਹਾ ਹੇ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1053}

pdArQ:- Awpy—Awp hI [ swjy—pYdw krdw hY [ isRsit—jgq [ kau—ƒ [ gur sbdu—gurU dw Sbd [ buJwey—smJWdw hY [ syvih—srn pYNdy hn [ sy—auh {bhu-vcn} [ swcy—Afol jIvn vwly [5[

GVy—GiV, GV ky [ svwry—sohxy bxWdw hY [ moih—moh ivc [ dUjY—myr-qyr ivc [ pwjy—pwey hoey hn [ mnmuK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K [ AMDu—AMinHAW vwlw kMm [ gil—gl ivc [6[

mMin—min, mn ivc [ Anidnu—hr roz, hr vyly [ swcw—sdw-iQr [ nwmo—nwm hI [ lwhw—lwB [7[

nweI—vifAweI [ scI—sdw kwiem rihx vwlI [ gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwly ƒ [ mMin—min, mn ivc [ ijn min—ijnHW dy mn ivc [ sohih—sohxy l`gdy hn [ isir—isr auqy (ipAw hoieAw) [ kwhw—Bwrw, kzIAw [ cUkw—mu`k jWdw hY [8[

ArQ:- (hy BweI!) prmwqmw Awp hI (jIvW ƒ) pYdw krdw hY, Awp hI isRStI rcdw hY [ (iksy) ivrly (BwgW vwly) ƒ gurU dy Sbd dI sUJ BI Awp hI b^Sdw hY [ (aus dI imhr nwl ijhVy mnu`K) gurU dI srn pYNdy hn, auh Afol jIvn vwly ho jWdy hn, prmwqmw Awp hI auhnW dI jm (Awqmk mOq) dI PwhI k`tdw hY [5[

hy BweI! (jIvW dy srIr-BWfy) GV ky (Awp hI) BMndw hY, Awp hI pYdw krdw qy sMvwrdw hY [ mwieAw dy moh ivc, myr-qyr ivc BI jIv (aus ny Awp hI) pwey hoey hn [ Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K (moh ivc) Btkdy iPrdy hn, sdw AMinHAW vwlw kMm krdy rihMdy hn, auhnW dy gl ivc Awqmk mOq dI r`sI PwhI peI rihMdI hY [6[

hy BweI! pRBU Awp (ijnHW au~qy) b^SS krdw hY (auhnW ƒ) gurU dI syvw ivc joVdw hY, gurU dI miq dy ky (Awpxw) nwm (auhnW dy) mn ivc vsWdw hY [ ijhVw mnu`K hr vyly hir-nwm ismrdw hY, auh Afol jIvn vwlw ho jWdw hY [ hy BweI! prmwqmw dw nwm hI ies jgq ivc K`tI hY [7[

hy BweI! pRBU Awp hI sdw kwiem rihx vwlw hY, aus dI vifAweI BI sdw kwiem rihx vwlI hY [ gurU dy snmuK r`K ky (jIv ƒ AwpxI vifAweI) dyNdw hY (jIv dy) mn ivc vsWdw hY [ hy BweI! ijnHW dy mn ivc (prmwqmw dw nwm) Aw v`sdw hY, auh mnu`K (lok prlok ivc) soBdy hn, auhnW dy isr au~qy (ipAw) Bwrw mu`k jWdw hY [8[

ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਕੀਮਤਿ ਨਹੀ ਪਾਈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਮੰਨਿ ਵਸਾਈ ॥ ਸਦਾ ਸਬਦਿ ਸਾਲਾਹੀ ਗੁਣਦਾਤਾ ਲੇਖਾ ਕੋਇ ਨ ਮੰਗੈ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੯॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਰੁਦ੍ਰੁ ਤਿਸ ਕੀ ਸੇਵਾ ॥ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਵਹਿ ਅਲਖ ਅਭੇਵਾ ॥ ਜਿਨ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰਹਿ ਤੂ ਅਪਣੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਲਖੁ ਲਖਾਹਾ ਹੇ ॥੧੦॥ ਪੂਰੈ ਸਤਿਗੁਰਿ ਸੋਝੀ ਪਾਈ ॥ ਏਕੋ ਨਾਮੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਈ ॥ ਨਾਮੁ ਜਪੀ ਤੈ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈ ਮਹਲੁ ਪਾਇ ਗੁਣ ਗਾਹਾ ਹੇ ॥੧੧॥ ਸੇਵਕ ਸੇਵਹਿ ਮੰਨਿ ਹੁਕਮੁ ਅਪਾਰਾ ॥ ਮਨਮੁਖ ਹੁਕਮੁ ਨ ਜਾਣਹਿ ਸਾਰਾ ॥ ਹੁਕਮੇ ਮੰਨੇ ਹੁਕਮੇ ਵਡਿਆਈ ਹੁਕਮੇ ਵੇਪਰਵਾਹਾ ਹੇ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1053-1054}

pdArQ:- Agm—AphuMc [ Agocru—{A-go-cru} igAwn-ieMidRAW dI phuMc qoN pry [ prswdI—prswid, ikrpw nwl [ mMin—min, mn ivc [ swlwhI—swlwhIN, mYN slwhuMdw hW [ qwhw—aus dw [ sbid—Sbd dI rwhIN [9[

rudRü—iSv [ iqsu kI—{sMbMDk ‘kI’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw   u  au~f igAw hY} aus prmwqmw dI [ pwvih—pw skdy, pWdy {bhu-vcn} [ AlK—ijs dw shI srUp ibAwn n kIqw jw sky [ AByvw—ijs dw Byq nwh pwieAw jw sky [ krih—qUM krdw hYN [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [10[

siqguir—gurU dI rwhIN [ mMin—min, mn ivc [ vsweI—vsweIN, mYN vsWdw hW [ jpI—jpIN, mYN jpdw hW [ qY—Aqy [ iDAweI—iDAweIN, mYN iDAwauNdw hW [ mhlu—pRBU-crnW ivc itkwxw [ gwhw—gwhW, mYN cu`BI lWdw hW [11[

syvih—syvw krdy hn [ mMin—mMn ky [ mnmuK—mn dy murId mnu`K [ hukm swrw—hukm dI swr, hukm dI kdr [ n jwxih—nhIN jwxdy {bhu-vcn} [12[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw AphuMc hY, igAwn-ieMidRAW dI phuMc qoN pry hY, aus dw mu`l nhIN pwieAw jw skdw (iksy duinAwvI pdwrQ dy v`ty nhIN iml skdw) [ mYN qW aus ƒ gurU dI ikrpw nwl (Awpxy) mn ivc vsWdw hW [ gurU dy Sbd dI rwhIN mYN sdw aus guxW dy dwqy dI is&iq-swlwh krdw hW [ (ijhVw aus gux-dwqy dI is&iq-swlwh krdw hY) aus (dy krmW dw) lyKw koeI nhIN mMgdw [9[

hy BweI! bRhmw ivSnU iSv (ieh swry) aus (prmwqmw) dI hI srn ivc rihMdy hn [ (ieh v`fy v`fy dyvqy BI aus) Al`K Aqy AByv prmwqmw (dy guxW) dw AMq nhIN pw skdy [ hy pRBU! ijnHW auqy qUM AwpxI imhr dI ingwh krdw hYN auhnW ƒ gurU dI srn pw ky qUM Awpxw Al`K srUp smJw dyNdw hY [10[

hy BweI! pUry siqgurU ny (mYƒ Awqmk jIvn dI) smJ b^SI hY, hux mYN prmwqmw dw hI nwm Awpxy mn ivc vsWdw hW [ mYN prmwqmw dw nwm jpdw hW, Aqy aus dw nwm iDAwauNdw hW, (nwm dI brkiq nwl pRBU-crnW ivc) itkwxw pRwpq kr ky mYN aus dy guxW ivc cu`BI lw irhw hW [11[

hy BweI! prmwqmw dy Bgq qW aus byAMq pRBU dw hukm mMn ky aus dI syvw-BgqI krdy hn, pr Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K aus dy hukm dI kdr nhIN smJdy [ hy BweI! ijhVw mnu`K prmwqmw dy hukm ƒ mMndw hY, auh pRBU hukm (mMnx) dI rwhIN (lok prlok dI) vifAweI pRwpq krdw hY, auh vyprvwh pRBU dy hukm ivc hI lIn rihMdw hY [12[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh