ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1042

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਕਰਨੈਹਾਰ ਅਪਾਰਾ ॥ ਕੀਤੇ ਕਾ ਨਾਹੀ ਕਿਹੁ ਚਾਰਾ ॥ ਜੀਅ ਉਪਾਇ ਰਿਜਕੁ ਦੇ ਆਪੇ ਸਿਰਿ ਸਿਰਿ ਹੁਕਮੁ ਚਲਾਇਆ ॥੧॥ ਹੁਕਮੁ ਚਲਾਇ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰੇ ॥ ਕਿਸੁ ਨੇੜੈ ਕਿਸੁ ਆਖਾਂ ਦੂਰੇ ॥ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹਰਿ ਘਟਿ ਘਟਿ ਦੇਖਹੁ ਵਰਤੈ ਤਾਕੁ ਸਬਾਇਆ ॥੨॥ ਜਿਸ ਕਉ ਮੇਲੇ ਸੁਰਤਿ ਸਮਾਏ ॥ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਏ ॥ ਆਨਦ ਰੂਪ ਅਨੂਪ ਅਗੋਚਰ ਗੁਰ ਮਿਲਿਐ ਭਰਮੁ ਜਾਇਆ ॥੩॥ ਮਨ ਤਨ ਧਨ ਤੇ ਨਾਮੁ ਪਿਆਰਾ ॥ ਅੰਤਿ ਸਖਾਈ ਚਲਣਵਾਰਾ ॥ ਮੋਹ ਪਸਾਰ ਨਹੀ ਸੰਗਿ ਬੇਲੀ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਗੁਰ ਕਿਨਿ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥੪॥ ਜਿਸ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ॥ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਏ ਗੁਰਮਤਿ ਸੂਰਾ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਕੇ ਚਰਨ ਸਰੇਵਹੁ ਜਿਨਿ ਭੂਲਾ ਮਾਰਗਿ ਪਾਇਆ ॥੫॥ ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਹਰਿ ਧਨੁ ਜਸੁ ਪਿਆਰਾ ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਪਾਇਆ ਨਾਮੁ ਤੁਮਾਰਾ ॥ ਜਾਚਿਕੁ ਸੇਵ ਕਰੇ ਦਰਿ ਹਰਿ ਕੈ ਹਰਿ ਦਰਗਹ ਜਸੁ ਗਾਇਆ ॥੬॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਤ ਮਹਲਿ ਬੁਲਾਏ ॥ ਸਾਚੀ ਦਰਗਹ ਗਤਿ ਪਤਿ ਪਾਏ ॥ ਸਾਕਤ ਠਉਰ ਨਾਹੀ ਹਰਿ ਮੰਦਰ ਜਨਮ ਮਰੈ ਦੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥੭॥ ਸੇਵਹੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸਮੁੰਦੁ ਅਥਾਹਾ ॥ ਪਾਵਹੁ ਨਾਮੁ ਰਤਨੁ ਧਨੁ ਲਾਹਾ ॥ ਬਿਖਿਆ ਮਲੁ ਜਾਇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰਿ ਨਾਵਹੁ ਗੁਰ ਸਰ ਸੰਤੋਖੁ ਪਾਇਆ ॥੮॥ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵਹੁ ਸੰਕ ਨ ਕੀਜੈ ॥ ਆਸਾ ਮਾਹਿ ਨਿਰਾਸੁ ਰਹੀਜੈ ॥ ਸੰਸਾ ਦੂਖ ਬਿਨਾਸਨੁ ਸੇਵਹੁ ਫਿਰਿ ਬਾਹੁੜਿ ਰੋਗੁ ਨ ਲਾਇਆ ॥੯॥ ਸਾਚੇ ਭਾਵੈ ਤਿਸੁ ਵਡੀਆਏ ॥ ਕਉਨੁ ਸੁ ਦੂਜਾ ਤਿਸੁ ਸਮਝਾਏ ॥ ਹਰਿ ਗੁਰ ਮੂਰਤਿ ਏਕਾ ਵਰਤੈ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਰ ਭਾਇਆ ॥੧੦॥ ਵਾਚਹਿ ਪੁਸਤਕ ਵੇਦ ਪੁਰਾਨਾਂ ॥ ਇਕ ਬਹਿ ਸੁਨਹਿ ਸੁਨਾਵਹਿ ਕਾਨਾਂ ॥ ਅਜਗਰ ਕਪਟੁ ਕਹਹੁ ਕਿਉ ਖੁਲ੍ਹ੍ਹੈ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਤਤੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥੧੧॥ ਕਰਹਿ ਬਿਭੂਤਿ ਲਗਾਵਹਿ ਭਸਮੈ ॥ ਅੰਤਰਿ ਕ੍ਰੋਧੁ ਚੰਡਾਲੁ ਸੁ ਹਉਮੈ ॥ ਪਾਖੰਡ ਕੀਨੇ ਜੋਗੁ ਨ ਪਾਈਐ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਅਲਖੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥੧੨॥ ਤੀਰਥ ਵਰਤ ਨੇਮ ਕਰਹਿ ਉਦਿਆਨਾ ॥ ਜਤੁ ਸਤੁ ਸੰਜਮੁ ਕਥਹਿ ਗਿਆਨਾ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਕਿਉ ਸੁਖੁ ਪਾਈਐ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਭਰਮੁ ਨ ਜਾਇਆ ॥੧੩॥ ਨਿਉਲੀ ਕਰਮ ਭੁਇਅੰਗਮ ਭਾਠੀ ॥ ਰੇਚਕ ਕੁੰਭਕ ਪੂਰਕ ਮਨ ਹਾਠੀ ॥ ਪਾਖੰਡ ਧਰਮੁ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਹੀ ਹਰਿ ਸਉ ਗੁਰ ਸਬਦ ਮਹਾ ਰਸੁ ਪਾਇਆ ॥੧੪॥ ਕੁਦਰਤਿ ਦੇਖਿ ਰਹੇ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ॥ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਸਭੁ ਬ੍ਰਹਮੁ ਪਛਾਨਿਆ ॥ ਨਾਨਕ ਆਤਮ ਰਾਮੁ ਸਬਾਇਆ ਗੁਰ ਸਤਿਗੁਰ ਅਲਖੁ ਲਖਾਇਆ ॥੧੫॥੫॥੨੨॥ {ਪੰਨਾ 1042-1043}

pdArQ:- krnYhwr—rcx vwlw [ Apwrw—byAMq [ ikhu—kuJ BI [ cwrw—zyr, auzr [ isir isir—hryk isr auqy [1[

BrpUr—pUrn qOr qy ivAwpk [ Git Git—hryk Gt ivc [ vrqY—mOjUd hY [ qwku—Awp hI Awp [2[

suriq smwey—(aus dI) suriq (pRBU ivc) juVdI hY [ AnUp—aupmw-rihq, ijs vrgw hor koeI nhIN [ Brmu—Btkxw [3[

qy—qoN, nwloN [ clxvwrw—nwl jwx vwlw [ moh pswr—moh dy iKlwry [ bylI—swQI [ ikin—iks ny? iksy ny nhIN [4[

sUrw—sUrmw [ ijin—ijs (gurU) ny [ sryvhu—pUjo [ mwrig—shI rsqy auqy [5[

jsu—is&iq-swlwh [ jwicku—mMgqw [ hir kY dir—hrI dy dr qy [6[

mhil—mhl ivc, AwpxI hzUrI ivc [ giq—au~cI Awqmk AvsQw [ hir mMdr Taur—hrI dy mhl dw itkwxw [ jnm mrY—AnykW jnmW ivc pYNdw hY qy mrdw hY [7[

lwhw—lwB [ ibiKAw—mwieAw [ AMimRqsir—nwm-AMimRq dy srovr ivc [8[

inrwsu—dunIAw dIAW AwsW qoN inrlyp [ sMsw—shm [ bwhuiV—muV, iPr [9[

vfIAwey—Awdr dyNdw hY [10[

vwcih—pVHdy hn [ ieik—keI, AnykW [ bih—bYT ky [ kwnW—kMnW nwl [ Ajgr—bhuq Bwrw [ kptu—kvwV, drvwzw [11[

ibBUiq—suAwh [ Bsm—suAwh [ jogu—imlwp [ AlKu—AidRSt [12[

auidAwnw—jMglW ivc (invws) [ sMjm—ieMidRAW ƒ v`s ivc r`Kx dw jqn [13[

inaulI krm—AWdrW ƒ qyzI nwl Bvw ky pyt sw& r`Kx dI ik®Aw [ BuieAMgm—jogIAW dI imQI hoeI BujMgmw nwVI [ ieh suKmnw nwVI dI jVH ivc rih ky ikvwV dw kMm dyNdI hY [ swFy iqMn kuMfl (c`kr) mwr ky s`p vWg (su`qI) lytI hoeI hY [ iesy imQ dy kwrn ies ƒ kuMflnI BI AwKdy hn [ jogw AiBAws nwl kuMflnI jwgdI hY qy suKmnw dy rsqy dsm-duAwr ƒ jWdI hY [ ijauN ijauN ieh aupr ƒ cVHdI hY jogI ƒ Awnµd AwauNdw hY [ BwTI—(jogIAW dI bolI ivc) dsm duAwr ijs ivcoN AMimRq dI Dwr coxw auh mMndy hn [ ryck—pRwxwXwm dy A`iBAws vyly pRwx (swh) bwhr k`Fxy [ kuMBk—pRwx (suKmnw nwVI ivc) itkw r`Kxy [ kuMBk—pRwx auqWh vl iK`cxy [ mn hwTI—mn dy hT nwl [ sau—isau, nwl [14[

Awqm rwmu—ivAwpk pRBU [15[

ArQ:- ies swrI isRStI dw rcx vwlw prmwqmw byAMq hY (aus dIAW qwkqW dw pwrlw bMnw nhIN l`B skdw [ koeI jIv aus dI qwkq dy A`gy AVnw cwhy, qW) aus dy pYdw kIqy hoey jIv dI pyS nhIN jw skdI [ auh prmwqmw swry jIv pYdw kr ky Awp hI (sBnW ƒ) irzk dyNdw hY qy Awp hI hryk auqy Awpxw hukm clw irhw hY (hryk ƒ Awpxy hukm ivc qor irhw hY) [1[

prmwqmw (swrI isRStI ivc Awpxw) hukm vrqw irhw hY, qy swrI hI isRStI ivc pUrn qOr qy ivAwpk hY [ mYN kIh d`sW ik iks qoN auh nyVy hY qy iks qoN dUr? (Bwv, prmwqmw hryk jIv dy AMdr BI v`s irhw hY qy inrlyp BI hY) [ (hy BweI!) hryk srIr ivc hrI ƒ gupq BI qy prgt BI v`sdw vyKo [ auh swrI rcnw ivc iek Awp hI Awp mOjUd hY [2[

ijs jIv ƒ prmwqmw Awpxy nwl imlWdw hY aus dI suriq (pRBU-crnW ivc) juVdI hY, auh jIv gurU dy Sbd dI rwhIN prmwqmw dw nwm ismrdw hY [ auh ƒ hr QW auh prmwqmw id`sdw hY jo Awnµd-srUp hY jo by-imswl hY qy ijs qk mnu`K dy igAwn-ieMidRAW dI phuMc nhIN ho skdI [ gurU dI srn pYx krky aus dI Btkxw dUr ho jWdI hY [3[

ijs mnu`K ƒ Awpxy mn nwloN Awpxy srIr nwloN Awpxy Dn-pdwrQ nwloN prmwqmw dw nwm vDIk ipAwrw l`gdw hY, prmwqmw aus dw A^Ir qk swQI bxdw hY aus dy nwl jWdw hY [ jgq dy moh dy iKlwry iksy mnu`K dy nwl swQI nhIN bx skdy [ prmwqmw dy nwm qoN ibnw gurU dI srn qoN ibnw kdy iksy ny suK pRwpq nhIN kIqw [4[

ijs mnu`K auqy pUrw gurU myhr dI nzr krdw hY, aus ƒ Awpxy Sbd ivc joVdw hY, auh mnu`K gurU dI miq dy Awsry (ivkwrW dw twkrw krn leI) sUrmw ho jWdw hY [ hy nwnk! ijs gurU ny Bu`ly hoey jIv ƒ shI jIvn-rsqy auqy pwieAw hY (Bwv, jyhVw gurU Btkdy jIv ƒ TIk rwh qy pw dyNdw hY) aus gurU dy crn pUjo (Bwv, Awpw-Bwv gvw ky aus gurU dw p`lw PVo) [5[

hy pRBU! qyrw nwm gurU dI miq qy quirAW hI imldw hY, ijnHW sMq jnW ƒ imldw hY auhnW ƒ ieh nwm-Dn ipAwrw l`gdw hY auhnW ƒ qyrI is&iq-swlwh ipAwrI l`gdI hY [

pRBU dy dr dw mMgqw pRBU dy dr qy itk ky pRBU dI syvw-BgqI krdw hY, pRBU dI hzUrI ivc (juV ky pRBU dI) is&iq-swlwh krdw hY [6[

ijs mnu`K ƒ gurU iml pYNdw hY, prmwqmw aus ƒ AwpxI hzUrI ivc s`ddw hY (Bwv, Awpxy crnW ivc joVI r`Kdw hY) [ auh mnu`K pRBU dy crnW ivc juV ky au~cI Awqmk AvsQw pRwpq krdw hY (lok prlok ivc) ie`zq pWdw hY [ pr mwieAw-vyVHy bMdy ƒ prmwqmw dy mhl dw itkwxw nhIN l`Bdw, auh jnmW dy gyV ivc pY ky mrdw qy du`K shwrdw hY [7[

(hy BweI!) siqgurU AQwh smuMdr hY (aus ivc pRBU dy guxW dy rqn Bry pey hn), gurU dI syvw kro [ gurU pwsoN nwm-rqn nwm-Dn hwsl kr lvogy (iehI mnu`Kw jIvn dw) lwB (hY) [ (hy BweI! gurU dI srn pY ky) nwm-AMimRq dy srovr ivc (Awqmk) ieSnwn kro, (ies qrHW) mwieAw (dy moh) dI mYl (mn qoN) Dup jwiegI (iqRSnw mu`k jwiegI qy) gurU-srovr dw sMqoK (-jl) pRwpq ho jwiegw [8[

(hy BweI! pUrI srDw nwl) gurU dI d`sI syvw kro, (gurU dy hukm ivc rqw BI) S`k nwh kro (gurU dy d`sy rsqy qy quirAW) dunIAw dIAW AwsW ivc inrlyp rih ky ijaU skIdw hY [ prmwqmw (dw nwm) ismro jo swry shm qy du`K nws krn vwlw hY [ jyhVw mnu`K ismrdw hY aus ƒ muV (moh dw) rog nhIN ivAwpdw [9[

jyhVw mnu`K sdw-iQr rihx vwly prmwqmw ƒ cMgw l`g pYNdw hY aus ƒ auh (gurU dI rwhIN Awpxy nwm dI dwiq dy ky) iez`q b^Sdw hY [ gurU qoN ibnw hor koeI nhIN jo shI rsqw d`s sky [ gurU qy prmwqmw dohW dI ieko hI hsqI hY jo jgq ivc kMm kr rhI hY [ hy nwnk! jo hrI ƒ cMgw l`gdw hY auh gurU ƒ cMgw l`gdw hY, qy jo gurU ƒ BwauNdw hY auh hrI-pRBU ƒ psMd hY [10[

(gurU qoN KuMJ ky pMifq lok) vyd purwx Awidk (Drm-) pusqkW pVHdy hn, jo kuJ auh suxWdy hn aus ƒ AnykW bMdy bih ky iDAwn nwl suxdy hn [ pr ies qrHW (mn ƒ kwbU r`Kx vwlw mwieAw dy moh dw) krVw kvwV iksy BI hwlq ivc KulH nhIN skdw, (ikauNik) gurU dI srn qoN ibnw AslIAq nhIN l`BdI [11[

(iek auh BI hn jo iqAwgI bx ky jMglW ivc jw bYTdy hn, l`kVW bwl ky) suAwh iqAwr krdy hn qy auh suAwh (Awpxy ipMfy auqy) ml lYNdy hn [ pr auhnW dy AMdr (ihrdy ivc) cMfwl kRoD v`sdw hY haumY v`sdI hY [ (so, iqAwg dy ieh) pwKMf krn nwl prmwqmw dw imlwp pRwpq nhIN ho skdw [ gurU dI srn qoN ibnw AidRSt pRBU nhIN l`Bdw [12[

(iqAwgI bx ky) jMglW ivc invws krdy hn qIrQW qy ieSnwn krdy hn vrqW dy nym Dwrdy hn, igAwn dIAW g`lW krdy hn jq sq sMjm dy swDn krdy hn, pr prmwqmw dy nwm qoN ibnw Awqmk Awnµd pRwpq nhIN huMdw, siqgurU qoN ibnw mn dI Btkxw dUr nhIN huMdI [13[

(ieh lok) inaulI krm krdy hn, kuMflnI ƒ dsm duAwr ivc Kohlxw d`sdy hn, mn dy hT nwl (pRwxwXm dy A`iBAws ivc) pRwx auqWh cwVHdy hn, suKmnw ivc rok ky r`Kdy hn qy iPr hyTW auqwrdy hn pr ieh Dwrimk kMm inrw pwKMf-Drm hI hY, ies dI rwhIN prmwqmw nwl pRIq nhIN bx skdI, gur-Sbd vwlw mhwn (Awnµd dyx vwlw) rs nhIN imldw [14[

(iek auh hn jyhVy) kudriq ivc v`sdy pRBU ƒ vyKdy hn auhnW dw mn aus dIdwr ivc pRsMn huMdw hY, gurU dy Sbd ivc juV ky auh hr QW pRBU ƒ v`sdw pCwxdy hn [ hy nwnk! auhnW ƒ swrI isRStI ivc ivAwpk prmwqmw id`sdw hY [ gurU hI AidRSt prmwqmw dw dIdwr krWdw hY [15[5[22[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh