ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1041

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਪਰਹਰੁ ਪਰ ਨਿੰਦਾ ॥ ਲਬੁ ਲੋਭੁ ਤਜਿ ਹੋਹੁ ਨਿਚਿੰਦਾ ॥ ਭ੍ਰਮ ਕਾ ਸੰਗਲੁ ਤੋੜਿ ਨਿਰਾਲਾ ਹਰਿ ਅੰਤਰਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਇਆ ॥੧॥ ਨਿਸਿ ਦਾਮਨਿ ਜਿਉ ਚਮਕਿ ਚੰਦਾਇਣੁ ਦੇਖੈ ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਜੋਤਿ ਨਿਰੰਤਰਿ ਪੇਖੈ ॥ ਆਨੰਦ ਰੂਪੁ ਅਨੂਪੁ ਸਰੂਪਾ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਦੇਖਾਇਆ ॥੨॥ ਸਤਿਗੁਰ ਮਿਲਹੁ ਆਪੇ ਪ੍ਰਭੁ ਤਾਰੇ ॥ ਸਸਿ ਘਰਿ ਸੂਰੁ ਦੀਪਕੁ ਗੈਣਾਰੇ ॥ ਦੇਖਿ ਅਦਿਸਟੁ ਰਹਹੁ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਸਭੁ ਤ੍ਰਿਭਵਣਿ ਬ੍ਰਹਮੁ ਸਬਾਇਆ ॥੩॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਪਾਏ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਭਉ ਜਾਏ ॥ ਅਨਭਉ ਪਦੁ ਪਾਵੈ ਆਪੁ ਗਵਾਏ ॥ ਊਚੀ ਪਦਵੀ ਊਚੋ ਊਚਾ ਨਿਰਮਲ ਸਬਦੁ ਕਮਾਇਆ ॥੪॥ ਅਦ੍ਰਿਸਟ ਅਗੋਚਰੁ ਨਾਮੁ ਅਪਾਰਾ ॥ ਅਤਿ ਰਸੁ ਮੀਠਾ ਨਾਮੁ ਪਿਆਰਾ ॥ ਨਾਨਕ ਕਉ ਜੁਗਿ ਜੁਗਿ ਹਰਿ ਜਸੁ ਦੀਜੈ ਹਰਿ ਜਪੀਐ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥੫॥ ਅੰਤਰਿ ਨਾਮੁ ਪਰਾਪਤਿ ਹੀਰਾ ॥ ਹਰਿ ਜਪਤੇ ਮਨੁ ਮਨ ਤੇ ਧੀਰਾ ॥ ਦੁਘਟ ਘਟ ਭਉ ਭੰਜਨੁ ਪਾਈਐ ਬਾਹੁੜਿ ਜਨਮਿ ਨ ਜਾਇਆ ॥੬॥ ਭਗਤਿ ਹੇਤਿ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਤਰੰਗਾ ॥ ਹਰਿ ਜਸੁ ਨਾਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਮੰਗਾ ॥ ਹਰਿ ਭਾਵੈ ਗੁਰ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ ਹਰਿ ਤਾਰੇ ਜਗਤੁ ਸਬਾਇਆ ॥੭॥ ਜਿਨਿ ਜਪੁ ਜਪਿਓ ਸਤਿਗੁਰ ਮਤਿ ਵਾ ਕੇ ॥ ਜਮਕੰਕਰ ਕਾਲੁ ਸੇਵਕ ਪਗ ਤਾ ਕੇ ॥ ਊਤਮ ਸੰਗਤਿ ਗਤਿ ਮਿਤਿ ਊਤਮ ਜਗੁ ਭਉਜਲੁ ਪਾਰਿ ਤਰਾਇਆ ॥੮॥ ਇਹੁ ਭਵਜਲੁ ਜਗਤੁ ਸਬਦਿ ਗੁਰ ਤਰੀਐ ॥ ਅੰਤਰ ਕੀ ਦੁਬਿਧਾ ਅੰਤਰਿ ਜਰੀਐ ॥ ਪੰਚ ਬਾਣ ਲੇ ਜਮ ਕਉ ਮਾਰੈ ਗਗਨੰਤਰਿ ਧਣਖੁ ਚੜਾਇਆ ॥੯॥ ਸਾਕਤ ਨਰਿ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਕਿਉ ਪਾਈਐ ॥ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਬਿਨੁ ਆਈਐ ਜਾਈਐ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮੁਕਤਿ ਪਰਾਇਣੁ ਹਰਿ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਮਿਲਾਇਆ ॥੧੦॥ ਨਿਰਭਉ ਸਤਿਗੁਰੁ ਹੈ ਰਖਵਾਲਾ ॥ ਭਗਤਿ ਪਰਾਪਤਿ ਗੁਰ ਗੋਪਾਲਾ ॥ ਧੁਨਿ ਅਨੰਦ ਅਨਾਹਦੁ ਵਾਜੈ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਨਿਰੰਜਨੁ ਪਾਇਆ ॥੧੧॥ ਨਿਰਭਉ ਸੋ ਸਿਰਿ ਨਾਹੀ ਲੇਖਾ ॥ ਆਪਿ ਅਲੇਖੁ ਕੁਦਰਤਿ ਹੈ ਦੇਖਾ ॥ ਆਪਿ ਅਤੀਤੁ ਅਜੋਨੀ ਸੰਭਉ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮਤਿ ਸੋ ਪਾਇਆ ॥੧੨॥ ਅੰਤਰ ਕੀ ਗਤਿ ਸਤਿਗੁਰੁ ਜਾਣੈ ॥ ਸੋ ਨਿਰਭਉ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਪਛਾਣੈ ॥ ਅੰਤਰੁ ਦੇਖਿ ਨਿਰੰਤਰਿ ਬੂਝੈ ਅਨਤ ਨ ਮਨੁ ਡੋਲਾਇਆ ॥੧੩॥ ਨਿਰਭਉ ਸੋ ਅਭ ਅੰਤਰਿ ਵਸਿਆ ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਨਾਮਿ ਨਿਰੰਜਨ ਰਸਿਆ ॥ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਜਸੁ ਸੰਗਤਿ ਪਾਈਐ ਹਰਿ ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਮਿਲਾਇਆ ॥੧੪॥ ਅੰਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਜਾਣੈ ॥ ਰਹੈ ਅਲਿਪਤੁ ਚਲਤੇ ਘਰਿ ਆਣੈ ॥ ਊਪਰਿ ਆਦਿ ਸਰਬ ਤਿਹੁ ਲੋਈ ਸਚੁ ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਪਾਇਆ ॥੧੫॥੪॥੨੧॥ {ਪੰਨਾ 1041-1042}

pdArQ:- prhru—iqAwg dyh [ pr—prweI [ qij—qj ky, iqAwg ky [ inicMdw—insicMq, by-i&kr [1[

inis—rwq vyly [ dwmin—ibjlI [ cMdwiexu—cwnxw [ Aih—idn [ inrMqir—{inr-ANqr} iek-rs, ivAwpk, hr QW [ guir—gurU ny [2[

sis—cMdRmw [ sis Gir—cMdRmw dy Gr ivc, ihrdy ivc [ sUru—sUrj, pRkwS [ gYxwry—ihrdy-AwkwS ivc [ dIpku—dIvw [ dyiK—vyK ky [ sBu—hr QW [ iqRBvix—iqMn BvnW vwly jgq ivc [ sbwieAw—sB QW, swry [3[

AnBau pdu—auh Awqmk AvsQw ijQy mnu`K dy AMdr au~cI sUJ pYdw huMdI hY [ Awpu—Awpw-Bwv [ pdvI—drjw [4[

Agocru—{A-go-cru [ go—igAwn ieMdRy [ cru—phuMc [} ijs qk ieMidRAW dI phuMc nhIN ho skdI [ juig juig—hryk jug ivc, sdw hI [ jsu—is&iq-swlwh [5[

mn qy—mn qoN [ DIrw—Drvws vwlw ho igAw, itk igAw [ duGt—duDLt} AOKw [ Gt—rsqw [ Bau BMjnu—fr nws krn vwlw pRBU [ bwhuiV—muV, iPr [6[

Bgiq hyiq—BgqI dI ^wqr, BgqI krn vwly [ gur sbid—gurU dy Sbd ivc (juV ky) [ qrMg—lihrW, vlvly, auqSwh [ mMgw—mYN mMgdw hW [ gur myil—gurU dI sMgiq ivc [7[

ijin—ijs (mnu`K) ny [ vw ky—aus dy (pws) [ kMkr—{ikzkr} dws, syvk [ pg qw ky—aus dy pYrW dy [ giq—Awqmk AvsQw [ imiq—mrXwdw, rihxI-bihxI [8[

duibDw—mwnsk iKcoqwx, ASWqI [ jrIAY—swV leIdI hY [ pMc bwx—pMj qIr (sq, sMqoK, dieAw, Drm, DIrj) [ ggnµqir—ggn AMqir, ic`q-AwkwS ivc [ cVwieAw—k`s ilAw, inSwnw b`Dw [9[

swkq nir—swkq mnu`K ivc, mwieAw-vyVHy mnu`K dy AMdr [ suriq—lgn [ prwiexu—Awsrw [10[

Duin—rO, Awvwz {Ævin} [ Anwhdu—iek-rs, sdw lgwqwr [ vwjY—v`jdI hY, Awpxw pRBwv pWdI hY [ sbid—Sbd dI rwhIN [11[

isir—isr auqy [ lyKw—kIqy krmW dw ihswb [ AlyKu—ijs dI qsvIr nwh bxweI jw sky [ sMBau—{ÔvXzBu} Awpxy Awp qoN prgt hox vwlw [12[

AMqr—{not:- ies solhy ivc Awey l&z ‘AMqr, AMqru Aqy AMqir’ ghu nwl ivcwrn-jog hn} [ AMqru—AMdrlw, ihrdw [ Anq—{ANX>} iksy hor pwsy [13[

AB AMqir—{AËXNqrThe inside of anything; mind} mn ivc, ihrdy ivc [ shij—Awqmk Afolqw ivc [14[

Ailpqu—inrlyp [ clqy—cMcl mn ƒ [ Gir—Gr ivc [ AwxY—ilAwauNdw hY [ scu—sdw-iQr rihx vwlw pRBU [ iqhu loeI—iqMnW lokW ivc [15[

ArQ:- (hy BweI! Awpxy AMdroN) kwm kRoD qy prweI inMidAw dUr kr, l`b Aqy loB iqAwg ky insicMq ho jw (Bwv, jy qUM kwm, kRoD, prweI inMidAw, l`b Aqy loB dUr kr leyNgw, qW qyrw mn hr vyly SWq rhygw) [ jyhVw mnu`K (iehnW ivkwrW keI iksmW dIAW) BtkxW dw zMjIr qoV ky inrlyp ho jWdw hY auh prmwqmw ƒ Awpxy AMdr hI l`B lYNdw hY, auh prmwqmw dw nwm-rs pRwpq krdw hY [1[

ijvyN rwq vyly ibjlI dI cmk nwl mnu`K (hnyry ivc) cwnx vyK lYNdw hY, iesy qrHW (gurU dI srn pY ky ismrn dI brkiq nwl) idn rwq (hr vyly) prmwqmw dI joiq ƒ hr QW ivAwpk dyK skdw hY [ auh Awnµd-rUp qy suMdr-srUp pRBU (ijs iksy ny vyiKAw hY) pUry gurU ny hI ivKwieAw hY [2[

(hy BweI!) siqgurU dI srn pvo (jyhVw mnu`K gurU ƒ imldw hY aus ƒ) prmwqmw Awp hI (sMswr-smuMdr qoN) pwr lµGw lYNdw hY, aus dy sWq ihrdy ivc igAwn dw pRkwS ho jWdw hY, aus dy ihrdy-AwkwS ivc (mwno) dIvw jg pYNdw hY [ (hy BweI! Awpxy AMdr) AidRSt pRBU ƒ vyK ky aus ivc suriq joVI r`Ko [ (jyhVw mnu`K ieh au~dm krdw hY aus ƒ) hr QW swry iqRBvxI jgq ivc prmwqmw hI prmwqmw id`sdw hY [3[

jyhVw mnu`K Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-rs pRwpq krdw hY aus dI iqRSnw mu`k jWdI hY aus dw sihm dUr ho jWdw hY, aus ƒ auh Awqmk AvsQw iml jWdI hY ijQy igAwn dw pRkwS huMdw hY, auh Awpw-Bwv dUr kr lYNdw hY [ auh bVI au~cI Awqmk AvsQw pw lYNdw hY, au~cy qoN au~cw Awqmk drjw hwsl krdw hY, jIvn ƒ piv`qR krn vwlw gur-Sbd auh mnu`K Awpxy AMdr kmWdw hY (Bwv, gur-Sbd Anuswr jIvn-GwVq GVdw hY) [4[

AidRSt qy byAMq pRBU dw nwm mnu`K dy igAwn-ieMidRAW dI phuMc qoN pry hY, pr auh nwm bVw hI rsIlw bVw hI im`Tw qy bVw hI ipAwrw hY [ (myrI nwnk dI Ardws hY ik, hy pRBU! mYƒ) nwnk ƒ sdw hI AwpxI is&iq-swlwh dI dwiq dyh [ (ijauN ijauN) pRBU dw nwm jpIey (iqauN iqauN auh byAMq id`sdw hY aus dIAW qwkqW dw) AMq nhIN l`iBAw jw skdw [5[

ijs mnu`K dy AMdr prmwqmw dw nwm v`s pYNdw hY ijs ƒ nwm-hIrw l`B jWdw hY, prmwqmw dw nwm ismridAW ismridAW aus dw mn AMdroN hI DIrj-SWqI hwsl kr lYNdw hY [ (ismrn dI brkiq nwl) AOKy jIvn-pMD dw fr nws krn vwlw prmwqmw iml pYNdw hY (ijs ƒ iml pYNdw hY) auh muV jnm ivc nhIN AwauNdw auh muV jMmx-mrn ivc nhIN pYNdw [6[

hy pRBU! mYN (qyry dr qoN) qyrI is&iq-swlwh (dI dwiq) mMgdw hW, qyry nwm (dw) srmwieAw mMgdw hW, mYN ieh mMgdw hW ik gurU dy Sbd ivc juV ky qyrI BgqI krn vwsqy myry AMdr auqSwh pYdw hovy [ (jyhVw vf-BwgI jIv) prmwqmw ƒ cMgw l`gdw hY aus ƒ auh gurU dI sMgiq ivc imlWdw hY [ prmwqmw (cwhy qW) swry jgq ƒ (ivkwrW dy smuMdr qoN) pwr lµGw lYNdw hY [7[

ijs mnu`K ny prmwqmw dy nwm dw jwp jipAw hY siqgurU dI is`iKAw ny (smJo) aus dy AMdr Gr kr ilAw hY [ kwl Aqy jm dy syvk aus dy crnW dy dws bx gey hn [ aus dI sMgiq (hornW ƒ BI) sRySt bxw dyNdI hY, aus dI Awqmk AvsQw au~cI ho jWdI hY, aus dI rihxI-bihxI au~cI ho jWdI hY [ auh hornW ƒ BI sMswr-smuMdr qoN pwr lµGw lYNdw hY [8[

gurU dy Sbd ivc juV ky ies sMswr-smuMdr qoN pwr lµG skIdw hY [ (gurU dy Sbd dI brkiq nwl mnu`K dI) AMdrlI ASWqI AMdr hI sV jWdI hY [ auh mnu`K Awpxy ic`q-AwkwS ivc (gurU dy Sbd rUp) DnuK ƒ Ajyhw k`sdw hY ik (sq, sMqoK, dieAw, Drm, DIrj dy) pMj qIr lY ky jm ƒ (mOq dy fr ƒ, Awqmk mOq ƒ) mwr lYNdw hY [9[

pr mwieAw-vyVHy mnu`K dy AMdr gurU dy Sbd dI lgn hI pYdw nhIN huMdI, Sbd dI lgn qoN ibnw (mwieAw dy moh ivc Ps ky) auh jnm mrn dy gyV ivc ipAw rihMdw hY [

hy nwnk! gurU dI srn pYxw hI (mwieAw dy moh qoN) ^lwsI dw vsIlw hY, qy prmwqmw pUrI iksmq nwl hI gurU imlWdw hY [10[

inrBau (prmwqmw dw rUp) siqgurU (ijs mnu`K dw) rwKw bxdw hY aus ƒ gurU pwsoN prmwqmw dI BgqI (dI dwiq) iml jWdI hY [ aus mnu`K dy AMdr Awqmk Awnµd dI iek-rs rO c`l pYNdI hY, gurU dy Sbd ivc juV ky auh mnu`K aus prmwqmw ƒ iml pYNdw hY ijs auqy mwieAw dw pRBwv nhIN pY skdw [11[

prmwqmw ƒ koeI fr ivAwp nhIN skdw ikauNik aus dy isr auqy iksy hor dw hukm nhIN hY [ auh pRBU Awp AlyK hY (Bwv, koeI hor ivAkqI aus pwsoN kIqy krmW dw ihswb nhIN mMg skdw) [ AwpxI rcI swrI kudriq ivc auh hI ivAwpk id`s irhw hY [ (swrI kudriq ivc ivAwpk huMidAW BI) auh inrlyp hY, jUnW qoN rihq hY, qy Awpxy Awp qoN hI prgt hox dI qwkq r`Kdw hY [ hy nwnk! gurU dI miq qy quirAW hI auh prmwqmw l`Bdw hY [12[

jyhVw mnu`K siqgurU nwl fUMGI sWJ pw lYNdw hY auh AwpxI AMdrlI Awqmk hwlq ƒ smJx l`g pYNdw hY [ gurU dy Sbd ivc juV ky auh inrBau prmwqmw ƒ (hr QW v`sdw) pCwx lYNdw hY [ auh mnu`K Awpxw AMdrlw (ihrdw) prK ky pRBU ƒ iek-rs sB QW ivAwpk smJdw hY, (ies vwsqy) aus dw mn iksy hor (Awsry dI Jwk) vl nhIN foldw [13[

ijs mnu`K dw ihrdw idn rwq mwieAw-rihq pRBU dy nwm ivc risAw rihMdw hY, inrBau prmwqmw aus dy ihrdy ivc prgt ho jWdw hY [ hy nwnk! aus prmwqmw dI is&iq-swlwh sMgiq (ivc bYiTAW) imldI hY [ (is&iq-swlwh krn vwly bMdy ƒ) prmwqmw Afol Awqmk AvsQw ivc imlweI r`Kdw hY [14[

(is&iq-swlwh krn vwlw bMdw) aus prmwqmw ƒ Awpxy AMdr qy bwhr (swrI isRStI ivc) ivAwpk smJdw hY, auh mwieAw dy moh qoN inrlyp rihMdw hY, qy (mwieAw vl) dOVdy (mn) ƒ (moV ky Awpxy) AMdr hI lY AwauNdw hY [ hy nwnk! aus mnu`K ƒ sdw-iQr prmwqmw sB jIvW auqy rwKw sB dw mUl qy iqMnW BvnW ivc ivAwpk id`sdw hY [ auh mnu`K Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-rs hwsl kr lYNdw hY [15[4[21[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh