ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1040

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਸਚੁ ਕਹਹੁ ਸਚੈ ਘਰਿ ਰਹਣਾ ॥ ਜੀਵਤ ਮਰਹੁ ਭਵਜਲੁ ਜਗੁ ਤਰਣਾ ॥ ਗੁਰੁ ਬੋਹਿਥੁ ਗੁਰੁ ਬੇੜੀ ਤੁਲਹਾ ਮਨ ਹਰਿ ਜਪਿ ਪਾਰਿ ਲੰਘਾਇਆ ॥੧॥ ਹਉਮੈ ਮਮਤਾ ਲੋਭ ਬਿਨਾਸਨੁ ॥ ਨਉ ਦਰ ਮੁਕਤੇ ਦਸਵੈ ਆਸਨੁ ॥ ਊਪਰਿ ਪਰੈ ਪਰੈ ਅਪਰੰਪਰੁ ਜਿਨਿ ਆਪੇ ਆਪੁ ਉਪਾਇਆ ॥੨॥ ਗੁਰਮਤਿ ਲੇਵਹੁ ਹਰਿ ਲਿਵ ਤਰੀਐ ॥ ਅਕਲੁ ਗਾਇ ਜਮ ਤੇ ਕਿਆ ਡਰੀਐ ॥ ਜਤ ਜਤ ਦੇਖਉ ਤਤ ਤਤ ਤੁਮ ਹੀ ਅਵਰੁ ਨ ਦੁਤੀਆ ਗਾਇਆ ॥੩॥ ਸਚੁ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਸਚੁ ਹੈ ਸਰਣਾ ॥ ਸਚੁ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਜਿਤੈ ਲਗਿ ਤਰਣਾ ॥ ਅਕਥੁ ਕਥੈ ਦੇਖੈ ਅਪਰੰਪਰੁ ਫੁਨਿ ਗਰਭਿ ਨ ਜੋਨੀ ਜਾਇਆ ॥੪॥ ਸਚ ਬਿਨੁ ਸਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਨ ਪਾਵੈ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਮੁਕਤਿ ਨ ਆਵੈ ਜਾਵੈ ॥ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰੁ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਰਸਾਇਣੁ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਪੂਰਾ ਪਾਇਆ ॥੫॥ ਸਚ ਬਿਨੁ ਭਵਜਲੁ ਜਾਇ ਨ ਤਰਿਆ ॥ ਏਹੁ ਸਮੁੰਦੁ ਅਥਾਹੁ ਮਹਾ ਬਿਖੁ ਭਰਿਆ ॥ ਰਹੈ ਅਤੀਤੁ ਗੁਰਮਤਿ ਲੇ ਊਪਰਿ ਹਰਿ ਨਿਰਭਉ ਕੈ ਘਰਿ ਪਾਇਆ ॥੬॥ ਝੂਠੀ ਜਗ ਹਿਤ ਕੀ ਚਤੁਰਾਈ ॥ ਬਿਲਮ ਨ ਲਾਗੈ ਆਵੈ ਜਾਈ ॥ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿ ਚਲਹਿ ਅਭਿਮਾਨੀ ਉਪਜੈ ਬਿਨਸਿ ਖਪਾਇਆ ॥੭॥ ਉਪਜਹਿ ਬਿਨਸਹਿ ਬੰਧਨ ਬੰਧੇ ॥ ਹਉਮੈ ਮਾਇਆ ਕੇ ਗਲਿ ਫੰਧੇ ॥ ਜਿਸੁ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਨਾਹੀ ਮਤਿ ਗੁਰਮਤਿ ਸੋ ਜਮ ਪੁਰਿ ਬੰਧਿ ਚਲਾਇਆ ॥੮॥ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਮੋਖ ਮੁਕਤਿ ਕਿਉ ਪਾਈਐ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਕਿਉ ਧਿਆਈਐ ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਲੇਹੁ ਤਰਹੁ ਭਵ ਦੁਤਰੁ ਮੁਕਤਿ ਭਏ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥੯॥ ਗੁਰਮਤਿ ਕ੍ਰਿਸਨਿ ਗੋਵਰਧਨ ਧਾਰੇ ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਸਾਇਰਿ ਪਾਹਣ ਤਾਰੇ ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਲੇਹੁ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਈਐ ਨਾਨਕ ਗੁਰਿ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਇਆ ॥੧੦॥ ਗੁਰਮਤਿ ਲੇਹੁ ਤਰਹੁ ਸਚੁ ਤਾਰੀ ॥ ਆਤਮ ਚੀਨਹੁ ਰਿਦੈ ਮੁਰਾਰੀ ॥ ਜਮ ਕੇ ਫਾਹੇ ਕਾਟਹਿ ਹਰਿ ਜਪਿ ਅਕੁਲ ਨਿਰੰਜਨੁ ਪਾਇਆ ॥੧੧॥ ਗੁਰਮਤਿ ਪੰਚ ਸਖੇ ਗੁਰ ਭਾਈ ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਅਗਨਿ ਨਿਵਾਰਿ ਸਮਾਈ ॥ ਮਨਿ ਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਜਪਹੁ ਜਗਜੀਵਨ ਰਿਦ ਅੰਤਰਿ ਅਲਖੁ ਲਖਾਇਆ ॥੧੨॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਸਬਦਿ ਪਤੀਜੈ ॥ ਉਸਤਤਿ ਨਿੰਦਾ ਕਿਸ ਕੀ ਕੀਜੈ ॥ ਚੀਨਹੁ ਆਪੁ ਜਪਹੁ ਜਗਦੀਸਰੁ ਹਰਿ ਜਗੰਨਾਥੁ ਮਨਿ ਭਾਇਆ ॥੧੩॥ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡਿ ਖੰਡਿ ਸੋ ਜਾਣਹੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝਹੁ ਸਬਦਿ ਪਛਾਣਹੁ ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਭੋਗੇ ਭੋਗਣਹਾਰਾ ਰਹੈ ਅਤੀਤੁ ਸਬਾਇਆ ॥੧੪॥ ਗੁਰਮਤਿ ਬੋਲਹੁ ਹਰਿ ਜਸੁ ਸੂਚਾ ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਆਖੀ ਦੇਖਹੁ ਊਚਾ ॥ ਸ੍ਰਵਣੀ ਨਾਮੁ ਸੁਣੈ ਹਰਿ ਬਾਣੀ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਰੰਗਿ ਰੰਗਾਇਆ ॥੧੫॥੩॥੨੦॥ {ਪੰਨਾ 1040-1041}

pdArQ:- scu—sdw-iQr pRBU-nwm [ khhu—ismro [ scY Gir—s`cy dy Gr ivc, sdw-iQr pRBU dy Gr ivc [ mrhu—ivkwrW vloN bcy rhogy [ Bvjlu—sMswr-smuMdr [ boihQu—jhwz [ qulhw—ndI pwr krn leI l`kVW qy iplCI Awidk dw b`Dw hoieAw Bwr [ mn—hy mn! [1[

mmqw—Apx`q [ nau dr—nO golkW (kMn n`k Awidk) [ mukqy—ivkwrW dy Asr qoN suqMqr [ dsvY—dsvyN duAwr ivc [ AprMpru—pry qoN pry pRBU [ Awpu—Awpxy Awp ƒ [2[

ilv—lgn, suriq [ Aklu—AKMf {klw—ih`sw} [ qy—qoN [ dyKau—mYN vyKdw hW [ duqIAw—dUjw, koeI hor [3[

scu—sdw-iQr rihx vwlw [ ijqY lig—ijs ivc l`g ky [ AkQu—auh pRBU ijs dw srUp ibAwn nwh kIqw jw sky [ Puin—muV, iPr [4[

sc ibnu—sdw-iQr pRBU dy nwm qoN ibnw [ rswiexu—sB rsW dw Gr {rs-AXn} [5[

AQwhu—ijs dI Qwh nwh l`B sky [ ibKu—zihr [ AqIqu—inrlyp [ aUpir—‘mhw ibKu’ qoN auqWh [6[

ihq—moh [ iblm—iF`l [ ivswir—ivswr ky [ clih—jWdy hn [7[

gil—gl ivc [ bMiD—bMnH ky [8[

Bv—sMswr-smuMdr [ duqru—ijs qoN pwr lµGxw bhuq AOKw hY [9[

ik®sin—ik®Sn ny [ govrDn—ibMdRwbn dy nyVy iek phwV [ ies ƒ ik®Sn jI ny AwpxI auNglI qy cu`k ilAw sI [ Dwry—cu`k ilAw [  swieir—smuMdr ivc [ pwhx—p`Qr [ sRI rwm cMdr jI ny smuMdr ivc p`Qr qrwey sn [ prm pdu—sB qoN au~cw Awqmk drjw [ guir—gurU ny [10[

scu—sdw-iQr rihx vwly pRBU dw nwm [ cInhu—prKo [ irdY—ihrdy ivc [ jip—jp ky [ Akul—ijs dI koeI ^ws kul nhIN [ inrMjnu—{inr-AMjn} mwieAw dy pRBwv qoN auqWh [11[

pMc—sq, sMqoK, dieAw, Drm, DIrj [ sKy—im`qr [ Agin—iqRSnw dI A`g [ min—mn ivc [ muiK—mUMh nwl [ nwmu jgjIvn—jgjIvn dw nwm [ AlKu—AidRSt [12[

sbid—gurU dy Sbd ivc [ ausqiq—^uSwmd [ Awpu—Awpxy Awp ƒ [ jgdIsru—jgq dw eISr, pRBU [ min—mn ivc [13[

bRhmMif—jgq ivc [ KMif—srIr ivc [14[

sUcw—su`cw, piv`qR krn vwlw [ AwKI—A`KW nwl [ sRvxI—kMnW nwl [15[

ArQ:- (hy BweI!) sdw-iQr rihx vwly prmwqmw dw nwm ismro, (ismrn dI brkiq nwl aus) sdw-iQr pRBU dI hzUrI ivc QW imlI rhygI, jIvn-s&r ivc ivkwrW dy h`ly qoN bcy rhogy, qy sMswr-smuMdr qoN pwr lµG jwvogy [ hy mn! (sMswr-smuMdr qoN pwr lµGx leI) gurU jhwz hY, gurU byVI hY, gurU qulhw hY, (gurU dI srn pY ky) hir-nwm jp, (ijs ijs ny jipAw hY gurU ny aus ƒ) pwr lµGw id`qw hY [1[

prmwqmw dw nwm haumY mmqw qy loB dw nws krn vwlw hY, (nwm ismrn dI brkiq nwl) srIr dIAW nO golkW dy iviSAW qoN ^lwsI imlI rihMdI hY, suriq dsvyN duAwr ivc itkI rihMdI hY (Bwv, dsvyN duAwr dI rwhIN prmwqmw nwl sMbMD bixAw rihMdw hY) [ ijs prmwqmw ny Awpxy Awp ƒ (isRStI dy rUp ivc) prgt kIqw hY jo pry qoN pry hY qy byAMq hY auh aus dsm duAwr ivc pRq`K ho jWdw hY [2[

(hy BweI!) gurU dI miq gRihx kro (gurU dI miq dI rwhIN) prmwqmw ivc suriq joiVAW sMswr-smuMdr qoN pwr lµG jweIdw hY [ (iek-rs ivAwpk) AKMf pRBU dI is&iq-swlwh kIiqAW jm qoN frn dI loV nhIN rih jWdI [ (hy pRBU! ieh qyry ismrn dw hI sdkw hY ik) mYN ijDr ijDr vyKdw hW auDr auDr qUM hI qUM id`sdw hYN [ mYƒ qyry vrgw koeI hor nhIN id`sdw, mYN qyrI hI is&iq-swlwh krdw hW [3[

prmwqmw dw nwm sdw-iQr rihx vwlw hY, aus dw Awsrw-prnw BI sdw-iQr rihx vwlw hY [ gurU dw Sbd (BI) sdw-iQr rihx vwlw (vsIlw hY), Sbd ivc juV ky hI sMswr-smuMdr qoN pwr lµGIdw hY [ prmwqmw dw srUp ibAwn qoN pry hY, jo mnu`K aus pry qoN pry prmwqmw dI is&iq-swlwh krdw hY auh aus dw drSn kr lYNdw hY, auh mnu`K iPr grB-join ivc nhIN AwauNdw [4[

sdw-iQr pRBU dw nwm ismrn qoN ibnw (koeI mnu`K dUijAW dI) syvw qy sMqoK (dw Awqmk gux) pRwpq nhIN kr skdw [ gurU dI srn qoN ibnw ivkwrW qoN ^lwsI nhIN imldI, mnu`K jnm mrn dy gyV ivc ipAw rihMdw hY [ hy nwnk! hrI dw nwm ismr jo sB mMqRW dw mUl hY qy jo sB rsW dw somw hY [ (jyhVw mnu`K gurU dI srn pY ky nwm ismrdw hY) aus ƒ pUrn pRBU iml pYNdw hY [5[

ieh sMswr-smuMdr bhuq hI fUMGw hY qy (ivkwrW dy) zihr nwl BirAw hoieAw hY [ sdw-iQr prmwqmw dw nwm ismrn qoN ibnw ies ivcoN pwr nhIN lµG skIdw [ jyhVw mnu`K gurU dI miq lYNdw hY auh ivkwrW qoN inrlyp rihMdw hY auh zihr-Bry smuMdr qoN auqWh auqWh rihMdw hY, aus ƒ prmwqmw l`B pYNdw hY qy auh Ajyhy (Awqmk) itkwxy ivc phuMc jWdw hY ijQy auh ivkwrW dy fr-sihm qoN pry ho jWdw hY [6[

jgq dy (pdwrQW dy) moh dI isAwxp ivArQ hI jWdI hY ikauNik (jgq dI mwieAw dw swQ mu`kidAW) rqw icr nhIN l`gdw qy mnu`K ies moh dy kwrn jnm mrn ivc pY jWdw hY [ mwieAw dw mwx krn vwly bMdy prmwqmw dw nwm Bulw ky (ieQoN ^wlI h`Q) qur pYNdy hn [ (jo BI pRBU dw nwm ivswrdw hY auh) jMmdw hY mrdw hY jMmdw hY mrdw hY qy ^uAwr huMdw hY [7[

ijnHW bMidAW dy gl ivc haumY qy mwieAw dy moh dy Pwhy pey rihMdy hn, auh iehnW bMDnW ivc b`Jy hoey jnm mrn dy gyV ivc pey rihMdy hn [ ijs mnu`K ƒ siqgurU dI miq dI rwhIN prmwqmw dw nwm pRwpq nhIN hoieAw, aus moh dy bMDnW ivc b`J ky jm dy Sihr ivc D`ikAw jWdw hY [8[

gurU dI srn qoN ibnw (haumY mwieAw dy bMDnW qoN) ^lwsI iksy BI hwlq ivc nhIN iml skdI, ikauNik gurU dI srn Awaux qoN ibnw prmwqmw dw nwm ismirAw nhIN jw skdw [ (hy BweI!) gurU dI miq qy qur ky (nwm ismro, ies qrHW) aus sMswr-smuMdr ivcoN pwr lµG jwvogy ijs ivcoN pwr lµGxw bhuq hI AOKw hY [ jyhVy bMdy (nwm ismr ky) ivkwrW ivcoN b`c inkly auhnW ƒ Awqmk Awnµd pRwpq ho igAw [9[

gurU dI miq qy qur ky nwm ismirAW bVI au~cI Awqmk AvsQw hwsl ho jWdI hY (bVw Awqmk bl pRwpq ho jWdw hY) iesy gurmiq dI brkiq nwl ik®Sn (jI) ny govrDn phwV ƒ (auNglW qy) cu`k ilAw sI qy (sRI rwm cMdR jI ny) p`Qr smuMdr au~qy qwr id`qy sn [ hy nwnk! (jo BI mnu`K gurU dI srn AwieAw) gurU ny aus dI Btkxw mukw id`qI [10[

(hy BweI!) gurU dI miq gRihx kro qy sdw-iQr pRBU dw nwm ismro, ies qrHW sMswr-smuMdr qoN pwr lµGx leI qwrI qro [ Awpxy Awqmk jIvn ƒ ghu nwl vyKo qy prmwqmw ƒ Awpxy ihrdy ivc vswE [ prmwqmw dw nwm jp ky jp dy dys lY jwx vwly bMDn k`ty jWdy hn [ jyhVw BI mnu`K nwm jpdw hY aus ƒ auh prmwqmw iml pYNdw hY ijs dI koeI ^ws kul nhIN hY qy jo mwieAw dy pRBwv qoN auqWh hY [11[

gurU dI miq qy quirAW sq sMqoK Awidk pMjy mnu`K dy Awqmk swQI bx jWdy hn gur-BweI bx jWdy hn [ gurU dI miq iqRSnw dI A`g ƒ dUr kr ky pRBU dy nwm ivc joV dyNdI hY [ (hy BweI!) jgq dy jIvn pRBU dw nwm Awpxy mn ivc Awpxy mUMh nwl jpdy rho [ (jyhVw mnu`K jpdw hY auh) Awpxy ihrdy ivc AidRSt pRBU dw drSn kr lYNdw hY [12[

jyhVw mnu`K gurU dI srn pY ky (ieh jIvn-jugiq) smJ lYNdw hY auh gurU dy Sbd ivc juV ky Awqmk SWqI hwsl kr lYNdw hY [ ieh iPr nwh iksy dI ^uSwmd krdw hY nwh iksy dI inMidAw krdw hY [ (hy BweI!) Awpxy Awqmk jIvn ƒ pVqwldy rho, qy jgq dy mwlk (dw nwm) jpdy rho [ (jyhVw mnu`K nwm jpdw hY aus ƒ jgq dw nwQ hrI Awpxy mn ivc ipAwrw l`gx l`g pYNdw hY [13[

jyhVw prmwqmw swrI isRStI ivc v`sdw hY aus ƒ Awpxy srIr ivc v`sdw pCwxo [ gurU dI srn pY ky ieh Byq smJo, gurU dy Sbd ivc juV ky ies AslIAq ƒ pCwxo [ dunIAw dy swry pdwrQW ƒ mwx skx vwlw prmwqmw hryk srIr ivc ivAwpk ho ky swry Bog Bog irhw hY, iPr BI swrI isRStI qoN inrlyp rihMdw hY [14[

(hy BweI!) gurU dI miq dI rwhIN prmwqmw dI is&iq-swlwh kro jo jIvn ƒ piv`qR bxw dyNdI hY [ gurU dI is`iKAw qy qur ky aus sB qoN au~cy prmwqmw ƒ AwpxIAW A`KW nwl (AMdr bwhr hr QW) vyKo [ hy nwnk! jyhVw mnu`K Awpxy kMnW nwl prmwqmw dw nwm suxdw hY pRBU dI is&iq-swlwh suxdw hY auh prmwqmw dy pRym-rMg ivc rMigAw jWdw hY [15[3[20[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh