ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1039

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਹਰਿ ਧਨੁ ਸੰਚਹੁ ਰੇ ਜਨ ਭਾਈ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵਿ ਰਹਹੁ ਸਰਣਾਈ ॥ ਤਸਕਰੁ ਚੋਰੁ ਨ ਲਾਗੈ ਤਾ ਕਉ ਧੁਨਿ ਉਪਜੈ ਸਬਦਿ ਜਗਾਇਆ ॥੧॥ ਤੂ ਏਕੰਕਾਰੁ ਨਿਰਾਲਮੁ ਰਾਜਾ ॥ ਤੂ ਆਪਿ ਸਵਾਰਹਿ ਜਨ ਕੇ ਕਾਜਾ ॥ ਅਮਰੁ ਅਡੋਲੁ ਅਪਾਰੁ ਅਮੋਲਕੁ ਹਰਿ ਅਸਥਿਰ ਥਾਨਿ ਸੁਹਾਇਆ ॥੨॥ ਦੇਹੀ ਨਗਰੀ ਊਤਮ ਥਾਨਾ ॥ ਪੰਚ ਲੋਕ ਵਸਹਿ ਪਰਧਾਨਾ ॥ ਊਪਰਿ ਏਕੰਕਾਰੁ ਨਿਰਾਲਮੁ ਸੁੰਨ ਸਮਾਧਿ ਲਗਾਇਆ ॥੩॥ ਦੇਹੀ ਨਗਰੀ ਨਉ ਦਰਵਾਜੇ ॥ ਸਿਰਿ ਸਿਰਿ ਕਰਣੈਹਾਰੈ ਸਾਜੇ ॥ ਦਸਵੈ ਪੁਰਖੁ ਅਤੀਤੁ ਨਿਰਾਲਾ ਆਪੇ ਅਲਖੁ ਲਖਾਇਆ ॥੪॥ ਪੁਰਖੁ ਅਲੇਖੁ ਸਚੇ ਦੀਵਾਨਾ ॥ ਹੁਕਮਿ ਚਲਾਏ ਸਚੁ ਨੀਸਾਨਾ ॥ ਨਾਨਕ ਖੋਜਿ ਲਹਹੁ ਘਰੁ ਅਪਨਾ ਹਰਿ ਆਤਮ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਪਾਇਆ ॥੫॥ ਸਰਬ ਨਿਰੰਜਨ ਪੁਰਖੁ ਸੁਜਾਨਾ ॥ ਅਦਲੁ ਕਰੇ ਗੁਰ ਗਿਆਨ ਸਮਾਨਾ ॥ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਲੈ ਗਰਦਨਿ ਮਾਰੇ ਹਉਮੈ ਲੋਭੁ ਚੁਕਾਇਆ ॥੬॥ ਸਚੈ ਥਾਨਿ ਵਸੈ ਨਿਰੰਕਾਰਾ ॥ ਆਪਿ ਪਛਾਣੈ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਾ ॥ ਸਚੈ ਮਹਲਿ ਨਿਵਾਸੁ ਨਿਰੰਤਰਿ ਆਵਣ ਜਾਣੁ ਚੁਕਾਇਆ ॥੭॥ ਨਾ ਮਨੁ ਚਲੈ ਨ ਪਉਣੁ ਉਡਾਵੈ ॥ ਜੋਗੀ ਸਬਦੁ ਅਨਾਹਦੁ ਵਾਵੈ ॥ ਪੰਚ ਸਬਦ ਝੁਣਕਾਰੁ ਨਿਰਾਲਮੁ ਪ੍ਰਭਿ ਆਪੇ ਵਾਇ ਸੁਣਾਇਆ ॥੮॥ ਭਉ ਬੈਰਾਗਾ ਸਹਜਿ ਸਮਾਤਾ ॥ ਹਉਮੈ ਤਿਆਗੀ ਅਨਹਦਿ ਰਾਤਾ ॥ ਅੰਜਨੁ ਸਾਰਿ ਨਿਰੰਜਨੁ ਜਾਣੈ ਸਰਬ ਨਿਰੰਜਨੁ ਰਾਇਆ ॥੯॥ ਦੁਖ ਭੈ ਭੰਜਨੁ ਪ੍ਰਭੁ ਅਬਿਨਾਸੀ ॥ ਰੋਗ ਕਟੇ ਕਾਟੀ ਜਮ ਫਾਸੀ ॥ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋ ਭਉ ਭੰਜਨੁ ਗੁਰਿ ਮਿਲਿਐ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ॥੧੦॥ ਕਾਲੈ ਕਵਲੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਜਾਣੈ ॥ ਬੂਝੈ ਕਰਮੁ ਸੁ ਸਬਦੁ ਪਛਾਣੈ ॥ ਆਪੇ ਜਾਣੈ ਆਪਿ ਪਛਾਣੈ ਸਭੁ ਤਿਸ ਕਾ ਚੋਜੁ ਸਬਾਇਆ ॥੧੧॥ ਆਪੇ ਸਾਹੁ ਆਪੇ ਵਣਜਾਰਾ ॥ ਆਪੇ ਪਰਖੇ ਪਰਖਣਹਾਰਾ ॥ ਆਪੇ ਕਸਿ ਕਸਵਟੀ ਲਾਏ ਆਪੇ ਕੀਮਤਿ ਪਾਇਆ ॥੧੨॥ ਆਪਿ ਦਇਆਲਿ ਦਇਆ ਪ੍ਰਭਿ ਧਾਰੀ ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਬਨਵਾਰੀ ॥ ਪੁਰਖੁ ਅਤੀਤੁ ਵਸੈ ਨਿਹਕੇਵਲੁ ਗੁਰ ਪੁਰਖੈ ਪੁਰਖੁ ਮਿਲਾਇਆ ॥੧੩॥ ਪ੍ਰਭੁ ਦਾਨਾ ਬੀਨਾ ਗਰਬੁ ਗਵਾਏ ॥ ਦੂਜਾ ਮੇਟੈ ਏਕੁ ਦਿਖਾਏ ॥ ਆਸਾ ਮਾਹਿ ਨਿਰਾਲਮੁ ਜੋਨੀ ਅਕੁਲ ਨਿਰੰਜਨੁ ਗਾਇਆ ॥੧੪॥ ਹਉਮੈ ਮੇਟਿ ਸਬਦਿ ਸੁਖੁ ਹੋਈ ॥ ਆਪੁ ਵੀਚਾਰੇ ਗਿਆਨੀ ਸੋਈ ॥ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਜਸੁ ਹਰਿ ਗੁਣ ਲਾਹਾ ਸਤਸੰਗਤਿ ਸਚੁ ਫਲੁ ਪਾਇਆ ॥੧੫॥੨॥੧੯॥ {ਪੰਨਾ 1039-1040}

pdArQ:- sMchu—iek`Tw kro [ qskru—cor [ Duin—rO [1[

AsiQr—sdw kwiem rihx vwlw [ Qwin—QW ivc [2[

dyhI—srIr [ pMc lok—sMq jn [3[

nau drvwjy—nO golkW (kMn n`k Awidk) [ isir isir—hryk dy isr auqy, hryk dy [ AlKu—AidRSt [4[

AlyKu—ijs dI koeI qsvIr nwh bxweI jw sky [ scy—sdw-iQr rihx vwly dw [ scu—sdw-iQr rihx vwlw [ nIswnw—prvwnw [ lhhu—l`B lvo [5[

inrMjn—{inr-AMjn} ijs auqy mwieAw kwlK dw Asr nwh pY sky [ Adlu—inAW [ grdin—DOx [6[

scY Qwin—sdw-iQr rihx vwly QW qy [ inrMqir—{inr ANqr} iv`Q qoN ibnw, iek-rs [ mhil—mihl ivc [7[

clY—Btkdw hY, foldw hY [ paux—hvw, vwSnw [ Anwhdu—iek-rs [ vwvY—vjWdw hY [ Juxkwru—iek-rs im`TI Awvwz [ pMc sbd Juxkwru—pMj iksm dy swjW qoN imlvIN pYdw hox vwlI iek-rs im`TI sur [ inrwlmu—{inr-AwlMb} (iksy swz Awidk dy) Awsry qoN ibnw [ pRiB—pRBU ny [ vwie—vjw ky [8[

bYrwgw—vYrwg, ivCoVy dw Aihsws [ shij—Awqmk Afolqw ivc [ Anhid—iek-rs itky rihx vwly pRBU ivc [ AMjnu—surmw [ swir—pw ky [9[

guir imilAY—jy gurU iml pey [10[

kvlu—igrwhI {kvla mouthful} [ kwlY kvlu—kwl dI igrwhI (bxw lYNdw hYO), mOq dw fr mukw lYNdw hY [ krmu—b^SS [ coj—qmwSw [11[

kis—Gsw ky [12[

dieAwil pRiB—dieAwl pRBU ny [ bnvwrI—jgq dw mwlk [ AqIqu—inrlypu [ inhkyvlu—{inÓkYvÑX} pivqR, su`D-srUp [ gurpurKY—gurU purK ny [ purKu—srb-ivAwpk pRBU [13[

grbu—AhMkwr [ dUjw—pRBU qoN ibnw iksy hor Awsry dI Jwk [ mwih—ivc [ jonI—mnu`K-jUn vwlw, mnu`K [ Akul—ijs dI koeI ^ws kul nhIN [14[

myit—imtw ky [ sbid—Sbd dI rwhIN [ Awpu—Awpxy Awp ƒ, Awpxy Awqmk jIvn ƒ [ lwhw—lwB [ scu—sdw-iQr rihx vwlw [15[

ArQ:- hy BweI jno! prmwqmw dw nwm-Dn iek`Tw kro (pr ieh Dn gurU dy d`sy rwh qy quirAW imldw hY, ies vwsqy) gurU dI d`sI syvw kr ky gurU dI srn ivc itky rho [ (jyhVw mnu`K ieh Awqmk rsqw PVdw hY) aus ƒ koeI (kwmwidk) cor nhIN l`gdw (koeI cor aus auqy Awpxw dwA nhIN lw skdw ikauNik) gurU ny Awpxy Sbd dI rwhIN aus ƒ jgw id`qw hY qy aus dy AMdr (nwm ismrn dI) rO pYdw hoeI rihMdI hY [1[

hy pRBU! qUM iek Awp hI Awp hYN, qYƒ iksy shwry dI loV nhIN, qUM swrI isRStI dw rwjw hYN, Awpxy syvkW dy kMm qUM Awp svwrdw hYN [ hy hrI! qYƒ mOq nhIN poh skdI, qYƒ mwieAw fulw nhIN skdI, qUM byAMq hYN, qyrw mu`l nhIN pwieAw jw skdw [ qUM AYsy QW soB irhw hYN jo sdw kwiem rihx vwlw hY [2[

mnu`Kw srIr, mwno, iek Sihr hY [ ijs ijs srIr-Sihr ivc mMny-pRmMny sMq jn v`sdy hn, auh auh srIr-Sihr (prmwqmw dy v`sx leI) sRySt QW hY [ jyhVw prmwqmw sB jIvW dy isr qy rwKw hY, jyhVw iek Awp hI Awp (Awpxy vrgw) hY, ijs ƒ hor iksy Awsry-shwry dI loV nhIN, auh prmwqmw (aus srIr-Sihr ivc, mwno,) AYsI smwDI lweI bYTw hY ijs ivc koeI mwiek-Purny nhIN auTdy [3[

isrjxhwr pRBU ny hryk srIr-Sihr ƒ nO nO drvwzy lw id`qy hn (iehnW drvwizAW dI rwhIN, srIr-Sihr ivc v`sx vwlw jIvwqmw bwhrlI dunIAw nwl Awpxw sMbMD bxweI r`Kdw hY [ iek dsvW drvwzw BI hY ijs dI rwhIN prmwqmw qy jIvwqmw dw myl huMdw hY, aus) ivc auh prmwqmw Awp itkdw hY jo srb-ivAwpk hY jo mwieAw dy pRBwv qoN pry hY jo inrlyp hY qy jo AidRSt hY [ (pr jIv ƒ Awpxw Awp) auh Awp hI ivKWdw hY [4[

hryk srIr-Sihr ivc rihx vwlw prmwqmw AYsw hY ik aus dw koeI ic`qR nhIN bxw skdw (auh sdw-iQr rihx vwlw hY qy) aus sdw-iQr pRBU dw drbwr BI sdw-iQr hY [ (jgq dI swrI kwr auh) Awpxy hukm ivc clw irhw hY (aus dy hukm dw) prvwnw At`l hY [ hy nwnk! (auh srb-ivAwpk pRBU hryk srIr-Gr ivc mOjUd hY) Awpxw ihrdw-Gr Koj ky aus ƒ l`B lvo [ (ijs ijs mnu`K ny ieh Koj-Bwl kIqI hY) aus ny aus srb-ivApk pRBU dw nwm-Dn hwsl kr ilAw hY [5[

auh sujwn pRBU sB srIrW ivc ivAwpk huMdw hoieAw BI mwieAw dy pRBwv qoN pry hY, qy (hryk g`l ivc) inAW krdw hY [ jyhVw mnu`K gurU dy b^Sy ies igAwn ivc Awpxy Awp ƒ lIn krdw hY auh Awpxy AMdroN kwm qy kRoD ƒ au~kw hI mwr lYNdw hY, aus ny haumY qy loB ƒ mukw ilAw hY [6[

auh prmwqmw ijs dw koeI ^ws srUp nhIN d`isAw jw skdw iek AYsy QW qy rihMdw hY jo sdw kwiem rihx vwlw hY [ auh Awp hI Awpxy hukm ƒ ivcwrdw hY qy Awp hI smJdw hY [ ijs jIv ny aus sdw-iQr pRBU dy crnW (mihl) ivc Awpxw itkwxw sdw leI bxw ilAw (Bwv, jo mnu`K sdw aus dI Xwd ivc juiVAw rihMdw hY) prmwqmw aus dw jMmx mrn dw gyV mukw dyNdw hY [7[

aus mnu`K dw mn (mwieAw dI ^wqr) nhIN Btkdw, mwieAw dI iqRSnw aus ƒ QW QW nhIN dOVweI iPrdI [ pRBU-crnW ivc juiVAw auh mnu`K (Awpxy AMdr) iek-rs is&iq-swlwh (dw vwjw) vjWdw rihMdw hY, ijs dI brkiq nwl aus dy AMdr, mwno, iek im`Tw im`Tw iek-rs rwg huMdw hY ijvyN pMj iksmW dy swzW dy iek`Ty vjwx nwl pYdw huMdw hY, aus rwg ƒ bwhroN iksy swz dy Awsry dI loV nhIN pYNdI [ ieh rwg (AMdr-v`sdy) pRBU ny Awp hI vjw ky aus ƒ suxwieAw hY [8[

aus mnu`K dy AMdr prmwqmw dw fr-Adb pYdw huMdw hY, prmwqmw dw ipAwr aupjdw hY, (ijs krky) auh Awqmk Afolqw ivc itikAw rihMdw hY [ auh mnu`K haumY dUr kr ky AibnwsI pRBU (dy nwm-rMg) ivc rMigAw rihMdw hY [ (pRBU dy nwm dw) surmw pw ky auh pCwx lYNdw hY ik auh rwjn-pRBU Awp mwieAw dy pRBwv qoN pry hY qy (srn pey) sB jIvW ƒ BI mwieAw dy pRBwv qoN bcw lYNdw hY [9[

pRBU jIvW dy du`K qy fr nws krn vwlw hY qy Awp kdy nws hox vwlw nhIN [ auh jIvW dy rog k`tdw hY, jm dI PwhI qoVdw hY [ hy nwnk! auh hrI, auh Bau-BMjn pRBU qdoN hI imldw hY jy gurU iml pvy [10[

jyhVw mnu`K mwieAw-rihq prmwqmw nwl sWJ pw lYNdw hY auh mOq dI igrwhI kr lYNdw hY (auh mOq dw fr mukw lYNdw hY), auh prmwqmw dI b^SS ƒ smJ lYNdw hY, auh pRBU dI is&iq-swlwh dI bwxI nwl jwx-pCwx pWdw hY [ (aus ƒ ieh inScw bx jWdw hY ik) prmwqmw Awp hI jIvW dy idl dI jwxdw hY qy pCwxdw hY, ieh swrw jgq-qmwSw ausy dw ricAw hoieAw hY [11[

(ieh jgq, mwno, iek Sihr hY ijQy jIv pRBU-nwm dw vxj krn AwauNdy hn) prmwqmw Awp hI (rws-pUMjI dyx vwlw) SwhUkwr hY, Awp hI (jIvW ivc ivAwpk ho ky) vpwrI hY, auh Awp hI ies vxj ƒ prKdw hY ikauNik auh Awp hI ies ƒ prKx dI Xogqw r`Kdw hY [ (hryk jIv-vxjwry dy kIqy vxj ƒ) pRBU Awp hI prKdw hY ijvyN suinAwrw sony ƒ ksv`tI qy Gsw ky prKdw hY, qy iPr pRBU Awp hI (aus vxj dw) mu`l pWdw hY [12[

ijs mnu`K auqy dieAw-dy-Gr pRBU ny myhr kIqI aus ƒ inScw ho igAw ik jgq dw mwlk pRBU hryk srIr ivc ivAwpk hY [ hryk srIr ivc v`sdw hoieAw BI auh mwieAw dy pRBwv qoN pry hY qy pivqR-srUp hY [ (ijs auqy pRBU dI myhr hoeI) aus ƒ siqgur purK ny auh srb-ivAwpk pRBU imlw id`qw [13[

pRBU sB jIvW dy idl dI jwxdw hY sB dy kIqy kMm vyKdw hY (ijs auqy imhr kry aus dw) AhMkwr imtWdw hY, aus dy AMdroN iksy hor Awsry dI Jwk dUr krdw hY, qy aus ƒ iek Awpxw Awp ivKw dyNdw hY [ auh mnu`K dunIAw dIAW AwsW ivc (ivcrdw hoieAw BI) AwsW dy Awsry qoN by-muQwj ho jWdw hY ikauNik auh aus pRBU dI is&iq-swlwh krdw rihMdw hY jo mwieAw dy pRBwv qoN pry hY qy ijs dI koeI ^ws kul nhIN [14[

jyhVw mnu`K Awpxy Awqmk jIvn ƒ pVqwldw rihMdw hY auhI Asl igAwn-vwn hY, auh mnu`K haumY dUr kr ky gurU dy Sbd ivc juVdw hY qy ies qrHW aus ƒ Awqmk Awnµd pRwpq huMdw hY [

hy nwnk! prmwqmw dI is&iq-swlwh krnI prmwqmw dy gux gwxy—(jgq ivc iehI Asl) K`tI hY [ jyhVw mnu`K swD sMgiq ivc AwauNdw hY auh ieh sdw kwiem rihx vwlw Pl pw lYNdw hY [15[2[19[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh