ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1038

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਜਹ ਦੇਖਾ ਤਹ ਦੀਨ ਦਇਆਲਾ ॥ ਆਇ ਨ ਜਾਈ ਪ੍ਰਭੁ ਕਿਰਪਾਲਾ ॥ ਜੀਆ ਅੰਦਰਿ ਜੁਗਤਿ ਸਮਾਈ ਰਹਿਓ ਨਿਰਾਲਮੁ ਰਾਇਆ ॥੧॥ ਜਗੁ ਤਿਸ ਕੀ ਛਾਇਆ ਜਿਸੁ ਬਾਪੁ ਨ ਮਾਇਆ ॥ ਨਾ ਤਿਸੁ ਭੈਣ ਨ ਭਰਾਉ ਕਮਾਇਆ ॥ ਨਾ ਤਿਸੁ ਓਪਤਿ ਖਪਤਿ ਕੁਲ ਜਾਤੀ ਓਹੁ ਅਜਰਾਵਰੁ ਮਨਿ ਭਾਇਆ ॥੨॥ ਤੂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖੁ ਨਾਹੀ ਸਿਰਿ ਕਾਲਾ ॥ ਤੂ ਪੁਰਖੁ ਅਲੇਖ ਅਗੰਮ ਨਿਰਾਲਾ ॥ ਸਤ ਸੰਤੋਖਿ ਸਬਦਿ ਅਤਿ ਸੀਤਲੁ ਸਹਜ ਭਾਇ ਲਿਵ ਲਾਇਆ ॥੩॥ ਤ੍ਰੈ ਵਰਤਾਇ ਚਉਥੈ ਘਰਿ ਵਾਸਾ ॥ ਕਾਲ ਬਿਕਾਲ ਕੀਏ ਇਕ ਗ੍ਰਾਸਾ ॥ ਨਿਰਮਲ ਜੋਤਿ ਸਰਬ ਜਗਜੀਵਨੁ ਗੁਰਿ ਅਨਹਦ ਸਬਦਿ ਦਿਖਾਇਆ ॥੪॥ ਊਤਮ ਜਨ ਸੰਤ ਭਲੇ ਹਰਿ ਪਿਆਰੇ ॥ ਹਰਿ ਰਸ ਮਾਤੇ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ ॥ ਨਾਨਕ ਰੇਣ ਸੰਤ ਜਨ ਸੰਗਤਿ ਹਰਿ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਪਾਇਆ ॥੫॥ ਤੂ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਜੀਅ ਸਭਿ ਤੇਰੇ ॥ ਤੂ ਦਾਤਾ ਹਮ ਸੇਵਕ ਤੇਰੇ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਿ ਦੀਜੈ ਗੁਰਿ ਗਿਆਨ ਰਤਨੁ ਦੀਪਾਇਆ ॥੬॥ ਪੰਚ ਤਤੁ ਮਿਲਿ ਇਹੁ ਤਨੁ ਕੀਆ ॥ ਆਤਮ ਰਾਮ ਪਾਏ ਸੁਖੁ ਥੀਆ ॥ ਕਰਮ ਕਰਤੂਤਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਫਲੁ ਲਾਗਾ ਹਰਿ ਨਾਮ ਰਤਨੁ ਮਨਿ ਪਾਇਆ ॥੭॥ ਨਾ ਤਿਸੁ ਭੂਖ ਪਿਆਸ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ॥ ਸਰਬ ਨਿਰੰਜਨੁ ਘਟਿ ਘਟਿ ਜਾਨਿਆ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸਿ ਰਾਤਾ ਕੇਵਲ ਬੈਰਾਗੀ ਗੁਰਮਤਿ ਭਾਇ ਸੁਭਾਇਆ ॥੮॥ ਅਧਿਆਤਮ ਕਰਮ ਕਰੇ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ॥ ਨਿਰਮਲ ਜੋਤਿ ਨਿਰੰਤਰਿ ਜਾਤੀ ॥ ਸਬਦੁ ਰਸਾਲੁ ਰਸਨ ਰਸਿ ਰਸਨਾ ਬੇਣੁ ਰਸਾਲੁ ਵਜਾਇਆ ॥੯॥ ਬੇਣੁ ਰਸਾਲ ਵਜਾਵੈ ਸੋਈ ॥ ਜਾ ਕੀ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਸੋਝੀ ਹੋਈ ॥ ਨਾਨਕ ਬੂਝਹੁ ਇਹ ਬਿਧਿ ਗੁਰਮਤਿ ਹਰਿ ਰਾਮ ਨਾਮਿ ਲਿਵ ਲਾਇਆ ॥੧੦॥ ਐਸੇ ਜਨ ਵਿਰਲੇ ਸੰਸਾਰੇ ॥ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਹਿ ਰਹਹਿ ਨਿਰਾਰੇ ॥ ਆਪਿ ਤਰਹਿ ਸੰਗਤਿ ਕੁਲ ਤਾਰਹਿ ਤਿਨ ਸਫਲ ਜਨਮੁ ਜਗਿ ਆਇਆ ॥੧੧॥ ਘਰੁ ਦਰੁ ਮੰਦਰੁ ਜਾਣੈ ਸੋਈ ॥ ਜਿਸੁ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਤੇ ਸੋਝੀ ਹੋਈ ॥ ਕਾਇਆ ਗੜ ਮਹਲ ਮਹਲੀ ਪ੍ਰਭੁ ਸਾਚਾ ਸਚੁ ਸਾਚਾ ਤਖਤੁ ਰਚਾਇਆ ॥੧੨॥ ਚਤੁਰ ਦਸ ਹਾਟ ਦੀਵੇ ਦੁਇ ਸਾਖੀ ॥ ਸੇਵਕ ਪੰਚ ਨਾਹੀ ਬਿਖੁ ਚਾਖੀ ॥ ਅੰਤਰਿ ਵਸਤੁ ਅਨੂਪ ਨਿਰਮੋਲਕ ਗੁਰਿ ਮਿਲਿਐ ਹਰਿ ਧਨੁ ਪਾਇਆ ॥੧੩॥ ਤਖਤਿ ਬਹੈ ਤਖਤੈ ਕੀ ਲਾਇਕ ॥ ਪੰਚ ਸਮਾਏ ਗੁਰਮਤਿ ਪਾਇਕ ॥ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦੀ ਹੈ ਭੀ ਹੋਸੀ ਸਹਸਾ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਇਆ ॥੧੪॥ ਤਖਤਿ ਸਲਾਮੁ ਹੋਵੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ॥ ਇਹੁ ਸਾਚੁ ਵਡਾਈ ਗੁਰਮਤਿ ਲਿਵ ਜਾਤੀ ॥ ਨਾਨਕ ਰਾਮੁ ਜਪਹੁ ਤਰੁ ਤਾਰੀ ਹਰਿ ਅੰਤਿ ਸਖਾਈ ਪਾਇਆ ॥੧੫॥੧॥੧੮॥ {ਪੰਨਾ 1038-1039}

pdArQ:- Awie n jweI—nwh jMmdw hY nwh mrdw hY [ dyKw—mYN vyKdw hW [ jugiq—jIvn dI jwc [ smweI—itkI hoeI hY [ inrwlmu—{inrwlMb} ijs ƒ iksy Awsry dI loV nhIN [ rwieAw—rwjw, prmwqmw [1[

CwieAw—prCwvW, Aks, pRiqibMb [ Brwau—Brw, BweI [ kmwieAw—kwmw, nOkr [ Epiq—jnm [ Kpiq—nws [ Ajrwvru—{Ajr-Avru} [ Ajr—jrw-rihq, ijs ƒ buFypw nwh Aw sky [ Avru—sRySt [ min—(jgq dy jIvW dy) mn ivc [2[

isir—isr auqy [ AlyK—ijs dI qsvIr nwh bxweI jw sky [ AgMm—AphuMc [ purKu—sB jIvW ivc ivAwpk [ sq—dwn, syvw [ sq sMqoiK—syvw qy sMqoK ivc (rih ky) [ sbid—gurU dy Sbd ivc (juV ky) [ sIqlu—TMFw, SWq [ shj—Awqmk Afolqw [ Bwie—Bwv nwl [ shj Bwie—Awqmk Afolqw dy Bwv nwl, pUrn Afol Awqmk AvsQw ivc (itk ky) [3[

vrqwie—vrqw ky, vMf ky, pswrw pswr ky [ Gir—Gr ivc [ ibkwl—{kwl dy ault} jnm [ gRwsw—igrwhI [ jg jIvnu—jgq dw jIvn pRBU [ guir—gurU ny [ Anhd—iek-rs [ sbid—Sbd dI rwhIN [4[

mwqy—msq [ ryx—crnW dI DUV [5[

siB—swry [ guir—gurU ny [ dIpwieAw—rOSn kIqw [6[

qnu—srIr [ Awqm rwm—srb-ivAwpk joiq [ AMimRq Plu—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-Pl [7[

BUK ipAws—mwieAw dI Bu`K-qRyh [ ris—suAwd ivc [ bYrwgI—ivrkq [ Bwie—pRym ivc [ suBwieAw—sohxw l`gx l`g pYNdw hY [8[

AiDAwqm—{AÆXwÄmThe Supreme Spirit or the relation between the Supreme and the individual soul} jIvwqmw qy prmwqmw dw prspr fUMGw sMbMD bxwx vwly [ inrMqir—{inr-ANqrhaving no intervening space} iek-rs [ rswlu—{rs-AwlX} rs dw Gr, Awqmk Awnµd dyx vwlw [ rsn ris—rsW dy rs ivc, mhw sRySt rs ivc [ rsnw—jIB [ byxu—bMsrI [9[

iqRBvx soJI—iqMn BvnW ivc ivAwpk pRBU dI sUJ [ gurmiq—gurU dI miq dI rwhIN [10[

inrwry—inrlyp [ jig—jgq ivc [11[

gur qy—gurU qoN, gurU pwsoN [ mhl mhlI—mhl dw mwlk [ scu—sdw-iQr rihx vwlw [12[

cqur ds ht—cOdW Bvn-rUp h`t [ dIvy duie—sUrj qy cMdRmw [ swKI—gvwh [ ibKu—zhr, Awqmk mOq ilAwaux vwlI mwieAw [ vsqu AnUp—auh cIz ijs vrgI hor koeI nhIN [ guir imilAY—jy gurU iml pey [13[

qKiq—qKq auqy, ihrdy-q^q auqy [ lwiek—Xog, h`kdwr [ pMc—pMjy kwmwidk [ pwiek—syvk [ shsw—shm [ Brmu—Btkxw [4[

ilv jwqI—ilv nwl sWJ pw leI [ qru qwrI—qwrI qro, sMswr-smuMdr qoN pwr lµGx dw jqn kro [ sKweI—mddgwr [15[

ArQ:- mYN ijDr vyKdw hW auDr hI mYƒ dInW auqy dieAw krn vwlw prmwqmw id`sdw hY [ auh ikrpw dw somw pRBU nwh jMmdw hY nwh mrdw hY [ sB jIvW dy AMdr (ausy dI isKweI hoeI) jIvn-jwc gupq vrq rhI hY (Bwv, hryk jIv ausy prmwqmw dy Awsry ijaU irhw hY, pr) auh pwiqSwh Awp hor AwsirAW qoN by-muQwj rihMdw hY [1[

(Asl sdw itkI rihx vwlI hsqI qW prmwqmw Awp hY) jgq aus prmwqmw dw prCwvW hY (jdoN cwhy Awpxy ies prCwvyN ƒ Awpxy Awp ivc hI guMm kr lYNdw hY) [ auh prmwqmw dw nwh koeI ipau nwh mW, nwh koeI BYx nwh BweI qy nwh koeI syvk [ nwh aus ƒ jnm qy nwh mOq, nwh aus dI koeI kul qy nwh jwiq [ aus ƒ buFypw nhIN ivAwp skdw, auh mhwn sRySt hsqI hY (jgq dy sB jIvW dy) mn ivc auhI ipAwrw l`gdw hY [2[

hy pRBU! qUM sB jIvW ivc ivAwpk ho ky BI mOq-rihq hYN, qyry isr auqy mOq svwr nhIN ho skdI [ qUM srb-ivAwpk hYN [ ijs mnu`K ny syvw sMqoK (vwly jIvn) ivc (rih ky) gurU dy Sbd (juV ky) pUrn Afol Awqmk AvsQw ivc (itk ky) qyry crnW ivc suriq joVI hY aus dw ihrdw TMfw-Twr ho jWdw hY [3[

mwieAw dy iqMn guxW dw pswrw pswr ky prmwqmw Awp (iehnW qoN auqWh) cOQy Gr ivc itikAw rihMdw hY (ijQy iqMn guxW dI phuMc nhIN ho skdI) [ jnm qy mrn aus ny iek igrwhI kr ley hoey hn (aus ƒ nwh jnm hY nwh mOq) [ swry jIvW ivc prmwqmw dI piv`qR joiq (cwnx kr rhI hY), auh jgq dI izMdgI dw shwrw hY [ ijs mnu`K ƒ gurU ny iek-rs Awpxy Sbd ivc joiVAw hY aus ƒ aus (jgjIvn) dw dIdwr krw id`qw hY [4[

jyhVy bMdy prmwqmw dy ipAwry hn auh sRySt jIvn vwly hn auh sMq hn auh Bly hn, auh prmwqmw dy nwm-rs ivc msq rihMdy hn, prmwqmw auhnW ƒ sMswr-smuMdr qoN pwr lµGw lYNdw hY [ hy nwnk! auhnW sMq jnW dI sMgiq kr auhnW dy crnW dI DUV lY, auhnW ny gurU dI ikrpw nwl prmwqmw ƒ l`B ilAw hY [5[

hy pRBU! swry jIv qyry (hI pYdw kIqy hoey) hn, qUM sB dy idl dI jwxn vwlw hYN [ hy pRBU! AsI jIv qyry dr dy syvk hW, qUM swƒ sBnW ƒ dwqW dyx vwlw hYN [ ikrpw kr ky swƒ Awqmk jIvn dyx vwlw Awpxw nwm dyh [ (ijs auqy qUM ikrpw krdw hYN) gurU ny aus dy AMdr qyry igAwn dw rqn rOSn kr id`qw hY [6[

(srb-ivAwpk prmwqmw dI rzw ivc) pMjW q`qW ny iml ky ieh (mnu`Kw) srIr bxwieAw, ijs mnu`K ny aus srb-ivAwpk pRBU ƒ l`B ilAw aus dy AMdr Awqmk Awnµd bx igAw [ (prmwqmw nwl sMbMD bxwx vwly aus dy) kMmW ƒ aus dy au~dm ƒ auh nwm-Pl l`gw ijs ny aus ƒ Awqmk jIvn b^iSAw, aus ny Awpxy mn ivc hI prmwqmw dw nwm-rqn l`B ilAw [7[

ijs mnu`K dw mn (prmwqmw dI Xwd ivc) ig`J jWdw hY aus ƒ mwieAw dI Bu`K-qRyh nhIN rihMdI, auh inrMjn ƒ sB QW hryk Gt ivc pCwx lYNdw hY [ auh Awqmk jIvn dyx vwly isr& nwm-rs ivc hI msq rihMdw hY, dunIAw dy rsW qoN auprwm rihMdw hY [ gurU dI miq dI rwhIN prmwqmw dy pRym ivc juV ky aus dw Awqmk jIvn sohxw l`gx l`g pYNdw hY [8[

auh mnu`K idn rwq auhI krm krdw hY jo aus dI ijMd ƒ prmwqmw nwl joVI r`Kdy hn, auh prmwqmw dI pivqR joiq ƒ hr QW iek-rs ivAwpk pCwx lYNdw hY [ sB rsW dy somy gur-Sbd ƒ (auh Awpxy ihrdy ivc vsWdw hY) [ aus dI jIB mhwn sRySt nwm-rs ivc (rsI rihMdI hY [ auh (Awpxy AMdr Awqmk Awnµd dI, mwno,) iek rsIlI bMsrI vjWdw hY [9[

pr ieh rsIlI bMsrI auhI mnu`K vjw skdw hY ijs ƒ iqMnW BvnW ivc ivAwpk prmwqmw dI sUJ pY jWdI hY [ hy nwnk! qUM BI gurU dI miq lY ky ieh jwc is`K lY [ ijs iksy ny gurU dI miq leI hY aus dI suriq prmwqmw dy nwm ivc juVI rihMdI hY [10[

jgq ivc Ajyhy bMdy bhuq QoVy hn jo gurU dy Sbd ƒ AwpxI suriq ivc itkWdy hn qy (dunIAw ivc ivcrdy hoey BI mwieAw dy moh qoN) inrlyp rihMdy hn [ auh sMswr-smuMdr qoN Awp pwr lµG jWdy hn, AwpxIAW kulW ƒ qy auhnW ƒ BI pwr lµGw lYNdy hn jo auhnW dI sMgiq krdy hn [ jgq ivc Ajyhy bMidAW dw Awauxw lwhyvMdw hY [11[

auhI bMdw prmwqmw dw Gr prmwqmw dw dr prmwqmw dw mhl pCwx lYNdw hY ijs ƒ pUry gurU qoN (au~cI) smJ imldI hY [ aus ƒ smJ Aw jWdI hY ik ieh srIr prmwqmw dy iklHy hn mhl hn [ auh mhlW dw mwlk pRBU sdw hI iQr rihx vwlw hY (mnu`Kw srIr) aus ny Awpxy bYTx leI q^q bxwieAw hoieAw hY [12[

ieh by-imswl qy Amolk nwm-Dn hryk srIr-mhl dy AMdr mOjUd hY [ jy gurU iml pey qW AMdroN hI ieh Dn l`B pYNdw hY [ (ijnHW ƒ ieh nwm-Dn iml pYNdw hY auh pRBU dy mMny-pRmMny syvk AKvWdy hn) auh mMny-pRmMny syvk (iPr) aus mwieAw-zhr ƒ nhIN c`Kdy jo Awqmk mOq ilAwauNdI hY (auh At`l Awqmk jIvn dy mwlk bx jWdy hn) cOdW qbk qy sUrj cMd ies g`l dy gvwh hn [13[

jyhVw mnu`K gurU dI miq qy qurdw hY aus dy pMjy igAwn-ieMdRy aus dy syvk bx ky aus dy v`s ivc rihMdy hn, auh ihrdy-q^q auqy bYTx-jogw ho jWdw hY qy ihrdy-q^q auqy bYTw rihMdw hY (Bwv, nwh aus dy igAwn-ieMdRy mwieAw vl foldy hn Aqy nwh hI aus dw mn ivkwrW vl jWdw hY) [ jyhVw prmwqmw isRStI dy mu`F qoN pihlW dw hY jugW dy Awid qoN hY, hux BI mOjUd hY qy sdw leI kwiem rhygw auh prmwqmw gurU dI miq qy qurn vwly mnu`K dy AMdr prgt ho ky aus dw shm qy aus dI Btkxw dUr kr dyNdw hY [14[

ihrdy-q^q auqy bYTy mnu`K ƒ idn rwq Awdr imldw hY [ ijs mnu`K ny gurU dI miq qy qur ky prmwqmw dy crnW nwl ilv dI sWJ pw leI aus ƒ ieh Awdr sdw leI imilAw rihMdw hY ieh ie`zq sdw imlI rihMdI hY [

hy nwnk! (AwK—hy BweI!) prmwqmw dw nwm jpo [ (sMswr-smuMdr qoN pwr lµGx leI ismrn dI) qwrI qro [ jyhVw mnu`K ismrn krdw hY auh aus hrI ƒ iml pYNdw hY jo Aw^Ir qk swQI bixAw rihMdw hY [15[1[18[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh