ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1036

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਆਪੇ ਆਪੁ ਉਪਾਇ ਨਿਰਾਲਾ ॥ ਸਾਚਾ ਥਾਨੁ ਕੀਓ ਦਇਆਲਾ ॥ ਪਉਣ ਪਾਣੀ ਅਗਨੀ ਕਾ ਬੰਧਨੁ ਕਾਇਆ ਕੋਟੁ ਰਚਾਇਦਾ ॥੧॥ ਨਉ ਘਰ ਥਾਪੇ ਥਾਪਣਹਾਰੈ ॥ ਦਸਵੈ ਵਾਸਾ ਅਲਖ ਅਪਾਰੈ ॥ ਸਾਇਰ ਸਪਤ ਭਰੇ ਜਲਿ ਨਿਰਮਲਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮੈਲੁ ਨ ਲਾਇਦਾ ॥੨॥ ਰਵਿ ਸਸਿ ਦੀਪਕ ਜੋਤਿ ਸਬਾਈ ॥ ਆਪੇ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਵਡਿਆਈ ॥ ਜੋਤਿ ਸਰੂਪ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਤਾ ਸਚੇ ਸੋਭਾ ਪਾਇਦਾ ॥੩॥ ਗੜ ਮਹਿ ਹਾਟ ਪਟਣ ਵਾਪਾਰਾ ॥ ਪੂਰੈ ਤੋਲਿ ਤੋਲੈ ਵਣਜਾਰਾ ॥ ਆਪੇ ਰਤਨੁ ਵਿਸਾਹੇ ਲੇਵੈ ਆਪੇ ਕੀਮਤਿ ਪਾਇਦਾ ॥੪॥ ਕੀਮਤਿ ਪਾਈ ਪਾਵਣਹਾਰੈ ॥ ਵੇਪਰਵਾਹ ਪੂਰੇ ਭੰਡਾਰੈ ॥ ਸਰਬ ਕਲਾ ਲੇ ਆਪੇ ਰਹਿਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਿਸੈ ਬੁਝਾਇਦਾ ॥੫॥ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਪੂਰਾ ਗੁਰੁ ਭੇਟੈ ॥ ਜਮ ਜੰਦਾਰੁ ਨ ਮਾਰੈ ਫੇਟੈ ॥ ਜਿਉ ਜਲ ਅੰਤਰਿ ਕਮਲੁ ਬਿਗਾਸੀ ਆਪੇ ਬਿਗਸਿ ਧਿਆਇਦਾ ॥੬॥ ਆਪੇ ਵਰਖੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰਾ ॥ ਰਤਨ ਜਵੇਹਰ ਲਾਲ ਅਪਾਰਾ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਤ ਪੂਰਾ ਪਾਈਐ ਪ੍ਰੇਮ ਪਦਾਰਥੁ ਪਾਇਦਾ ॥੭॥ ਪ੍ਰੇਮ ਪਦਾਰਥੁ ਲਹੈ ਅਮੋਲੋ ॥ ਕਬ ਹੀ ਨ ਘਾਟਸਿ ਪੂਰਾ ਤੋਲੋ ॥ ਸਚੇ ਕਾ ਵਾਪਾਰੀ ਹੋਵੈ ਸਚੋ ਸਉਦਾ ਪਾਇਦਾ ॥੮॥ ਸਚਾ ਸਉਦਾ ਵਿਰਲਾ ਕੋ ਪਾਏ ॥ ਪੂਰਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਮਿਲਾਏ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਇ ਸੁ ਹੁਕਮੁ ਪਛਾਣੈ ਮਾਨੈ ਹੁਕਮੁ ਸਮਾਇਦਾ ॥੯॥ ਹੁਕਮੇ ਆਇਆ ਹੁਕਮਿ ਸਮਾਇਆ ॥ ਹੁਕਮੇ ਦੀਸੈ ਜਗਤੁ ਉਪਾਇਆ ॥ ਹੁਕਮੇ ਸੁਰਗੁ ਮਛੁ ਪਇਆਲਾ ਹੁਕਮੇ ਕਲਾ ਰਹਾਇਦਾ ॥੧੦॥ ਹੁਕਮੇ ਧਰਤੀ ਧਉਲ ਸਿਰਿ ਭਾਰੰ ॥ ਹੁਕਮੇ ਪਉਣ ਪਾਣੀ ਗੈਣਾਰੰ ॥ ਹੁਕਮੇ ਸਿਵ ਸਕਤੀ ਘਰਿ ਵਾਸਾ ਹੁਕਮੇ ਖੇਲ ਖੇਲਾਇਦਾ ॥੧੧॥ ਹੁਕਮੇ ਆਡਾਣੇ ਆਗਾਸੀ ॥ ਹੁਕਮੇ ਜਲ ਥਲ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਵਾਸੀ ॥ ਹੁਕਮੇ ਸਾਸ ਗਿਰਾਸ ਸਦਾ ਫੁਨਿ ਹੁਕਮੇ ਦੇਖਿ ਦਿਖਾਇਦਾ ॥੧੨॥ ਹੁਕਮਿ ਉਪਾਏ ਦਸ ਅਉਤਾਰਾ ॥ ਦੇਵ ਦਾਨਵ ਅਗਣਤ ਅਪਾਰਾ ॥ ਮਾਨੈ ਹੁਕਮੁ ਸੁ ਦਰਗਹ ਪੈਝੈ ਸਾਚਿ ਮਿਲਾਇ ਸਮਾਇਦਾ ॥੧੩॥ ਹੁਕਮੇ ਜੁਗ ਛਤੀਹ ਗੁਦਾਰੇ ॥ ਹੁਕਮੇ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ ਵੀਚਾਰੇ ॥ ਆਪਿ ਨਾਥੁ ਨਥੀ ਸਭ ਜਾ ਕੀ ਬਖਸੇ ਮੁਕਤਿ ਕਰਾਇਦਾ ॥੧੪॥ ਕਾਇਆ ਕੋਟੁ ਗੜੈ ਮਹਿ ਰਾਜਾ ॥ ਨੇਬ ਖਵਾਸ ਭਲਾ ਦਰਵਾਜਾ ॥ ਮਿਥਿਆ ਲੋਭੁ ਨਾਹੀ ਘਰਿ ਵਾਸਾ ਲਬਿ ਪਾਪਿ ਪਛੁਤਾਇਦਾ ॥੧੫॥ ਸਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਨਗਰ ਮਹਿ ਕਾਰੀ ॥ ਜਤੁ ਸਤੁ ਸੰਜਮੁ ਸਰਣਿ ਮੁਰਾਰੀ ॥ ਨਾਨਕ ਸਹਜਿ ਮਿਲੈ ਜਗਜੀਵਨੁ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਪਤਿ ਪਾਇਦਾ ॥੧੬॥੪॥੧੬॥ {ਪੰਨਾ 1036-1037}

pdArQ:- Awpu—Awpxy Awp ƒ [ inrwlw—v`Krw, inrlyp [ swcw—sdw-iQr pRBU [ bMDnu—myl [ kotu—iklHw [1[

Gr—golkW, ieMdRy [ QwpxhwrY—bxwx dI smr`Qw r`Kx vwly ny [ dsvY—dsvyN Gr ivc, dsvyN duAwr ivc [ ApwrY—Apwr (pRBU) dw [ swier—smuMdr [ spq—s`q [ spq swier—(kwieAw kot dy) s`q smuMdr (pMj-igAwn ieMdRy, mn Aqy buiD) [ jil inrmil—(nwm dy) inrml jl nwl [ gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwlw bMdw [2[

riv—sUrj [ sis—cMdRmw [ dIpk—dIvy [ sbweI—swrI [3[

gV—iklHw [ ptx—Sihr [ qoil—qol nwl [ ivswhy—^rIddw hY [4[

BMfwrY—^zwny ivc [ klw—s`iqAw [ gurmuiK—gurU dI rwhIN [5[

BytY—imldw hY [ jMdwru—AvYVw, zwlm [ PytY—Pyt, s`t [ ibgwsI—iKVdw hY [6[

lhY—l`B lYNdw hY [ sco—s`c hI, sdw-iQr nwm hI [8[

ko—koeI bMdw [ gurmuiK—gurU dy snmuK [ smwiedw—lIn ho jWdw hY [9[

smwieAw—mr igAw [ mCu—mwq-lok [ pieAwlw—pwqwl [ klw—s`iqAw [10[

Daul—bld [ gYxwrM—AwkwS [ isv skqI Gir—iSv dI SkqI dy Gr ivc [11[

Awfwxy—iKlwry hoey hn, A`fy hoey hn [ igrws—igrwhI [ Puin—muV, Aqy [12[

dwnv—dYNq, rwKS [ pYJY—Awdr pWdw hY [13[

gudwry—guzwry {not:- ‘z’ Aqy ‘d’ dw Awpo ivc vtWdrw: kwzI, kwdI; kwzIAw—kwdIAw; kwgz, kwgd; nzir, ndir [ ‘vKqu n pwieE kwdIAw’} [ vIcwry—ivcwrvwn [ jw kI—ijs nwQ-pRBU dI [14[

kotu—iklHw [ nyb—nwieb [ Kvws—drbwrI, muswihb [ Blw—cMgw, sohxw [ lib—l`b dy kwrn [ pwip—pwp dy kwrn [15[

kwrI—kwirMdy [ sMjmu—ieMidRAW ƒ ivkwrW vloN rokx dw au~dm [ shij—Awqmk Afolqw ivc [ jgjIvnu—jgq dw jIvn pRBU [16[

ArQ:- (prmwqmw) Awp hI Awpxy Awp ƒ (jgq dy rUp ivc) pYdw kr ky (mwieAw dy moh qoN) inrlyp (BI) rihMdw hY [ hvw pwxI A`g (Awidk q`qW) dw myl kr ky auh prmwqmw srIr-iklHw rcdw hY qy sdw-iQr dieAwl pRBU ies srIr ƒ (Awpxy rihx leI) QW bxWdw hY [1[

bxwx dI qwkq r`Kx vwly pRBU ny ies srIr dy nO Gr (krm ieMdRy) bxwey hn [ dsvyN Gr (dsvyN duAwr) ivc aus AidRSt qy byAMq pRBU dI irhYS hY [ (jIv mwieAw dy moh ivc Ps ky Awpxy Awp ƒ mlIn kr lYNdy hn, pr) jyhVw mnu`K gurU dy snmuK huMdw hY aus dy pMjy igAwn-ieMdRy aus dw mn aus dI bu`DI—ieh s`qy hI srovr pRBU dy nwm dy pivqR jl nwl Bry rihMdy hn, ies vwsqy aus ƒ mwieAw dI mYl nhIN l`gdI [2[

prmwqmw Awp hI sUrj cMdRmw (jgq dy) dIvy bxw ky AwpxI vifAweI vyKdw hY, iehnW sUrj cMdRmw (Awidk) dIivAW ivc swrI isRStI ivc aus dI AwpxI hI joiq (cwnx kr rhI) hY [ auh pRBU sdw cwnx hI cwnx hY, auh sdw (jIvW ƒ) suK dyx vwlw hY [ jyhVw jIv aus dw rUp ho jWdw hY aus ƒ pRBU Awp hI soBw dyNdw hY [3[

(pRBU dy rcy hoey ies srIr-) iklHy ivc (igAwn-ieMdRy, mwno) Shr dy h`t hn ijQy (pRBU Awp hI) vwpwr kr irhw hY [ (pRBU dw nwm hI iek AYsw qol hY ijs dI rwhIN kIqy vxj ivc koeI Gwtw nhIN pYNdw, ies) pUry qol dI rwhIN pRBU-vxjwrw (srIr-iklHy ivc bYT ky) Awp hI nwm-v`Kr qoldw hY, Awp hI nwm-rqn ivhwJdw hY, Awp hI nwm rqn dw (TIk) mu`l pWdw hY [4[

pRBU iksy (ivrly BwgW vwly) ƒ gurU dI rwhIN ieh smJ b^Sdw hY ik auh Awp hI AwpxI swrI s`iqAw (Awpxy AMdr) r`K ky sB jIvW ivc ivAwp irhw hY qy kdr smJx vwlw pRBU Awpxy nwm-rqn dI kdr pw irhw hY [ (ijs ƒ ieh smJ dyNdw hY auh) aus vy-prvwh prmwqmw dy Bry ^zwny ivcoN nwm-rqn pRwpq krdw hY [5[

ijs mnu`K auqy pRBU myhr dI ingwh krdw hY aus ƒ pUrw siqguru iml pYNdw hY, zwlm jm aus auqy koeI s`t-Pyt nhIN kr krdw [ ijvyN pwxI ivc kaul Pu`l iKVdw hY (inrlyp rihMdw hY) iqvyN pRBU Awp hI aus mnu`K dy AMdr iKV ky (Awpxy Awp ƒ) ismrdw hY [6[

(ijs mnu`K ƒ gurU imlWdw hY aus dy AMdr pRBU) Awp hI nwm-AMimRq dIAW DwrW dI vrKw krdw hY, ijs ivc pRBU dy byAMq gux-rUp rqn jvwhr qy lwl huMdy hn [ gurU iml pey qW pUrw pRBU iml pYNdw hY [ (ijs mnu`K ƒ gurU dI rwhIN pUrn prmwqmw imldw hY auh) pRBU-pRym dw Amolk v`Kr pRwpq kr lYNdw hY [7[

(gurU dI srn pY ky) jyhVw mnu`K pRBU-pRym dw kImqI sOdw hwsl kr lYNdw hY, aus dw ieh sOdw Gtdw nhIN, (jd kdy BI qoilAw jwey aus dw) qol pUrw hI inklygw (Bwv, mwieAw dy BwvyN keI h`ly pey hox, aus dw pRBU-crnW vwlw pRym foldw nhIN) [ jyhVw mnu`K sdw-iQr rihx vwly prmwqmw dy nwm dw vpwr krn l`g pYNdw hY, auh ieh sdw-iQr nwm dw sOdw hI l`ddw hY [8[

(pr jgq ivc) koeI ivrlw bMdw sdw-iQr rihx vwlw ieh sOdw pRwpq krdw hY [ ijs ƒ pUrw siqgurU iml pYNdw hY gurU aus ƒ ieh sOdw idvw dyNdw hY [ jyhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY auh prmwqmw dI rzw ƒ smJ lYNdw hY qy jyhVw rzw ƒ (isr-m`Qy qy) mMndw hY auh (rzw dy mwlk ivc hI) lIn ho jWdw hY [9[

(rzw ƒ mMn lYx vwly bMdy ƒ ieh inScw ho jWdw hY ik) jIv prmwqmw dy hukm Anuswr (jgq ivc) AwauNdw hY hukm Anuswr smw jWdw hY (jgq qoN clw jWdw hY) [ aus ƒ ieh id`sdw hY ik swrw jgq hukm ivc hI pYdw huMdw hY [ pRBU dy hukm Anuswr hI surg-lok mwq-lok qy pqwl-lok bxdw hY, pRBU Awpxy hukm ivc hI AwpxI s`iqAw nwl ies (jgq) ƒ Awsrw dyeI r`Kdw hY [10[

pRBU dy hukm ivc hI DrqI bxI ijs dw fr bld dy isr auqy (smiJAw jWdw hY) [ hukm ivc hI hvw pwxI (Awidk q`q bxy) qy AwkwS bixAw [ pRBU dy hukm Anuswr hI jIvwqmw dw mwieAw dy Gr ivc vws hoieAw [ pRBU Awpxy hukm ivc hI (jgq dy swry) kOqk vrqw irhw hY [11[

pRBU dy hukm ivc hI AwkwS qxy gey, hukm ivc hI pwxI DrqI iqMny Bvn bxy ijnHW ivc auh Awp hI ivAwpk hY [ pRBU Awpxy hukm Anuswr hI jIvW ƒ swh dyNdw hY qy sdw irzk dyNdw hY [ pRBU AwpxI rzw ivc hI jIvW dI sMBwl kr ky sB ƒ vyKx dI qwkq dyNdw hY [12[

pRBU ny Awpxy hukm ivc hI (ivSnU dy) ds Avqwr pYdw kIqy, Axigxq qy byAMq dyvqy bxwey qy dYNq bxwey [ jyhVw jIv pRBU dy hukm ƒ mMn lYNdw hY auh aus dI drgwh ivc Awdr pWdw hY [ pRBU aus ƒ Awpxy sdw-iQr nwm ivc joV ky Awpxy (crnW) ivc lIn kr lYNdw hY [13[

pRBU ny Awpxy hukm Anuswr hI (‘DuMDUkwrW’ dy) C`qI jug guzwr id`qy, Awpxy hukm ivc hI auh is`D swiDk qy ivcwrvwn pYdw kr dyNdw hY [ swrI isRStI dw auh Awp hI Ksm hY, swrI isRStI ausy dy hukm ivc b`JI hoeI hY [ ijs jIv auqy auh myhr krdw hY aus ƒ mwieAw dy bMDnW qoN ^lwsI dy dyNdw hY [14[

(pRBU dy hukm ivc hI) srIr iklHw bixAw hY ijs ƒ (mUMh) sohxw drvwzw l`gw hoieAw hY, ies iklHy ivc Awp hI rwjw hY, krm ieMdRy qy igAwn ieMdRy aus dy drbwrI hn [ pr JUTw loB (cOkIdwr hox krky) jIv ƒ pRBU dI hzUrI ivc A`pVnw nhIN imldw [ loB dy kwrn pwp dy kwrn jIv pCuqWdw rihMdw hY [15[

ijs srIr-ngr ivc syvw, sMqoK, jq, au~cw Awcrn qy sMjm kwirMdy hn (aus ivc v`sdw jIv) prmwqmw dI srn ivc itikAw rihMdw hY [ hy nwnk! Afol Awqmk AvsQw ivc itky aus jIv ƒ jgq dw jIvn pRBU iml pYNdw hY [ gurU dy Sbd ivc juV ky auh pRBU dI hzUrI ivc ie`zq pWdw hY [16[4[16[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh