ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1035

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਅਰਬਦ ਨਰਬਦ ਧੁੰਧੂਕਾਰਾ ॥ ਧਰਣਿ ਨ ਗਗਨਾ ਹੁਕਮੁ ਅਪਾਰਾ ॥ ਨਾ ਦਿਨੁ ਰੈਨਿ ਨ ਚੰਦੁ ਨ ਸੂਰਜੁ ਸੁੰਨ ਸਮਾਧਿ ਲਗਾਇਦਾ ॥੧॥ ਖਾਣੀ ਨ ਬਾਣੀ ਪਉਣ ਨ ਪਾਣੀ ॥ ਓਪਤਿ ਖਪਤਿ ਨ ਆਵਣ ਜਾਣੀ ॥ ਖੰਡ ਪਤਾਲ ਸਪਤ ਨਹੀ ਸਾਗਰ ਨਦੀ ਨ ਨੀਰੁ ਵਹਾਇਦਾ ॥੨॥ ਨਾ ਤਦਿ ਸੁਰਗੁ ਮਛੁ ਪਇਆਲਾ ॥ ਦੋਜਕੁ ਭਿਸਤੁ ਨਹੀ ਖੈ ਕਾਲਾ ॥ ਨਰਕੁ ਸੁਰਗੁ ਨਹੀ ਜੰਮਣੁ ਮਰਣਾ ਨਾ ਕੋ ਆਇ ਨ ਜਾਇਦਾ ॥੩॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹੇਸੁ ਨ ਕੋਈ ॥ ਅਵਰੁ ਨ ਦੀਸੈ ਏਕੋ ਸੋਈ ॥ ਨਾਰਿ ਪੁਰਖੁ ਨਹੀ ਜਾਤਿ ਨ ਜਨਮਾ ਨਾ ਕੋ ਦੁਖੁ ਸੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੪॥ ਨਾ ਤਦਿ ਜਤੀ ਸਤੀ ਬਨਵਾਸੀ ॥ ਨਾ ਤਦਿ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ ਸੁਖਵਾਸੀ ॥ ਜੋਗੀ ਜੰਗਮ ਭੇਖੁ ਨ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋ ਨਾਥੁ ਕਹਾਇਦਾ ॥੫॥ ਜਪ ਤਪ ਸੰਜਮ ਨਾ ਬ੍ਰਤ ਪੂਜਾ ॥ ਨਾ ਕੋ ਆਖਿ ਵਖਾਣੈ ਦੂਜਾ ॥ ਆਪੇ ਆਪਿ ਉਪਾਇ ਵਿਗਸੈ ਆਪੇ ਕੀਮਤਿ ਪਾਇਦਾ ॥੬॥ ਨਾ ਸੁਚਿ ਸੰਜਮੁ ਤੁਲਸੀ ਮਾਲਾ ॥ ਗੋਪੀ ਕਾਨੁ ਨ ਗਊ ਗਆਲਾ ॥ ਤੰਤੁ ਮੰਤੁ ਪਾਖੰਡੁ ਨ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋ ਵੰਸੁ ਵਜਾਇਦਾ ॥੭॥ ਕਰਮ ਧਰਮ ਨਹੀ ਮਾਇਆ ਮਾਖੀ ॥ ਜਾਤਿ ਜਨਮੁ ਨਹੀ ਦੀਸੈ ਆਖੀ ॥ ਮਮਤਾ ਜਾਲੁ ਕਾਲੁ ਨਹੀ ਮਾਥੈ ਨਾ ਕੋ ਕਿਸੈ ਧਿਆਇਦਾ ॥੮॥ ਨਿੰਦੁ ਬਿੰਦੁ ਨਹੀ ਜੀਉ ਨ ਜਿੰਦੋ ॥ ਨਾ ਤਦਿ ਗੋਰਖੁ ਨਾ ਮਾਛਿੰਦੋ ॥ ਨਾ ਤਦਿ ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ਕੁਲ ਓਪਤਿ ਨਾ ਕੋ ਗਣਤ ਗਣਾਇਦਾ ॥੯॥ ਵਰਨ ਭੇਖ ਨਹੀ ਬ੍ਰਹਮਣ ਖਤ੍ਰੀ ॥ ਦੇਉ ਨ ਦੇਹੁਰਾ ਗਊ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ॥ ਹੋਮ ਜਗ ਨਹੀ ਤੀਰਥਿ ਨਾਵਣੁ ਨਾ ਕੋ ਪੂਜਾ ਲਾਇਦਾ ॥੧੦॥ ਨਾ ਕੋ ਮੁਲਾ ਨਾ ਕੋ ਕਾਜੀ ॥ ਨਾ ਕੋ ਸੇਖੁ ਮਸਾਇਕੁ ਹਾਜੀ ॥ ਰਈਅਤਿ ਰਾਉ ਨ ਹਉਮੈ ਦੁਨੀਆ ਨਾ ਕੋ ਕਹਣੁ ਕਹਾਇਦਾ ॥੧੧॥ ਭਾਉ ਨ ਭਗਤੀ ਨਾ ਸਿਵ ਸਕਤੀ ॥ ਸਾਜਨੁ ਮੀਤੁ ਬਿੰਦੁ ਨਹੀ ਰਕਤੀ ॥ ਆਪੇ ਸਾਹੁ ਆਪੇ ਵਣਜਾਰਾ ਸਾਚੇ ਏਹੋ ਭਾਇਦਾ ॥੧੨॥ ਬੇਦ ਕਤੇਬ ਨ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ ॥ ਪਾਠ ਪੁਰਾਣ ਉਦੈ ਨਹੀ ਆਸਤ ॥ ਕਹਤਾ ਬਕਤਾ ਆਪਿ ਅਗੋਚਰੁ ਆਪੇ ਅਲਖੁ ਲਖਾਇਦਾ ॥੧੩॥ ਜਾ ਤਿਸੁ ਭਾਣਾ ਤਾ ਜਗਤੁ ਉਪਾਇਆ ॥ ਬਾਝੁ ਕਲਾ ਆਡਾਣੁ ਰਹਾਇਆ ॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹੇਸੁ ਉਪਾਏ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਵਧਾਇਦਾ ॥੧੪॥ ਵਿਰਲੇ ਕਉ ਗੁਰਿ ਸਬਦੁ ਸੁਣਾਇਆ ॥ ਕਰਿ ਕਰਿ ਦੇਖੈ ਹੁਕਮੁ ਸਬਾਇਆ ॥ ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਪਾਤਾਲ ਅਰੰਭੇ ਗੁਪਤਹੁ ਪਰਗਟੀ ਆਇਦਾ ॥੧੫॥ ਤਾ ਕਾ ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਣੈ ਕੋਈ ॥ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਤੇ ਸੋਝੀ ਹੋਈ ॥ ਨਾਨਕ ਸਾਚਿ ਰਤੇ ਬਿਸਮਾਦੀ ਬਿਸਮ ਭਏ ਗੁਣ ਗਾਇਦਾ ॥੧੬॥੩॥੧੫॥ {ਪੰਨਾ 1035-1036}

pdArQ:- Arbd—{AbuLd} ds kroV (swl) [ nrbd—n Arbd, ijs vwsqy l&z ‘Arbd’ BI nwh vriqAw jw sky, igxqI qoN pry [ DuMDUkwrw—Gu`p hnyrw {not:- Gu`p hnyry ivc pqw nhIN l`g skdw ik ieQy kIh kuJ ipAw hY} auh hwlq ijs dI bwbq koeI BI mnu`K kuJ nhIN d`s skdw [ Drix—DrqI [ ggnw—AwkwS [ rYin—rwq [ suMn—suM\ [ suMn smwiD—auh smwDI ijs ivc pRBU dy Awpxy Awpy qoN ibnw hor kuJ BI nhIN sI [1[

KwxI—jgq-auqp`qI dy cwr vsIly: AMfj, auqBuj, jyrj, syqj [ bwxI—jIvW dIAW cwr bwxIAW [ Epiq—auqp`qI [ Kpiq—nws, prlO [ spq—s`q [ swgr—smuMdr [2[

qid—qdoN [ mCu—mwq lok [ pieAwlw—pqwl [ KY—nws krn vwlw [ kwlw—kwl [3[

mhysu—iSv [ ko—koeI jIv [4[

sqI—au~cw Awcrn bxwx dw jqn krn vwlw [ jqI—jq Dwrn vwlw, ibMd sWB ky r`Kx dw jqn krn vwlw [ bnvwsI—jMgl ivc rihx vwlw iqAwgI [ isD—jog-swDnW ivc pu`gw hoieAw jogI [ swiDk—swDn krn vwlw [ suK vwsI—suKW ivc rihx vwlw, igRhsqI [ jMgm—iSv-aupwsk jogIAW dw iek ByK [ nwQu—jogIAW dw gurU [5[

sMjm—ieMidRAW ƒ v`s ivc r`Kx dy swDn [ bRq—vrq, inrwhwr rihxw [ AwiK—AwK ky [ Awip—Awp ivc [ ivgsY—^uS huMdw hY [6[

suic—srIr ƒ piv`qR r`Kx dw swDn [ gopI—gvwlx [ kwnu—ik®Sn [ gouAwlw—gWeIAW dw rwKw, gopwlw {not:- A`Kr ‘g’ dy nwl do lgW hn— o Aqy   u [ Asl l&z ‘goAwlw’ hY, ieQy ‘guAwlw’ pVHnw hY} [ vMsu—bMsrI [7[

mwKI—mwiKE, Sihd, im`TI [ AwKI—A`KW nwl [ mmqw—Apx`q, ieh i^Awl ik ieh cIz ‘myrI’ hY [8[

ibMdu—ausqiq, vifAweI, ^uSwmd [ mwiCMdo—mwiCMdR nwQ [ kul Epiq—kulW dI auqp`qI [ gxq—lyKw, mwx [9[

dyau—dyvqw [10[

mswieku—SyK [ rwau—rwjw [ reIAiq—prjw [11[

isv—iSv, cyqMn [ skqI—jVH pdwrQ [ ibMdu—vIrj [ rkqI—r`q, lhU [12[

kqyb—SwmI mzhbW dIAW ikqwbW (kurwn, AMjIl, qOryq, zMbUr) [ audY—sUrj dw cVHnw [ Awsq—sUrq dw fu`bxw, Asq [ Agocru—A-go-cr, ijs qk igAwn-ieMidRAW dI phuMc n ho sky {go-ieMdRy [ cr—phuMc} [13[

iqsu Bwxw—aus pRBU ƒ cMgw l`gw [ Awfwxu—pswrw [ rhwieAw—itkwieAw [14[

guir—gurU ny [ dyKY—sMBwl krdw hY [ ArMBy—bxwey [ gupqhu—gupq hwlq qoN [15[

qy—qoN [ swic—sdw-iQr pRBU ivc [ ibsmwdI—hYrwn [ ibsm—hYrwn [16[

ArQ:- (jgq dI rcnw qoN pihlW byAMq smw ijs dI igxqI dy vwsqy) Arbd nrbd (l&z BI nhIN vrqy jw skdy, AYsI) Gu`p hnyry dI hwlq sI (Bwv, AjyhI hwlq sI ijs dI bwbq kuJ BI d`isAw nhIN jw skdw [ qdoN nwh DrqI sI nwh AwkwS sI Aqy nwh hI ikqy byAMq pRBU dw hukm c`l irhw sI [ qdoN nwh idn sI nwh rwq sI, nwh cMd sI nwh sUrj sI [ qdoN prmwqmw Awpxy Awp ivc hI (mwno AYsI) smwDI lweI bYTw sI ijs ivc koeI iksy iksm dw Purnw nhIN sI [1[

qdoN nwh jgq-rcnw dIAW cwr KwxIAW sn nwh jIvW dIAW bwxIAW sn [ qdoN nwh hvw sI nwh pwxI sI, nwh auqp`qI sI nwh prlO sI, nwh jMmx sI nwh mrn sI [ qdoN nwh DrqI dy nO KMf sn nwh pwqwl sI, nwh sq smuMdr sn qy nwh hI ndIAW ivc pwxI vih irhw sI [2[

qdoN nwh surg-lok sI, nwh mwq-lok sI qy nwh hI pqwl sI [ qdoN nwh koeI doz^ sI nwh bihSq sI, qy nwh hI mOq ilAwaux vwlw kwl sI [ qdoN nwh surg sI nwh nrk sI, nwh jMMmx sI nwh mrn sI, nwh koeI jMmdw sI nwh mrdw sI [3[

qdoN nwh koeI bRhmw sI nwh ivSƒ sI qy nwh hI iSv sI [ qdoN iek prmwqmw hI prmwqmw sI, hor koeI ivAkqI nhIN sI id`sdw [ qdoN nwh koeI iesqRI sI nwh koeI mrd sI qdoN nwh koeI jwiq sI nwh iksy jwiq ivc koeI jnm hI lYNdw sI [ nwh koeI du`K Bogx vwlw jIv hI sI [4[

qdoN nwh koeI jqI sI nwh koeI sqI sI qy nwh koeI iqAwgI sI [ qdoN nwh koeI is`D sn nwh swiDk sn qy nwh hI koeI igRhsqI sn [ qdoN nwh koeI jogIAW dw qy nwh koeI jMgmW dw ByK sI, qy nwh hI koeI jogIAW dw gurU AKvwx vwlw sI [5[

qdoN nwh ikqy jp ho rhy sn nwh qp ho rhy sn, nwh ikqy sMjm swDy jw rhy sn nwh vrq r`Ky jw rhy sn qy nwh hI pUjw kIqI jw rhI sI [ qdoN koeI AYsw jIv nhIN sI jo prmwqmw qoN ibnw iksy hor dw izkr kr skdw [ qdoN prmwqmw Awp hI Awpxy Awp ivc prgt ho ky ^uS ho irhw sI qy Awpxy vf`px dw mu`l Awp hI pWdw sI [6[

qdoN nwh ikqy su`c r`KI jw rhI sI, nwh ikqy koeI sMjm kIqw jw irhw sI, nwh hI ikqy qulsI dI mwlw sI [ qdoN nwh ikqy koeI gopI sI nwh koeI kwnH sI, nwh koeI gaU sI nwh gaUAW dw rwKw sI [ qdoN nwh koeI qMqR mMqR Awidk pKMf sI qy nwh koeI bMsrI vjw irhw sI [7[

qdoN nwh ikqy Dwrimk krm-kWf sI nwh ikqy im`TI mwieAw sI [ qdoN nwh ikqy koeI (au~cI nIvIN) jwiq sI qy nwh hI iksy jwiq ivc koeI jnm lYNdw A`KIN id`sdw sI [ qdoN nwh ikqy mwieAw dI mmqw dw jwl sI, nwh ikqy iksy dy isr auqy kwl (kUkdw sI) [ nwh koeI jIv iksy dw ismrn-iDAwn Drdw sI [8[

qdoN nwh ikqy inMidAw sI nwh ^uSwmd sI, nwh koeI jIvwqmw sI nwh koeI ijMd sI [ qdoN nwh gorK sI nwh mwiCMdR nwQ sI [ qdoN nwh ikqy (Dwrimk pusqkW dI) igAwn-crcw sI nwh ikqy smwDI-iesiQq iDAwn sI, qdoN nwh ikqy kulW dI auqp`qI sI qy nwh hI koeI (cMgI kul ivc jMMmx dw) mwx krdw sI [9[

qdoN nwh koeI bRwhmx K`qRI Awidk vrn sn nwh ikqy jogI jMgm Awidk ByK sn [ qdoN nwh koeI dyvqw sI qy nwh dyvqy dw mMdr sI [ qdoN nwh koeI gaU sI, nwh ikqy gwieqRI sI [ nwh ikqy hvn sn nwh j`g ho rhy sn, nwh ikqy qIrQW dw ieSnwn sI qy nwh koeI (dyv-) pUjw kr irhw sI [10[

qdoN nwh koeI mOlvI sI nwh kwzI sI, nwh koeI Sy^ sI nwh hwjI sI [ qdoN nwh ikqy prjw sI nwh koeI rwjw sI, nwh ikqy dunIAw vwlI haumY hI sI, nwh koeI ieho ijhI g`l hI krn vwlw sI [11[

qdoN nwh ikqy pRym sI nwh ikqy BgqI sI, nwh ikqy jVH sI nwh cyqn sI [ qdoN nwh ikqy koeI s`jx sI nwh im`qr sI, nwh ikqy ipqw dw vIrj sI nwh mW dI r`q sI [ qdoN prmwqmw Awp hI Swh sI, Awp hI vxj krn vwlw sI, qdoN aus sdw-iQr pRBU ƒ ieho kuJ cMgw l`gdw sI [12[

qdoN nwh ikqy SwsqR isMimRqIAW qy vyd sn, nwh ikqy kurwn AMjIl Awidk SwmI ikqwbW sn [ qdoN ikqy purwxW dy pwT BI nhIN sn [ qdoN nwh ikqy sUrj dw cVHnw sI nwh fu`bxw sI [ qdoN
igAwn-ieMidRAW dI phuMc qoN pry rihx vwlw prmwqmw Awp hI bolx cwlx vwlw sI, Awp hI AidRSt sI qy Awp hI Awpxy Awp ƒ prgt krn vwlw sI [13[

jdoN aus prmwqmw ƒ cMgw l`gw qW aus ny jgq pYdw kr id`qw [ ies swry jgq-iKlwry ƒ aus ny (iksy id`sdy) shwry qoN ibnw hI (Awpo Awpxy QW) itkw id`qw [ qdoN aus ny bRhmw ivSnU qy iSv BI pYdw kr id`qy, (jgq ivc) mwieAw dw moh BI vDw id`qw [14[

ijs iksy ivrly bMdy ƒ gurU ny aupdyS suxwieAw (aus ƒ smJ Aw geI ik) prmwqmw jgq pYdw kr ky Awp hI sMBwl kr irhw hY, hr QW aus dw hukm c`l irhw hY [ aus prmwqmw ny Awp hI KMf bRhmMf pwqwl Awidk bxwey hn qy auh Awp hI gupq hwlq qoN prgt hoieAw hY [15[

pUry gurU qoN ieh smJ pYNdI hY ik koeI BI jIv prmwqmw dI qwkq dw AMq nhIN jwx skdw [ hy nwnk! jyhVy bMdy aus sdw-iQr rihx vwly prmwqmw (dy nwm-rMg) ivc rMgy jWdy hn auh (aus dI byAMq qwkq dy kOqk vyK vyK ky) hYrwn hI hYrwn huMdy hn qy aus dy gux gWdy rihMdy hn [16[3[15[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh