ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1034

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਦਰਸਨੁ ਪਾਵਾ ਜੇ ਤੁਧੁ ਭਾਵਾ ॥ ਭਾਇ ਭਗਤਿ ਸਾਚੇ ਗੁਣ ਗਾਵਾ ॥ ਤੁਧੁ ਭਾਣੇ ਤੂ ਭਾਵਹਿ ਕਰਤੇ ਆਪੇ ਰਸਨ ਰਸਾਇਦਾ ॥੧॥ ਸੋਹਨਿ ਭਗਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦਰਬਾਰੇ ॥ ਮੁਕਤੁ ਭਏ ਹਰਿ ਦਾਸ ਤੁਮਾਰੇ ॥ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਤੇਰੈ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਦਾ ॥੨॥ ਈਸਰੁ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵੀ ਦੇਵਾ ॥ ਇੰਦ੍ਰ ਤਪੇ ਮੁਨਿ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ॥ ਜਤੀ ਸਤੀ ਕੇਤੇ ਬਨਵਾਸੀ ਅੰਤੁ ਨ ਕੋਈ ਪਾਇਦਾ ॥੩॥ ਵਿਣੁ ਜਾਣਾਏ ਕੋਇ ਨ ਜਾਣੈ ॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕਰੇ ਸੁ ਆਪਣ ਭਾਣੈ ॥ ਲਖ ਚਉਰਾਸੀਹ ਜੀਅ ਉਪਾਏ ਭਾਣੈ ਸਾਹ ਲਵਾਇਦਾ ॥੪॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਨਿਹਚਉ ਹੋਵੈ ॥ ਮਨਮੁਖੁ ਆਪੁ ਗਣਾਏ ਰੋਵੈ ॥ ਨਾਵਹੁ ਭੁਲਾ ਠਉਰ ਨ ਪਾਏ ਆਇ ਜਾਇ ਦੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੫॥ ਨਿਰਮਲ ਕਾਇਆ ਊਜਲ ਹੰਸਾ ॥ ਤਿਸੁ ਵਿਚਿ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨ ਅੰਸਾ ॥ ਸਗਲੇ ਦੂਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਕਰਿ ਪੀਵੈ ਬਾਹੁੜਿ ਦੂਖੁ ਨ ਪਾਇਦਾ ॥੬॥ ਬਹੁ ਸਾਦਹੁ ਦੂਖੁ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ॥ ਭੋਗਹੁ ਰੋਗ ਸੁ ਅੰਤਿ ਵਿਗੋਵੈ ॥ ਹਰਖਹੁ ਸੋਗੁ ਨ ਮਿਟਈ ਕਬਹੂ ਵਿਣੁ ਭਾਣੇ ਭਰਮਾਇਦਾ ॥੭॥ ਗਿਆਨ ਵਿਹੂਣੀ ਭਵੈ ਸਬਾਈ ॥ ਸਾਚਾ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਲਿਵ ਲਾਈ ॥ ਨਿਰਭਉ ਸਬਦੁ ਗੁਰੂ ਸਚੁ ਜਾਤਾ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਮਿਲਾਇਦਾ ॥੮॥ ਅਟਲੁ ਅਡੋਲੁ ਅਤੋਲੁ ਮੁਰਾਰੇ ॥ ਖਿਨ ਮਹਿ ਢਾਹੇ ਫੇਰਿ ਉਸਾਰੇ ॥ ਰੂਪੁ ਨ ਰੇਖਿਆ ਮਿਤਿ ਨਹੀ ਕੀਮਤਿ ਸਬਦਿ ਭੇਦਿ ਪਤੀਆਇਦਾ ॥੯॥ ਹਮ ਦਾਸਨ ਕੇ ਦਾਸ ਪਿਆਰੇ ॥ ਸਾਧਿਕ ਸਾਚ ਭਲੇ ਵੀਚਾਰੇ ॥ ਮੰਨੇ ਨਾਉ ਸੋਈ ਜਿਣਿ ਜਾਸੀ ਆਪੇ ਸਾਚੁ ਦ੍ਰਿੜਾਇਦਾ ॥੧੦॥ ਪਲੈ ਸਾਚੁ ਸਚੇ ਸਚਿਆਰਾ ॥ ਸਾਚੇ ਭਾਵੈ ਸਬਦੁ ਪਿਆਰਾ ॥ ਤ੍ਰਿਭਵਣਿ ਸਾਚੁ ਕਲਾ ਧਰਿ ਥਾਪੀ ਸਾਚੇ ਹੀ ਪਤੀਆਇਦਾ ॥੧੧॥ ਵਡਾ ਵਡਾ ਆਖੈ ਸਭੁ ਕੋਈ ॥ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਸੋਝੀ ਕਿਨੈ ਨ ਹੋਈ ॥ ਸਾਚਿ ਮਿਲੈ ਸੋ ਸਾਚੇ ਭਾਏ ਨਾ ਵੀਛੁੜਿ ਦੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੧੨॥ ਧੁਰਹੁ ਵਿਛੁੰਨੇ ਧਾਹੀ ਰੁੰਨੇ ॥ ਮਰਿ ਮਰਿ ਜਨਮਹਿ ਮੁਹਲਤਿ ਪੁੰਨੇ ॥ ਜਿਸੁ ਬਖਸੇ ਤਿਸੁ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ਮੇਲਿ ਨ ਪਛੋਤਾਇਦਾ ॥੧੩॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਆਪੇ ਭੁਗਤਾ ॥ ਆਪੇ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਆਪੇ ਮੁਕਤਾ ॥ ਆਪੇ ਮੁਕਤਿ ਦਾਨੁ ਮੁਕਤੀਸਰੁ ਮਮਤਾ ਮੋਹੁ ਚੁਕਾਇਦਾ ॥੧੪॥ ਦਾਨਾ ਕੈ ਸਿਰਿ ਦਾਨੁ ਵੀਚਾਰਾ ॥ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਸਮਰਥੁ ਅਪਾਰਾ ॥ ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਕੀਤਾ ਅਪਣਾ ਕਰਣੀ ਕਾਰ ਕਰਾਇਦਾ ॥੧੫॥ ਸੇ ਗੁਣ ਗਾਵਹਿ ਸਾਚੇ ਭਾਵਹਿ ॥ ਤੁਝ ਤੇ ਉਪਜਹਿ ਤੁਝ ਮਾਹਿ ਸਮਾਵਹਿ ॥ ਨਾਨਕੁ ਸਾਚੁ ਕਹੈ ਬੇਨੰਤੀ ਮਿਲਿ ਸਾਚੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਦਾ ॥੧੬॥੨॥੧੪॥ {ਪੰਨਾ 1034}

pdArQ:- pwvw—pwvW, mYN pw skW [ Bwvw—BwvW, mYN cMgw l`gW [ Bwie—pRym nwl [ Bwxy—(jyhVy) cMgy l`gy [ Bwvih—(auhnW ƒ) cMgw l`gdw hYN [ krqy—hy krqwr! rsn—jIB [ rswiedw—rsIlI bxWdw hYN [1[

mukqu—ivkwrW qoN suqMqr [ hir—hy hrI! Awp—Awpw-Bwv [ gvwie—gvw ky [ Anidnu—hr roz [2[

eIsru—iSv [ qpy—qp krn vwly [3[

BwxY—mrzI nwl, rzw ivc [ swh—suAws [ lvwiedw—lYx dyNdw hY [4[

inhcau—zrUr [ Awpu—Awpxy Awp ƒ [ gxwey—v`fw jqWdw hY [ nwvhu—nwm qoN [5[

hMsw—jIv [ iqsu ivic—aus (kwieAw) ivc [ AMimRqu kir—nwm AMimRq dI brkiq nwl [ pIvY—pI lYNdw hY, mukw lYNdw hY [ bwhuiV—muV, iPr [6[

swdhu—suAwd qoN [ Boghu—mwieAw dy BogW qoN [ ivgovY—^uAwr huMdw hY [ hrKhu—^uSI qoN [7[

ivhUxI—s`KxI [ sbweI—swrI lukweI [ swcw—sdw-iQr rihx vwlw pRBU [ jwqw—pCwx ilAw [8[

Pyir—muV, iPr [ imiq—mrXwdw, mwp, imxqI [ Byid—iv`J ky [9[

swiDk—swDnW krn vwly [ ijix—ij`q ky [ swcu—sdw-iQr nwm [ idRVwiedw—mn ivc p`kw krdw hY [10[

sicAwrw—s`c dy vxjwry [ swcy—sdw-iQr pRBU ƒ [ iqRBvix—iqMn BvnW vwly jgq ivc [11[

iknY—iksy ƒ BI [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [ vICuiV—ivCuV ky [12[

Durhu—mu`F qoN hI [ DwhI—FwhW mwr ky [ muhliq—izMdgI dw smw [ puMnY—pu`g jwx qy [13[

Bugqw—Bogx vwlw [ iqRpqw—r`ijAw hoieAw [ mukqw—BogW qoN suqMqr [ mukqIsru—mukqI-eIsr, mukqI dw mwlk [ cukwiedw—mukw dyNdw hY [14[

dwnw kY isir—sB dwnW dy isr qy, sB b^SSW qoN vDIAw [ krx kwrx—jgq dw rcn vwlw [ vyKY—sMBwl krdw hY [ krxI—krn-jog [15[

sy—auh bNMdy [ qy—qoN [ imil—iml ky [16[

ArQ:- hy sdw-iQr pRBU! jy mYN qYƒ cMgw l`gW, qW hI qyrw drsn kr skdw hW, qy qyry pRym ivc (juV ky) qyrI BgqI (kr skdw hW, qy) qyry gux gw skdw hW [ hy krqwr! jyhVy bMdy qYƒ ipAwry l`gdy hn qUM auhnW ƒ ipAwrw l`gdw hYN [ qUM Awp hI auhnW dI jIB ivc (Awpxy nwm dw) rs pYdw krdw hYN [1[

hy pRBU! qyry Bgq qyry drbwr ivc sohxy l`gdy hn [ hy hrI! qyry dws (mwieAw dy bMDnW qoN) suqMqr ho jWdy hn [ auh Awpw-Bwv imtw ky qyry nwm-rMg ivc rMgy rihMdy hn, qy hr roz (Bwv, hr vyly) qyrw nwm ismrdy hn [2[

iSv, bRhmw, AnykW dyvIAW qy dyvqy, ieMdr dyvqw, qpI lok, irSI munI—ieh sB qyrI hI syvw-BgqI krdy hn (Bwv, BwvyN ieh ikqny hI v`fy imQy jwx, pr qyry swhmxy ieh qyry swDwrn syvk hn) [ AnykW jqDwrI, AnykW au~c-AwcrnI, qy AnykW hI bnW ivc rihx vwly iqAwgI (qyry gux gWdy hn, pr qyry guxW dw) koeI BI AMq nhIN l`B skdw [3[

jd qk prmwqmw Awp sUJ nwh b^Sy koeI jIv (prmwqmw dI BgqI krn dI) sUJ pRwpq nhIN kr skdw [ prmwqmw jo kuJ krdw hY AwpxI rzw ivc (AwpxI mrzI nwl) krdw hY [ prmwqmw ny curwsI l`K jUnW dy jIv pYdw kIqy hn, auh AwpxI mrzI nwl hI iehnW jIvW ƒ swh lYx dyNdw hY (iehnW ƒ ijvwlI r`Kdw hY) [4[

(jgq ivc) zrUr auhI kuJ huMdw hY jo aus krqwr ƒ cMgw lgdw hY, Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K (ies AslIAq ƒ nhIN smJdw, auh) Awpxy Awp ƒ v`fw jqWdw hY (qy haumY ivc hI) duKI BI huMdw hY [ prmwqmw dy nwm qoN KuMJw hoieAw (mnmuK) ikqy Awqmk SWqI dw itkwxw nhIN l`B skdw, jMmdw qy mrdw hY, jMmdw qy mrdw hY, qy (ies gyV ivc hI) du`K pWdw hY [5[

auh srIr piv`qR hY ijs ivc piv`qR (jIvn vwlw) jIvwqmw v`sdw hY (ikauNik) aus (srIr) ivc prmwqmw dw nwm v`sdw hY, (auh jIvwqmw shI ArQW ivc) mwieAw-rihq pRBU dw AMs hY [ pRBU dy nwm-AMimRq dI brkiq nwl auh mnu`K Awpxy swry du`K mukw lYNdw hY, qy muV auh kdy du`K nhIN pWdw [6[

bhuqy (BogW dy) suAwdW qoN du`K hI imldw hY (ikauNik) BogW qoN (Awi^r) rog pYdw huMdy hn qy mnu`K AMq ƒ ^uAwr huMdw hY [ (mwieAw dIAW) ^uSIAW qoN BI icMqw hI pYdw huMdI hY jo) kdy imtdI hI nhIN [ prmwqmw dI rzw ivc qurn qoN ibnw mnu`K Btkxw ivc ipAw rihMdw hY [7[

sdw-iQr rihx vwlw prmwqmw swrI isRStI ivc gupq ivAwpk hY, pr ies g`l dI smJ qoN vWjI rih ky swrI lukweI Btk rhI hY [ ijs mnu`K ny gurU dw Sbd, jo inrBYqw dyx vwlw hY, Awpxy ihrdy ivc vswieAw hY aus ny sdw-iQr pRBU ƒ swrI isRStI ivc v`sdw pCwx ilAw hY [ gurU dw Sbd aus dI suriq ƒ prmwqmw dI joiq ivc imlw dyNdw hY [8[

mur (Awidk dYNqW) dw vYrI prmwqmw sdw kwiem rihx vwlw hY, mwieAw dy moh ivc kdy folx vwlw nhIN, aus dw srUp kdy qoilAw imixAw nhIN jw skdw [ auh (Awpxy rcy hoey jgq ƒ) iek iKn ivc Fwh skdw hY qy muV pYdw kr skdw hY [ aus dw koeI ^ws rUp nhIN d`isAw jw skdw hY, aus dy koeI ^ws ichn c`k® nhIN d`sy jw skdy, auh kyfw v`fw hY qy ikho jyhw hY—ieh BI nhIN d`isAw jw skdw [ jyhVw mnu`K (Awpxy mn ƒ gurU dy) Sbd ivc ivMnH lYNdw hY auh aus prmwqmw (dI Xwd) ivc pqIj jWdw hY [9[

mYN ipAwry pRBU dy auhnW dwsW dw dws hW jo aus ƒ imlx leI jqn krdy rihMdy hn jo aus  sdw-iQr prmwqmw dy guxW dI ivcwr krdy hn [ jyhVw mnu`K prmwqmw dw nwm jpxw mMn lYNdw hY (Bwv, nwm jpx ƒ jIvn-mnorQ inScy kr lYNdw hY) auh (jgq ivcoN jIvn-bwzI) ij`q ky jWdw hY [ (pr ieh Kyf jIvW dy Awpxy v`s dI nhIN) prmwqmw Awp hI Awpxw sdw-iQr nwm jIvW dy ihrdy ivc idRVH krWdw hY [10[

ijnHW mnu`KW dy pws iQr rihx vwlw nwm hY, auh aus sdw-iQr pRBU dw rUp ho jWdy hn, auh sdw-iQr nwm dy vxjwry hn [ ijs mnu`K ƒ pRBU dI is&iq-swlwh dw Sbd ipAwrw l`gdw hY auh sdw-iQr pRBU ƒ cMgw l`gdw hY [ auh sdw-iQr pRBU swrI isRStI ivc (ivAwpk hY), aus ny AwpxI s`iqAw dy ky isRStI rcI hY [ (sdw-iQr nwm dw vxj krn vwlw mnu`K) aus sdw-iQr pRBU dI Xwd ivc hI ^uS rihMdw hY [11[

(auN\ qW) hryk jIv AwKdw hY ik prmwqmw sB qoN v`fw hY sB qoN v`fw hY pr siqgurU dI srn pYx qoN ibnw iksy ƒ shI smJ nhIN pYNdI [ jyhVw mnu`K (gurU dI rwhIN) sdw-iQr pRBU ivc juVdw hY auh aus sdw-iQr pRBU ƒ ipAwrw l`gdw hY [ auh (aus dy crnW qoN ivCuVdw nhIN) ivCuV ky du`K nhIN pWdw hY [12[

pr jyhVy bMdy mu`F qoN hI pRBU qoN iv`CuVy cly Aw rhy hn auh FwhW mwr mwr ky roNdy Aw rhy hn [ jdoN jdoN izMdgI dw smw mu`k jWdw hY auh mrdy hn jMmdy hn, mrdy hn jMmdy hn (iesy gyV ivc pey rihMdy hn) [ ijs mnu`K au~qy pRBU myhr krdw hY aus ƒ (Awpxw nwm b^S ky) vifAweI dyNdw hY, aus ƒ Awpxy crnW ivc myl lYNdw hY, auh mnu`K (muV kdy nwh ivCuVdw hY) nwh pCuqWdw hY [13[

pRBU Awp hI swry jgq dw pYdw krn vwlw hY, (sB jIvW ivc ivAwpk ho ky) Awp hI swry pdwrQW ƒ Bogx vwlw hY, iPr Awp hI iehnW BogW qoN r`j jwx vwlw hY qy Awp hI pdwrQW dy moh qoN suqMqr ho jwx vwlw hY [ pRBU Awp hI mukqI dw mwlk hY, Awp hI ivkwrW qoN ^lwsI dI dwiq dyNdw hY, Awp hI jIvW dy AMdroN mwieAw dI mmqw qy mwieAw dw moh dUr krdw hY [14[

prmwqmw ies jgq dw rcx vwlw hY, swrIAW qwkqW dw mwlk hY qy byAMq hY, auh jIvW ƒ Awpxy guxW dI ivcwr b^Sdw hY qy aus dI ieh dwiq aus dIAW hor sB dwqW qoN sRySt hY [ swrI isRStI pYdw kr ky auh Awp hI ies dI sMBwl krdw hY, qy jIvW pwsoN auh kwr krWdw hY jo krn-jog hovy [15[

jyhVy jIv sdw-iQr pRBU ƒ ipAwry l`gdy hn auh aus dy gux gWdy hn [ hy pRBU! swry jIA jMq qYQoN pYdw huMdy hn qy qyry ivc hI lIn ho jWdy hn [ hy nwnk! jyhVw mnu`K sdw-iQr pRBU ƒ ismrdw hY (aus dy dr qy) bynqIAW krdw hY, auh aus sdw-iQr prmwqmw ƒ iml ky Awqmk Anµd mwxdw hY [16[2[14[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh