ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1032

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਸਾਚੇ ਸਾਹਿਬ ਸਿਰਜਣਹਾਰੇ ॥ ਜਿਨਿ ਧਰ ਚਕ੍ਰ ਧਰੇ ਵੀਚਾਰੇ ॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਸਾਚਾ ਵੇਪਰਵਾਹਾ ਹੇ ॥੧॥ ਵੇਕੀ ਵੇਕੀ ਜੰਤ ਉਪਾਏ ॥ ਦੁਇ ਪੰਦੀ ਦੁਇ ਰਾਹ ਚਲਾਏ ॥ ਗੁਰ ਪੂਰੇ ਵਿਣੁ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਈ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਲਾਹਾ ਹੇ ॥੨॥ ਪੜਹਿ ਮਨਮੁਖ ਪਰੁ ਬਿਧਿ ਨਹੀ ਜਾਨਾ ॥ ਨਾਮੁ ਨ ਬੂਝਹਿ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਨਾ ॥ ਲੈ ਕੈ ਵਢੀ ਦੇਨਿ ਉਗਾਹੀ ਦੁਰਮਤਿ ਕਾ ਗਲਿ ਫਾਹਾ ਹੇ ॥੩॥ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ੍ਰ ਪੜਹਿ ਪੁਰਾਣਾ ॥ ਵਾਦੁ ਵਖਾਣਹਿ ਤਤੁ ਨ ਜਾਣਾ ॥ ਵਿਣੁ ਗੁਰ ਪੂਰੇ ਤਤੁ ਨ ਪਾਈਐ ਸਚ ਸੂਚੇ ਸਚੁ ਰਾਹਾ ਹੇ ॥੪॥ ਸਭ ਸਾਲਾਹੇ ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਆਖੈ ॥ ਆਪੇ ਦਾਨਾ ਸਚੁ ਪਰਾਖੈ ॥ ਜਿਨ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਪ੍ਰਭੁ ਅਪਨੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਬਦੁ ਸਲਾਹਾ ਹੇ ॥੫॥ ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਆਖੈ ਕੇਤੀ ਬਾਣੀ ॥ ਸੁਣਿ ਕਹੀਐ ਕੋ ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਣੀ ॥ ਜਾ ਕਉ ਅਲਖੁ ਲਖਾਏ ਆਪੇ ਅਕਥ ਕਥਾ ਬੁਧਿ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੬॥ ਜਨਮੇ ਕਉ ਵਾਜਹਿ ਵਾਧਾਏ ॥ ਸੋਹਿਲੜੇ ਅਗਿਆਨੀ ਗਾਏ ॥ ਜੋ ਜਨਮੈ ਤਿਸੁ ਸਰਪਰ ਮਰਣਾ ਕਿਰਤੁ ਪਇਆ ਸਿਰਿ ਸਾਹਾ ਹੇ ॥੭॥ ਸੰਜੋਗੁ ਵਿਜੋਗੁ ਮੇਰੈ ਪ੍ਰਭਿ ਕੀਏ ॥ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਪਾਇ ਦੁਖਾ ਸੁਖ ਦੀਏ ॥ ਦੁਖ ਸੁਖ ਹੀ ਤੇ ਭਏ ਨਿਰਾਲੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੀਲੁ ਸਨਾਹਾ ਹੇ ॥੮॥ ਨੀਕੇ ਸਾਚੇ ਕੇ ਵਾਪਾਰੀ ॥ ਸਚੁ ਸਉਦਾ ਲੈ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰੀ ॥ ਸਚਾ ਵਖਰੁ ਜਿਸੁ ਧਨੁ ਪਲੈ ਸਬਦਿ ਸਚੈ ਓਮਾਹਾ ਹੇ ॥੯॥ ਕਾਚੀ ਸਉਦੀ ਤੋਟਾ ਆਵੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਣਜੁ ਕਰੇ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵੈ ॥ ਪੂੰਜੀ ਸਾਬਤੁ ਰਾਸਿ ਸਲਾਮਤਿ ਚੂਕਾ ਜਮ ਕਾ ਫਾਹਾ ਹੇ ॥੧੦॥ ਸਭੁ ਕੋ ਬੋਲੈ ਆਪਣ ਭਾਣੈ ॥ ਮਨਮੁਖੁ ਦੂਜੈ ਬੋਲਿ ਨ ਜਾਣੈ ॥ ਅੰਧੁਲੇ ਕੀ ਮਤਿ ਅੰਧਲੀ ਬੋਲੀ ਆਇ ਗਇਆ ਦੁਖੁ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੧੧॥ ਦੁਖ ਮਹਿ ਜਨਮੈ ਦੁਖ ਮਹਿ ਮਰਣਾ ॥ ਦੂਖੁ ਨ ਮਿਟੈ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਕੀ ਸਰਣਾ ॥ ਦੂਖੀ ਉਪਜੈ ਦੂਖੀ ਬਿਨਸੈ ਕਿਆ ਲੈ ਆਇਆ ਕਿਆ ਲੈ ਜਾਹਾ ਹੇ ॥੧੨॥ ਸਚੀ ਕਰਣੀ ਗੁਰ ਕੀ ਸਿਰਕਾਰਾ ॥ ਆਵਣੁ ਜਾਣੁ ਨਹੀ ਜਮ ਧਾਰਾ ॥ ਡਾਲ ਛੋਡਿ ਤਤੁ ਮੂਲੁ ਪਰਾਤਾ ਮਨਿ ਸਾਚਾ ਓਮਾਹਾ ਹੇ ॥੧੩॥ ਹਰਿ ਕੇ ਲੋਗ ਨਹੀ ਜਮੁ ਮਾਰੈ ॥ ਨਾ ਦੁਖੁ ਦੇਖਹਿ ਪੰਥਿ ਕਰਾਰੈ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਪੂਜਾ ਅਵਰੁ ਨ ਦੂਜਾ ਕਾਹਾ ਹੇ ॥੧੪॥ ਓੜੁ ਨ ਕਥਨੈ ਸਿਫਤਿ ਸਜਾਈ ॥ ਜਿਉ ਤੁਧੁ ਭਾਵਹਿ ਰਹਹਿ ਰਜਾਈ ॥ ਦਰਗਹ ਪੈਧੇ ਜਾਨਿ ਸੁਹੇਲੇ ਹੁਕਮਿ ਸਚੇ ਪਾਤਿਸਾਹਾ ਹੇ ॥੧੫॥ ਕਿਆ ਕਹੀਐ ਗੁਣ ਕਥਹਿ ਘਨੇਰੇ ॥ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਵਹਿ ਵਡੇ ਵਡੇਰੇ ॥ ਨਾਨਕ ਸਾਚੁ ਮਿਲੈ ਪਤਿ ਰਾਖਹੁ ਤੂ ਸਿਰਿ ਸਾਹਾ ਪਾਤਿਸਾਹਾ ਹੇ ॥੧੬॥੬॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 1032-1033}

pdArQ:- swcy—hy sdw-iQr rihx vwly! isrjxhwry—hy isrjxhwr! ijin—ijs qYN ny [ Dr—DrqI [ Dry—itkwey hn [ vIcwry—vIcwir, soc-ivcwr ky [ kir kir—pYdw kr kr ky [ vyKY—sMBwl krdw hY [1[

vykI vykI—vK vK iksm dy [ pMd—nsIhq, is`iKAw [ pMdI—nsIhq dyx vwlw [ duie—do [ duie pMdI—cMgI qy mMdI do iksm dI is`iKAw dyx vwly, gurmuiK qy mnmuK [ duie rwh—jIvn dy do rsqy (cMgw qy mMdw) [ mukiq—(ivkwrW qoN) ^lwsI [ scu—sdw-iQr rihx vwlw [ lwhw—lwB [2[

mnmuK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly [ pru—prMqU [ ibiD—(aus auqy Aml krn dI) jwc [ Brim—mwieAw dI Btkxw ivc [ dyin—dyNdy hn [ augwhI—gvwhI [ gil—gl ivc [3[

vwdu—crcw, bhs [ qqu—jgq dw mUl-pRBU, AslIAq [ sucy—pivqR jIvn vwly [ swcu—sdw-iQr pRBU dw nwm (ismr ky) [ sc rwhw—s`c dw rsqw, shI jIvn-rsqw [4[

sB—swrI lokweI [ dwnw—sB dy idl dI jwxn vwlw [ prwKY—prKY, prKdw hY [5[

kyqI—bhuq lukweI [ suix—sux ky [ ko—koeI jIv [ AlKu—AidRSt prmwqmw [ AkQ—ijs dy gux ibAwn nwh kIqy jw skx [ qwhw—ausy dI [6[

vwjih—v`jdy hn (vwjy) [ vwDwey—vDweIAW [ soihlVy—^uSI dy gIq [ srpr—zrUr [ ikrqu—kIqy krmW dy sMskwrW dw iek`T [ swhw—(mOq dw) muhUrq [7[

pRiB—pRBU ny [ duKw suK—duK qy suK [ inrwly—inrlyp [ sIlu—im`Tw suBwau [ snwhw—izrh-bkqr, sMjoA, jMg ivc srIrk bcwau vwsqy pihny jwx vwly lohy dI jwlI dy k`pVy [8[

nIky—cMgy [ ijsu plY—ijs dy pws hY [9[

saudI—sOidAW ivc [ qotw—Gwtw [ vxju—vpwr [ cUkw—mu`k jWdw hY [10[

sBu ko—hryk (mnmuK) mnu`K [ mnmuKu—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K [ dUjY—pRBU qoN ibnw iksy hor Awsry dI Jwk ivc [ AMDlI—AMnHI [ qwhw—aus ƒ [11[

dUKI—du`KW ivc hI [12[

isrkwrw—hkUmq, AgvweI [ Dwrw—rsqw [ prwqw—pCwixAw [ Emwhw—auqSwh [13[

pMiQ krwrY—krVy rsqy ivc (pY ky) [ kwhw—bKyVw [14[

EVu—^wqmw, A^Irlw bMnw [ sjweI—sohxI [ rjweI—rzw ivc [ pYDy—sropw lY ky [ jwin—jwvin, jWdy hn [15[

kQih—kQdy hn [ ikAw khIAY—kuJ ikhw nhIN jw skdw [16[

ArQ:- hy sdw-iQr rihx vwly mwlk! hy jgq dy rcxhwr! ijs qYN ny DrqI dy c`kr bxwey hn, qUM Awp hI soc-ivcwr ky (Awpo Awpxy QW) itkwey hn!

krqwr Awp hI jgq rc rc ky sMBwl krdw hY, auh sdw kwiem rihx vwlw hY, (jgq dw ieqnw iKlwrw huMidAW BI) auh by-i&kr hY [1[

prmwqmw ny rMgw rMg dy jIv pYdw kr id`qy hn [ koeI gurmuK bxw id`qy hn koeI mnmuK bxw id`qy hn [ gurmuKqw qy mnmuKqw—ieh dovyN rsqy qor id`qy hn [ pUry gurU dI srn pYx qoN ibnw (mMdy rsqy vloN) ^lwsI nhIN huMdI [ (gurU dI rwhIN) sdw-iQr nwm jp ky hI (mnu`Kw jIvn ivc Awqmk) lwB K`t skIdw hY [2[

Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly bMdy (mzhbI ikqwbW) pVHdy hn, pr auh (aus pVHy hoey auqy Aml krn dI) jwc nhIN is`Kdy [ auh prmwqmw dy nwm dI (kdr) nhIN smJdy, (mwieAw dI) Btkxw ivc (pY ky) kurwhy pey rihMdy hn [ irSvq lY ky (JUTIAW) gvwhIAW dy dyNdy hn, BYVI miq dI PwhI auhnW dy gl ivc peI rihMdI hY [3[

(pMifq lok BI) isMimRqIAW SwsqR purwx pVHdy hn (pr) crcw (hI) krdy hn, AslIAq nhIN smJdy [ pUry gurU dI srn pYx qoN ibnw AslIAq l`B hI nhIN skdI [ jyhVy bMdy sdw-iQr (nwm ismrdy hn) auh pivqR jIvn vwly bx jWdy hn, auh shI jIvn-rsqw PV lYNdy hn [4[

(zbwnI zbwnI qW) swrI lukweI prmwqmw dI is&iq-swlwh krdI hY (dUijAW pwsoN) sux sux ky (pRBU dIAW vifAweIAW) AwKdI hY [ pr sdw-iQr pRBU hryk dy idl dI jwxn vwlw hY (hryk dI kIqI BgqI ƒ) auh Awp hI prKdw hY [ ijnHW auqy pRBU AwpxI myhr dI nzr krdw hY, auh gurU dI srn pY ky Sbd ƒ (ihrdy ivc vsWdy hn) is&iq-swlwh ƒ (ihrdy ivc vsWdy hn) [5[

(dUijAW pwsoN) sux sux ky byAMq lukweI is&iq-swlwh dI bwxI BI boldI hY [ sux sux ky pRBU dy guxW dw kQn kr leIdw hY, pr koeI jIv aus dy guxW dw AMq nhIN jwxdw [ ijs mnu`K ƒ auh AidRSt pRBU Awpxw Awpw ivKWdw hY, aus mnu`K ƒ auh bu`DI pRwpq ho jWdI hY ijs nwl auh aus Ak`Q pRBU dIAW kQw-khwxIAW krdw rihMdw hY [6[

(jdoN koeI jIv jMmdw hY qW aus dy) jMmx qy vwjy v`jdy hn, vDweIAW imldIAW hn, igAwn qoN s`Kxy lok ^uSI dy gIq gWdy hn [ pr jyhVw jIv jMmdw hY aus ny mrnw BI zrUr hY [ hryk jIv dy kIqy krmW Anuswr (mOq dw) muhUrq aus dy m`Qy qy iliKAw jWdw hY [7[

(jMm ky prvwr ivc) imlxw qy (mr ky prvwr qoN) ivCuVnw—ieh Kyf prmwqmw ny bxw id`qI hY [ jgq pYdw kr ky du`K suK BI ausy ny hI id`qy hn [ jyhVy bMdy gurU dI srn pY ky im`Ty suBwv dw sMjoA pihndy hn auh du`K suK qoN inrlyp rihMdy hn [8[

sdw-iQr rihx vwly prmwqmw dw nwm ivhwJx vwly bMdy cMgy jIvn vwly huMdy hn gurU dI d`sI ivcwr qy qur ky ieQoN sdw-iQr rihx vwlw sOdw lY ky jWdy hn [ ijs mnu`K dy p`ly sdw-iQr rihx vwlw sOdw hY Dn hY auh sdw-iQr pRBU dI is&iq-swlwh dy Sbd dI rwhIN Awqmk auqSwh pRwpq krdy hn [9[

inry mwieAw vwly hoCy vxj kIiqAW (Awqmk jIvn ivc) Gwtw pYNdw hY [ gurU dy snmuK rihx vwlw bMdw auh (Awqmk) vpwr krdw hY jo pRBU ƒ psMd AwauNdw hY [ aus dw srmwieAw aus dI rwis-pUMjI Amn-Amwn rihMdI hY, Awqmk mOq dI PwhI aus dy gl qoN k`tI jWdI hY [10[

Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw hryk mnu`K pRBU qoN ibnw hor Awsry dI Jwk ivc Awpxy suAwrQ dy suBwv ivc hI (sB bcn) boldw hY, (prmwqmw dI is&iq-swlwh dy bol) bolxw nhIN jwxdw [ mwieAw dy moh ivc AMnHy ho cuky mnu`K dI Akl AMnHI qy bolI ho jWdI hY (aus ƒ nwh ikqy prmwqmw id`sdw hY, nwh hI aus dI is&iq-swlwh auh suxdw hY) [ aus ƒ jnm mrn dy gyV dw du`K vwprdw rihMdw hY [11[

mnmuK mnu`K du`KW ivc gRisAw jMmdw hY (swrI aumr du`K shyV shyV ky) du`KW ivc hI mrdw hY [ gurU dI srn pYx qoN ibnw (ieh jnmW jnmWqrW dw lµmw) du`K imt nhIN skdw [ du`KW ivc jMmdw qy du`KW ivc hI mrdw hY, suc`jw Awqmk jIvn nwh hI lY ky ieQy AwauNdw hY, nwh hI ieQoN lY ky jWdw hY [12[

gurU dI AgvweI ivc qurnw hI shI jIvn-rsqw hY, ies qrHW jnm mrn dw gyV mu`k jWdw hY, Awqmk mOq dw rsqw BI nhIN PVIdw [ jyhVw mnu`K (gurU dI AgvweI ivc) twhxIAW C`f ky mUl ƒ pCwxdw hY (pRBU dI rcI mwieAw dw moh C`f ky isrjxhwr pRBU nwl jwx-pCwx pWdw hY) aus dy mn ivc sdw-iQr rihx vwlw auqSwh pYdw huMdw hY [13[

jyhVy bMdy prmwqmw dy syvk bxdy hn auhnW ƒ jm nhIN mwr skdw (Awqmk mOq nhIN mwr skdI), auh (Awqmk mOq dy) krVy rsqy qy (nhIN pYNdy qy) du`K nhIN vyKdy [ auhnW dy ihrdy ivc prmwqmw dw nwm v`sdw hY (auh AMqr Awqmy prmwqmw dI) BgqI krdy hn [ auhnW ƒ (mwieAw dw) koeI hor bKyVw nhIN vwprdw [14[

hy pRBU! qyry Bgq ijvyN qYƒ cMgy l`gdy hn qyrI rzw ivc rihMdy hn, auh qyrIAW sohxIAW is&qW krdy rihMdy hn auhnW dy ies au~dm dw ^wqmw nhIN huMdw [ hy sdw-iQr rihx vwly pwiqSwh! qyry hukm Anuswr auh qyrI hzUrI ivc ie`zq nwl sOKy phuMcdy hn [15[

hy pRBU! AnykW hI jIv qyry gux kQn krdy hn, qyry guxW dw AMq nhIN pwieAw jw skdw [ (dunIAw ivc) v`fy v`fy (dyvqy Awidk AKvwx vwly BI) qyry guxW dw AMq nhIN pw skdy [ hy pRBU! qUM pwiqSwhW dy isr qy BI pwiqSwh hYN (myrI Ardws hY) mYƒ nwnk ƒ qyrw sdw-iQr rihx vwlw nwm iml jwey, myrI lwj r`K [16[6[12[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh