ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1031

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਸਰਣਿ ਪਰੇ ਗੁਰਦੇਵ ਤੁਮਾਰੀ ॥ ਤੂ ਸਮਰਥੁ ਦਇਆਲੁ ਮੁਰਾਰੀ ॥ ਤੇਰੇ ਚੋਜ ਨ ਜਾਣੈ ਕੋਈ ਤੂ ਪੂਰਾ ਪੁਰਖੁ ਬਿਧਾਤਾ ਹੇ ॥੧॥ ਤੂ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦਿ ਕਰਹਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਾ ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਰੂਪੁ ਅਨੂਪੁ ਦਇਆਲਾ ॥ ਜਿਉ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਤਿਵੈ ਚਲਾਵਹਿ ਸਭੁ ਤੇਰੋ ਕੀਆ ਕਮਾਤਾ ਹੇ ॥੨॥ ਅੰਤਰਿ ਜੋਤਿ ਭਲੀ ਜਗਜੀਵਨ ॥ ਸਭਿ ਘਟ ਭੋਗੈ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪੀਵਨ ॥ ਆਪੇ ਲੇਵੈ ਆਪੇ ਦੇਵੈ ਤਿਹੁ ਲੋਈ ਜਗਤ ਪਿਤ ਦਾਤਾ ਹੇ ॥੩॥ ਜਗਤੁ ਉਪਾਇ ਖੇਲੁ ਰਚਾਇਆ ॥ ਪਵਣੈ ਪਾਣੀ ਅਗਨੀ ਜੀਉ ਪਾਇਆ ॥ ਦੇਹੀ ਨਗਰੀ ਨਉ ਦਰਵਾਜੇ ਸੋ ਦਸਵਾ ਗੁਪਤੁ ਰਹਾਤਾ ਹੇ ॥੪॥ ਚਾਰਿ ਨਦੀ ਅਗਨੀ ਅਸਰਾਲਾ ॥ ਕੋਈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਸਬਦਿ ਨਿਰਾਲਾ ॥ ਸਾਕਤ ਦੁਰਮਤਿ ਡੂਬਹਿ ਦਾਝਹਿ ਗੁਰਿ ਰਾਖੇ ਹਰਿ ਲਿਵ ਰਾਤਾ ਹੇ ॥੫॥ ਅਪੁ ਤੇਜੁ ਵਾਇ ਪ੍ਰਿਥਮੀ ਆਕਾਸਾ ॥ ਤਿਨ ਮਹਿ ਪੰਚ ਤਤੁ ਘਰਿ ਵਾਸਾ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਸਬਦਿ ਰਹਹਿ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ ਤਜਿ ਮਾਇਆ ਹਉਮੈ ਭ੍ਰਾਤਾ ਹੇ ॥੬॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਭੀਜੈ ਸਬਦਿ ਪਤੀਜੈ ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਕਿਆ ਟੇਕ ਟਿਕੀਜੈ ॥ ਅੰਤਰਿ ਚੋਰੁ ਮੁਹੈ ਘਰੁ ਮੰਦਰੁ ਇਨਿ ਸਾਕਤਿ ਦੂਤੁ ਨ ਜਾਤਾ ਹੇ ॥੭॥ ਦੁੰਦਰ ਦੂਤ ਭੂਤ ਭੀਹਾਲੇ ॥ ਖਿੰਚੋਤਾਣਿ ਕਰਹਿ ਬੇਤਾਲੇ ॥ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਬਿਨੁ ਆਵੈ ਜਾਵੈ ਪਤਿ ਖੋਈ ਆਵਤ ਜਾਤਾ ਹੇ ॥੮॥ ਕੂੜੁ ਕਲਰੁ ਤਨੁ ਭਸਮੈ ਢੇਰੀ ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਕੈਸੀ ਪਤਿ ਤੇਰੀ ॥ ਬਾਧੇ ਮੁਕਤਿ ਨਾਹੀ ਜੁਗ ਚਾਰੇ ਜਮਕੰਕਰਿ ਕਾਲਿ ਪਰਾਤਾ ਹੇ ॥੯॥ ਜਮ ਦਰਿ ਬਾਧੇ ਮਿਲਹਿ ਸਜਾਈ ॥ ਤਿਸੁ ਅਪਰਾਧੀ ਗਤਿ ਨਹੀ ਕਾਈ ॥ ਕਰਣ ਪਲਾਵ ਕਰੇ ਬਿਲਲਾਵੈ ਜਿਉ ਕੁੰਡੀ ਮੀਨੁ ਪਰਾਤਾ ਹੇ ॥੧੦॥ ਸਾਕਤੁ ਫਾਸੀ ਪੜੈ ਇਕੇਲਾ ॥ ਜਮ ਵਸਿ ਕੀਆ ਅੰਧੁ ਦੁਹੇਲਾ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਮੁਕਤਿ ਨ ਸੂਝੈ ਆਜੁ ਕਾਲਿ ਪਚਿ ਜਾਤਾ ਹੇ ॥੧੧॥ ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਝੁ ਨ ਬੇਲੀ ਕੋਈ ॥ ਐਥੈ ਓਥੈ ਰਾਖਾ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋਈ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਦੇਵੈ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਇਉ ਸਲਲੈ ਸਲਲ ਮਿਲਾਤਾ ਹੇ ॥੧੨॥ ਭੂਲੇ ਸਿਖ ਗੁਰੂ ਸਮਝਾਏ ॥ ਉਝੜਿ ਜਾਦੇ ਮਾਰਗਿ ਪਾਏ ॥ ਤਿਸੁ ਗੁਰ ਸੇਵਿ ਸਦਾ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਦੁਖ ਭੰਜਨ ਸੰਗਿ ਸਖਾਤਾ ਹੇ ॥੧੩॥ ਗੁਰ ਕੀ ਭਗਤਿ ਕਰਹਿ ਕਿਆ ਪ੍ਰਾਣੀ ॥ ਬ੍ਰਹਮੈ ਇੰਦ੍ਰਿ ਮਹੇਸਿ ਨ ਜਾਣੀ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਅਲਖੁ ਕਹਹੁ ਕਿਉ ਲਖੀਐ ਜਿਸੁ ਬਖਸੇ ਤਿਸਹਿ ਪਛਾਤਾ ਹੇ ॥੧੪॥ ਅੰਤਰਿ ਪ੍ਰੇਮੁ ਪਰਾਪਤਿ ਦਰਸਨੁ ॥ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਸੁ ਪਰਸਨੁ ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਨਿਰਮਲ ਜੋਤਿ ਸਬਾਈ ਘਟਿ ਦੀਪਕੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਤਾ ਹੇ ॥੧੫॥ ਭੋਜਨ ਗਿਆਨੁ ਮਹਾ ਰਸੁ ਮੀਠਾ ॥ ਜਿਨਿ ਚਾਖਿਆ ਤਿਨਿ ਦਰਸਨੁ ਡੀਠਾ ॥ ਦਰਸਨੁ ਦੇਖਿ ਮਿਲੇ ਬੈਰਾਗੀ ਮਨੁ ਮਨਸਾ ਮਾਰਿ ਸਮਾਤਾ ਹੇ ॥੧੬॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਹਿ ਸੇ ਪਰਧਾਨਾ ॥ ਤਿਨ ਘਟ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਬ੍ਰਹਮੁ ਪਛਾਨਾ ॥ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਜਸੁ ਹਰਿ ਜਨ ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਦੀਜੈ ਜਿਨ ਸਤਿਗੁਰੁ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਜਾਤਾ ਹੇ ॥੧੭॥੫॥੧੧॥ {ਪੰਨਾ 1031-1032}

pdArQ:- gurdyv—hy gur dyv! hy sB qoN v`fy dyvqy! hy pRBU! murwrI—{mur-Air—mur dYNq dw vYrI} dYNqW dw nws krn vwlw [ coj—kOqk, qmwSy [ pUrw—swry guxW dw mwlk [ ibDwqw—pYdw krn vwlw [1[

Awid—jgq dy SurU qoN [ jugwid—jugW dy SurU qoN [ Git Git—(qUM) hryk Gt ivc (hYN) [ rUpu AnUpu—qyrw rUp AYsw hY ik aus vrgw hor iksy dw rUp nhIN {An-aUp [ aUp—aupmw} [ qyro—qyrw [2[

joiq jg jIvn—jgq dy jIvn pRBU dI joiq [ BlI—soB rhI hY [ siB—swry [ iqhu loeI—iqMnW hI BvnW ivc [ loeI—lok, Bvn {‘khq kbIr sunhu ry loeI’ [ ry loeI—hy jgq!} [ jgq ipq—jgq dw ipqw [3[

aupwie—pYdw kr ky [ jIau—jIvwqmw [ pwieAw—r`K id`qw [ dyhI—srIr [ drvwjy—kMn n`k Awidk golkW, krm-ieMdRy [ dsvw—dsvW drvwzw (ijs ivcoN lµG ky prmwqmw dy Gr ivc phuMcIdw hY) [ rhwqw—r`Kdw hY [4[

cwir ndI—(ihMsw, moh, loB, kRoD—ieh) cwry ndIAW [ Asrwlw—iBAwnk [ inrwlw—ivrlw [ swkq—mwieAw-vyVHy jIv [ dwJih—sVdy hn [ guir—gurU ny [ rwqw—r`qy hoey, msq [5[

Apu—{Awp`} pwxI [ qyju—A`g [ vwie—hvw [ pMc qqu—pMj-q`qI srIr [ iqn mih—iehnW q`qW dy myl ivc [ Gir—ies srIr-Gr ivc [ rMig rwqw—pRBU dy pRym-rMg ivc r`qy [ BRwqw—BRWqI [6[

pqIjY—pRsMn huMdw hY, iKiVAw rihMdw hY [ tyk—Awsrw [ coru—(ivkwr ivc PisAw) mn-cor [ muhY—lu`tdw hY [ iein—ies ny [ iein swkiq—ies swkq ny [ dUqu—vYrI [7[

duMdr—rOlw pwx vwly [ dUq—kwmwidk vYrI [ BIhwly—iBAwnk [ byqwly—pRyq [ iKMcoqwix—Awpo Awpxy pwsy iK`cw-iK`cI [ piq—ie`zq [ KoeI—gvw leI [8[

BsmY—Bsm dI, suAwh dI [ mukiq—^lwsI [ jug cwry—cOhW jugW ivc hI, kdy BI [ jm kMkir—jm dy ikMkr (dws) ny, jm-dUq ny [ kwil—kwl ny, Awqmk mOq ny [ prwqw—pCwixAw [9[

dir—dr qy [ imlih—imldIAW hn [ giq—hwlq, dSw [ krx plwv {k{xw pRlwp} qrly, kIrny, qrs-Bry ivrlwp [ mInu—m`CI [ prwqw—pY jWdw hY, Ps jWdw hY [10[

pVY—pYNdw hY [ jm vis—jm dy v`s ivc [ AMDu—(mwieAw dy moh ivc) AMnHw [ duhylw—duKI [ Awju kwil—A`j BI Blk BI, hr roz [ pic jwqw—^uAwr huMdw hY [11[

bylI—mdd krn vwlw, im`qr [ AYQY—ies lok ivc [ EQY—prlok ivc [ sllY—pwxI ivc [12[

auJiV—Zlq rsqy qy [ mwrig—(TIk) rwh qy [ duK BMjn—du`KW dw nws krn vwlw pRBU [ sMig—nwl [ sKwqw—sKw, swQI [13[

bRhmY—bRhmw ny [ ieMidR—ieMdr ny [ mhyis—mhyS ny [ AlKu—{Al™X} AidRSt, ijs dy koeI ^ws ichn-c`k® nhIN [ iqsih—aus ny hI [14[

prsnu—Coh, myl [ Aih—idn [ inis—rwq [ inrml—piv`qR [ sbweI—swrI lokweI ivc [ Git—(Awpxy) ihrdy-Gr ivc [15[

mhw rsu—bVy suAwd vwlw [ ijin—ijs mnu`K ny [ iqin—aus (mnu`K) ny [ dyiK—vyK ky [ bYrwgI—pRymI jIv [ mnsw—mn dw mwiek Purnw {mnI—w—ie`Cw, ^wihS} [16[

sy—auh bMdy [ prDwnw—mMny pRmMny hoey [ iqn—auhnW bMidAW ny [ nwnk—nwnk ƒ [17[

ArQ:- hy pRBU! mYN qyrI srn Aw ipAw hW, qUM (kwmwidk) vYrIAW dw mwrn vwlw hYN, qUM sB qwkqW dw mwlk hYN, qUM dieAw dw somw hYN [ koeI jIv qyry kOqk smJ nhIN skdw, qUM sB guxW dw mwlk hYN, qUM sB ivc ivAwpk hYN, qUM isRStI dw pYdw krn vwlw hYN [1[

jgq dy SurU qoN hI jugW dy SurU qoN hI qUM (sB jIvW dI) pwlxw krdw Aw irhw hYN, qUM hryk srIr ivc mOjUd hYN, qyrw rUp AYsw hY ik aus vrgw hor iksy dw nhIN, qUM dieAw dw somw hYN [ ijvyN qYƒ cMgw l`gdw hY iqvyN qUM sMswr dI kwr clw irhw hYN, hryk jIv qyrw hI pRyirAw hoieAw (krm) krdw hY [2[

jgq dy jIvn pRBU dI joiq hryk dy AMdr soB rhI hY, swry srIrW ivc ivAwpk ho ky pRBU Awp hI Awpxy nwm dw rs pI irhw hY, mwx irhw hY [ ieh hir-nwm-rs Awp hI (jIvW ivc bYTw) lY irhw hY, Awp hI (jIvW ƒ ieh nwm-rs) dyNdw hY [ jgq dw ipqw pRBU iqMnW hI BvnW ivc mOjUd hY qy sB dwqW dy irhw hY [3[

jgq pYdw kr ky pRBU ny (mwno, iek) Kyf bxw id`qI hY; hvw pwxI A`g (Awidk q`qW ƒ iek`Tw kr ky qy srIr bxw ky aus ivc) ijMd itkw id`qI hY [ ies srIr-ngrI ƒ aus ny nO drvwzy (qW prgt qOr qy) lw id`qy hn, (ijs drvwzy rwhIN aus dy Gr ivc phuMcIdw hY) auh dsvW drvwzw (aus ny) gupq r`iKAw hoieAw hY [4[

(ies jgq ivc inrdieqw moh loB qy kRoD) cwr A`g dIAW iBAwnk ndIAW hn [ pr koeI ivrlw mnu`K jo gurU dI srn pYNdw hY auh gurU dy Sbd ivc juV ky ies g`l ƒ smJdw hY, (nhIN qW) mwieAw-vyVHy jIv BYVI m`qy l`g ky (iehnW ndIAW ivc) goqy KWdy hn qy sVdy hn [ ijnHW ƒ gurU ny (iehnW A`g-ndIAW qoN) bcw ilAw auh prmwqmw ivc suriq joVI r`Kdy hn [5[

pwxI A`g hvw DrqI qy AwkwS—iehnW pMjW dy myl dI rwhIN prmwqmw ny pMj-q`qI Gr bxw id`qw hY aus Gr ivc jIvwqmw dw invws kr id`qw hY [ jyhVy jIv siqgurU dy Sbd ivc juVdy hn auh mwieAw dI haumY qy mwieAw dI ^wqr Btkxw C`f ky prmwqmw dy pRym-rMg ivc rMgy rihMdy hn [6[

ijs mnu`K dw ieh mn gurU dy Sbd ivc iB`j jWdw hY (Sbd ivc ^uS ho ky juVdw hY) auh prmwqmw dy nwm ivc juV ky pRsMn huMdw hY, prmwqmw dy nwm qoN ibnw auh koeI hor Awsrw nhIN Bwldw [ pr jo mnu`K mwieAw-vyiVHAw hY aus dy AMdr (ivkwrI mn-) cor dw Gr-Gwt lu`tdw jWdw hY, ies mwieAw-vyVHy jIv ny ies cor ƒ pCwixAw hI nhIN [7[

ijs mnu`K dy AMdr rOlw pwx vwly qy frwauxy BUqW vrgy kwmwidk vYrI v`sdy hox qy auh BUq Awpo Awpxy pwsy vl iK`cw-iK`cI kr rhy hox, auh mnu`K gurU dy Sbd dI suriq-sUJ qoN vWijAw rih ky jMmdw mrdw rihMdw hY, AwpxI ie`zq gvw lYNdw hY, jnm mrn dy gyV ivc ipAw rihMdw hY [8[

hy jIv! qUM swrI aumr kUV (-rUp) k`lr hI (ivhwJdw hYN), srIr BI Aw^r suAwh dI FyrI ho jwx vwlw hY (qyry p`ly kIh ipAw hY?) [ prmwqmw dy nwm qoN KuMJ ky qUM AwpxI ie`zq gvw lYNdw hYN [ mwieAw dy moh ivc b`Jy hoey dI ^lwsI pRBU dy nwm qoN ibnw kdy BI nhIN ho skygI (ieauN hY ijvyN) kwl-jmdUq ny qYƒ (^ws qOr qy) pCwixAw hoieAw hY (ik ieh myrw iSkwr hY) [9[

(kUV k`lr dy vpwrI ƒ) jm dy dr qy b`Jy ƒ szwvW imldIAW hn, aus (ivcwry) mMd-krmI dw BYVw hwl huMdw hY, ivlkdw hY qrly lYNdw hY (pr moh dI PwhI ivcoN ^lwsI nhIN huMdI) ijvyN m`CI kuMfI ivc Ps jWdI hY [10[

mwieAw-vyiVHAw mwieAw dy moh ivc AMnHw hoieAw jIv jm dy v`s ivc ipAw du`KI huMdw hY, aus dI iek`lI AwpxI ijMd aus PwhI ivc PsI huMdI hY [ (auh mwieAw-vyiVHAw jIv pRBU-nwm qoN vWijAW rihMdw hY, qy) hrI-nwm qoN ibnw ^lwsI dw koeI vsIlw nhIN su`J skdw, in`q (moh dI PwhI ivc hI) ^uAwr huMdw hY [11[

siqgurU qoN ibnw (jIvn-rwh d`sx vwlw) koeI mddgwr nhIN bxdw (gurU hI d`sdw hY ik) lok prlok ivc prmwqmw hI (jIv dI) rwKI krn vwlw hY [ (siqgurU) myhr kr ky prmwqmw dw nwm b^Sdw hY, ies qrHW (jIv prmwqmw dy crnW ivc ieauN iml jWdw hY, ijvyN) pwxI ivc pwxI rl jWdw hY [12[

Bu`ly hoey bMdy ƒ is`iKAw dy ky gurU (shI jIvn-rwh dI) smJ b^Sdw hY, kurwhy jWdy ƒ (TIk) rwh qy pWdw hY [ (hy BweI! qUM) idn rwq aus gurU dI d`sI hoeI kwr kr [ gurU du`KW dy nws krn vwly prmwqmw dy crnW ivc joV ky pRBU nwl imqRqw bxw dyNdw hY [13[

(sMswrI jIv) gurU dI BgqI dI kIh kdr jwx skdy hn? bRhmw ny, ieMdr ny, iSv ny (BI ieh kdr) nwh smJI [ gurU Al`K (-pRBU dw rUp) hY, aus ƒ smiJAw nhIN jw skdw [ gurU ijs auqy myhr krdw hY auhI (gurU dI) pCwx krdw hY [14[

ijs mnu`K dy ihrdy ivc (gurU dw) pRym hY aus ƒ (prmwqmw dw) dIdwr pRwpq huMdw hY, ijs dI pRIiq gurU dI bwxI nwl bx geI aus ƒ pRBU-crnW dI Cuh iml jWdI hY [ aus ƒ swrI hI lokweI ivc pRBU dI pivqR joiq ivAwpk id`sdI hY, gurU dI srn pY ky aus ƒ Awpxy ihrdy ivc idn rwq (igAwn dw) dIvw (jgdw) id`sdw hY [15[

(gurU dI rwhIN imilAw prmwqmw dw) igAwn iek AYsI (Awqmk) ^urwk hY jo im`TI hY qy bhuq hI suAwdlI hY, ijs ny ieh suAwd c`iKAw hY aus ny prmwqmw dw dIdwr kr ilAw hY [ jyhVy pRyumI (gurU dI rwhIN prmwqmw dw) drsn kr ky aus dy crnW ivc juVdy hn, auhnW dw mn (AwpxIAW) kwmnW ƒ mwr ky (sdw leI prmwqmw dI Xwd ivc) lIn ho jWdw hY [16[

jyhVy mnu`K siqgurU dI d`sI syvw krdy hn auh hr QW Awdr pWdy hn, auh hryk srIr dy AMdr prmwqmw ƒ v`sdw pCwx lYNdy hn [

(nwnk dI Ardwis hY ik) ijnHW bMidAW ny siqgurU ƒ prmwqmw dw rUp smJ ilAw hY auhnW hrI dy jnW dI sMgiq nwnk ƒ BI iml jwey (auhnW dI sMgiq ivc hI rih ky) prmwqmw dI is&iq-swlwh dI dwiq imldI hY [17[5[11[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh