ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1030

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਘਰਿ ਰਹੁ ਰੇ ਮਨ ਮੁਗਧ ਇਆਨੇ ॥ ਰਾਮੁ ਜਪਹੁ ਅੰਤਰਗਤਿ ਧਿਆਨੇ ॥ ਲਾਲਚ ਛੋਡਿ ਰਚਹੁ ਅਪਰੰਪਰਿ ਇਉ ਪਾਵਹੁ ਮੁਕਤਿ ਦੁਆਰਾ ਹੇ ॥੧॥ ਜਿਸੁ ਬਿਸਰਿਐ ਜਮੁ ਜੋਹਣਿ ਲਾਗੈ ॥ ਸਭਿ ਸੁਖ ਜਾਹਿ ਦੁਖਾ ਫੁਨਿ ਆਗੈ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੀਅੜੇ ਏਹੁ ਪਰਮ ਤਤੁ ਵੀਚਾਰਾ ਹੇ ॥੨॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਜਪਹੁ ਰਸੁ ਮੀਠਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਅੰਤਰਿ ਡੀਠਾ ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਰਾਮ ਰਹਹੁ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਏਹੁ ਜਪੁ ਤਪੁ ਸੰਜਮੁ ਸਾਰਾ ਹੇ ॥੩॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਗੁਰ ਬਚਨੀ ਬੋਲਹੁ ॥ ਸੰਤ ਸਭਾ ਮਹਿ ਇਹੁ ਰਸੁ ਟੋਲਹੁ ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਖੋਜਿ ਲਹਹੁ ਘਰੁ ਅਪਨਾ ਬਹੁੜਿ ਨ ਗਰਭ ਮਝਾਰਾ ਹੇ ॥੪॥ ਸਚੁ ਤੀਰਥਿ ਨਾਵਹੁ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵਹੁ ॥ ਤਤੁ ਵੀਚਾਰਹੁ ਹਰਿ ਲਿਵ ਲਾਵਹੁ ॥ ਅੰਤ ਕਾਲਿ ਜਮੁ ਜੋਹਿ ਨ ਸਾਕੈ ਹਰਿ ਬੋਲਹੁ ਰਾਮੁ ਪਿਆਰਾ ਹੇ ॥੫॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੁਰਖੁ ਦਾਤਾ ਵਡ ਦਾਣਾ ॥ ਜਿਸੁ ਅੰਤਰਿ ਸਾਚੁ ਸੁ ਸਬਦਿ ਸਮਾਣਾ ॥ ਜਿਸ ਕਉ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ ਤਿਸੁ ਚੂਕਾ ਜਮ ਭੈ ਭਾਰਾ ਹੇ ॥੬॥ ਪੰਚ ਤਤੁ ਮਿਲਿ ਕਾਇਆ ਕੀਨੀ ॥ ਤਿਸ ਮਹਿ ਰਾਮ ਰਤਨੁ ਲੈ ਚੀਨੀ ॥ ਆਤਮ ਰਾਮੁ ਰਾਮੁ ਹੈ ਆਤਮ ਹਰਿ ਪਾਈਐ ਸਬਦਿ ਵੀਚਾਰਾ ਹੇ ॥੭॥ ਸਤ ਸੰਤੋਖਿ ਰਹਹੁ ਜਨ ਭਾਈ ॥ ਖਿਮਾ ਗਹਹੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸਰਣਾਈ ॥ ਆਤਮੁ ਚੀਨਿ ਪਰਾਤਮੁ ਚੀਨਹੁ ਗੁਰ ਸੰਗਤਿ ਇਹੁ ਨਿਸਤਾਰਾ ਹੇ ॥੮॥ ਸਾਕਤ ਕੂੜ ਕਪਟ ਮਹਿ ਟੇਕਾ ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਨਿੰਦਾ ਕਰਹਿ ਅਨੇਕਾ ॥ ਬਿਨੁ ਸਿਮਰਨ ਆਵਹਿ ਫੁਨਿ ਜਾਵਹਿ ਗ੍ਰਭ ਜੋਨੀ ਨਰਕ ਮਝਾਰਾ ਹੇ ॥੯॥ ਸਾਕਤ ਜਮ ਕੀ ਕਾਣਿ ਨ ਚੂਕੈ ॥ ਜਮ ਕਾ ਡੰਡੁ ਨ ਕਬਹੂ ਮੂਕੈ ॥ ਬਾਕੀ ਧਰਮ ਰਾਇ ਕੀ ਲੀਜੈ ਸਿਰਿ ਅਫਰਿਓ ਭਾਰੁ ਅਫਾਰਾ ਹੇ ॥੧੦॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਸਾਕਤੁ ਕਹਹੁ ਕੋ ਤਰਿਆ ॥ ਹਉਮੈ ਕਰਤਾ ਭਵਜਲਿ ਪਰਿਆ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਪਾਰੁ ਨ ਪਾਵੈ ਕੋਈ ਹਰਿ ਜਪੀਐ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰਾ ਹੇ ॥੧੧॥ ਗੁਰ ਕੀ ਦਾਤਿ ਨ ਮੇਟੈ ਕੋਈ ॥ ਜਿਸੁ ਬਖਸੇ ਤਿਸੁ ਤਾਰੇ ਸੋਈ ॥ ਜਨਮ ਮਰਣ ਦੁਖੁ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵੈ ਮਨਿ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਅਪਰ ਅਪਾਰਾ ਹੇ ॥੧੨॥ ਗੁਰ ਤੇ ਭੂਲੇ ਆਵਹੁ ਜਾਵਹੁ ॥ ਜਨਮਿ ਮਰਹੁ ਫੁਨਿ ਪਾਪ ਕਮਾਵਹੁ ॥ ਸਾਕਤ ਮੂੜ ਅਚੇਤ ਨ ਚੇਤਹਿ ਦੁਖੁ ਲਾਗੈ ਤਾ ਰਾਮੁ ਪੁਕਾਰਾ ਹੇ ॥੧੩॥ ਸੁਖੁ ਦੁਖੁ ਪੁਰਬ ਜਨਮ ਕੇ ਕੀਏ ॥ ਸੋ ਜਾਣੈ ਜਿਨਿ ਦਾਤੈ ਦੀਏ ॥ ਕਿਸ ਕਉ ਦੋਸੁ ਦੇਹਿ ਤੂ ਪ੍ਰਾਣੀ ਸਹੁ ਅਪਣਾ ਕੀਆ ਕਰਾਰਾ ਹੇ ॥੧੪॥ ਹਉਮੈ ਮਮਤਾ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ॥ ਆਸਾ ਮਨਸਾ ਬੰਧਿ ਚਲਾਇਆ ॥ ਮੇਰੀ ਮੇਰੀ ਕਰਤ ਕਿਆ ਲੇ ਚਾਲੇ ਬਿਖੁ ਲਾਦੇ ਛਾਰ ਬਿਕਾਰਾ ਹੇ ॥੧੫॥ ਹਰਿ ਕੀ ਭਗਤਿ ਕਰਹੁ ਜਨ ਭਾਈ ॥ ਅਕਥੁ ਕਥਹੁ ਮਨੁ ਮਨਹਿ ਸਮਾਈ ॥ ਉਠਿ ਚਲਤਾ ਠਾਕਿ ਰਖਹੁ ਘਰਿ ਅਪੁਨੈ ਦੁਖੁ ਕਾਟੇ ਕਾਟਣਹਾਰਾ ਹੇ ॥੧੬॥ ਹਰਿ ਗੁਰ ਪੂਰੇ ਕੀ ਓਟ ਪਰਾਤੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਲਿਵ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਤੀ ॥ ਨਾਨਕ ਰਾਮ ਨਾਮਿ ਮਤਿ ਊਤਮ ਹਰਿ ਬਖਸੇ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰਾ ਹੇ ॥੧੭॥੪॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 1030-1031}

pdArQ:- Gir—Gr ivc, Awpxy Awp ivc, Afolqw ivc [ mugD—hy mUrK! AMqrgiq—AMdr hI itky rih ky [ iDAwny—iDAwn dI rwhIN, suriq joV ky [ rchu—lIn rho [ AprMpir—AprMpr (pRBU) ivc, aus pRBU ivc jo pry qoN pry hY [1[

jmu—mOq, Awqmk mOq [ johix lwgY—q`kx l`g pYNdw hY [ siB—swry [ Puin—iPr, auhnW dy QW [ AwgY—jIvn-rwh ivc [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ jIAVy—hy ijMdy! prm qqu—sB qoN  v`fw mUl, prmwqmw [2[

AMqir—(Awpxy) AMdr [ Aih—idn [ inis—rwq [ rwm rMig—prmwqmw dy rMg ivc [ swrw—sRySt [3[

tolhu—l`Bo [ Gru—auh QW ijQy sdw itky rih skIey [ bhuiV—muV muV [4[

scu—sdw-iQr rihx vwlw [ qIriQ—qIrQ auqy [ qqu—mUl-pRBU [ AMq kwil—A^Irly smy [ jmu—mOq (dw fr) [5[

dwxw—isAwxw [ ijsu AMqir—ijs (gurU) dy AMdr [ sbid—pRBU dI is&iq-swlwh ivc [ myil—sMgiq ivc [ BY Bwrw—fr-sihm dw Bwr [6[

imil—iml ky [ kwieAw—srIr [ iqsu mih—aus (srIr) ivc [ lY cInI—cIin lY, pCwx lY [ sbid—gurU dy Sbd dI rwhIN [7[

jn BweI—hy BweI jno! sMqoiK—sMqoK ivc [ ghhu—gRihx kro [ cIin—pCwx ky [ prwqmu—pr Awqmu, prm Awqmw, prmwqmw [8[

kUV—mwieAw dw moh [ tyk—Awsrw [ gRB—grB [9[

kwix—fr [ cUkY—mu`kdI [ bIjY—leI jWdI hY, vsUl kIqI jWdI hY [ APirE—AhMkwrI dy (isr auqy) [ APwrw—Asih [10[

ko swkqu—kyhVw swkq? Bvjil—Bvjl ivc [ pwru—pwrlw bMnw [ pwir—pwrly bMny, pwrly pwsy [11[

soeI—auh (pRBU) hI [ min—mn ivc [ Apr—ijs qoN pry hor koeI nhIN [12[

qy—qoN [ BUly—KuMJy hoey [ Acyq—Zwi&l, Avysly, by-prvwh [ qw—qoN [13[

ijin dwqy—ijs dwqy ny [ kau—ƒ [ pRwxI—hy pRwxI! shu—shwr [ krwrw—s^q [14[

mmqw—Apx`q [ ibKu—zihr [ Cwru—suAwh [15[

AkQu—auh pRBU ijs dy gux ibAwn nhIN kIqy jw skdy [ mnih—min hI, mn ivc hI [ clqw—Btkdw [ Twik—rok ky [ Gir ApunY—Apny Gr ivc [16[

prwqI—pCwxI [ gurmuiK—auh mnu`K ijs dw mUMh gurU vl hY [ gurmuiK—gurU dI rwhIN [17[

ArQ:- hy AM\wx mUrK mn! Afolqw ivc itikAw rhu [ Awpxy AMdr hI itikAw rih ky qy suriq joV ky pRBU dw nwm jp [ (hy mn! mwieAw dw) lwlc C`f ky aus pRBU ivc lIn rhu jo pry qoN pry hY (ijs qoN AgWh koeI hor hsqI nhIN hY) [ iesy qrHW qUM (mwieAw dy lwlc qoN) ^lwsI pwx dw rsqw l`B leyNgw [1[

ijs pRBU dy Bu`l jwx nwl mOq GUrn l`g pYNdI hY swry suK dUr ho jWdy hn qy auhnW dy QW jIvn-pMD ivc du`K hI du`K vwprdy hn, hy ijMdy! gurU dI srn pY ky aus pRBU dw nwm jp, qy aus jgq dy mUl pRBU ƒ Awpxy soc dy mMfl ivc itkw r`K [2[

hy ijMdy! sdw prmwqmw dw nwm jp (jipAW hI smJ peygI ik nwm jpx dw) im`Tw suAwd hY [ gurU dI srn pY ky ieh nwm-rs Awpxy AMdr hI AnuBv kr skIdw hY [ (hy BweI!) idn rwq prmwqmw dy nwm-rMg ivc rMgy rho, ieh nwm-rMg hI sRySt qp hY, sRySt qp hY, sRySt sMjm hY [3[

(hy BweI!) gurU dI bwxI dI rwhIN prmwqmw dw nwm ismro (Awqmk Awnµd imlygw, pr ieh Awnµd swD sMgiq ivc pRwpq huMdw hY) swD sMgiq ivc jw ky ies Awnµd dI Bwl kro [ gurU dI miq qy qur ky Awpxw auh Awqmk itkwxw l`Bo ijQy phuMc ky muV jnm mrn dy gyV ivc nwh pYxw pey [4[

sdw-iQr pRBU dw nwm (ismro), prmwqmw dy gux gwvo (iehI hY qIrQ-ieSnwn, ies) qIrQ auqy ieSnwn kro [ prmwqmw dy crnW ivc suriq joVo, prmwqmw dy guxW ƒ ivcwro [ ipAwry pRBU dw nwm ismro, A^Irly smy mOq dw fr poh nhIN skygw [4[

gurU Akwl purK (dw rUp) hY, sB dwqW dyx dy smr`Q hY, bVw isAwxw hY, aus dy ihrdy ivc sdw-iQr pRBU sdw v`sdw hY, auh prmwqmw dI is&iq-swlwh ivc sdw lIn rihMdw hY, auh gurU ijs mnu`K ƒ AwpxI sMgiq ivc imlWdw hY aus (dy isr) qoN jmW dy fr dw Bwr dUr ho jWdw hY [6[

(hy BweI! Awpxy) ies srIr ivc, jo prmwqmw ny pMj (ivroDI) q`q rlw ky bxwieAw hY,  prmwqmw dw nwm-rqn Koj ky l`B lY [ (ijauN ijauN) gurU dy Sbd dI rwhIN ivcwr krIey, (iqauN iqauN ieh smJ Aw jWdI hY ik) Awqmw qy prmwqmw iek-rUp hn [7[

hy BweI jno! syvw qy sMqoK ivc jIvn ibqwvo [ gurU dI srn pY ky dUijAW dI vDIkI shwrn dw gux gRhx kro [ Awpxy Awqmw ƒ pCwx ky dUijAW dy Awqmw ƒ BI pCwxo [ gurU dI sMgiq ivc irhW ieh inrnw AwauNdw hY [8[

mwieAw-vyVHy bMdy mwieAw dy moh ivc qy Cl ivc (Awpxy jIvn dw) Awsrw (Bwldy hn), auh idn rwq AnykW iksmW dI prweI inMdw krdy rihMdy hn [ ismrn qoN vWJy rih ky auh (ies inMdw Awidk dy kurwhy pY ky) jnm mrn dy gyV ivc pY jWdy hn, grB-jUn dy nrkW ivc pYNdy hn [9[

mwieAw-vyVHy jIvW dy AMdroN jm dw fr dUr nhIN huMdw, jm dI szw auhnW dy isr qoN nhIN tldI [ AhMkwrIAW dy isr auqy (ivkwrW dw) Asih Bwr itikAw rihMdw hY (ieh, mwno, auhnW dy isr auqy krzw hY) Drmrwj dy ies krzy dw lyKw auhnW pwsoN ilAw hI jWdw hY [10[

gurU dI srn qoN ibnw koeI BI mwieAw-vyiVHAw bMdw (mwieAw-moh dy smuMdr qoN) pwr nhIN lµG skdw (mwieAw dI msqI dy kwrn auh) ‘hau hau mYN mYN’ krdw sMswr-smuMdr ivc fu`bw rihMdw hY [ gurU qoN ibnw koeI mnu`K (ies smuMdr dw) pwrlw bMnw nhIN l`B skdw [ prmwqmw dw nwm jpxw cwhIdw hY, (nwm jipAW hI) pwrly kMFy phuMc skIdw hY [11[

ijs mnu`K auqy gurU b^SS krdw hY aus ƒ (sMswr-smuMdr qoN) pwr lµGw lYNdw hY, koeI AwdmI gurU dI ies b^SS dy rwh ivc rukwvt nhIN pw skdw [ (gurU dI myhr nwl) ijs mnu`K dy mn ivc auh Apr Apwr pRBU Aw v`sdw hY jnm mrn dw du`K aus dy nyVy nhIN Fukdw [12[

hy BweI! jy gurU dy dr qoN KuMJy rhogy qW (sMswr ivc muV muV) jMmdy mrdy rhogy, jnm mrn dy gyV ivc pey rhogy qy pwp-krm krdy rhogy [ mwieAw-vyVHy mUrK Zwi&l mnu`K prmwqmw ƒ Xwd nhIN krdy, jdoN koeI du`K ivAwpdw hY qW aus vyly ‘hwie rwm! hwie rwm!’ pukwrdy hn [13[

hy pRwxI! pUrbly jnmW dy kIqy krmW Anuswr duK suK BogIdy hn, ies Byq ƒ auhI prmwqmw jwxdw hY ijs ny (ieh duK suK Bogxy) id`qy hn [ hy pRwxI! (vwpry du`KW dy kwrn) qUM iksy hor ƒ doS nhIN dy skdw, ieh qW Awpxy hI kIqy krmW dw krVw Pl shwr [14[

jIv dunIAw dIAW AwsW qy mn dy mwiek PurinAW ivc b`Jw clw Aw irhw hY, (jnm jnmWqrW qoN) haumY qy mmqw AhMkwr-BrIAW g`lW krdw Aw irhw hY [ ‘ieh mwieAw myrI hY ieh mwieAw myrI hY’—ieh AwK AwK ky ieQoN Awpxy nwl BI kuJ nhIN lY jw skdw [ ivkwrW dI suAwh ivkwrW dw zhr hI l`d lYNdw hY (jo ies dy Awqmk jIvn ƒ mwr dyNdw hY) [15[

hy BweI jno! prmwqmw dI BgqI kro [ aus prmwqmw ƒ Xwd krdy rho ijs dy gux ibAwn nhIN kIqy jw skdy, (ies qrHW ieh ivkwrI) mn (r`b) mn ivc hI lIn ho jwiegw [ hy BweI! ies mn ƒ jo (mwieAw dy ip`Cy) auT auT ky B`jdw hY rok ky Awpxy Afol Awqmk itkwxy ivc kwbU kr r`Ko [ (ies qrHW) swry du`K k`tx dy smr`Q pRBU du`K dUr kr dyvygw [16[

ijs mnu`K ny prmwqmw dI qy pUry gurU dI srn dI kdr pCwx leI hY, ijs ny gurU dy snmuK ho ky gurU dI rwhIN prmwqmw ivc suriq joVnI smJ leI hY, hy nwnk! prmwqmw dy nwm ivc juV ky aus dI miq sRySt ho jWdI hY, prmwqmw aus auqy myhr krdw hY qy aus ƒ (sMswr-smuMdr qoN) pwr lµGw lYNdw hY [17[4[10[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh