ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1028

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਹਰਿ ਸਾ ਮੀਤੁ ਨਾਹੀ ਮੈ ਕੋਈ ॥ ਜਿਨਿ ਤਨੁ ਮਨੁ ਦੀਆ ਸੁਰਤਿ ਸਮੋਈ ॥ ਸਰਬ ਜੀਆ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਿ ਸਮਾਲੇ ਸੋ ਅੰਤਰਿ ਦਾਨਾ ਬੀਨਾ ਹੇ ॥੧॥ ਗੁਰੁ ਸਰਵਰੁ ਹਮ ਹੰਸ ਪਿਆਰੇ ॥ ਸਾਗਰ ਮਹਿ ਰਤਨ ਲਾਲ ਬਹੁ ਸਾਰੇ ॥ ਮੋਤੀ ਮਾਣਕ ਹੀਰਾ ਹਰਿ ਜਸੁ ਗਾਵਤ ਮਨੁ ਤਨੁ ਭੀਨਾ ਹੇ ॥੨॥ ਹਰਿ ਅਗਮ ਅਗਾਹੁ ਅਗਾਧਿ ਨਿਰਾਲਾ ॥ ਹਰਿ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਈਐ ਗੁਰ ਗੋਪਾਲਾ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਮਤਿ ਤਾਰੇ ਤਾਰਣਹਾਰਾ ਮੇਲਿ ਲਏ ਰੰਗਿ ਲੀਨਾ ਹੇ ॥੩॥ ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਝਹੁ ਮੁਕਤਿ ਕਿਨੇਹੀ ॥ ਓਹੁ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦੀ ਰਾਮ ਸਨੇਹੀ ॥ ਦਰਗਹ ਮੁਕਤਿ ਕਰੇ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਬਖਸੇ ਅਵਗੁਣ ਕੀਨਾ ਹੇ ॥੪॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਦਾਤਾ ਮੁਕਤਿ ਕਰਾਏ ॥ ਸਭਿ ਰੋਗ ਗਵਾਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਪਾਏ ॥ ਜਮੁ ਜਾਗਾਤਿ ਨਾਹੀ ਕਰੁ ਲਾਗੈ ਜਿਸੁ ਅਗਨਿ ਬੁਝੀ ਠਰੁ ਸੀਨਾ ਹੇ ॥੫॥ ਕਾਇਆ ਹੰਸ ਪ੍ਰੀਤਿ ਬਹੁ ਧਾਰੀ ॥ ਓਹੁ ਜੋਗੀ ਪੁਰਖੁ ਓਹ ਸੁੰਦਰਿ ਨਾਰੀ ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਭੋਗੈ ਚੋਜ ਬਿਨੋਦੀ ਉਠਿ ਚਲਤੈ ਮਤਾ ਨ ਕੀਨਾ ਹੇ ॥੬॥ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਪਾਇ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭ ਛਾਜੈ ॥ ਪਉਣ ਪਾਣੀ ਬੈਸੰਤਰੁ ਗਾਜੈ ॥ ਮਨੂਆ ਡੋਲੈ ਦੂਤ ਸੰਗਤਿ ਮਿਲਿ ਸੋ ਪਾਏ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕੀਨਾ ਹੇ ॥੭॥ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿ ਦੋਖ ਦੁਖ ਸਹੀਐ ॥ ਹੁਕਮੁ ਭਇਆ ਚਲਣਾ ਕਿਉ ਰਹੀਐ ॥ ਨਰਕ ਕੂਪ ਮਹਿ ਗੋਤੇ ਖਾਵੈ ਜਿਉ ਜਲ ਤੇ ਬਾਹਰਿ ਮੀਨਾ ਹੇ ॥੮॥ ਚਉਰਾਸੀਹ ਨਰਕ ਸਾਕਤੁ ਭੋਗਾਈਐ ॥ ਜੈਸਾ ਕੀਚੈ ਤੈਸੋ ਪਾਈਐ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਝਹੁ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਈ ਕਿਰਤਿ ਬਾਧਾ ਗ੍ਰਸਿ ਦੀਨਾ ਹੇ ॥੯॥ ਖੰਡੇ ਧਾਰ ਗਲੀ ਅਤਿ ਭੀੜੀ ॥ ਲੇਖਾ ਲੀਜੈ ਤਿਲ ਜਿਉ ਪੀੜੀ ॥ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕਲਤ੍ਰ ਸੁਤ ਬੇਲੀ ਨਾਹੀ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਰਸ ਮੁਕਤਿ ਨ ਕੀਨਾ ਹੇ ॥੧੦॥ ਮੀਤ ਸਖੇ ਕੇਤੇ ਜਗ ਮਾਹੀ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਪਰਮੇਸਰ ਕੋਈ ਨਾਹੀ ॥ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤਿ ਪਰਾਇਣਿ ਅਨਦਿਨੁ ਕੀਰਤਨੁ ਕੀਨਾ ਹੇ ॥੧੧॥ ਕੂੜੁ ਛੋਡਿ ਸਾਚੇ ਕਉ ਧਾਵਹੁ ॥ ਜੋ ਇਛਹੁ ਸੋਈ ਫਲੁ ਪਾਵਹੁ ॥ ਸਾਚ ਵਖਰ ਕੇ ਵਾਪਾਰੀ ਵਿਰਲੇ ਲੈ ਲਾਹਾ ਸਉਦਾ ਕੀਨਾ ਹੇ ॥੧੨॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਵਖਰੁ ਲੈ ਚਲਹੁ ॥ ਦਰਸਨੁ ਪਾਵਹੁ ਸਹਜਿ ਮਹਲਹੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਖੋਜਿ ਲਹਹਿ ਜਨ ਪੂਰੇ ਇਉ ਸਮਦਰਸੀ ਚੀਨਾ ਹੇ ॥੧੩॥ ਪ੍ਰਭ ਬੇਅੰਤ ਗੁਰਮਤਿ ਕੋ ਪਾਵਹਿ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਮਨ ਕਉ ਸਮਝਾਵਹਿ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ ਸਤਿ ਸਤਿ ਕਰਿ ਮਾਨਹੁ ਇਉ ਆਤਮ ਰਾਮੈ ਲੀਨਾ ਹੇ ॥੧੪॥ ਨਾਰਦ ਸਾਰਦ ਸੇਵਕ ਤੇਰੇ ॥ ਤ੍ਰਿਭਵਣਿ ਸੇਵਕ ਵਡਹੁ ਵਡੇਰੇ ॥ ਸਭ ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤਿ ਤੂ ਸਿਰਿ ਸਿਰਿ ਦਾਤਾ ਸਭੁ ਤੇਰੋ ਕਾਰਣੁ ਕੀਨਾ ਹੇ ॥੧੫॥ ਇਕਿ ਦਰਿ ਸੇਵਹਿ ਦਰਦੁ ਵਞਾਏ ॥ ਓਇ ਦਰਗਹ ਪੈਧੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਛਡਾਏ ॥ ਹਉਮੈ ਬੰਧਨ ਸਤਿਗੁਰਿ ਤੋੜੇ ਚਿਤੁ ਚੰਚਲੁ ਚਲਣਿ ਨ ਦੀਨਾ ਹੇ ॥੧੬॥ ਸਤਿਗੁਰ ਮਿਲਹੁ ਚੀਨਹੁ ਬਿਧਿ ਸਾਈ ॥ ਜਿਤੁ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਵਹੁ ਗਣਤ ਨ ਕਾਈ ॥ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਕਰਹੁ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਜਨ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਰੰਗਿ ਭੀਨਾ ਹੇ ॥੧੭॥੨॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1027-1028}

pdArQ:- sw—vrgw [ ijin—ijs (pRBU) ny [ suriq—sUJ [ smoeI—itkw id`qw hY [ smwny—sMBwl krdw hY [ dwnw—idl dI jwxn vwlw [ bInw—vyKx vwlw [1[

hMs ipAwry—ipAwry dy hMs [ swgr—smuMdr [ BInw—^uS huMdw hY [2[

Agwhu—AQwh [ rMig—rMg ivc, pRym ivc [3[

iknyhI—ikho ijhI! snyhI—ipAwr krn vwlw [4[

jwgwiq—msUlIAw [ kru—msUl [ Tru—TMFw, TirAw hoieAw [5[

kwieAw—srIr [ hMs—jIvwqmw [ Ehu jogI—auh jIvwqmw jogI vWg PyrI pw ky cly jwx vwlw [ Aih—idn [ inis—rwq [ ibnodI—rMg rlIAW mwxn vwlw [6[

CwjY—aupr swieAw kr irhw hY, r`iKAw kr irhw hY [ gwjY—g`jdw hY [ bYsMqru—A`g [ dUq—kwmwidk vYrI [ pwey—Bugqdw hY [ kInw—(Awpxw) kIqw [7[

kUp—KUh [ mInw—m`CI [8[

swkqu—mwieAw-vyiVHAw jIv [ caurwsIh nrk—curwsI l`K jUnW-rUp nrk [ ikriq bwDw—Awpxy kIqy krmW dw b`Dw hoieAw [9[

klqR—iesqRI [ suq—pu`qr [10[

kyqy—ikqny hI [ prwieix—Awsrw [ Anidnu—hr roz [11[

swc—sdw-iQr rihx vwlw [ lwhw—lwB [12[

shij—Awqmk Afolqw ivc [ sm drsI—ieko (ipAwr dI) ingwh nwl vyKx vwlw [13[

ko—koeI ivrly [ AwqmrwmY—Awqmrwm ivc, srb-ivAwpk hrI ivc [14[

swrd—swrdw, srsÍqI dyvI [ iqRBvix—iqMnW BvnW vwly jgq ivc [ isir isir—hryk jIv dy isr auqy [ kwrxu—jgq [15[

dir—pRBU dy dr qy [ ieik—AnykW jIv [ v\wey—v\wie, dUr kr ky [ Eie—auh bMdy [ pYDy—Awdr pWdy hn [ siqguir—siqgurU ny [ clix n dInw—Btkx nhIN id`qw [16[

cInhu—vyK lvo [ ibiD—qrIkw [ ijqu—ijs qrIky dI rwhIN [ gxq—lyKw [ hir rMig—pRBU dy pRym-rMg ivc [17[

ArQ:- mYƒ prmwqmw vrgw hor koeI im`qr nhIN id`sdw, (prmwqmw hI hY) ijs ny mYƒ ieh srIr id`qw ieh (mn) ijMd id`qI qy myry AMdir suriq itkw id`qI [ (auh isr& pRBU hI hY jo) swry jIvW dI pwlxw kr ky sB dI sMBwl krdw hY, auh sB jIvW dy AMdr mOjUd hY, sB dy idl dI jwxdw hY, sB dy kIqy krmW ƒ vyKdw hY [1[

(pr auh im`qr-pRBU gurU dI srn ipAW imldw hY) gurU srovr hY, AsI jIv aus ipAwry (srovr) dy hMs hW (gurU dy ho ky rihx vwly hMsW ƒ gurU-mwnsrovr ivcoN moqI imldy hn) [ (gurU smuMdr hY) aus smuMdr ivc (prmwqmw dI is&iq-swlwh dy) rqn hn, lwl hn, moqI mwxk hn, hIry hn [ (gurU-smuMdr ivc itk ky) prmwqmw dy gux gwivAW mn (hrI dy pRym-rMg ivc) iB`j jWdw hY, srIr (BI) iB`j jWdw hY [2[

(sB jIvW ivc ivAwpk huMidAW BI) prmwqmw jIvW dI phuMc qoN pry hY, AQwh hY, aus dy guxW (dy smuMdr) dI hwQ nhIN l`BdI, auh inrlyp hY [ isRStI dy rwKy, sB qoN v`fy hrI dy guxW dw AMq nhIN pwieAw jw skdw [ sB jIvW ƒ sMswr-smuMdr qoN pwr lµGwx dy smr`Q pRBU siqgurU dI miq dy ky pwr lµGw lYNdw hY [ ijs jIv ƒ auh Awpxy crnW ivc joVdw hY auh aus dy pRym-rMg ivc lIn ho jWdw hY [3[

auh prmwqmw swry jgq dw mUl hY, jugW dy SurU qoN hY, sB ivc ivAwpk qy sB nwl ipAwr krn vwlw hY (auh Awp hI  gurU imlWdw hY), gurU ƒ imlx qoN ibnw (mwieAw dy moh-smuMdr qoN) ^lwsI nhIN imldI [ auh prmwqmw myhr kr ky swfy kIqy AOguxW ƒ b^Sdw hY, swƒ AOguxW qoN ^lwsI dyNdw hY qy AwpxI hzUrI ivc r`Kdw hY [4[

(prmwqmw dI myhr nwl imilAw hoieAw) siqgurU Awqmk jIvn dy guxW dI dwiq krdw hY, ivkwrW qoN bcWdw hY, swfy ihrdy ivc nwm-AMimRq dw rs pw ky swfy rog dUr krdw hY [ (gurU dI ikrpw nwl) ijs mnu`K dI iqRSnw-A`g bu`J jWdI hY ijs dI CwqI (nwm dI TMF nwl) TMFI-Twr ho jWdI hY, jm msUlIAw aus dy nyVy nhIN Fukdw, aus ƒ (jm dw) msUl nhIN dyxw pYNdw (ikauNik aus ny gurU dI ikrpw nwl ismrn qoN ibnw koeI hor mwiek v`Kr Awpxy jIvn-byVy ivc l`idAw hI nhIN) [5[

ieh jIvwqmw (mwno) iek jogI hY (jo jogI vwlI PyrI pw ky jgq qoN clw jWdw hY) ieh kWieAW (mwno) iek suMdr iesqRI hY (pr jgq ivc Aw ky) pMCI jIvwqmw kwieAw-nwr nwl bVI pRIq bxw lYNdw hY [ rMg-rlIAW ivc msq jogI-jIvqmw idn rwq kWieAW ƒ Bogdw hY (drgwhoN s`dw Awaux qy) qurn vyly (jogI-jIv kwieAw-nwr nwl) slwh BI nhIN krdw [6[

jgq pYdw kr ky pRBU sB jIvW dI r`iKAw krdw hY, hvw pwxI A`g (Awidk sB q`qW qoN srIr rc ky sB dy AMdr) prgt rihMdw hY, (pr aus r`Kxhwr pRBU ƒ Bulw ky) mUrK mn kwmwidk vYrIAW dI sMgiq ivc rl ky Btkdw hY, qy Awpxy kIqy dw Pl pWdw rihMdw hY [7[

prmwqmw dw nwm Bulw ky doKW (ivkwrW) ivc Ps jweIdw hY du`K shwrny pYNdy hn [ jdoN pRBU dw hukm (s`dw) AwauNdw hY, ieQoN qurnw pY jWdw hY, iPr ieQy rih skIdw hI nhIN [ (prmwqmw dI Xwd qoN KuMJ ky swrI aumr) nrkW dy KUh ivc goqy KWdw rihMdw hY (ieauN qVPdw rihMdw hY) ijvyN pwxI qoN bwhr inkl ky m`CI (qVPdI hY) [8[

mwieAw-vyiVHAw jIv (prmwqmw ƒ Bulw ky) curwsI l`K jUnW dy gyV dy du`K Bogdw hY, (isrjxhwr dI rzw dw inXm hI AYsw hY ik) ijho ijhw krm krIdw hY iqho ijhw Pl BogIdw hY [ gurU dI srn pYx qoN ibnw (curwsI dy gyV ivcoN) ^lwsI nhIN huMdI, Awpxy kIqy krmW dw b`Jw jIv aus gyV ivc PisAw rihMdw hY [9[

(ies ivkwr-Bry jgq ivc shI ienswnI jIvn dw rsqw, mwno,) iek bVI hI qMg glI (ivcoN dI lµGdw hY ijQy bVw hI sMkoc kr ky qurnw pYNdw) hY (auh rsqw, mwno,) KMfy dI Dwr (vrgw iqR`Kw) hY (ijs auqoN lµGidAW rqw Br BI foilAW ivkwrW dy smuMdr ivc if`g peIdw hY) [ kIqy krmW dw ihswb BI mukwxw pYNdw hY (Bwv, jd qk mn ivc ivkwrW dy sMskwr mOjUd hn, qd qk ivkwrW qoN ^lwsI nhIN imldI) ijvyN iqlW ƒ (kolH¨ ivc) pIiVAW hI qyl inkldw hY (iqvyN du`K dy kolH¨ ivc pY ky ivkwrW qoN ^lwsI imldI hY) [ ies du`K ivc mW ipau vhutI pu`qr koeI BI shweI nhIN ho skdw [ prmwqmw dy nwm-rs dI pRwpqI qoN ibnw (ivkwrW qoN) ^lwsI nhIN huMdI [10[

jgq ivc (BwvyN) AnykW hI im`qr swQI (bxw leIey), pr gurU qoN ibnw prmwqmw qoN ibnw (ivkwrW dy smuMdr ivc fu`bdy jIv dw) koeI mddgwr nhIN bxdw [ gurU dI d`sI syvw hI (ivkwrW qoN) ^lwsI dw Awsrw bxdw hY [ (jyhVw bMdw) hr vyly pRBU dI is&iq-swlwh krdw hY (auh ivkwrW qoN suqMqr ho jWdw hY) [11[

(hy BweI!) mwieAw dw moh C`f ky sdw-iQr rihx vwly pRBU ƒ imlx dw au~dm kro (mwieAw vloN BI qrsyvW nhIN rhygw), jo kuJ (pRBU-dr qoN) mMgogy auhI iml jwiegw [ (pr mwieAw ieqnI pRbl hY ik) sdw kwiem-rihx vwly nwm-v`Kr dy vxjx vwly (jgq ivc) koeI ivrly hI huMdy hn [ jyhVw mnu`K ieh vxj krdw hY auh (au~cI Awqmk AvsQw dw) lwB K`t lYNdw hY [12[

(hy BweI!) prmwqmw dy nwm dw sOdw (ieQoN) ^rId ky quro, prmwqmw dw drSn pwvogy, aus dI drgwh qoN (auh dwiq imlygI ijs dI brkiq nwl) Afol Awqmk AvsQw ivc itky rhogy [ jyhVy mnu`K gurU dI srn pYNdy hn, auh bMdy (Awqmk guxW ivc) pUrn (ho ky pRBU dw nwm-v`Kr) hwsl kr lYNdy hn, qy ies qrHW sB nwl ipAwr krn vwly prmwqmw ƒ (Awpxy AMdr v`sdw hI) pCwx lYNdy hn [13[

koeI ivrly (BwgW vwly) bMdy gurU dI miq lY ky byAMq guxW dy mwlk prmwqmw ƒ l`B lYNdy hn, gurU dy Sbd ivc juV ky (Awpxy) mn ƒ (ivkwrW vl dOVn qoN htx leI) smJWdy hn [ hy BweI! siqgurU dI bwxI ivc pUrn srDw bxwvo [ ies qrHW (Bwv, gurU dI bwxI ivc srDw bxwieAW) srb-ivAwpk prmwqmw ivc lIn ho jweIdw hY (qy ivkwrW vl dI Btkxw mu`k jWdI hY) [14[

hy pRBU! nwrd (Awidk v`fy v`fy irSI) qy swrdw (vrgIAW byAMq dyvIAW) sB qyry (hI dr dy) syvk hn, ies iqRBvnI sMswr ivc v`fy qoN v`fy AKvwx vwly BI qyry dr dy syvk hn [ ieh swrI rcnw qyrI hI rcI hoeI hY, ieh swrw sMswr qyrw hI bxwieAw hoieAw hY [ qUM hryk jIv dy isr auqy rwzk hYN [15[

AnykW hI jIv (qyry nwm dI brkiq nwl Awpxw) du`K drd dUr kr ky qyry dr qy qyrI syvw-BgqI krdy hn [ ijnHW ƒ siqgurU (ivkwrW dy pMjy qoN) Cufw lYNdw hY auhnW ƒ prmwqmw dI drgwh ivc Awdr-sqkwr imldw hY [ ijnHW (vf-BwgIAW) dy haumY dy bMDn siqgurU ny qoV id`qy, auhnW dy cMcl mn ƒ gurU ny (ivkwrW vl) Btkx nhIN id`qw [16[

hy BweI! qusI gurU ƒ imlo, qy (gurU pwsoN) auh FMg is`K lvo ijs dI shwieqw nwl prmwqmw ƒ iml sko, qy krmW dw lyKw BI koeI nwh rih jwey [ AwpxI haumY mwr ky gurU dI d`sI syvw kro [

hy dws nwnk! (jyhVw mnu`K gurU dI d`sI kwr krdw hY) auh prmwqmw dy pRym-rMg ivc iB`j jWdw hY [17[2[8[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh