ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1026

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਕੇਤੇ ਜੁਗ ਵਰਤੇ ਗੁਬਾਰੈ ॥ ਤਾੜੀ ਲਾਈ ਅਪਰ ਅਪਾਰੈ ॥ ਧੁੰਧੂਕਾਰਿ ਨਿਰਾਲਮੁ ਬੈਠਾ ਨਾ ਤਦਿ ਧੰਧੁ ਪਸਾਰਾ ਹੇ ॥੧॥ ਜੁਗ ਛਤੀਹ ਤਿਨੈ ਵਰਤਾਏ ॥ ਜਿਉ ਤਿਸੁ ਭਾਣਾ ਤਿਵੈ ਚਲਾਏ ॥ ਤਿਸਹਿ ਸਰੀਕੁ ਨ ਦੀਸੈ ਕੋਈ ਆਪੇ ਅਪਰ ਅਪਾਰਾ ਹੇ ॥੨॥ ਗੁਪਤੇ ਬੂਝਹੁ ਜੁਗ ਚਤੁਆਰੇ ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਵਰਤੈ ਉਦਰ ਮਝਾਰੇ ॥ ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਏਕਾ ਏਕੀ ਵਰਤੈ ਕੋਈ ਬੂਝੈ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰਾ ਹੇ ॥੩॥ ਬਿੰਦੁ ਰਕਤੁ ਮਿਲਿ ਪਿੰਡੁ ਸਰੀਆ ॥ ਪਉਣੁ ਪਾਣੀ ਅਗਨੀ ਮਿਲਿ ਜੀਆ ॥ ਆਪੇ ਚੋਜ ਕਰੇ ਰੰਗ ਮਹਲੀ ਹੋਰ ਮਾਇਆ ਮੋਹ ਪਸਾਰਾ ਹੇ ॥੪॥ ਗਰਭ ਕੁੰਡਲ ਮਹਿ ਉਰਧ ਧਿਆਨੀ ॥ ਆਪੇ ਜਾਣੈ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ॥ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਸਮਾਲੇ ਅੰਤਰਿ ਉਦਰ ਮਝਾਰਾ ਹੇ ॥੫॥ ਚਾਰਿ ਪਦਾਰਥ ਲੈ ਜਗਿ ਆਇਆ ॥ ਸਿਵ ਸਕਤੀ ਘਰਿ ਵਾਸਾ ਪਾਇਆ ॥ ਏਕੁ ਵਿਸਾਰੇ ਤਾ ਪਿੜ ਹਾਰੇ ਅੰਧੁਲੈ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਾ ਹੇ ॥੬॥ ਬਾਲਕੁ ਮਰੈ ਬਾਲਕ ਕੀ ਲੀਲਾ ॥ ਕਹਿ ਕਹਿ ਰੋਵਹਿ ਬਾਲੁ ਰੰਗੀਲਾ ॥ ਜਿਸ ਕਾ ਸਾ ਸੋ ਤਿਨ ਹੀ ਲੀਆ ਭੂਲਾ ਰੋਵਣਹਾਰਾ ਹੇ ॥੭॥ ਭਰਿ ਜੋਬਨਿ ਮਰਿ ਜਾਹਿ ਕਿ ਕੀਜੈ ॥ ਮੇਰਾ ਮੇਰਾ ਕਰਿ ਰੋਵੀਜੈ ॥ ਮਾਇਆ ਕਾਰਣਿ ਰੋਇ ਵਿਗੂਚਹਿ ਧ੍ਰਿਗੁ ਜੀਵਣੁ ਸੰਸਾਰਾ ਹੇ ॥੮॥ ਕਾਲੀ ਹੂ ਫੁਨਿ ਧਉਲੇ ਆਏ ॥ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਗਥੁ ਗਇਆ ਗਵਾਏ ॥ ਦੁਰਮਤਿ ਅੰਧੁਲਾ ਬਿਨਸਿ ਬਿਨਾਸੈ ਮੂਠੇ ਰੋਇ ਪੂਕਾਰਾ ਹੇ ॥੯॥ ਆਪੁ ਵੀਚਾਰਿ ਨ ਰੋਵੈ ਕੋਈ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਤ ਸੋਝੀ ਹੋਈ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਬਜਰ ਕਪਾਟ ਨ ਖੂਲਹਿ ਸਬਦਿ ਮਿਲੈ ਨਿਸਤਾਰਾ ਹੇ ॥੧੦॥ ਬਿਰਧਿ ਭਇਆ ਤਨੁ ਛੀਜੈ ਦੇਹੀ ॥ ਰਾਮੁ ਨ ਜਪਈ ਅੰਤਿ ਸਨੇਹੀ ॥ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿ ਚਲੈ ਮੁਹਿ ਕਾਲੈ ਦਰਗਹ ਝੂਠੁ ਖੁਆਰਾ ਹੇ ॥੧੧॥ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿ ਚਲੈ ਕੂੜਿਆਰੋ ॥ ਆਵਤ ਜਾਤ ਪੜੈ ਸਿਰਿ ਛਾਰੋ ॥ ਸਾਹੁਰੜੈ ਘਰਿ ਵਾਸੁ ਨ ਪਾਏ ਪੇਈਅੜੈ ਸਿਰਿ ਮਾਰਾ ਹੇ ॥੧੨॥ ਖਾਜੈ ਪੈਝੈ ਰਲੀ ਕਰੀਜੈ ॥ ਬਿਨੁ ਅਭ ਭਗਤੀ ਬਾਦਿ ਮਰੀਜੈ ॥ ਸਰ ਅਪਸਰ ਕੀ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣੈ ਜਮੁ ਮਾਰੇ ਕਿਆ ਚਾਰਾ ਹੇ ॥੧੩॥ ਪਰਵਿਰਤੀ ਨਰਵਿਰਤਿ ਪਛਾਣੈ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸੰਗਿ ਸਬਦਿ ਘਰੁ ਜਾਣੈ ॥ ਕਿਸ ਹੀ ਮੰਦਾ ਆਖਿ ਨ ਚਲੈ ਸਚਿ ਖਰਾ ਸਚਿਆਰਾ ਹੇ ॥੧੪॥ ਸਾਚ ਬਿਨਾ ਦਰਿ ਸਿਝੈ ਨ ਕੋਈ ॥ ਸਾਚ ਸਬਦਿ ਪੈਝੈ ਪਤਿ ਹੋਈ ॥ ਆਪੇ ਬਖਸਿ ਲਏ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਹਉਮੈ ਗਰਬੁ ਨਿਵਾਰਾ ਹੇ ॥੧੫॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਹੁਕਮੁ ਪਛਾਣੈ ॥ ਜੁਗਹ ਜੁਗੰਤਰ ਕੀ ਬਿਧਿ ਜਾਣੈ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਜਪਹੁ ਤਰੁ ਤਾਰੀ ਸਚੁ ਤਾਰੇ ਤਾਰਣਹਾਰਾ ਹੇ ॥੧੬॥੧॥੭॥ {ਪੰਨਾ 1026-1027}

pdArQ:- kyqy—AnykW hI [ vrqy—guzr gey [ gubwrY—Gu`p hnyry ivc [ qwVI lweI—Awpxy Awp ivc itikAw irhw [ ApwrY—Apwr pRBU ny [ Apr—ijs qoN pry hor koeI nhIN [ DuMDUkwir—Gu`p hnyry ivc [ inrwlmu—inrlyp [ qid—qdoN [ DMDu—mwieAw vwlI dOV-B`j [1[

iqnY—iqin hI, aus prmwqmw ny hI [ iqsih—iqsu hI, aus pRBU dw hI [2[

jug cquAwry—cwr jugW ivc [ audr mJwry—pyt ivc, hryk dy ihrdy ivc [ eykw eykI—iek`lw Awp hI [ koeI—koeI ivrlw [3[

ibMdu—vIrj dI bUMd [ rkqu—r`q, lhU [ ipMfu—srIr [ srIAw—pYdw hoieAw [ mhlI—srIrW dw mwlk pRBU [4[

aurD—aultw [ swis swis—hryk swh nwl [ smwly—sMBwldw hY, Xwd krdw hY [5[

jig—jgq ivc [ isv skqI Gir—iSv dI SkqI dy Gr ivc, pRBU dI rcI mwieAw dy Gr ivc [ eyku—iek prmwqmw ƒ [ AMDulY—AMnHy jIv ny [6[

lIlw—Kyf [ kih kih—AwK AwK ky [ iqn hI—iqin hI, aus (pRBU) ny hI [7[

ik kIJy—kIh kr skdw hY? roie—ro ro ky [ ivgUcih—^uAwr huMdy hn [8[

hU—qoN [ Puin—muV [ gQu—pUMjI {gÄQpR:} [ ibnis—mr ky, Awqmk mOq shyV ky [ mUTy—T`igAw jw ky [9[

Awpu—Awpxy Awp ƒ [ bjr—krVy [ kpwt—kvwV, iB`q [10[

CIjY—kmzor ho jWdw hY [ dyhI—srIr [ jpeI—jpY, jpdw [ AMiq—A^Ir ivc [ snyhI—ipAwr krn vwlw, im`qr [ muih kwlY—kwly mUMh nwl [11[

kUiVAwry—kUV dw vxjwrw [ pVY—pYNdI hY [ Cwro—suAwh [ Gir—Gr ivc [ isir—isr auqy [12[

KwjY—KweIdw hY [ pYJY—pihnIdw hY [ rlI—rMg-rlIAW [ AB—AMdrlI {AËXNqr} [ bwid—ivArQ [ sr Apsr—cMgw mMdw smw [ swr—smJ, prK [ cwrw—zor, pyS [13[

privrqI—{pRvãiÙ} dunIAw vwlw ruJyvW [ nrivriq—{invãiÄq} auprwmqw [ Gru—auh itkwxw ijQy mn SWq rih skdw hY [14[

isJY—kwmXwb huMdw [ pYJY—sropw imilAw [ piq—ie`zq [ iqsu—aus pRBU ƒ [15[

qy—qoN, nwl [ ibiD—(sMswr-smuMdr qoN pwr lµGx dI) ivDI [ scu—sdw-iQr pRBU [16[

ArQ:- AnykW hI jug Gu`p hnyry ivc lµG gey (Bwv, isRStI-rcnw qoN pihlW byAMq smw AjyhI hwlq sI ijs bwry kuJ BI smJ nhIN Aw skdI), qdoN Apr Apwr prmwqmw ny (Awpxy Awp ivc) smwDI lweI hoeI sI [ aus Gu`p hnyry ivc pRBU Awp inrlyp bYTw hoieAw sI, qdoN nwh jgq dw iKlwrw sI qy nwh mwieAw vwlI dOV-B`j sI [1[

(Gu`p hnyry dy) C`qI jug aus prmwqmw ny hI vrqweI r`Ky, ijvyN aus ƒ cMgw l`gw ausy qrHW (aus Gu`p hnyry vwlI kwr hI) clWdw irhw [ auh prmwqmw Awp hI Awp hY, aus qoN pry hor koeI hsqI nhIN, aus dw pwrlw bMnw nhIN l`B skdw, koeI BI aus dy brwbr dw nhIN id`sdw [2[

(hux jdoN aus ny jgq-rcnw rc leI hY, qW BI, hy BweI! ausy ƒ) cOhW jugW ivc (jgq dy AMdr) gupq ivAwpk jwxo [ auh hryk srIr dy AMdr hryk dy ihrdy ivc mOjUd hY [ auh iek`lw Awp hI hryk jug ivc (swrI isRStI dy AMdr) rm irhw hY—ies Byq ƒ koeI auh ivrlw bMdw smJdw hY jo gurU (dI bwxI) dI ivcwr krdw hY [3[

(aus prmwqmw dy hukm ivc hI) ipqw dy vIrj dI bUMd qy mW dy pyt dy lhU ny iml ky (mnu`Kw) srIr bxw id`qw [ hvw pwxI A`g (Awidk q`qW ny iml ky jIv rc id`qy [ hryk srIr ivc bYTw prmwqmw Awp hI sB coj qmwSy kr irhw hY, aus ny Awp hI mwieAw dy moh dw iKlwrw iKlwirAw hY [4[

(aus pRBU dy hukm Anuswr hI) jIv mW dy pyt ivc pu`Tw (ltk ky) pRBU-crnW ivc suriq joVI r`Kdw hY, pRBU AMqrjwmI Awp hI (jIv dy idl dI) jwxdw hY [ jIv mW dy pyt dy AMdr suAws suAws sdw-iQr prmwqmw dw nwm cyqy krdw rihMdw hY [5[

(prmwqmw pwsoN) cwr pdwrQ lY ky jIv jgq ivc AwieAw hY, (pr ieQy Aw ky) pRBU dI rcI mwieAw dy Gr ivc itkwxw bxw bYTw hY (Bwv, mwieAw dy moh ivc Ps jWdw hY, mwieAw dy moh ivc) AMnHy hoey jIv ny pRBU dw nwm Bulw id`qw hY [ jyhVw jIv nwm BulWdw hY auh mnu`Kw jnm dI bwzI hwr jWdw hY [6[

(vyKo mwieAw dy moh dw pRBwv! jdoN iksy Gr ivc koeI) bwlk mrdw hY, qW (mW ipau BYx Brw Awidk sMbMDI) aus bwlk dIAW ipAwr-BrIAW KyfW cyqy krdy hn, qy ieh AwK AwK ky roNdy hn ik bwlk bVw hs-muKw sI [ ijs pRBU dw ByijAw hoieAw auh bwlk sI aus ny auh vwps lY ilAw (aus ƒ Xwd kr kr ky) rox vwlw (mwieAw dy moh ivc Ps ky jIvn-rwh qoN) KuMJ jWdw hY [7[

jdoN koeI Br-jvwnI vyly mr jWdy hn qdoN BI kIh kIqw jw skdw hY? ieh AwK AwK ky rovIdw hI hY ik auh myrw (ipAwrw) sI myrw (ipAwrw) sI [ (jyhVy roNdy BI hn auh BI AwpxIAW QuVW cyqy kr kr ky) mwieAw dI ^wqr ro ro ky duKI huMdy hn [ jgq ivc Ajyhw jIvn iPtkwr-jog ho jWdw hY [8[

(jvwnI lµG jWdI hY) kwly kysW qoN iPr DOly Aw jWdy hn (ies aumr qk BI) pRBU dy nwm qoN KuMiJAw rih ky mnu`K Awpxw Awqmk jIvn dw srmwieAw gvweI jWdw hY [ BYVI m`qy l`g ky mwieAw dy moh ivc AMnHw hoieAw jIv Awqmk mOq shyV ky Awqmk mOqy mrdw rihMdw hY [ mwieAw dw T`igAw hoieAw mwieAw dI ^wqr hI ro ro ky pukwrdw hY (aus aumr qk BI mwieAw dy roxy roNdw rihMdw hY) [9[

jyhVw koeI mnu`K Awpxy Awp ƒ ivcwrdw hY (Awpxy Awqmk jIvn ƒ pVqwldw rihMdw hY) auh pCuqWdw nhIN hY [ pr ieh soJI iksy ƒ qdoN hI huMdI hY jdoN aus ƒ gurU iml pey [ (mwieAw dy moh dy kwrn mnu`K dI Akl qy pVdw ipAw rihMdw hY; Akl, mwno, krVy kvwVW ivc bMd rihMdI hY) gurU qoN ibnw (auh) krVy kvwV KulHdy nhIN hn [ jyhVw mnu`K gurU dy Sbd ivc juVdw hY auh (ies kYd ivcoN) ^lwsI hwsl kr lYNdw hY [10[

mnu`K bu`Fw ho jWdw hY, (aus dw) srIr BI kmzor ho jWdw hY (pr mwieAw dw moh ieqnw pRbl hY ik Ajy BI) prmwqmw dw nwm nhIN ismrdw jo (sB swkW AMgW dy swQ C`f jwx qy BI) AMq ƒ ipAwrw swQI bxdw hY [ prmwqmw dw nwm Bulw ky mnu`K bdnwmI dw it`kw m`Qy auqy lw ky ieQoN qur pYNdw hY, p`ly JUT hI hY (p`ly mwieAw dw moh hI hY, ies vwsqy) pRBU dI hzUrI ivc ^uAwr hI huMdw hY [11[

(swrI aumr) kUV dw vxj krn vwlw bMdw prmwqmw dw nwm Bulw ky (ieQoN Awqmk guxW vloN ^wlI-h`Q) qur pYNdw hY, jnm mrn dy gyV ivc pey dy isr auqy suAwh pYNdI hY (iPtkwr pYNdI hY) [ (ieQoN gey ƒ) prmwqmw dy dr qy FoeI nhIN imldI, (ijqnw icr) jgq ivc (irhw ieQy) BI isr auqy s`tW hI KWdw irhw [12[

(cMgw) KweIdw hY, (cMgw) pihnIdw hY, (dunIAw dI) mOj mwxIdI hY (iehnW hI ruJyivAW ivc) ihrdw prmwqmw dI BgqI qoN suM\w rihx krky ivArQ hI Awqmk mOq shyV leIdI hY [ jyhVw bMdw (ies qrHW AMnHw ho ky) cMgy mMdy smy dI sUJ nhIN jwxdw, aus ƒ jm ^uAwr krdw hY, qy aus dI koeI pyS nhIN jWdI [13[

jyhVw mnu`K dunIAw dI ikrq-kwr krdw hoieAw dunIAw qoN auprwm rihxw jwxdw hY, jyhVw gurU dI sMgiq ivc rih ky gurU dy Sbd ivc juV ky prmwqmw nwl imlwp-AvsQw nwl sWJ pweI r`Kdw hY, jIvn-s&r ivc iksy ƒ mMdw nhIN AwKIdw, sdw-iQr pRBU ivc itikAw rihMdw hY auh s`c dw vpwrI bMdw (pRBU dI hzUrI ivc) Krw (is`kw mMinAw jWdw) hY [14[

sdw-iQr pRBU dy nwm qoN ibnw koeI mnu`K (pRBU dy) dr qy (izMdgI dI pVqwl ivc) kwmXwb nhIN huMdw [ sdw-iQr pRBU dI is&iq-swlwh dI bwxI ivc juiVAW sropw imldw hY ie`zq imldI hY [ (pr jIvW dy kIh v`s?) ijs auqy pRBU Awp hI b^SS krdw hY, auh aus ƒ ipAwrw l`gx l`g pYNdw hY qy auh haumY AhMkwr (Awpxy AMdroN) dUr krdw hY [15[

gurU dI myhr nwl hI mnu`K prmwqmw dy hukm ƒ pCwxdw hY qy jugW jugWqrW qoN clI Aw rhI aus ivDI nwl sWJ pWdw hY (ijs dI rwhIN sMswr-smuMdr qoN shI-slwmq pwr lµG skIdw hY [ auh ivDI hY prmwqmw dw nwm ismrnw) [ hy nwnk! (AwK—hy BweI! prmwqmw dw) nwm jpo (nwm ismrn dI) qwrI qro, (ies qrHW) sdw-iQr pRBU qy qwrx dy smr`Q pRBU (sMswr-smuMdr ivcoN) pwr lµGw lYNdw hY [16[1[7[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh