ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1023

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦੀ ਅਪਰ ਅਪਾਰੇ ॥ ਆਦਿ ਨਿਰੰਜਨ ਖਸਮ ਹਮਾਰੇ ॥ ਸਾਚੇ ਜੋਗ ਜੁਗਤਿ ਵੀਚਾਰੀ ਸਾਚੇ ਤਾੜੀ ਲਾਈ ਹੇ ॥੧॥ ਕੇਤੜਿਆ ਜੁਗ ਧੁੰਧੂਕਾਰੈ ॥ ਤਾੜੀ ਲਾਈ ਸਿਰਜਣਹਾਰੈ ॥ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਸਚੀ ਵਡਿਆਈ ਸਾਚੈ ਤਖਤਿ ਵਡਾਈ ਹੇ ॥੨॥ ਸਤਜੁਗਿ ਸਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਸਰੀਰਾ ॥ ਸਤਿ ਸਤਿ ਵਰਤੈ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰਾ ॥ ਸਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਸਚੁ ਪਰਖੈ ਸਾਚੈ ਹੁਕਮਿ ਚਲਾਈ ਹੇ ॥੩॥ ਸਤ ਸੰਤੋਖੀ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ॥ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਮਨੇ ਸੋ ਸੂਰਾ ॥ ਸਾਚੀ ਦਰਗਹ ਸਾਚੁ ਨਿਵਾਸਾ ਮਾਨੈ ਹੁਕਮੁ ਰਜਾਈ ਹੇ ॥੪॥ ਸਤਜੁਗਿ ਸਾਚੁ ਕਹੈ ਸਭੁ ਕੋਈ ॥ ਸਚਿ ਵਰਤੈ ਸਾਚਾ ਸੋਈ ॥ ਮਨਿ ਮੁਖਿ ਸਾਚੁ ਭਰਮ ਭਉ ਭੰਜਨੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚੁ ਸਖਾਈ ਹੇ ॥੫॥ ਤ੍ਰੇਤੈ ਧਰਮ ਕਲਾ ਇਕ ਚੂਕੀ ॥ ਤੀਨਿ ਚਰਣ ਇਕ ਦੁਬਿਧਾ ਸੂਕੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਸਾਚੁ ਵਖਾਣੈ ਮਨਮੁਖਿ ਪਚੈ ਅਵਾਈ ਹੇ ॥੬॥ ਮਨਮੁਖਿ ਕਦੇ ਨ ਦਰਗਹ ਸੀਝੈ ॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਕਿਉ ਅੰਤਰੁ ਰੀਝੈ ॥ ਬਾਧੇ ਆਵਹਿ ਬਾਧੇ ਜਾਵਹਿ ਸੋਝੀ ਬੂਝ ਨ ਕਾਈ ਹੇ ॥੭॥ ਦਇਆ ਦੁਆਪੁਰਿ ਅਧੀ ਹੋਈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਿਰਲਾ ਚੀਨੈ ਕੋਈ ॥ ਦੁਇ ਪਗ ਧਰਮੁ ਧਰੇ ਧਰਣੀਧਰ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚੁ ਤਿਥਾਈ ਹੇ ॥੮॥ ਰਾਜੇ ਧਰਮੁ ਕਰਹਿ ਪਰਥਾਏ ॥ ਆਸਾ ਬੰਧੇ ਦਾਨੁ ਕਰਾਏ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਈ ਥਾਕੇ ਕਰਮ ਕਮਾਈ ਹੇ ॥੯॥ ਕਰਮ ਧਰਮ ਕਰਿ ਮੁਕਤਿ ਮੰਗਾਹੀ ॥ ਮੁਕਤਿ ਪਦਾਰਥੁ ਸਬਦਿ ਸਲਾਹੀ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਸਬਦੈ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਈ ਪਰਪੰਚੁ ਕਰਿ ਭਰਮਾਈ ਹੇ ॥੧੦॥ ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਛੋਡੀ ਨ ਜਾਈ ॥ ਸੇ ਛੂਟੇ ਸਚੁ ਕਾਰ ਕਮਾਈ ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਭਗਤਿ ਰਤੇ ਵੀਚਾਰੀ ਠਾਕੁਰ ਸਿਉ ਬਣਿ ਆਈ ਹੇ ॥੧੧॥ ਇਕਿ ਜਪ ਤਪ ਕਰਿ ਕਰਿ ਤੀਰਥ ਨਾਵਹਿ ॥ ਜਿਉ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਤਿਵੈ ਚਲਾਵਹਿ ॥ ਹਠਿ ਨਿਗ੍ਰਹਿ ਅਪਤੀਜੁ ਨ ਭੀਜੈ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਗੁਰ ਕਿਨਿ ਪਤਿ ਪਾਈ ਹੇ ॥੧੨॥ ਕਲੀ ਕਾਲ ਮਹਿ ਇਕ ਕਲ ਰਾਖੀ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਪੂਰੇ ਕਿਨੈ ਨ ਭਾਖੀ ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਕੂੜੁ ਵਰਤੈ ਵਰਤਾਰਾ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਭਰਮੁ ਨ ਜਾਈ ਹੇ ॥੧੩॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਵੇਪਰਵਾਹੁ ਸਿਰੰਦਾ ॥ ਨਾ ਜਮ ਕਾਣਿ ਨ ਛੰਦਾ ਬੰਦਾ ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਸੇਵੇ ਸੋ ਅਬਿਨਾਸੀ ਨਾ ਤਿਸੁ ਕਾਲੁ ਸੰਤਾਈ ਹੇ ॥੧੪॥ ਗੁਰ ਮਹਿ ਆਪੁ ਰਖਿਆ ਕਰਤਾਰੇ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕੋਟਿ ਅਸੰਖ ਉਧਾਰੇ ॥ ਸਰਬ ਜੀਆ ਜਗਜੀਵਨੁ ਦਾਤਾ ਨਿਰਭਉ ਮੈਲੁ ਨ ਕਾਈ ਹੇ ॥੧੫॥ ਸਗਲੇ ਜਾਚਹਿ ਗੁਰ ਭੰਡਾਰੀ ॥ ਆਪਿ ਨਿਰੰਜਨੁ ਅਲਖ ਅਪਾਰੀ ॥ ਨਾਨਕੁ ਸਾਚੁ ਕਹੈ ਪ੍ਰਭ ਜਾਚੈ ਮੈ ਦੀਜੈ ਸਾਚੁ ਰਜਾਈ ਹੇ ॥੧੬॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1023-1024}

pdArQ:- Awid—hy isRStI dy mUl pRBU! jugwdI—hy jugW dy Awid qoN mOjUd pRBU! Apr—hy pRBU ijs qoN pry hor koeI nhIN [ Apwry—hy pRBU ijs dw pwrlw bMnw nhIN id`sdw [ inrMjn—hy mwieAw dy pRBwv qoN pry pRBU! swcy—hy sdw-iQr! jog jugiq—jIvW ƒ Awpxy nwl imlwx dI jugiq [ vIcwrI—hy ivcwrn vwly hrI! swcy qwVI lweI hy—hy Awpxy Awp ivc suriq joVI r`Kx vwly sdw-iQr pRBU! [1[

DUMDUkwrY—DuMDUkwr ivc, iek-rs Gu`p hnyry ivc, aus AvsQw ivc ijs dI bwbq kuJ BI pqw nhIN l`g skdw [ isrjxhwrY—isrjxhwr ny [ scu—sdw-iQr rihx vwlw [ qKiq—q^q auqy [2[

sqjuig—sqjug ivc, sqjug dy pRBwv ivc [ srIrw—srIrW ivc, mnu`KW ivc (vrqY) [ siq—sdw-iQr rihx vwlw pRBU [ gihr—fUMGw [ gMBIrw—v`fy ijgry vwlw [ swcY hukim—Awpxy At`l hukm ivc [ clweI hy—jgq dI kwr clWdw hY [3[

sq sMqoKI—sq Aqy sMqoK dw mwlk [ mny—mMny, mMndw hY [ sUrw—sUrmw! rjweI—rzw dy mwlk pRBU dw [4[

swcu—sdw-iQr pRB dw nwm [ sBu koeI—hryk jIv (jo sqjug dy pRBwv ivc hY) [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [ min—mn ivc [ muiK—mUMh ivc [ Brm-Bau-BMjnu—(jIvW dI) Btkxw qy fr dUr krn vwlw pRBU [ gurmuiK—jyhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY [ sKweI—im`qr [5[

qRyqY—qRyqy ivc, qRyqy dy pRBwv ivc [ Drm klw—Drm dI iek qwkq [ cUkI—mu`k jWdI hY [ crx—pYr [ sUkI—SUkdI hY, pRbl ho jWdI hY [ duibDw—myr-qyr [ swcu—sdw-iQr rihx vwly pRBU dw nwm [ vKwxY—ismrdw hY [ mnmuiK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K [ pcY—^uAwr huMdw hY [ AvweI—AvYVw-pn ivc [6[

kdy—koeI BI smw hovy [ sIJY—kwmXwb huMdw, prvwn huMdw [ AMqru—AMqr Awqmw, ihrdw [ rIJY—rIJ ivc AwauNdw, (ismrn dy) auqSwh ivc AwauNdw [7[

duAwpuir—duAwpur ivc, duAwpur dy pRBwv ivc [ hoeI—ho jWdI hY [ cInY—pCwxdw hY [ duie—do [ pg—pYr [ DrxIDr—DrqI dw Awsrw [ iqQweI—auQy hI, pRBU-crnW ivc hI [8[

prQwey—iksy Zrz vwsqy [ bMDy—b`Jy hoey [ mukiq—(Awsw dy bMDnW qoN) ^lwsI [9[

mMgwhI—mMgdy hn [ swlwhI—is&iq-swlwh dI rwhIN [ prpMcu—jgq dI Kyf [10[

scu kwr—sdw-iQr pRBU dw ismrn-rUp kwr [ Aih—idn [ inis—rwq [11[

ieik—keI mnu`K [ hiT—hT nwl (kIqy krmW dw rwhIN) [ ingRih—ieMidRAW ƒ rokx dy jqn nwl [ ApqIju—nwh pqIjx vwlw mn [12[

iek kl—Drm dI ieko SkqI [ rwKI—rih jWdw hY [ BwKI—d`sI, smJweI [ mnmuiK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly bMdy dy AMdr [ kUVu—JUT, mwieAw dw moh [ kUVu vrqY vrqwrw—mwieAw dw moh Awpxw zor pweI r`Kdw hY [13[

isrMdw—isrjxhwr (dw rUp) [ kwix—muQwjI [ CMdw bMdw—bMidAW dI muQwjI [14[

Awpu—Awpxw Awp [ krqwry—krqwir, krqwr ny [ gurmuiK—gurU dI srn pYx vwly [ auDwry—(prmwqmw) au~Dwrdw hY [15[

jwcih—mMgdy hn [ swcu—sdw-iQr nwm [ khY—ismrdw hY [ rjweI—hy rzw dy mwlk pRBU! [16[

ArQ:- hy swrI rcnw dy mUl! hy jugW dy SurU qoN mOjUd pRBU! hy Apr qy Apwr hrI! hy inrMjn! hy swfy Ksm! hy sdw-iQr pRBU! hy imlwp dI jugiq ƒ ivcwrn vwly! (jdoN qUM sMswr dI rcnw nhIN kIqI sI) qUM Awpxy Awp ivc smwDI lweI hoeI sI [1[

(jgq-rcnw qoN pihlW) isrjxhwr ny AnykW hI jug aus AvsQw ivc smwDI lweI ijs dI bwbq kuJ pqw nhIN l`g skdw [ aus isrjxhwr dw nwm sdw-iQr rihx vwlw hY, aus dI vifAweI sdw kwiem rihx vwlI hY, auh vifAweI dw mwlk pRBU sdw itky rihx vwly q^q auqy sdw bYTw hoieAw hY  [2[

(jgq-rcnw kr ky) auh sdw-iQr rihx vwlw, fUMGw qy v`fy ijgry vwlw pRBU (hr QW) ivAwpk ho irhw hY [ ijnHW pRwxIAW dy AMdr (aus isrjxhwr dI myhr dw sdkw) sq Aqy sMqoK (vwlw jIvn au~GVdw) hY auh, mwno, sqjug ivc (v`s rhy hn) [ sdw-iQr rihx vwlw mwlk (sB jIvW dI) shI prK krdw hY, auh isRStI dI kwr ƒ Awpxy At`l hukm ivc clw irhw hY [3[

pUrw gurU (BI) sq qy sMqoK dw mwlk hY [ jyhVw mnu`K gurU dw Sbd mMndw hY (Awpxy ihrdy ivc itkWdw hY) auh sUrmw (bx jWdw) hY (ivkwr aus ƒ ij`q nhIN skdy) [ auh mnu`K sdw-iQr pRBU dI hzUrI ivc sdw dw invws pRwpq kr lYNdw hY, auh aus rzw dy mwlk pRBU dw hukm mMndw hY [4[

jyhVw jyhVw bMdw sdw-iQr pRBU dw ismrn krdw hY auh, mwno, sqjug ivc hY [ auh sdw-iQr pRBU dI Xwd ivc itikAw hoieAw hI jgq dI kwr krdw hY, aus ƒ hr QW sdw-iQr pRBU hI id`sdw hY [ aus dy mn ivc aus dy mUMh ivc sdw-iQr pRBU (dI Xwd) hY [ jyhVw mnu`K gurU dy snmuK rihMdw hY Btkxw qy shm dUr krn vwlw sdw-iQr pRBU aus dw sdw dw swQI bx jWdw hY [5[

ijs mnu`K dy AMdroN Drm dI iek qwkq mu`k jWdI hY, ijs dy AMdr Drm dy iqMn pYr rih jWdy hn qy myr-qyr zor pw lYNdI hY auh, mwno, qRyqy jug ivc v`s irhw hY [ Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw bMdw (myr-qyr dy) AvYVw-pn ivc ^uAwr huMdw hY, jyhVw mnu`K gurU dy snmuK rihMdw hY auh sdw-iQr pRBU dw ismrn krdw hY (qy, auh, mwno, sqjug ivc hY) [6[

Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw bMdw kdy prmwqmw dI hzUrI ivc Awdr nhIN pWdw, aus dw AMqr Awqmw kdy BI (ismrn dy) auqSwh ivc nhIN AwauNdw [ Ajyhy bMdy Awpxy mn dIAW vwsnw ivc b`Jy hoey jgq ivc AwauNdy hn qy b`Jy hoey hI ieQoN cly jWdy hn, auhnW ƒ (shI jIvn-mwrg dI) koeI sUJ nhIN huMdI [7[

ijnHW bMidAW dy AMdr dieAw A`DI rih geI (dieAw dw pRBwv kmzor ho igAw) ijnHW dy ihrdy ivc DrqI dw Awsrw Drm isr& do pYr itkWdw hY (Bwv, ijnHW dy AMdr surI sMpqw qy AsurI sMpqw ieko ijhI ho geI) auh, mwno, duAwpur ivc v`sdy hn [ pr jyhVw koeI ivrlw bMdw gurU dI srn pYNdw hY auh (jIvn dy shI rwh ƒ) pCwxdw hY, auh ausy Awqmk AvsQw ivc itikAw rihMdw hY ijQy sdw-iQr pRBU aus dy AMdr pRq`K v`sdw hY [8[

rwjy lok iksy Zrz dI ^wqr Drm kmWdy hn, dunIAwvI AwsW dy b`Jy hoey dwn-puMn krdy hn (ieh sB kuJ aus lk-tu`tI dieAw dy kwrn hI krdy hn, ieh lok qy prlok dohW dy suK hI Bwldy hn) [ (dwn-puMn Awidk dy) krm kr ky Q`k jWdy hn, prmwqmw dw nwm ismrn qoN ibnw (dunIAw dy suKW dIAW AwsW qoN) auhnW ƒ ^lwsI nhIN imldI (ies vwsqy Awqmk Awnµd nhIN imldw) [9[

isrjxhwr ny ieh jgq-rcnw kr ky jIvW ƒ Ajb BulyKy ivc pwieAw hoieAw hY ik (dwn-puMn qIrQ Awidk) krm kr ky mukqI mMgdy hn [ pr mukqI dyx vwlw nwm-pdwrQ gurU dy Sbd dI rwhIN pRBU dI is&iq-swlwh kIiqAW hI imldw hY [ (ieh p`kI g`l hY ik smy dw nwm cwhy sqjug r`K lvo cwhy qRyqw qy cwhy duAwpur) gurU dy Sbd qoN ibnw mukqI nhIN iml skdI [10[

(smw koeI BI hovy) mwieAw dI Apx`q C`fI nhIN jw skdI [ isr& auhI bMdy (ies mmqw dy pMjy ivcoN) ^lwsI pWdy hn jyhVy sdw-iQr pRBU dy ismrn dI kwr krdy hn, jyhVy idn rwq prmwqmw dI BgqI (dy rMg) ivc rMgy rihMdy hn, jyhVy aus dy guxW dI ivcwr krdy hn qy (ies qrHW) ijnHW dI pRIiq mwlk-pRBU nwl bxI rihMdI hY [11[

hy pRBU! AnykW bMdy AYsy hn jo jp krdy hn qp qwpdy hn qIrQW qy jWdy hn (qy ies qrHW ies lok ivc qy prlok ivc ie`zq hwsl krnI cwhuMdy hn) [ (pr hy pRBU! auhnW dy BI kIh v`s?) ijvyN qyrI rzw hY qUM auhnW ƒ ies rwhy qor irhw hYN [ (auh ivcwry nhIN smJdy ik) D`ky nwl ieMidRAW ƒ v`s krn dw jqn kIiqAW ieh kdy n pqIjx vwlw mn qyry nwm-rs ivc ig`J nhIN skdw [

gurU dI srn qoN ibnw iksy ny kdy pRBU dI hzUrI ivc ie`zq nhIN pRwpq kIqI (smy qy jug dw nwm cwhy kuJ ipAw hovy) [12[

pUry gurU qoN ibnw kdy iksy ny ieh g`l nhIN smJweI ik (jy Drm-s`iqAw dy cwr ih`sy kr id`qy jwx qy jy iksy mnu`K dy AMdr) Drm dI ieko siqAw rih jwey qW auh mnu`K, mwno, kiljug ivc v`sdw hY, Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly aus mnu`K dy AMdr mwieAw dw moh hI Awpxw zor pweI r`Kdw hY (aus dy AMdr sdw mwieAw dI Btkxw bxI rihMdI hY) siqgurU dI srn pYx qoN ibnw aus dI ieh Btkxw dUr nhIN huMdI [13[

siqgurU isrjxhwr dw rUp hY, gurU dunIAw dIAW ZrzW qoN bhuq au~cw hY, gurU ƒ jm dw fr nhIN, gurU ƒ dunIAw dy bMidAW dI muQwjI nhIN [ jyhVw mnu`K gurU dI d`sI syvw krdw hY auh nws-rihq ho jWdw hY (aus ƒ kdy Awqmk mOq nhIN AwauNdI) mOq dw fr aus ƒ kdy nhIN sqWdw [14[

krqwr ny Awpxw Awp gurU ivc lukw r`iKAw hY, auh jgq dI izMdgI dw Awsrw hY auh sB jIvW ƒ dwqW dyNdw hY, aus ƒ iksy dw fr nhIN, aus ƒ (mwieAw-moh Awidk dI) koeI mYl nhIN l`g skdI [ auh krqwr gurU dI rwhIN kRoVW qy AsMKW jIvW ƒ (sMswr-smuMdr ivc fu`bxoN) bcw lYNdw hY [15[

swry jIv gurU dy ^zwny ivcoN (aus pRBU dw nwm) mMgdy hn jo Awp mwieAw dy pRBwv qoN auqWh hY jo Al`K hY qy byAMq hY [

hy rzw dy mwlk pRBU! nwnk (BI gurU dy dr qy pY ky) qyrw sdw-iQr nwm ismrdw hY qy mMgdw hY ik mYƒ Awpxy sdw-iQr rihx vwly nwm dI dwiq dyh [16[4[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh