ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1021

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਆਪੇ ਧਰਤੀ ਧਉਲੁ ਅਕਾਸੰ ॥ ਆਪੇ ਸਾਚੇ ਗੁਣ ਪਰਗਾਸੰ ॥ ਜਤੀ ਸਤੀ ਸੰਤੋਖੀ ਆਪੇ ਆਪੇ ਕਾਰ ਕਮਾਈ ਹੇ ॥੧॥ ਜਿਸੁ ਕਰਣਾ ਸੋ ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ॥ ਕੋਇ ਨ ਮੇਟੈ ਸਾਚੇ ਲੇਖੈ ॥ ਆਪੇ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ਆਪੇ ਆਪੇ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ਹੇ ॥੨॥ ਪੰਚ ਚੋਰ ਚੰਚਲ ਚਿਤੁ ਚਾਲਹਿ ॥ ਪਰ ਘਰ ਜੋਹਹਿ ਘਰੁ ਨਹੀ ਭਾਲਹਿ ॥ ਕਾਇਆ ਨਗਰੁ ਢਹੈ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਪਤਿ ਜਾਈ ਹੇ ॥੩॥ ਗੁਰ ਤੇ ਬੂਝੈ ਤ੍ਰਿਭਵਣੁ ਸੂਝੈ ॥ ਮਨਸਾ ਮਾਰਿ ਮਨੈ ਸਿਉ ਲੂਝੈ ॥ ਜੋ ਤੁਧੁ ਸੇਵਹਿ ਸੇ ਤੁਧ ਹੀ ਜੇਹੇ ਨਿਰਭਉ ਬਾਲ ਸਖਾਈ ਹੇ ॥੪॥ ਆਪੇ ਸੁਰਗੁ ਮਛੁ ਪਇਆਲਾ ॥ ਆਪੇ ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੀ ਬਾਲਾ ॥ ਜਟਾ ਬਿਕਟ ਬਿਕਰਾਲ ਸਰੂਪੀ ਰੂਪੁ ਨ ਰੇਖਿਆ ਕਾਈ ਹੇ ॥੫॥ ਬੇਦ ਕਤੇਬੀ ਭੇਦੁ ਨ ਜਾਤਾ ॥ ਨਾ ਤਿਸੁ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਸੁਤ ਭ੍ਰਾਤਾ ॥ ਸਗਲੇ ਸੈਲ ਉਪਾਇ ਸਮਾਏ ਅਲਖੁ ਨ ਲਖਣਾ ਜਾਈ ਹੇ ॥੬॥ ਕਰਿ ਕਰਿ ਥਾਕੀ ਮੀਤ ਘਨੇਰੇ ॥ ਕੋਇ ਨ ਕਾਟੈ ਅਵਗੁਣ ਮੇਰੇ ॥ ਸੁਰਿ ਨਰ ਨਾਥੁ ਸਾਹਿਬੁ ਸਭਨਾ ਸਿਰਿ ਭਾਇ ਮਿਲੈ ਭਉ ਜਾਈ ਹੇ ॥੭॥ ਭੂਲੇ ਚੂਕੇ ਮਾਰਗਿ ਪਾਵਹਿ ॥ ਆਪਿ ਭੁਲਾਇ ਤੂਹੈ ਸਮਝਾਵਹਿ ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਮੈ ਅਵਰੁ ਨ ਦੀਸੈ ਨਾਵਹੁ ਗਤਿ ਮਿਤਿ ਪਾਈ ਹੇ ॥੮॥ ਗੰਗਾ ਜਮੁਨਾ ਕੇਲ ਕੇਦਾਰਾ ॥ ਕਾਸੀ ਕਾਂਤੀ ਪੁਰੀ ਦੁਆਰਾ ॥ ਗੰਗਾ ਸਾਗਰੁ ਬੇਣੀ ਸੰਗਮੁ ਅਠਸਠਿ ਅੰਕਿ ਸਮਾਈ ਹੇ ॥੯॥ ਆਪੇ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕੁ ਵੀਚਾਰੀ ॥ ਆਪੇ ਰਾਜਨੁ ਪੰਚਾ ਕਾਰੀ ॥ ਤਖਤਿ ਬਹੈ ਅਦਲੀ ਪ੍ਰਭੁ ਆਪੇ ਭਰਮੁ ਭੇਦੁ ਭਉ ਜਾਈ ਹੇ ॥੧੦॥ ਆਪੇ ਕਾਜੀ ਆਪੇ ਮੁਲਾ ॥ ਆਪਿ ਅਭੁਲੁ ਨ ਕਬਹੂ ਭੁਲਾ ॥ ਆਪੇ ਮਿਹਰ ਦਇਆਪਤਿ ਦਾਤਾ ਨਾ ਕਿਸੈ ਕੋ ਬੈਰਾਈ ਹੇ ॥੧੧॥ ਜਿਸੁ ਬਖਸੇ ਤਿਸੁ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ॥ ਸਭਸੈ ਦਾਤਾ ਤਿਲੁ ਨ ਤਮਾਈ ॥ ਭਰਪੁਰਿ ਧਾਰਿ ਰਹਿਆ ਨਿਹਕੇਵਲੁ ਗੁਪਤੁ ਪ੍ਰਗਟੁ ਸਭ ਠਾਈ ਹੇ ॥੧੨॥ ਕਿਆ ਸਾਲਾਹੀ ਅਗਮ ਅਪਾਰੈ ॥ ਸਾਚੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਮੁਰਾਰੈ ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਤਿਸੁ ਮੇਲੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲੈ ਮੇਲਾਈ ਹੇ ॥੧੩॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹੇਸੁ ਦੁਆਰੈ ॥ ਊਭੇ ਸੇਵਹਿ ਅਲਖ ਅਪਾਰੈ ॥ ਹੋਰ ਕੇਤੀ ਦਰਿ ਦੀਸੈ ਬਿਲਲਾਦੀ ਮੈ ਗਣਤ ਨ ਆਵੈ ਕਾਈ ਹੇ ॥੧੪॥ ਸਾਚੀ ਕੀਰਤਿ ਸਾਚੀ ਬਾਣੀ ॥ ਹੋਰ ਨ ਦੀਸੈ ਬੇਦ ਪੁਰਾਣੀ ॥ ਪੂੰਜੀ ਸਾਚੁ ਸਚੇ ਗੁਣ ਗਾਵਾ ਮੈ ਧਰ ਹੋਰ ਨ ਕਾਈ ਹੇ ॥੧੫॥ ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਸਾਚਾ ਹੈ ਭੀ ਹੋਸੀ ॥ ਕਉਣੁ ਨ ਮੂਆ ਕਉਣੁ ਨ ਮਰਸੀ ॥ ਨਾਨਕੁ ਨੀਚੁ ਕਹੈ ਬੇਨੰਤੀ ਦਰਿ ਦੇਖਹੁ ਲਿਵ ਲਾਈ ਹੇ ॥੧੬॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1021-1022}

pdArQ:- Daulu—bld (jo DrqI ƒ Awpxy isM|W auqy cu`k ky Kloqw mMinAw jWdw hY), DrqI dw Awsrw [ kwr—(jq sq sMqoK dy AiBAws dI) kwr [1[

ijsu krxw—ijs prmwqmw dw ricAw jgq [ vyKY—sMBwl krdw hY [ lyKY—lyK ƒ, hukm ƒ [ swcy—sdw-iQr pRBU dy [2[

cwlih—moh lYNdy hn [ johih—q`kdy hn [ Gru—Awpxw ihrdw-Gr [ kwieAw—srIr [ piq—ie`zq [3[

iqRBvxu—iqMn BvnW ivc ivAwpk prmwqmw [ mnsw—mn dw Purnw [ lUJY—mukwblw krdw hY [ bwl sKweI—sdw dw swQI [4[

mCu—mwq lok [ pieAwlw—pwqwl [ bwlw—v`fw [ ibkt—{ivktformidable} iBAwnk [ ibkrwl—frwauxI [ srUpI—sohxy rUp vwlw [ ryiKAw—ryKw, lkIr, c`k® ichn [5[

kqybI—SwmI mzhbW dIAW ikqwbW ny [ suq—pu`qr [ sYl—phwV [ smwey—lIn kr lYNdw hY [6[

suir—dyvqy [ isir—isr auqy [ Bwie—pRym dI rwhIN [7[

mwrig—(shI jIvn-) rwh auqy [ Bulwie—Bulw ky, kurwhy pw ky [ mY—mYƒ [ Avru—koeI hor [ nwvhu—nwm qoN, nwm ismrn nwl [ giq imiq—pRBU dI giq qy pRBU dI imiq, pRBU ikho ijhw hY qy kyfw v`fw byAMq hY—ieh sUJ [8[

kyl—Kyf, sRI ik®Sn jI dy Kyfx dI QW, ibMdRwbn [ kydwrw—gVHvwl dy ielwky ivc kydwr nwQ qIrQ [ kWqI—kWcI, ijs dw pRis`Q nwm ‘kWjI-vrm’ hY, s`q purIAW ivcoN iek pivqR purI [ purI duAwrw—duAwrkw purI [ gMgw swgru—{swgru—smuMdr} ijQy gMgw smuMdr ivc pYNdI hY [ byxI sMgmu—iqRbyxI (gMgw jmunw srsÍqI) dw myl-QW [ ATsiT—ATwhT qIrQ [ AMik—AMk ivc, srUp ivc [9[

isD—jog-swDnW ivc pu`gy jogI [ swiDku—jog-swDn krn vwlw [ pMcw kwrI—pYNcW dw bxwx vwlw [ qKiq—qKq auqy [ AdlI—inAW krn vwlw [10[

iksY ko—iksy dw [ bYrweI—vYrI [11[

sBsY—hryk jIv dw [ qmweI—qmHw, lwlc [ Brpuir—BrpUr, nkwnk ivAwpk [ inhkyvlu—{inÕkY vÑX} su`D-srUp, pivqR [ TweI—QWvW ivc [12[

Agm—AphuMc pRBU [ murwir—prmwqmw {mur-Air} [13[

duAwrY—(pRBU dy) dr qy [ mhysu—iSv [ aUBy—Kloqy [ hor kyqI—hor byAMq lokweI [ dir—pRBU dy dr qy [ mY—mYQoN [ kweI gxq—koeI igxqI [14[

scI—sdw-iQr rihx vwlI [ kIriq—is&iq-swlwh [ pUMjI—srmwieAw [ Dr—Awsrw [15[

jugu jugu—koeI BI jug hovy [ dyKhu—(hy pRBU!) qUM sMBwl krdw hYN [16[

ArQ:- (swrw jgq pRBU dy Awpxy Awpy qoN prgt hoieAw hY, ies vwsqy pRBU) Awp hI DrqI hY Awp hI DrqI dw Awsrw hY, Awp hI AkwS hY [ pRBU Awp hI Awpxy sdw-iQr rihx vwly guxW dw prkwS krn vwlw hY [ Awp hI jqI hY, Awp hI dwnI hY, Awp hI sMqoKI hY, Awp hI (jIvW ivc ivAwpk ho ky jq sq sMqoK dy AiBAws dI) kwr kmwx vwlw hY [1[

ijs krqwr dw ieh ricAw sMswr hY auh ies ƒ rc rc ky Awp hI ies dI sMBwl krdw hY [ koeI jIv aus prmwqmw dy sdw-iQr rihx vwly hukm ƒ aulµG nhIN skdw [ (jIvW ivc ivAwpk ho ky) pRBU Awp hI sB kuJ kr irhw hY, Awp hI jIvW pwsoN (Awpxy hukm Anuswr kMm) krvw irhw hY [ Awp hI (ijnHW ƒ Awpxy nwm dI dwiq dyNdw hY auhnW ƒ) Awdr dy irhw hY [2[

(pRBU dI AwpxI rzw ivc hI) Brmw dyx vwly pMj kwmwidk cor (jIvW dy) mn moh lYNdy hn [ (ijnHW dy mn kwmwidk moh lYNdy hn) auh prwey Gr q`kdy hn, Awpxy ihrdy-Gr ƒ nhIN Kojdy [ (ivkwrW ivc Psy hoieAW dw Aw^r) srIr Sihr Fih pYNdw hY, Fih ky FyrI ho jWdw hY; gurU dy Sbd qoN vWjy rihx krky auhnW dI ie`zq KohI jWdI hY [3[

(hy pRBU! qyrI myhr nwl jyhVw mnu`K) gurU qoN igAwn hwsl krdw hY aus ƒ qUM iqMnW BvnW ivc ivAwpk id`s pYNdw hYN, auh mnu`K mn dy mwiek Purny mwr ky mn nwl hI twkrw krdw hY (qy ies ƒ v`s ivc r`Kdw hY) [ hy pRBU! jyhVy bMdy qYƒ ismrdy hn auh qyry vrgy ho jWdy hn, qUM iksy qoN nw frn vwlw auhnW dw sdw dw swQI bx jWdw hYN [4[

(swrI isRStI pRBU dy Awpxy Awpy qoN prgt hox krky) pRBU Awp hI surg-lok hY, Awp hI mwq-lok hY, Awp hI pqwl-lok hY [ Awp hI inrw cwnx hI cwnx hY qy sB dw v`fw hY [ iBAwnk qy frwauxIAW jtW Dwrn vwlw BI Awp hI hY [ iPr BI aus dw nwh koeI ^ws rUp hY nwh koeI ^ws ichn-c`k® hY [5[

nwh hI ihMdU Drm dIAW vyd Awidk Drm-pusqkW ny qy nwh hI SwmI mqW dIAW kurwn Awidk ikqwbW ny prmwqmw dI hsqI dI fUMGweI ƒ smiJAw hY [ aus prmwqmw dI nwh koeI mW, nwh aus dy koeI ^ws pu`qr qy nwh koeI Brw hn [ v`fy v`fy phwV Awidk pYdw kr ky (jdoN cwhy) swry hI Awpxy ivc lIn kr lYNdw hY [ aus dw srUp ibAwn qoN pry hY, ibAwn kIqw nhIN jw skdw [6[

(prmwqmw qoN KuMJ ky) AnykW (dyvI dyviqAW ƒ) mYN Awpxy im`qr bxw bxw ky hwr geI hW, (myry AMdroN) koeI (Ajyhw im`qr) myry AOgux dUr nhIN kr sikAw [ auh prmwqmw hI swry dyviqAW qy mnu`KW dw Ksm hY, auhI sBnW jIvW dy isr auqy mwlk hY [ ipAwr dI rwhIN ijs bMdy ƒ auh iml pYNdw hY aus dw (pwpW ivkwrW dw swrw) shm dUr ho jWdw hY [7[

hy pRBU! AOJVy kurwhy pey bMidAW ƒ qUM Awp hI shI jIvn-rwh qy pWdw hYN [ qUM Awp hI kurwhy pw ky iPr Awp hI (is`Dy rwh dI) smJ b^Sdw hYN (AOJV qoN bcx leI) qyry nwm qoN ibnw mYƒ koeI hor vsIlw id`sdw nhIN [ qyrw nwm ismirAW hI pqw l`gdw hY ik qUM ikho ijhw (dieAwl) hYN, Aqy kyfw v`fw (byAMq) hYN [8[

gMgw, jmunw, ibMdRwbn, kydwr, kWSI, kWqI, duAwrkw purI, swgr-gMgw, iqRbyxI dw sMgm Awidk ATwhT qIrQ aus krqwr-pRBU dI AwpxI hI god ivc itky hoey hn [9[

(pRBU dy Awpxy Awpy qoN pYdw hoeI ies isRStI ivc ikqy iqAwgI hn qy ikqy rwjy hn, so,) pRBU Awp hI jog-swDnW ivc pu`gw hoieAw jogI hY, Awp hI jog-swDn krn vwlw hY, Awp hI jog-swDnW dI ivcwr krn vwlw hY [ pRBU Awp hI rwjw hY Awp hI (Awpxy rwj ivc) pYNc cODrI bxwx vwlw hY [ inAW krn vwlw pRBU Awp hI q^q auqy bYTw hoieAw hY, (aus dI AwpxI hI myhr nwl jgq ivcoN) Btkxw, (prspr) iv`Q qy fr-shm dUr huMdw hY [10[

(sB jIvW ivc Awp hI ivAwpk hox krky) pRBU Awp hI kwzI hY Awp hI mu`lW hY (jIv qW mwieAw dy moh ivc Ps ky Bu`lW krdy rihMdy hn, pr sB ivc ivAwpk huMdw hoieAw BI pRBU) Awp ABu`l hY, auh kdy aukweI nhIN KWdw [ auh iksy nwl vYr BI nhIN krdw, auh sdw myhr dw mwlk hY dieAw dw somw hY sB jIvW ƒ dwqW dyNdw hY [11[

pRBU ijs jIv auqy b^SS krdw hY aus ƒ vifAweI dyNdw hY, hryk jIv ƒ dwqW dyx vwlw hY (aus ƒ iksy jIv pwsoN iksy iksm dw) rqw Br BI koeI lwlc nhIN hY [ sB jIvW ivc ivAwpk ho ky sB ƒ Awsrw dy irhw hY (sB ivc huMdw hoieAw BI Awp) pivqR hsqI vwlw hY [ id`sdw jgq hovy cwhy Axid`sdw, pRBU hr QW mOjUd hY [12[

prmwqmw AphuMc hY, aus dy guxW dw pwrlw bMnw nhIN l`B skdw, auh sdw-iQr rihx vwlw hY, sB jIvW dw pYdw krn vwlw hY, qy dYNqW dw nws krn vwlw hY [ mYN aus dI kyhVI kyhVI is&iq d`s skdw hW? ijs jIv auqy myhr dI nzr krdw hY aus ƒ Awpxy crnW ivc joV lYNdw hY, auh jIv pRBU dy crnW ivc imilAw rihMdw hY, pRBU Awp hI imlweI r`Kdw hY [13[

(v`fy v`fy dyvqy BI) kIh bRhmw, kIh ivSƒ qy kIh iSv—swry aus Al`K qy Apwr pRBU dy dr qy Kloqy syvw ivc hwzr rihMdy hn [ hor BI ieqnI byAMq lokweI aus dy dr qy qrly lYNdI id`s rhI hY ik mYQoN koeI igxqI nhIN ho skdI [14[

prmwqmw dI is&iq-swlwh qy is&iq-swlwh dI bwxI hI sdw-iQr rihx vwlw srmwieAw hY [ vyd purwx Awidk Drm-pusqkW ivc BI ies rwis-pUMjI qoN ibnw koeI hor sdw-iQr rihx vwlw pdwrQ nhIN id`sdw [ pRBU dw nwm hI At`l pUMjI hY, mYN aus sdw At`l pRBU dy gux gWdw hW, mYƒ aus qoN ibnw koeI hor Awsrw nhIN id`sdw [15[

pRBU hryk jug ivc kwiem rihx vwlw hY, hux BI mOjUd hY, sdw hI kwiem rhygw [ jgq ivc hor jyhVw BI jIv AwieAw auh (Aw^r) mr igAw, jyhVw BI Awvygw auh (zrUr) mrygw [

grIb nwnk bynqI krdw hY—hy pRBU! qUM Awpxy drbwr ivc bYTw sB jIvW dI bVy iDAwn nwl sMBwl kr irhw hYN [16[2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh