ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1019

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਜੀਵਨਾ ਸਫਲ ਜੀਵਨ ਸੁਨਿ ਹਰਿ ਜਪਿ ਜਪਿ ਸਦ ਜੀਵਨਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਪੀਵਨਾ ਜਿਤੁ ਮਨੁ ਆਘਾਵੈ ਨਾਮੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਪੀਵਨਾ ॥੧॥ ਖਾਵਨਾ ਜਿਤੁ ਭੂਖ ਨ ਲਾਗੈ ਸੰਤੋਖਿ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤੀਵਨਾ ॥੨॥ ਪੈਨਣਾ ਰਖੁ ਪਤਿ ਪਰਮੇਸੁਰ ਫਿਰਿ ਨਾਗੇ ਨਹੀ ਥੀਵਨਾ ॥੩॥ ਭੋਗਨਾ ਮਨ ਮਧੇ ਹਰਿ ਰਸੁ ਸੰਤਸੰਗਤਿ ਮਹਿ ਲੀਵਨਾ ॥੪॥ ਬਿਨੁ ਤਾਗੇ ਬਿਨੁ ਸੂਈ ਆਨੀ ਮਨੁ ਹਰਿ ਭਗਤੀ ਸੰਗਿ ਸੀਵਨਾ ॥੫॥ ਮਾਤਿਆ ਹਰਿ ਰਸ ਮਹਿ ਰਾਤੇ ਤਿਸੁ ਬਹੁੜਿ ਨ ਕਬਹੂ ਅਉਖੀਵਨਾ ॥੬॥ ਮਿਲਿਓ ਤਿਸੁ ਸਰਬ ਨਿਧਾਨਾ ਪ੍ਰਭਿ ਕ੍ਰਿਪਾਲਿ ਜਿਸੁ ਦੀਵਨਾ ॥੭॥ ਸੁਖੁ ਨਾਨਕ ਸੰਤਨ ਕੀ ਸੇਵਾ ਚਰਣ ਸੰਤ ਧੋਇ ਪੀਵਨਾ ॥੮॥੩॥੬॥ {ਪੰਨਾ 1019}

pdArQ:- sPl—kwmXwb [ suin—sux ky [ jip—jp ky [ sd—sdw [1[rhwau[

ijqu—ijs (pIx) dI rwhIN, ijs dy pIx nwl [ AwGwvY—r`j jWdw hY [ AMimRq rsu—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-rs [1[

sMqoiK—sMqoK ivc [ iqRpqIvnw—r`jy rihxw [2[

rKu piq prmysur—pqI prmysr dI r`K {bMbeI vwly pwsy sohwgxW isr auqy k`pVw nhIN lYNdIAW, pqI hI isr dw k`pVw hY [ ivDvw k`pVw lYNdIAW hn} [ QIvnw—hoeIdw hY [3[

mDy—ivc [ lIvnw—lIhxw, pIxw [4[

ibnu AwnI—ilAwaux qoN ibnw [ sMig—nwl [5[

mwiqAw—nSy ivc msq [ rwqy—rMgy hoey [ AauKIvnw—{Avi˜To Decay} Gt jwxI [6[

srb inDwnw—swry ^zwinAW dw mwlk-hrI [ pRiB—pRBU ny [ ik®pwil—ikrpwl ny [ ijsu dIvnw—ijs ƒ id`qw [7[

Doie—Do ky [8[

ArQ:- hy BweI! jIaUx ivcoN aus mnu`K dw jIaUxw kwmXwb hY ijhVw hir-nwm sux ky sdw hir-nwm jp ky jIaUNdw hY [1[rhwau[

hy BweI! Awqmk jIvn dyx vwlw hir-nwm rs pIxw cwhIdw hY, ieh pIx AYsw hY ik ies dI rwhIN mn (mwieAw dI iqRSnw vloN) r`ijAw rihMdw hY [1[

hy BweI! nwm-Bojn ƒ hI ijMd dI ^urwk bxwxw cwhIdw hY ikauNik ies dI brkiq nwl mwieAw vwlI Bu`K nhIN l`gdI, sMqoK ivc sdw r`jy rhIdw hY [2[

hy ijMdy! pqI-prmysr dw nwm-k`pVw hI isr au~qy r`K, iPr kdy isroN nµgy nhIN ho skIdw hY [3[

hy BweI! mn ivc hir-nwm rs ƒ hI mwxnw cwhIdw hY, sMqW dI sMgiq ivc rih ky nwm-rs hI pIxw cwhIdw hY [4[

hy BweI! (iksy sUeI dI loV nhIN pYNdI, iksy Dwgy dI loV nhIN pYNdI; ijauN ijauN nwm jpdy rhIey) ibnw sUeI Dwgw ilAwaux dy mn prmwqmw dI BgqI ivc sIqw jWdw hY [5[

hy BweI! ijhVy mnu`K prmwqmw dy nwm-rs ivc rMgy jWdy hn auh Asl nSy ivc msq hn; ieh nSw muV kdy BI Gtdw nhIN [6[

pr, hy BweI! ikrpwl pRBU ny Awp ijs jIv ƒ ieh nwm-dwiq id`qI aus ƒ hI swry ^zwinAW dw mwlk (pRBU) iml ipAw [7[

hy nwnk! Asl Awqmk Awnµd sMq jnW dI syvw krn ivc hI hY, sMqW dy crn Do ky pIx ivc hY (Bwv, ZrIbI-Bwv nwl sMqW dI syvw ivc hI suK hY) [8[3[6[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੮ ਅੰਜੁਲੀਆ    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਜਿਸੁ ਗ੍ਰਿਹਿ ਬਹੁਤੁ ਤਿਸੈ ਗ੍ਰਿਹਿ ਚਿੰਤਾ ॥ ਜਿਸੁ ਗ੍ਰਿਹਿ ਥੋਰੀ ਸੁ ਫਿਰੈ ਭ੍ਰਮੰਤਾ ॥ ਦੁਹੂ ਬਿਵਸਥਾ ਤੇ ਜੋ ਮੁਕਤਾ ਸੋਈ ਸੁਹੇਲਾ ਭਾਲੀਐ ॥੧॥ ਗ੍ਰਿਹ ਰਾਜ ਮਹਿ ਨਰਕੁ ਉਦਾਸ ਕਰੋਧਾ ॥ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਬੇਦ ਪਾਠ ਸਭਿ ਸੋਧਾ ॥ ਦੇਹੀ ਮਹਿ ਜੋ ਰਹੈ ਅਲਿਪਤਾ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕੀ ਪੂਰਨ ਘਾਲੀਐ ॥੨॥ ਜਾਗਤ ਸੂਤਾ ਭਰਮਿ ਵਿਗੂਤਾ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਈਐ ਮੀਤਾ ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਤੁਟਹਿ ਹਉ ਬੰਧਨ ਏਕੋ ਏਕੁ ਨਿਹਾਲੀਐ ॥੩॥ ਕਰਮ ਕਰੈ ਤ ਬੰਧਾ ਨਹ ਕਰੈ ਤ ਨਿੰਦਾ ॥ ਮੋਹ ਮਗਨ ਮਨੁ ਵਿਆਪਿਆ ਚਿੰਦਾ ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਸੁਖੁ ਦੁਖੁ ਸਮ ਜਾਣੈ ਘਟਿ ਘਟਿ ਰਾਮੁ ਹਿਆਲੀਐ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1019}

pdArQ:- ijsu igRih—ijs mnu`K dy Gr ivc [ iqsY igRih—ausy dy (ihrdy-) Gr ivc [ su—auh mnu`K [ BRmMqw—Btkdw [ ibvsQw—dSw, hwlq [ qy—qoN [ mukqw—suqMqr, Awzwd, bicAw hoieAw [ suhylw—suKI [ BwlIAY—vyKIdw hY [1[

igRh rwj mih—igRhsq dy AYSÍrj ivc (PisAw hoieAw) [ audws—audws mih, iqAwgI bwxy ivc [ bhu ibiD—keI qrIikAW nwl [ siB—swry [ dyhI mih—srIr dy ivc hI, srIr dI ^wqr ikrq kridAW hI [ Ailpqw—inrlyp [ GwlIAY—Gwl, imhnq [2[

jwgq sUqw—jwgdw su`qw hr vyly [ Brim—Btkxw ivc [ ivgUqw—^uAwr huMdw hY [ mukiq—^lwsI [ mIqw—hy im`qr! swD sMig—gurU dI sMgiq ivc [ qUtih—tu`t jWdy hn [ hau bMDn—haumY dy bMDn [ inhwlIAY—vyK leIdw hY [3[

krm—(krm kWf Anuswr imQy hoey Dwrimk) kMm [ bMDw—b`J jWdw hY [ mgn—fu`bw hoieAw [ icMdw—icMqw [ ivAwipAw—dbwieAw hoieAw [ gur pRswid—gurU dI ikrpw nwl [ sm—ieko ijhw [ jwxY—(ijhVw mnu`K) jwxdw hY [ Git Git—hryk Gt ivc [ ihAwlIAY—inhwrIAY, hyrIAY, vyKdw hY [4[

ArQ:- hy BweI! ijs mnu`K dy Gr ivc bhuq mwieAw huMdI hY, aus mnu`K dy (ihrdy-) Gr ivc (hr vyly) icMqw rihMdI hY (ik ikqy Ku`s nwh jwey) [ ijs mnu`K dy Gr ivc QoVI mwieAw hY auh mnu`K (mwieAw dI ^wqr) Btkdw iPrdw hY [ ijhVw mnu`K iehnW dohW hwlqW qoN bicAw rihMdw hY, auhI mnu`K sOKw vyKIdw hY [1[

hy BweI! ijhVw mnu`K igRhsq dy AYSÍrj ivc ru`Jw hoieAw hY, auh (Asl ivc) nrk (Bog irhw hY); ijhVw mnu`K (igRhsq dy jMjwlW dw) iqAwg kr igAw hY auh sdw kRoD dw iSkwr hoieAw rihMdw hY, BwvyN aus ny keI qrIikAW nwl swry vyd-pwT soDy hox [ hy BweI! aus mnu`K dI hI imhnq isry cVHdI hY jo srIr dI ^wqr ikrq-kwr kridAW hI (mwieAw vloN) inrlyp rihMdw hY [2[

hy BweI! (ijhVw mnu`K haumY dy bMDnW nwl b`Jw ipAw hY auh) jwgdw su`qw hr vyly hI Btkxw ivc pY ky ^uAwr huMdw hY [ hy im`qr! gurU dI srn qoN ibnw iehnW bMDnW qoN ^lwsI nhIN huMdI [ ijs mnu`K dy haumY dy bMDn gurU dI sMgiq ivc itk ky tu`t jWdy hn, auh hr QW iek prmwqmw ƒ hI vyKdw hY [3[

hy BweI! (ijhVw mnu`K SwsqRW Anuswr imQy hoey Dwrimk) krm krdw rihMdw hY auh iehnW krmW dy jwl ivc jkiVAw rihMdw hY, qy, jy auh iksy vyly ieh krm nhIN krdw, qW krm-kWfI lok aus dI inMdw krdy hn [ so, aus dw mn moh ivc fu`bw rihMdw hY icMqw nwl n`ipAw rihMdw hY [ hy BweI! gurU dI ikrpw nwl ijhVw mnu`K suK Aqy du`K ƒ ieko ijhw smJdw hY auh hryk srIr ivc ieko pRBU ƒ v`sdw vyKdw hY [4[

ਸੰਸਾਰੈ ਮਹਿ ਸਹਸਾ ਬਿਆਪੈ ॥ ਅਕਥ ਕਥਾ ਅਗੋਚਰ ਨਹੀ ਜਾਪੈ ॥ ਜਿਸਹਿ ਬੁਝਾਏ ਸੋਈ ਬੂਝੈ ਓਹੁ ਬਾਲਕ ਵਾਗੀ ਪਾਲੀਐ ॥੫॥ ਛੋਡਿ ਬਹੈ ਤਉ ਛੂਟੈ ਨਾਹੀ ॥ ਜਉ ਸੰਚੈ ਤਉ ਭਉ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥ ਇਸ ਹੀ ਮਹਿ ਜਿਸ ਕੀ ਪਤਿ ਰਾਖੈ ਤਿਸੁ ਸਾਧੂ ਚਉਰੁ ਢਾਲੀਐ ॥੬॥ ਜੋ ਸੂਰਾ ਤਿਸ ਹੀ ਹੋਇ ਮਰਣਾ ॥ ਜੋ ਭਾਗੈ ਤਿਸੁ ਜੋਨੀ ਫਿਰਣਾ ॥ ਜੋ ਵਰਤਾਏ ਸੋਈ ਭਲ ਮਾਨੈ ਬੁਝਿ ਹੁਕਮੈ ਦੁਰਮਤਿ ਜਾਲੀਐ ॥੭॥ ਜਿਤੁ ਜਿਤੁ ਲਾਵਹਿ ਤਿਤੁ ਤਿਤੁ ਲਗਨਾ ॥ ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਅਪਣੇ ਜਚਨਾ ॥ ਨਾਨਕ ਕੇ ਪੂਰਨ ਸੁਖਦਾਤੇ ਤੂ ਦੇਹਿ ਤ ਨਾਮੁ ਸਮਾਲੀਐ ॥੮॥੧॥੭॥ {ਪੰਨਾ 1019}

pdArQ:- sMswrY mih—jgq dy DMiDAW ivc [ shsw—shm [ ivAwpY—zor pweI r`Kdw hY [ AkQ—ijs dw shI srUp d`isAw nwh jw sky [ Agocr—jo ieMidRAW dI phuMc qoN pry hY [ kQw—is&iq-swlwh dI g`l [ jwpY—su`JdI [ ijsih—{ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘ijsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ Ehu—auh jIv [ vwgI—vWg [5[

CUtY nwhI—^lwsI nhIN krdI [ sMcY—iek`TI krdw jwey [ mwhI—ivc [ ies hI mih—ies mwieAw dy ivc rihMidAW hI {ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn l&z ‘iesu’ dw   u  au~f igAw hY} [ ijs kI—{sMbMDk ‘kI’ dy kwrn l&z ‘ijsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ piq—ie`zq [ FwlIAY—JulwieAw jWdw hY [6[

sUrw—sUrmw (mwieAw dy twkry qy) [ mrxw—mOq, ivkwrW vloN mOq, auprwmqw [ BwgY—BWj Kw jwey [ Bl mwnY—TIk mMndw hY [ buiJ—smJ ky [ durmiq—KotI miq [ jwlIAY—jwlI hY, swV id`qI hY [7[

ijqu ijqu—ijs ijs kMm ivc [ lwvih—qUM lWdw hYN (hy pRBU!) [ kir—kr ky [ vyKY—vyKdw hY (prmwqmw) [ jcnw—jcy hoey i^Awl, auh kMm jo aus ƒ psMd AwauNdy hn [ suK dwqy—hy suK dyx vwly! smwlIAY—Xwd kIqw jw skdw hY [8[

ArQ:- hy BweI! jgq (dy DMiDAW) ivc (mnu`K ƒ koeI n koeI) shm n`pI hI r`Kdw hY; aus ƒ Ak`Q Agocr prmwqmw dI is&iq-swlwh su`JdI hI nhIN [ (pr jIv dy kIh v`s?) auhI mnu`K (jIvn dw shI rsqw) smJdw hY ijs ƒ prmwqmw Awp b^Sdw hY [ aus mnu`K ƒ prmwqmw b`cy vWg pwldw hY [5[

hy BweI! (jdoN koeI mnu`K iqAwgI bx ky mwieAw ƒ Awpxy v`loN) C`f bYTdw hY qdoN (BI mwieAw) ^lwsI nhIN krdI [ jdoN koeI mnu`K mwieAw iek`TI krdw jWdw hY qdoN (iek`TI krn vwly dy) mn ivc fr bixAw rihMdw hY (ik ikqy h`QoN clI nwh jwey) [ ies mwieAw dy ivc rihMidAW hI prmwqmw Awp ijs mnu`K dI ie`zq r`Kdw hY, aus gurmuK dy isr auqy cMvr JulwieAw jWdw hY [6[

hy BweI! ijhVw mnu`K mwieAw dy twkry qy sUrmw bxdw hY ausy ƒ hI mwieAw vloN auprwmqw imldI hY; pr ijhVw mnu`K (mwieAw qoN) BWj Kw jWdw hY aus ƒ AnykW jUnW ivc Btkxw pYNdw hY [ (sUrmw mnu`K) ausy Bwxy ƒ im`Tw krky mMndw hY ijhVw Bwxw prmwqmw vrqWdw hY; auh mnu`K rzw ƒ smJ ky (Awpxy AMdroN) KotI miq ƒ swV dyNdw hY [7[

hy pRBU! qUM ijs ijs kMm ivc jIvW ƒ lWdw hYN, ausy ausy kMm ivc jIv l`gdy hn [ hy BweI! prmwqmw AwpxI mrzI dy kMm kr kr ky Awp hI auhnW ƒ vyKdw hY [

hy nwnk ƒ swry suK dyx vwly pRBU! jy qUM (Awpxy nwm dI dwiq) dyvyN qW hI qyrw nwm ihrdy ivc vswieAw jw skdw hY [8[1[7[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਬਿਰਖੈ ਹੇਠਿ ਸਭਿ ਜੰਤ ਇਕਠੇ ॥ ਇਕਿ ਤਤੇ ਇਕਿ ਬੋਲਨਿ ਮਿਠੇ ॥ ਅਸਤੁ ਉਦੋਤੁ ਭਇਆ ਉਠਿ ਚਲੇ ਜਿਉ ਜਿਉ ਅਉਧ ਵਿਹਾਣੀਆ ॥੧॥ ਪਾਪ ਕਰੇਦੜ ਸਰਪਰ ਮੁਠੇ ॥ ਅਜਰਾਈਲਿ ਫੜੇ ਫੜਿ ਕੁਠੇ ॥ ਦੋਜਕਿ ਪਾਏ ਸਿਰਜਣਹਾਰੈ ਲੇਖਾ ਮੰਗੈ ਬਾਣੀਆ ॥੨॥ ਸੰਗਿ ਨ ਕੋਈ ਭਈਆ ਬੇਬਾ ॥ ਮਾਲੁ ਜੋਬਨੁ ਧਨੁ ਛੋਡਿ ਵਞੇਸਾ ॥ ਕਰਣ ਕਰੀਮ ਨ ਜਾਤੋ ਕਰਤਾ ਤਿਲ ਪੀੜੇ ਜਿਉ ਘਾਣੀਆ ॥੩॥ ਖੁਸਿ ਖੁਸਿ ਲੈਦਾ ਵਸਤੁ ਪਰਾਈ ॥ ਵੇਖੈ ਸੁਣੇ ਤੇਰੈ ਨਾਲਿ ਖੁਦਾਈ ॥ ਦੁਨੀਆ ਲਬਿ ਪਇਆ ਖਾਤ ਅੰਦਰਿ ਅਗਲੀ ਗਲ ਨ ਜਾਣੀਆ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 1019-1020}

pdArQ:- ibrK—ru`K [ siB—swry [ ieik—{l&z ‘iek’ qoN bhu-vcn} [ qqy—KrHvy, iq`Ky [ bolin—boldy hn [  Asqu—fu`bw hoieAw (sUrj) [ audoqu BieAw—audY huMdw hY, AkwS ivc cVH pYNdw hY [ auiT—au~T ky [ AauD—aumr [ ivhwxIAw—bIq jWdI hY [1[

krydV—krn vwly [ srpr—zrUr [ muTy—mu`TY, lu`ty jWdy hn, Awqmk jIvn dw srmwieAw lutw bYTdy hn [ AjrweIil—AjrweIl ny, mOq dy &irSqy ny {not—ieh Sbd iksy muslmwn dy prQwie hY} [ PVy PiV—PiV PiV, PV ky PV ky, PV PV ky [ kuTy—ku`Ty, kuh su`ty [ dojik—dozk ivc [ mMgY—mMgdw hY {iek-vcn} [ bwxIAw—krmW dw lyKw ilKx vwlw Drmrwj [2[

sMig—(prlok vl) nwl [ BeIAw—Brw [ bybw—BYx [ jobnu—jvwnI [ Coif—C`f ky [ v\ysw— qur peygw [ krIm—b^SS krn vwlw [ krx krqw—jgq dw rcnhwr [ jwqo—jwixAw, sWJ pweI [ GwxI—kolH¨ ivc pIVn vwsqy iek vwrI jogy pwey hoey iql [3[

Kuis Kuis—Koh ky Koh ky, Koh Koh ky [ prweI—ibgwnI [ vsqu—cIz [ KudweI—^udw, r`b [ dunIAw lib—dunIAw dy l`b ivc; dunIAw dy (suAwd dy) csky ivc [ Kwq—toAw [ gl—g`l [ AglI—AgWh vwprn vwlI [4[

ArQ:- (hy BweI! ijvyN sUrj fu`bx vyly AnykW pMCI iksy ru`K auqy Aw iek`Ty huMdy hn, iesy qrHW) ies AwkwS-ru`K hyT swry jIv-jMq Aw iek`Ty hoey hn, keI KrHvy boldy hn keI im`Ty bol boldy hn [ fu`bw hoieAw sUrj jdoN AwkwS ivc muV cVH pYNdw hY qW (pMCI ru`K auqoN) au~T ky au~f jWdy hn (iqvyN hI) ijauN ijauN (jIvW dI) aumr mu`k jWdI hY (pMCIAW vWg ieQoN kUc kr jWdy hn) [1[

hy BweI! ieQy pwp krn vwly jIv (Awpxy Awqmk jIvn dw srmwieAw) zrUr lutw jWdy hn, pwp krn vwilAW ƒ mOq dw &irSqw PV PV ky kuhI jWdw hY (ieh XkIn jwxo ik AijhW ƒ) isrjxhwr ny dozk ivc pw r`iKAw hY, auhnW pwsoN Drmrwj (auhnW dy kIqy krmW dw) lyKw mMgdw hY [2[

hy BweI! (jgq qoN kUc krn vyly) nwh koeI Brw nwh koeI BYx koeI BI jIv dy nwl nhIN jWdw [ mwl, Dn, jvwnI—hryk jIv zrUr C`f ky ie`QoN clw jwiegw [ ijnHW mnu`KW ny jgq rcnhwr b^iSMdw pRBU nwl fUMGI sWJ nhIN pweI, auh (du`KW ivc) ieauN pIVy jWdy hn ijvyN iqlW dI GwxI [3[

hy BweI! qUM prwieAw mwl-Dn Koh Koh ky iek`Tw krdw rihMdw hYN, qyry nwl v`sdw r`b (qyrI hryk krqUq ƒ) vyKdw hY (qyry hryk bol ƒ) suxdw hY [ qUM dunIAw (dy suAwdW) dy csky ivc PisAw ipAw hYN (mwno fUMGy) toey ivc if`gw hoieAw hYN [ AgWh vwprn vwlI g`l ƒ qUM smJdw hI nhIN [4[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh