ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1015

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਨਾ ਭੈਣਾ ਭਰਜਾਈਆ ਨਾ ਸੇ ਸਸੁੜੀਆਹ ॥ ਸਚਾ ਸਾਕੁ ਨ ਤੁਟਈ ਗੁਰੁ ਮੇਲੇ ਸਹੀਆਹ ॥੧॥ ਬਲਿਹਾਰੀ ਗੁਰ ਆਪਣੇ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰੈ ਜਾਉ ॥ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਏਤਾ ਭਵਿ ਥਕੀ ਗੁਰਿ ਪਿਰੁ ਮੇਲਿਮੁ ਦਿਤਮੁ ਮਿਲਾਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਫੁਫੀ ਨਾਨੀ ਮਾਸੀਆ ਦੇਰ ਜੇਠਾਨੜੀਆਹ ॥ ਆਵਨਿ ਵੰਞਨਿ ਨਾ ਰਹਨਿ ਪੂਰ ਭਰੇ ਪਹੀਆਹ ॥੨॥ ਮਾਮੇ ਤੈ ਮਾਮਾਣੀਆ ਭਾਇਰ ਬਾਪ ਨ ਮਾਉ ॥ ਸਾਥ ਲਡੇ ਤਿਨ ਨਾਠੀਆ ਭੀੜ ਘਣੀ ਦਰੀਆਉ ॥੩॥ ਸਾਚਉ ਰੰਗਿ ਰੰਗਾਵਲੋ ਸਖੀ ਹਮਾਰੋ ਕੰਤੁ ॥ ਸਚਿ ਵਿਛੋੜਾ ਨਾ ਥੀਐ ਸੋ ਸਹੁ ਰੰਗਿ ਰਵੰਤੁ ॥੪॥ ਸਭੇ ਰੁਤੀ ਚੰਗੀਆ ਜਿਤੁ ਸਚੇ ਸਿਉ ਨੇਹੁ ॥ ਸਾ ਧਨ ਕੰਤੁ ਪਛਾਣਿਆ ਸੁਖਿ ਸੁਤੀ ਨਿਸਿ ਡੇਹੁ ॥੫॥ ਪਤਣਿ ਕੂਕੇ ਪਾਤਣੀ ਵੰਞਹੁ ਧ੍ਰੁਕਿ ਵਿਲਾੜਿ ॥ ਪਾਰਿ ਪਵੰਦੜੇ ਡਿਠੁ ਮੈ ਸਤਿਗੁਰ ਬੋਹਿਥਿ ਚਾੜਿ ॥੬॥ ਹਿਕਨੀ ਲਦਿਆ ਹਿਕਿ ਲਦਿ ਗਏ ਹਿਕਿ ਭਾਰੇ ਭਰ ਨਾਲਿ ॥ ਜਿਨੀ ਸਚੁ ਵਣੰਜਿਆ ਸੇ ਸਚੇ ਪ੍ਰਭ ਨਾਲਿ ॥੭॥ ਨਾ ਹਮ ਚੰਗੇ ਆਖੀਅਹ ਬੁਰਾ ਨ ਦਿਸੈ ਕੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਹਉਮੈ ਮਾਰੀਐ ਸਚੇ ਜੇਹੜਾ ਸੋਇ ॥੮॥੨॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 1015}

pdArQ:- ssuVIAwh—ipAwrIAW s`sW [ sy—auh [ scw—sdw-iQr rihx vwlw [ shIAwh—shylIAW, sqsMgI [1[

bilhwrI—sdky [ sd—sdw [ jwau—mYN jWdI hW [ eyqw—ieqnw, bhuq izAwdw [ Biv—BON BON ky [ guir—gurU ny [ myilmu—mYƒ imlwieAw [ idqmu imlwie—mYƒ imlw id`qw [1[rhwau[

dyr—idrwxIAW [ vM\in—clIAW jWdIAW hn [ pUr—byVI dy muswi&rW dy pUr [ phIAwh—muswi&rW dy [ phI—rwhI, pWDI, muswi&r [2[

mwmwxIAW—mwmIAW [ qY—Aqy [ Bwier—Brw [ swQ—kw&ly [ lfy—l`dy (jw rhy hn) [ nwTI—prwhuxw [ GxI—bhuq [3[

swcau—sdw-iQr rihx vwlw [ rMig—pRym-rMg ivc [ rMgwvlo—rMigAw hoieAw [ sKI—hy sKI! sic—sdw-iQr pRBU dy nwm ivc (juiVAW) [ QIAY—huMdw [ shu—Ksm [ rMig—pRym nwl [ rvMq—(Awpxy nwl) imlWdw hY, mwxdw hY [4[

ruqI—ruqW {‘ruiq’ qoN ‘ruqI’ bhu-vcn} [ ijqu—ijs ijs (ruq) ivc [ swDn—jIv-iesqRI [ suiK—suK ivc [ suqI—SWq-ic`q ho geI [ inis—rwq [ fyhu—idn [5[

pqix—p`qx auqy [ pwqxI—mlwh [ vM\hu—lµG jwE [ DRüik—dOV ky [ ivlwiV—Cwl mwr ky [ pvMdVy—pYNdy, A`pVy [ ifTu—vyKy hn [ boihiQ—jhwz ivc [ cwiV—cVH ky, ciV [6[

ihknI—keI (jIv-rwhIAW) ny [ ihik—keI {‘ihk’ qoN ‘ihik’ bhu-vcn} [ ihk—iek [ lid—l`d ky [ Bwry—(pwpW dy Bwr nwl) Bwry [ Brnwil—smuMdr ivc (fu`b gey) [ scu—sdw-iQr rihx vwlw nwm-v`Kr [ vxMijAw—^rIidAw, vpwr kIqw [7[

mwrIAY—mwrnI cwhIdI hY [ jyhVw—jyhw, vrgw [ soie—auh mnu`K (jyhVw haumY mwrdw hY) [8[

ArQ:- mYN Awpxy gurU qoN kurbwn hW, sdw kurbwn jWdI hW [ gurU (dy imlwp) qoN ibnw mYN BON BON ky bhuq Q`k geI sW, (hux) gurU ny mYƒ pqI imlwieAw hY, mYƒ (pqI) imlw id`qw hY [1[rhwau[

gurU (sq sMgI-) shylIAW nwl imlWdw hY (sqsMgIAW vwlw) sdw-iQr rihx vwlw swk kdy nhIN tu`tdw [ nwh BYxW nwh BrjweIAW nwh s`sW—iksy dw BI auho ijhw swk nhIN jo (sqsMgI) shylIAW dw hY [1[

Pu`PIAW, nwnIAW, mwsIAW, idrwxIAW, ijTwxIAW—ieh (sMswr ivc) AwauNdIAW hn qy clIAW jWdIAW hn, sdw (swfy nwl) nhIN rihMdIAW [ iehnW (swkW AMgW-) rwhIAW dy pUrW dy pUr Bry hoey cly jWdy hn [2[

mwmy, mwmIAW, Brw, ipau, qy mW—(iksy nwl BI s`cw swk) nhIN bx skdw [ (ieh BI prwhuixAW vWg hn) iehnW prwhuixAW dy kw&ly dy kw&ly l`dy cly jw rhy hn [ sMswr-drIAw dy p`qx auqy iehnW dI BIV l`gI peI hY [3[

hy shylIho! swfw Ksm-pRBU hI sdw-iQr rihx vwlw hY qy auh pRym-rMg ivc rMigAw rihMdw hY [ aus sdw-iQr dy nwm ivc juiVAW aus nwloN ivCoVw nhIN huMdw [ (crnW ivc juVI jIv-iesqRI ƒ) auh Ksm ipAwr nwl gly lweI r`Kdw hY [4[

jyhVI jIv-iesqRI Ksm-pRBU (dy swk) ƒ pCwx lYNdI hY aus ƒ auh swrIAW hI ru`qW cMgIAW l`gdIAW hn ijs ijs ru`q ivc sdw-iQr pRBU-pqI nwl aus dw ipAwr bxdw hY, (ikauNik) auh jIv-iesqRI idn rwq pUrn Awnµd ivc SWq-ic`q rihMdI hY [5[

(sMswr-drIAw dy) p`qx auqy (Kloqw) gurU-mlwh (jIv-rwhIAW ƒ) pukwr ky kih irhw hY ik  (pRBU-nwm dy jhwz ivc cVHo qy) dOV ky Cwl mwr ky pwr lµG jwvo [ siqgurU dy jhwz ivc cVH ky (sMswr-drIAw qoN) pwr A`pVy hoey (AnykW hI pRwxI) mYN (Awp) vyKy hn [6[

(siqgurU dw hokw sux ky) AnykW jIvW ny (sMswr-drIAw qoN pwr lµGx leI pRBU-nwm dw v`Kr gurU dy jhwz ivc) l`d ilAw hY, AnykW hI l`d ky pwr phuMc gey hn, pr AnykW hI (AYsy BI mMdBwgI hn ijnHW gurU dI pukwr dI prvwh nhIN kIqI, qy auh ivkwrW dy Bwr nwl) Bwry ho ky sMswr-smuMdr dy ivc (fu`b gey hn) [ ijnHW ny (gurU dw aupdyS sux ky) sdw-iQr rihx vwlw nwm-v`Kr ^rIidAw hY auh (sdw-iQr pRBU dy) crnW ivc lIn ho gey hn [7[

hy nwnk! (pRBU-crnW ivc iek-imk hox vwsqy) haumY dUr krnI cwhIdI hY (ijs mnu`K ny gurU dI srn pY ky haumY dUr kIqI) auh sdw-iQr pRBU vrgw hI bx igAw [ (Ajyhy BwgW vwly bMdy ieh inScw r`Kdy hn ik) AsI (sB qoN) cMgy nhIN AwKy jw skdy, qy swQoN BYVw koeI mnu`K (jgq ivc) nhIN id`sdw [8[2[10[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਨਾ ਜਾਣਾ ਮੂਰਖੁ ਹੈ ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਣਾ ਸਿਆਣਾ ॥ ਸਦਾ ਸਾਹਿਬ ਕੈ ਰੰਗੇ ਰਾਤਾ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣਾ ॥੧॥ ਬਾਬਾ ਮੂਰਖੁ ਹਾ ਨਾਵੈ ਬਲਿ ਜਾਉ ॥ ਤੂ ਕਰਤਾ ਤੂ ਦਾਨਾ ਬੀਨਾ ਤੇਰੈ ਨਾਮਿ ਤਰਾਉ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਮੂਰਖੁ ਸਿਆਣਾ ਏਕੁ ਹੈ ਏਕ ਜੋਤਿ ਦੁਇ ਨਾਉ ॥ ਮੂਰਖਾ ਸਿਰਿ ਮੂਰਖੁ ਹੈ ਜਿ ਮੰਨੇ ਨਾਹੀ ਨਾਉ ॥੨॥ ਗੁਰ ਦੁਆਰੈ ਨਾਉ ਪਾਈਐ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਪਲੈ ਨ ਪਾਇ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਭਾਣੈ ਮਨਿ ਵਸੈ ਤਾ ਅਹਿਨਿਸਿ ਰਹੈ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥੩॥ ਰਾਜੰ ਰੰਗੰ ਰੂਪੰ ਮਾਲੰ ਜੋਬਨੁ ਤੇ ਜੂਆਰੀ ॥ ਹੁਕਮੀ ਬਾਧੇ ਪਾਸੈ ਖੇਲਹਿ ਚਉਪੜਿ ਏਕਾ ਸਾਰੀ ॥੪॥ ਜਗਿ ਚਤੁਰੁ ਸਿਆਣਾ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਣਾ ਨਾਉ ਪੰਡਿਤ ਪੜਹਿ ਗਾਵਾਰੀ ॥ ਨਾਉ ਵਿਸਾਰਹਿ ਬੇਦੁ ਸਮਾਲਹਿ ਬਿਖੁ ਭੂਲੇ ਲੇਖਾਰੀ ॥੫॥ ਕਲਰ ਖੇਤੀ ਤਰਵਰ ਕੰਠੇ ਬਾਗਾ ਪਹਿਰਹਿ ਕਜਲੁ ਝਰੈ ॥ ਏਹੁ ਸੰਸਾਰੁ ਤਿਸੈ ਕੀ ਕੋਠੀ ਜੋ ਪੈਸੈ ਸੋ ਗਰਬਿ ਜਰੈ ॥੬॥ ਰਯਤਿ ਰਾਜੇ ਕਹਾ ਸਬਾਏ ਦੁਹੁ ਅੰਤਰਿ ਸੋ ਜਾਸੀ ॥ ਕਹਤ ਨਾਨਕੁ ਗੁਰ ਸਚੇ ਕੀ ਪਉੜੀ ਰਹਸੀ ਅਲਖੁ ਨਿਵਾਸੀ ॥੭॥੩॥੧੧॥ {ਪੰਨਾ 1015-1016}

pdArQ:- nw jwxw—mYN nhIN smJdw [ rMgy—rMig hI, pRym-rMg ivc hI [ rwqw—rMigAw hoieAw [ Anidnu—hr roz [ vKwxw—mYN ismrdw hW [1[

bwbw—hy pRBU! hw—mYN hW [ nwvY—(qyry) nwm qoN [ jwau—mYN jWdw hW [ dwnw—(sB dy idlW dI) jwxn vwlw [ bInw—(sB jIvW dy kMmW ƒ) vyKx vwlw [ nwim—nwm dI rwhIN [ qrwau—qrauN, mYN pwr lµG skdw hW [1[rhwau[

mUrKw isir mUrKu—sB qoN v`fw mUrK [ ij—ijhVw [2[

duAwrY—dr qy [ plY n pwie—nhIN iml skdw [ BwxY—rzw ivc, mrzI ivc (quirAW) [ min—mn ivc [ Aih—idn [ inis—rwq [ ilv lwie—suriq joV ky [3[

qy—auh bMdy [ pwsY—pwsy ivc, caupV dI Kyf ivc [ eykw swrI—ieko hI nrd, ieko mwieAw dI iqRSnw dI nrd [4[

jig—jgq ivc [ Brim—Btkxw ivc [ Bulwnw—(jIvn-rwh qoN) Bu`lw hoieAw [ pVih—pVHdy hn [ gwvwrI—mUrKW dI iv`idAw[ nwau—prmwqmw dw nwm [ smwlih—sWBdy hn, cyqy r`Kdy hn [ ibKu—zihr, mwieAw dI iqRSnw jo Awqmk jIvn vwsqy zihr smwn hY [ lyKwrI—ivdvwn [5[

kMTy—drIAw dy kMFy [ bwgw—ic`ty kpVy [ JrY—JVdw hY, auf auf ky pYNdw hY [ iqsY kI—iqRSnw dI [ pYsY—pYNdw hY, kwbU Aw jWdw hY [ jrY—sVdw hY [6[

rXiq—prjw, jnqw [ khw—ikQy gey? sbwey—swry [ duhu AMqir—izmI Awsmwn dy AMdr, ieh dunIAw ivc [ jwsI—nws ho jwiegw [ rhsI—sdw itikAw rhygw, At`l Awqmk jIvn vwlw ho jwiegw [ invwsI—invws r`Kx vwlw, suriq joVI r`Kx vwlw [7[

ArQ:- hy pRBU! (qyry nwm qoN KuMJ ky) mYN miq-hIn rihMdw hW (ikauNik mYƒ ieh smJ nhIN huMdI ik ies sMswr-smuMdr qoN) mYN qyry nwm ivc juV ky hI pwr lµG skdw hW [ mYN qyry nwm qoN sdky jWdw hW (qyry nwm dI brkiq nwl hI mYƒ smJ AwauNdI hY ik) qUM swfw isrjnhwr hYN, qUM swfy idl dI jwxdw hYN, qUM swfy kMmW ƒ hr vyly vyKdw hYN [1[rhwau[

mYN nhIN smJ skdw ik jyhVw (bMdw prmwqmw dw nwm ismrdw hY) auh mUrK (ikvyN) hY, qy jyhVw mnu`K nwm nhIN ismrdw auh isAwxw ikvyN hY [ (Asl isAwxp nwm ismrn ivc hY, ies vwsqy) mYN hr vyly pRBU dw nwm ismrdw hW qy sdw mwlk-pRBU dy pRym-rMg ivc rMigAw rihMdw hW [1[

pr cwhy koeI mUrK hY cwhy koeI isAwxw hY (hryk ivc) ieko prmwqmw hI v`sdw hY [ mUrK qy isAwxw do vK vK nwm hn joiq dohW ivc ieko hI hY [ jyhVw AwdmI prmwqmw dw nwm ismrnw nhIN kbUldw, auh mhw mUrK hY [2[

prmwqmw dw nwm gurU dy dr qoN imldw hY, gurU dI srn qoN ibnw pRBU-nwm dI pRwpqI nhIN ho skdI [ jy gurU dy hukm ivc qur ky mnu`K dy mn ivc nwm v`s pey, qW auh idn rwq nwm ivc suriq joVI r`Kdw hY [3[

jyhVy bMdy rwj, rMg-qmwSy, rUp, mwl-Dn qy jvwnI—isr& iehI ivhwJdy rihMdy hn auhnW ƒ juAwrIey smJo [ pr auhnW dy BI kIh v`s?) pRBU dy hukm ivc b`Jy hoey auh (mwiek pdwrQW dI) caupV Kyf Kyfdy rihMdy hn, ieko mwieAw dI iqRSnw hI auhnW dI nrd hY [4[

jyhVw bMdw mwieAw dI Btkxw ivc pY ky jIvn-rwh qoN KuMiJAw jw irhw hY auhI jgq ivc cwqur qy isAwxw mMinAw jWdw hY; pVHdy hn (mwieAw kmwx vwlI) mUrKW dI iv`idAw, pr Awpxw nwm sdWdy hn ‘pMifq’ [ (ieh pMifq) prmwqmw dw nwm Bulw dyNdy hn; qy Awpxy vloN vyd (Awidk Drm pusqkW) ƒ sMBwl rhy hn, ieh ivdvwn Awqmk jIvn dI mOq ilAwaux vwlI mwieAw dy zihr ivc Bu`ly pey hn [5[

k`lr ivc KyqI bIj ky &sl dI Aws ivArQ hY, dirAw kMFy au~gy hoey ru`KW ƒ Awsrw bnwxw Bu`l hY, ijQy kwlK auf auf ky pYNdI hovy auQy jyhVy bMdy ic`ty k`pVy pihndy hn (qy auhnW auqy kwlK nwh l`gx dI Aws r`Kdy hn auh Bu`ly hoey hn, ies qrHW) ieh jgq iqRSnw dI koTI hY ies ivc jyhVw Ps jWdw hY (auh inkl nhIN skdw) auh AhMkwr ivc (Zrk huMdw hY, aus dw Awqmk jIvn iqRSnw-A`g ivc) sV jWdw hY [6[

rwjy qy (rwijAW dI) prjw—ieh sB ik`Qy hn? (sB Awpo AwpxI vwrI kUc kr jWdy hn) [ ies dunIAw ivc jo jMmdw hY auh AMq ieQoN clw jWdw hY) pr mwieAw dI iqRSnw ivc Ps ky jnm mrn dw gyV BI shyV lYNdw hY) [ nwnk AwKdw hY—jyhVw mnu`K ABu`l gurU dI pauVI dw Awsrw lYNdw hY (Bwv, jo nwm ismrdw hY, qy ismrn dI pauVI dI rwhIN) Al`K pRBU dy crnW ivc suriq joVI r`Kdw hY auh At`l Awqmk jIvn vwlw bx jWdw hY [7[3[11[

not:- ‘Gru 2’ dIAW 3 AstpdIAW, ‘Gru 1’ dIAW 8 [ ku`l joV 11 hY [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh