ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1013

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਮਨਮੁਖੁ ਲਹਰਿ ਘਰੁ ਤਜਿ ਵਿਗੂਚੈ ਅਵਰਾ ਕੇ ਘਰ ਹੇਰੈ ॥ ਗ੍ਰਿਹ ਧਰਮੁ ਗਵਾਏ ਸਤਿਗੁਰੁ ਨ ਭੇਟੈ ਦੁਰਮਤਿ ਘੂਮਨ ਘੇਰੈ ॥ ਦਿਸੰਤਰੁ ਭਵੈ ਪਾਠ ਪੜਿ ਥਾਕਾ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਹੋਇ ਵਧੇਰੈ ॥ ਕਾਚੀ ਪਿੰਡੀ ਸਬਦੁ ਨ ਚੀਨੈ ਉਦਰੁ ਭਰੈ ਜੈਸੇ ਢੋਰੈ ॥੧॥ ਬਾਬਾ ਐਸੀ ਰਵਤ ਰਵੈ ਸੰਨਿਆਸੀ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਏਕ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਤੇਰੈ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤਾਸੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਘੋਲੀ ਗੇਰੂ ਰੰਗੁ ਚੜਾਇਆ ਵਸਤ੍ਰ ਭੇਖ ਭੇਖਾਰੀ ॥ ਕਾਪੜ ਫਾਰਿ ਬਨਾਈ ਖਿੰਥਾ ਝੋਲੀ ਮਾਇਆਧਾਰੀ ॥ ਘਰਿ ਘਰਿ ਮਾਗੈ ਜਗੁ ਪਰਬੋਧੈ ਮਨਿ ਅੰਧੈ ਪਤਿ ਹਾਰੀ ॥ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਣਾ ਸਬਦੁ ਨ ਚੀਨੈ ਜੂਐ ਬਾਜੀ ਹਾਰੀ ॥੨॥ ਅੰਤਰਿ ਅਗਨਿ ਨ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਬੂਝੈ ਬਾਹਰਿ ਪੂਅਰ ਤਾਪੈ ॥ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਬਿਨੁ ਭਗਤਿ ਨ ਹੋਵੀ ਕਿਉ ਕਰਿ ਚੀਨਸਿ ਆਪੈ ॥ ਨਿੰਦਾ ਕਰਿ ਕਰਿ ਨਰਕ ਨਿਵਾਸੀ ਅੰਤਰਿ ਆਤਮ ਜਾਪੈ ॥ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਭਰਮਿ ਵਿਗੂਚਹਿ ਕਿਉ ਮਲੁ ਧੋਪੈ ਪਾਪੈ ॥੩॥ ਛਾਣੀ ਖਾਕੁ ਬਿਭੂਤ ਚੜਾਈ ਮਾਇਆ ਕਾ ਮਗੁ ਜੋਹੈ ॥ ਅੰਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਏਕੁ ਨ ਜਾਣੈ ਸਾਚੁ ਕਹੇ ਤੇ ਛੋਹੈ ॥ ਪਾਠੁ ਪੜੈ ਮੁਖਿ ਝੂਠੋ ਬੋਲੈ ਨਿਗੁਰੇ ਕੀ ਮਤਿ ਓਹੈ ॥ ਨਾਮੁ ਨ ਜਪਈ ਕਿਉ ਸੁਖੁ ਪਾਵੈ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਕਿਉ ਸੋਹੈ ॥੪॥ ਮੂੰਡੁ ਮੁਡਾਇ ਜਟਾ ਸਿਖ ਬਾਧੀ ਮੋਨਿ ਰਹੈ ਅਭਿਮਾਨਾ ॥ ਮਨੂਆ ਡੋਲੈ ਦਹ ਦਿਸ ਧਾਵੈ ਬਿਨੁ ਰਤ ਆਤਮ ਗਿਆਨਾ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਛੋਡਿ ਮਹਾ ਬਿਖੁ ਪੀਵੈ ਮਾਇਆ ਕਾ ਦੇਵਾਨਾ ॥ ਕਿਰਤੁ ਨ ਮਿਟਈ ਹੁਕਮੁ ਨ ਬੂਝੈ ਪਸੂਆ ਮਾਹਿ ਸਮਾਨਾ ॥੫॥ ਹਾਥ ਕਮੰਡਲੁ ਕਾਪੜੀਆ ਮਨਿ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਉਪਜੀ ਭਾਰੀ ॥ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤਜਿ ਕਰਿ ਕਾਮਿ ਵਿਆਪਿਆ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ ਪਰ ਨਾਰੀ ॥ ਸਿਖ ਕਰੇ ਕਰਿ ਸਬਦੁ ਨ ਚੀਨੈ ਲੰਪਟੁ ਹੈ ਬਾਜਾਰੀ ॥ ਅੰਤਰਿ ਬਿਖੁ ਬਾਹਰਿ ਨਿਭਰਾਤੀ ਤਾ ਜਮੁ ਕਰੇ ਖੁਆਰੀ ॥੬॥ ਸੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜੋ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵੈ ਵਿਚਹੁ ਆਪੁ ਗਵਾਏ ॥ ਛਾਦਨ ਭੋਜਨ ਕੀ ਆਸ ਨ ਕਰਈ ਅਚਿੰਤੁ ਮਿਲੈ ਸੋ ਪਾਏ ॥ ਬਕੈ ਨ ਬੋਲੈ ਖਿਮਾ ਧਨੁ ਸੰਗ੍ਰਹੈ ਤਾਮਸੁ ਨਾਮਿ ਜਲਾਏ ॥ ਧਨੁ ਗਿਰਹੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜੋਗੀ ਜਿ ਹਰਿ ਚਰਣੀ ਚਿਤੁ ਲਾਏ ॥੭॥ ਆਸ ਨਿਰਾਸ ਰਹੈ ਸੰਨਿਆਸੀ ਏਕਸੁ ਸਿਉ ਲਿਵ ਲਾਏ ॥ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪੀਵੈ ਤਾ ਸਾਤਿ ਆਵੈ ਨਿਜ ਘਰਿ ਤਾੜੀ ਲਾਏ ॥ ਮਨੂਆ ਨ ਡੋਲੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਧਾਵਤੁ ਵਰਜਿ ਰਹਾਏ ॥ ਗ੍ਰਿਹੁ ਸਰੀਰੁ ਗੁਰਮਤੀ ਖੋਜੇ ਨਾਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਪਾਏ ॥੮॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹੇਸੁ ਸਰੇਸਟ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਵੀਚਾਰੀ ॥ ਖਾਣੀ ਬਾਣੀ ਗਗਨ ਪਤਾਲੀ ਜੰਤਾ ਜੋਤਿ ਤੁਮਾਰੀ ॥ ਸਭਿ ਸੁਖ ਮੁਕਤਿ ਨਾਮ ਧੁਨਿ ਬਾਣੀ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਉਰ ਧਾਰੀ ॥ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਨਹੀ ਛੂਟਸਿ ਨਾਨਕ ਸਾਚੀ ਤਰੁ ਤੂ ਤਾਰੀ ॥੯॥੭॥ {ਪੰਨਾ 1012-1013}

pdArQ:- mnmuKu—auh bMdw ijs ny Awpxw mUMh Awpxy mn vl kIqw hoieAw hY, Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw bMdw [ lhir—(iqAwg dI) lihr, (iqAwg dw) joS [ qij—iqAwg ky [ ivgucY—^uAwr huMdw hY [ Avrw ky—hornW dy [ hyrY—q`kdw hY {not:- l&z ‘Gru’ Aqy ‘Gr’ dw &rk cyqy r`Kxw} [ igRh Drmu—igRhsq dw &rz [ BytY—imldw hY [ GUmn GyrY—GuMmxGyrI ivc (Ps jWdw hY) [ idsMqru—dys dys AMqr, hor hor dys [ piV—pVH ky [ iqRSnw—mwieAw dw lwlc [ kwcI ipMfI—hoCI miq vwlw [ audru—pyt, iF`f [ For—pSU [1[

bwbw—hy pRBU! rvq rvY—rihq rhy [ sbid—Sbd dI rwhIN [ nwim—nwm ivc [ rqy—rMgy jw ky [ iqRpqwsI—mwieAw dI iqRSnw vloN rjyvW [1[rhwau[

gyrU—gyrI [ ByK—swDUAW vwly pihrwvy [ ByKwrI—mMgqw [ Pwir—pwV ky [ iKMQw—godVI [ mwieAwDwrI—(AMn Awtw Awidk) mwieAw pwx vwsqy JolI [ prboDY—aupdyS krdw hY [ min—mn dI rwhIN [ min AMDY—AMnHy mn dI rwhIN, mn (mwieAw dy moh ivc) AMnHw hox dy kwrn [ piq—ie`zq [ hwrI—gvw leI [2[

n bUJY—nhIN bu`JdI [ pUAr—DUxIAW [ qwpY—qpWdw hY, bwldw hY [ cInis—pCwxy [ AwpY—Awpxy Awp ƒ, Awpxy Awqmk jIvn ƒ [ AMqir Awqm—Awpxy Awp dy AMdr [ jwpY—(aus ƒ) su`Jdw hY, id`sdw hY [ ATsiT—A`T qy s`T ATwhT [ ivgUcih—^uAwr huMdy hn [ pwpY—pwp dI [3[

ibBUq—suAwh [ cVweI—(ipMfy qy) ml leI [ mgu—rsqw [ johY—q`kdw hY [ CohY—iK`Jdw hY [ JUTo—JUT hI [ EhY—auh pihlI hI [ jpeI—jpY, jpdw [ sohY—soBdw [4[

mUMfu—isr [ mufweI—munw ky [ isK—bodI, cotI [ moin rhY—cu`p swDI r`Kdw hY [ dh—ds [ ids—pwsy [ DwvY—dOVdw hY, Btkdw hY [ rq—rMigAw hoieAw [ ibK—zihr (jo Awqmk mOq ilAwauNdw hY) [ dyvwnw—pwgl, AwSk [ ikrqu—ipCly kIqy krmW dy sMskwrW dw iek`T [5[

hwiQ—h`Q ivc [ kmMflu—ic`pI [ kwpVIAw—lIrW dw colw pihnx vwlw swDU [ min—mn ivc [ qij—C`f ky [ kwim—kwm-vwsnw hyT [ ivAwipAw—n`ipAw igAw [ isK—(AnykW) syvk [ lµptu—(mwieAw ivc, ivkwr ivc) Kicq [ bwjwrI—ms^rw [ inBrwqI—Btkxw dw ABwv, SWqI [ KuAwrI—durgqI [

Awpu—Awpw-Bwv [ Cwdn—k`pVw [ AicMqu—shj suBwie, socW krn qoN ibnw [ iKmw—dUijAW dI vDIkI shwrn dw suBwau [ sMgRhY—iek`Tw krdw hY [ qwmsu—qmo gux, kRoD [ nwim dI rwhIN [ Dnu—BwgW vwlw [ igrhI—igRhsqI [7[

eyksu isau—isr& ie`k (prmwqmw) nwl [ ilv—lgn [ inj Gir—Awpxy Gr ivc, aus Gr ivc jo sdw Awpxw hY [ vrij—rok ky [ rhwey—r`Ko [ igRhu—Gr [ pdwrQu—srmwieAw [8[

mhysu—iSv [ sryst—sB qoN au~qm [ nwim rqy—prmwqmw dy nwm ivc rMgy hoey [ vIcwrI—ivcwrvwn [ KwxI—jgq-auqp`qI dIAW cwr KwxW—AMfj, jyrj, syqj, auqBuj (1. AMfj—AWifAW ivcoN pYdw hox vwly pMCI Awidk [ 2. jyrj—ijEr ivcoN jMmx vwly, pSU mnu`K [ 3. syqj—muVHky Aqy DrqI dy huMm nwl pYdw hox vwly, jUAW, cIc vhutIAW Awidk [ 4. auqBuj—DrqI ivcoN jMmx vwly ru`K Awidk} [ bwxI—bolI, sB dysW dy jIvW dIAW vK-vK bolIAW [

ggn—AwkwS [ pqwlI—pwqwlW ivc [ siB—swry [ mukiq—mwieAw dy bMDnW qoN ^lwsI [ nwm Duin—nwm dI rO [ bwxI—pRBU dI is&iq-swlwh dI bwxI [ aur DwrI—ihrdy ivc itikAw [ aur—ihrdw [ nhI CUtis—mukqI pRwpq nhIN kr skdw [ swcI qwrI—auh qwrI jo sdw-iQr rhy, auh qwrI ijs ivc fu`bx dw ^qrw nwh hovy [9[

ArQ:- hy pRBU! Asl sMinAwsI auh hY jo Ajyhw jIvn jIvy ik gurU dy Sbd ivc juV ky aus dI lgn iek (qyry crnW) ivc l`gI rhy [ qyry nwm-rMg ivc rMgIj ky (mwieAw vloN) aus ƒ sdw iqRpqI rhygI [1[rhwau[

pr Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K (iqAwg dy) joS ivc Awpxw Gr iqAwg ky (iPr rotI Awidk dI ^wqr) hornW dy Gr q`kdw iPrdw hY [ igRhsq inbwhux dw &rz (ikrq krnI) C`f dyNdw hY (ies Zlq iqAwg nwl aus ƒ) siqgurU (BI) nhIN imldw, qy AwpxI BYVI miq dI GuMmx-GyrI ivc (goqy KWdw hY) [ (Awpxw Gr C`f ky) hor hor dysW (dw) rtn krdw iPrdw hY, (Drm-pusqkW dy) pwT pVH pVH ky BI Q`k jWdw hY, (pr mwieAw dI) iqRSnw (mu`kx dy QW sgoN) vDdI jWdI hY [ hoCI miq vwlw (mnmuK) gurU dy Sbd ƒ nhIN ivcwrdw, (qy lokW dy GrW qoN vyhlV) pSUAW vWg Awpxw iF`f Brdw hY [1[

mnmuK bMdw gyrI Goldw hY, aus dw rMg (Awpxy k`piVAW auqy) cwVHdw hY, Dwrimk pihrwvy vwly k`pVy pw ky iBKwrI bx jWdw hY [ k`pVy pwV ky (pihnx leI) godVI bxWdw hY, qy (AMn Awtw Awidk) mwieAw pwx leI JolI (iqAwr kr lYNdw hY) [ (Awp qW) hryk Gr ivc (jw ky iB`iCAw) mMgdw hY pr jgq ƒ (sq Drm dw) aupdyS krdw hY, Awpxw mn AMnHw hox dy kwrn mnmuK AwpxI ie`zq gvw lYNdw hY [ Btkxw ivc (pY ky jIvn-rwh qoN) KuMiJAw hoieAw gurU dy Sbd ƒ pCwxdw nhIN (ijvyN koeI juAwrIAw) jUey ivc bwzI hwrdw hY (iqvyN ieh mnmuK AwpxI mnu`Kw jnm dI bwzI hwr jWdw hY) [2[

(Awpxy vloN iqAwgI bxy hoey mnmuK dy) mn ivc iqRSnw dI (bldI) A`g gurU qoN ibnw bu`JdI nhIN, pr bwhr DUxIAW qpWdw hY [ gurU dI d`sI syvw krn qoN ibnw prmwqmw dI BgqI ho nhIN skdI (ieh mnmuK) Awpxy Awqmk jIvn ƒ ikvyN pCwxy? auN\ AMqr Awqmy ies ƒ su`Jdw hY ik (ikrqI igRhsqIAW dI) inMidAw kr kr ky nrkI jIvn ibqIq kr irhw hY [ ATwhT qIrQW auqy BON ky BI (mnmuK iqAwgI) ^uAwr hI huMdy hn, (qIrQW qy jwx nwl) pwpW dI mYl ikvyN Dup skdI hY? [3[

(lok-ivKwvy leI) suAwh Cwxdw hY qy auh suAwh Awpxy ipMfy auqy ml lYNdw hY, pr (AMqr Awqmy) mwieAw dw rsqw q`kdw rihMdw hY (ik koeI igRhsqI dwnI Aw ky mwieAw Byt kry) [ (bwhroN hor qy AMdroN hor hox krky) Awpxy AMdr qy bwhr jgq ivc iek prmwqmw ƒ (ivAwpk) nhIN smJ skdw, (jy) ieh s`cw vwk aus ƒ AwKIey qW iK`Jdw hY [ (Drm-pusqkW dw) pwT pVHdw (qW) hY pr mUMhoN JUT hI boldw hY, gurU-hIx hox krky aus dI miq auh pihly vrgI hI rihMdI hY (Bwv, zwhrw iqAwg nwl aus dy Awqmk jIvn ivc koeI &rk nhIN pYNdw) [ jd qk prmwqmw dw nwm nhIN jpdw qd qk Awqmk Awnµd nhIN imldw, pRBU-nwm qoN ibnw jIvn suc`jw nhIN bx skdw [4[

koeI isr munw lYNdw hY, koeI jtW dw jUVw bMnH lYNdw hY, qy mon Dwr ky bYT jWdw hY (ies swry ByK dw) mwx (BI krdw hY) [ pr Awqmk qOr qy pRBU nwl fUMGI sWJ dy rMg ivc rMgy jwx qoN ibnw aus dw mn foldw rihMdw hY, qy (mwieAw dI iqRSnw ivc hI) dsIN pwsIN dOVdw iPrdw hY [ (AMqr Awqmy) mwieAw dw pRymI (rihx krky) prmwqmw dw nwm-AMimRq C`f dyNdw hY qy (iqRSnw dw auh) zihr pINdw rihMdw hY (jo ies dy Awqmk jIvn ƒ mwr mukWdw hY) [ (pr ies mnmuK dy kIh v`s?) ipCly kIqy krmW dy sMskwrW dw iek`T (AMdroN) mu`kdw nhIN, (auhnW sMskwrW dy Asr hyT jIv) prmwqmw dI rzw ƒ nhIN smJ skdw, (ies qrHW, iqAwgI bx ky BI) pSU-suBwv ivc itikAw rihMdw hY [5[

(mnmuK mnu`K iqAwgI bx ky) h`Q ivc ic`pI PV lYNdw hY, lIrW dw colw pihn lYNdw hY, pr mn ivc mwieAw dI BwrI iqRSnw pYdw hoeI rihMdI hY (Awpxy vloN iqAwgI bx ky) AwpxI iesqRI C`f ky Awey ƒ kwm-vwsnw ny Aw dbwieAw, qW prweI nwr nwl ic`q joVdw hY [ cyly bxWdw hY, gurU dy Sbd ƒ nhIN pCwxdw, kwm-vwsnw ivc gRisAw hoieAw hY, qy (ies qrHW sMinAwsI bxn dy QW lokW dIAW nzrW ivc) ms^rw bixAw hoieAw hY [ (mnmuK dy) AMdr (Awqmk mOq ilAwaux vwlI iqRSnw dw) zihr hY, bwhr (lokW ƒ ivKwx vwsqy) SWqI Dwrn kIqI hoeI hY [ (Ajyhy pKMfI ƒ) Awqmk mOq-^uAwr krdI hY [6[

Asl sMinAwsI auh hY jo gurU dI d`sI syvw krdw hY qy Awpxy AMdroN Awpw-Bwv dUr krdw hY, (lokW pwsoN) k`pVy qy Bojn dI Aws bxweI nhIN r`Kdw, sihj suBwie jo iml jWdw hY auh lY lYNdw hY, bhuq vD-Gt bol nhIN boldw rihMdw, dUijAW dI vDIkI ƒ shwrn dw suBwau-rUp Dn Awpxy AMdr iek`Tw krdw hY, pRBU dy nwm dI brkiq nwl AMdroN kRoD swV dyNdw hY [

jyhVw mnu`K sdw prmwqmw dy crnW ivc ic`q joVI r`Kdw hY, auh BwgW vwlw hY cwhy auh igRhsqI hY cwhy sMinAwsI hY cwhy jogI hY [7[

Asl sMinAwsI auh hY jo mwiek AwsW vloN inrws rihMdw hY qy iek prmwqmw dy crnW ivc suriq joVI r`Kdw hY [ jdoN mnu`K prmwqmw dw nwm-rs pINdw hY qy AMqr Awqmy pRBU-crnW ivc juVdw hY qdoN ies dy AMdr SWqI pYdw huMdI hY [ jdoN mnu`K gurU dI srn pY ky (shI jIvn-rwh) smJdw hY aus dw mn mwieAw dI iqRSnw ivc foldw nhIN, mwieAw ip`Cy dOVdy mn ƒ auh rok ky r`Kdw hY; gurU dI is`iKAw lY ky (jMgl Bwlx dy QW) srIr-Gr ƒ Kojdw hY qy prmwqmw dw nwm-srmwieAw pRwpq kr lYNdw hY [8[

bRhmw hovy, ivSƒ hovy, iSv hovy, auhI sB qoN au~qm hn jo pRBU dy nwm ivc rMgIj ky suMdr ivcwr dy mwlk bx gey [ hy pRBU! (BwvyN) cOhW KwxIAW dy jIvW ivc qy auhnW dIAW bolIAW ivc, pwqwl AwkwS ivc sB jIvW dy AMdr qyrI hI joiq hY, pr ijnHW ny qyry sdw-iQr nwm ƒ Awpxy ihrdy ivc itkwieAw hY ijnHW dy AMdr qyry nwm dI rO jwrI hY ijnHW dI suriq qyrI is&iq-swlwh dI bwxI ivc hY auhnW ƒ hI swry suK hn auhnW ƒ hI mwieAw dy bMDnW qoN ^lwsI imldI hY [

hy nwnk! prmwqmw dy nwm qoN ibnw koeI jIv mwieAw dy moh qoN bc nhIN skdw, qUM BI iehI qwrI qr ijs nwl kdy fu`bx dw ^qrw nhIN hovygw [9[7[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh