ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1003

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਬੇਦੁ ਪੁਕਾਰੈ ਮੁਖ ਤੇ ਪੰਡਤ ਕਾਮਾਮਨ ਕਾ ਮਾਠਾ ॥ ਮੋਨੀ ਹੋਇ ਬੈਠਾ ਇਕਾਂਤੀ ਹਿਰਦੈ ਕਲਪਨ ਗਾਠਾ ॥ ਹੋਇ ਉਦਾਸੀ ਗ੍ਰਿਹੁ ਤਜਿ ਚਲਿਓ ਛੁਟਕੈ ਨਾਹੀ ਨਾਠਾ ॥੧॥ ਜੀਅ ਕੀ ਕੈ ਪਹਿ ਬਾਤ ਕਹਾ ॥ ਆਪਿ ਮੁਕਤੁ ਮੋ ਕਉ ਪ੍ਰਭੁ ਮੇਲੇ ਐਸੋ ਕਹਾ ਲਹਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤਪਸੀ ਕਰਿ ਕੈ ਦੇਹੀ ਸਾਧੀ ਮਨੂਆ ਦਹ ਦਿਸ ਧਾਨਾ ॥ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿ ਬ੍ਰਹਮਚਜੁ ਕੀਨਾ ਹਿਰਦੈ ਭਇਆ ਗੁਮਾਨਾ ॥ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਇ ਕੈ ਤੀਰਥਿ ਭ੍ਰਮਿਓ ਉਸੁ ਮਹਿ ਕ੍ਰੋਧੁ ਬਿਗਾਨਾ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 1003}

pdArQ:- pukwrY—au~cI au~cI pVHdw hY [ muK qy—mUMh qoN, mUMh nwl [ pMfq—hy pMifq! mwTw—m`Tw, iF`lw [ kwmwmn kw—kmwvn dw, kmwx dw, Awqmk jIvn bxwx dw [ monI—mon-DwrI, sdw cu`p swDI r`Kx vwlw [ iekWqI—iekWq ivc, iksy gu&w Awidk ivc iek`lw [ ihrdY—ihrdy ivc [ gwTw—gMF [ klpn—mwnsk dOV-B`j [ hoie—ho ky [ audwsI—auprwm [ igRhu—Gr, igRhsq [ qij—C`f ky [ mwTw—n`T-B`j, Btkxw [1[

jIA kI bwq—idl dI g`l [ kY pih—iks dy pws? khw—khW, mYN AwKW [ mukqu—ivkwrW qoN suqMqr [ mo kau—mYƒ [ khw—khW? ik`Qy? lhw—lhW, mYN l`BW [1[rhwau[

kir kY—(qp) kr ky [ dyhI swDI—srIr swiDAw, srIr ƒ kSt dyNdw irhw [ dhids—dsIN pwsIN [ Dwnw—dOVdw irhw [ bRhmcwir—bRhmcwrI ny [ bRhmcju—bRhmcrj, kwm-vwsnw rokx dw A`iBAws [ gumwnw—AhMkwr [ hoie kY—bx ky [ qIriQ—(hryk) qIrQ au~qy [ ibgwnw—by-igAwnw, mUrKqw vwlw [2[

ArQ:- (hy pMifq!) mYN Awpxy idl dI g`l iks ƒ d`sW? mYN ieho ijhw (gurmuK) ik`QoN l`BW ijhVw Awp (moh mwieAw qoN) bicAw hoieAw hovy, qy, mYƒ (BI) prmwqmw imlw dyvy? [1[rhwau[

hy pMifq! (qyry vrgw koeI qW) mUMh nwl vyd au~cI au~cI pVHdw hY, pr Awqmk kmweI krn vloN iF`lw hY; (koeI) monDwrI bx ky (iksy gu&w Awidk ivc) iek`lw bYTw hoieAw hY, (pr aus dy BI) ihrdy ivc mwnsk dOV-B`j dI gMF b`JI hoeI hY; (koeI dunIAw vloN) auprwm ho ky igRhsq C`f ky qur ipAw hY, (pr aus dI BI) Btkxw mu`kI nhIN [1[

(hy pMifq!) koeI qpsÍI (qp) kr ky (inry) srIr ƒ kSt dy irhw hY, mn (aus dw BI) dsIN pwsIN dOV irhw hY; iksy bRhmcwrI ny kwm-vwsnw rokx dw A`iBAws kr ilAw hY, (pr aus dy) ihrdy ivc (iesy g`l dw) AhMkwr pYdw ho igAw hY, (koeI) sMinAwsI bx ky (hryk) qIrQ auqy BON irhw hY ; aus dy AMdr aus ƒ mUrK bxw dyx vwlw kRoD pYdw ho igAw hY (d`s, pMifq! mYN Aijhw mnu`K ik`QoN l`BW jo Awp mukq hovy) [2[

ਘੂੰਘਰ ਬਾਧਿ ਭਏ ਰਾਮਦਾਸਾ ਰੋਟੀਅਨ ਕੇ ਓਪਾਵਾ ॥ ਬਰਤ ਨੇਮ ਕਰਮ ਖਟ ਕੀਨੇ ਬਾਹਰਿ ਭੇਖ ਦਿਖਾਵਾ ॥ ਗੀਤ ਨਾਦ ਮੁਖਿ ਰਾਗ ਅਲਾਪੇ ਮਨਿ ਨਹੀ ਹਰਿ ਹਰਿ ਗਾਵਾ ॥੩॥ ਹਰਖ ਸੋਗ ਲੋਭ ਮੋਹ ਰਹਤ ਹਹਿ ਨਿਰਮਲ ਹਰਿ ਕੇ ਸੰਤਾ ॥ ਤਿਨ ਕੀ ਧੂੜਿ ਪਾਏ ਮਨੁ ਮੇਰਾ ਜਾ ਦਇਆ ਕਰੇ ਭਗਵੰਤਾ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਉਤਰੀ ਮਨ ਕੀ ਚਿੰਤਾ ॥੪॥ ਮੇਰਾ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਹਰਿ ਰਾਇਆ ॥ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਜਾਣੈ ਮੇਰੇ ਜੀਅ ਕਾ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਬਿਸਰਿ ਗਏ ਬਕਬਾਇਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ਦੂਜਾ ॥੬॥੧੫॥ {ਪੰਨਾ 1003}

pdArQ:- bwiD—bMnH ky [ rwmdwsw—rwm dy dws, BgqIey, rwsDwrIey [ Epwvw—swDn, FMg [ krm Kt—Cy (Dwrimk) kMm {iv`idAw pVHnI qy pVHwxI, dwn dyxw qy lYxw, j`g krnw qy krwxw} [ ByK—Dwrimk pihrwvw [ idKwvw—ivKwieAw [ nwd—Awvwz, rwg [ muiK—mUMh nwl [ Alwpy—aucwry [ min—mn ivc [ gwvw—gwieAw [3[

hrK—^uSI [ sog—Zm [ rhq—bcy hoey [ hih—hn {bhu-vcn} [ DUiV—crn-DUV [ jw—jdoN [ nwnk—hy nwnk! [4[

hir rwieAw—pRBU pwiqSwh [ AMqrjwmI—sB dy idl dI jwxn vwlw [ sBu ikCu—hryk g`l [ jwxY—jwxdw hY {iek-vcn} [ bkbwieAw—bhuqw bolxw [1[

ArQ:- (hy pMifq! keI AYsy hn jo Awpxy pYrW nwl) GuMGrU bMnH ky rwsDwrIey bxy hn, pr auh BI rotIAW (kmwx dy hI ieh) FMg vrq rhy hn; (keI AYsy hn jo) vrq nym Awidk Aqy Cy (imQy hoey Dwrimk) krm krdy hn, (pr auhnW ny BI) bwhr (lokW ƒ hI) Dwrimk pihrwvw ivKwieAw hoieAw hY; (keI AYsy hn jo) mUMh nwl (qW BjnW dy) gIq rwg Alwpdy hn, (pr Awpxy) mn (ivc auhnW ny BI kdy) prmwqmw dI is&iq-swlwh nhIN kIqI [3[

(hy pMifq! isr&) hrI dy sMq jn hI piv`qr jIvn vwly hn, auh ^uSI ZmI loB moh Awidk qoN bcy rihMdy hn [ jdoN Bgvwn dieAw kry qdoN myrw mn auhnW dy crnW dI DUV pRwpq krdw hY [ hy nwnk! (AwK—hy pMifq!) jdoN pUrw gurU imldw hY qdoN mn dI icMqw dUr ho jWdI hY [4[

(hy pMifq!) myrw pRBU-pwiqSwh sB dy idl dI jwxn vwlw hY (auh bwhrly ByKW au~dmW nwl nhIN pqIjdw) [ hy pMifq! myrI ijMd dw pwiqSwh sB kuJ jwxdw hY (ijs ƒ auh iml pYNdw hY, auh swry) ivKwvy dy bol bolxy Bu`l jWdw hY [1[rhwau dUjw [6[15[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਕੋਟਿ ਲਾਖ ਸਰਬ ਕੋ ਰਾਜਾ ਜਿਸੁ ਹਿਰਦੈ ਨਾਮੁ ਤੁਮਾਰਾ ॥ ਜਾ ਕਉ ਨਾਮੁ ਨ ਦੀਆ ਮੇਰੈ ਸਤਿਗੁਰਿ ਸੇ ਮਰਿ ਜਨਮਹਿ ਗਾਵਾਰਾ ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਸਤਿਗੁਰ ਹੀ ਪਤਿ ਰਾਖੁ ॥ ਚੀਤਿ ਆਵਹਿ ਤਬ ਹੀ ਪਤਿ ਪੂਰੀ ਬਿਸਰਤ ਰਲੀਐ ਖਾਕੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਰੂਪ ਰੰਗ ਖੁਸੀਆ ਮਨ ਭੋਗਣ ਤੇ ਤੇ ਛਿਦ੍ਰ ਵਿਕਾਰਾ ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਕਲਿਆਣਾ ਸੂਖ ਸਹਜੁ ਇਹੁ ਸਾਰਾ ॥੨॥ ਮਾਇਆ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗ ਖਿਨੈ ਮਹਿ ਜਿਉ ਬਾਦਰ ਕੀ ਛਾਇਆ ॥ ਸੇ ਲਾਲ ਭਏ ਗੂੜੈ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਜਿਨ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਗਾਇਆ ॥੩॥ ਊਚ ਮੂਚ ਅਪਾਰ ਸੁਆਮੀ ਅਗਮ ਦਰਬਾਰਾ ॥ ਨਾਮੋ ਵਡਿਆਈ ਸੋਭਾ ਨਾਨਕ ਖਸਮੁ ਪਿਆਰਾ ॥੪॥੭॥੧੬॥ {ਪੰਨਾ 1003}

pdArQ:- koit—kRoV [ ko—dw [ rwjw—(idl au~qy) hkUmq krn vwlw [ ihrdY—ihrdy ivc [ myrY siqguir—myry gurU ny [ jw kau—ijnHW ƒ [ sy—auh bMdy [ mir jnmih—mr ky jMmdy hn, jnm mrn dy gyV ivc pey rihMdy hn [ gwvwrw—mUrK [1[

siqgur—hy gurU! hI—(qUM) hI [ piq rwKu—ie`zq dw rwKw [ cIiq—ic`q ivc [ Awvih—jy qUM Aw v`syN [ pUrI—pUrn [ rlIAY Kwku—im`tI ivc rl jweIdw hY [1[rhwau[

mn Bogx—mn dy Bog, mn dIAW mOjW [ qy qy—auh swry [ iCdR—AYb, Cyk (Awqmk jIvn ivc) [ inDwnu—^zwnw [ kilAwx—suK-sWd [ shju—Awqmk Afolqw [ swrw—sRySt [2[

ibrMg—by-rMg, iP`ky [ bwdr—b`dl [ CwieAw—CW [ gUVY rMig—gUVHy rMg ivc [ rwqy—rMgy hoey [ gur imil—gurU ƒ iml ky [3[

mUc—v`fw [ Apwr—byAMq, A-pwr [ Agm—AphuMc [ nwmo—nwm hI [ nwnk—hy nwnk! [4[

ArQ:- hy myry siqgurU! qUM hI (myrI) ie`zq dw rwKw hYN [ hy pRBU! jdoN qUM (AsW jIvW dy) ic`q ivc Aw v`syN qdoN hI (swƒ lok prlok ivc) pUrn ie`zq imldI hY [ (qyrw nwm) Bu`ilAW im`tI ivc rl jweIdw hY [1[rhwau[

hy pRBU! ijs mnu`K dy ihrdy ivc qyrw nwm v`sdw hY auh l`KW kRoVW (bMidAW) sBnW lokW (dy idl) dw rwjw bx jWdw hY [ hy BweI! ijnHW mnu`KW ƒ myry siqgurU ny prmwqmw dw nwm nhIN id`qw, auh jnm mrn dy gyV ivc pey rihMdy hn [1[

hy BweI! dunIAw dy swry rUp rMg ^uSIAW, mn dIAW mOjW qy hor ivkwr—ieh swry hI (Awqmk jIvn ivc) Cyk hn [ hy BweI! prmwqmw dw nwm (hI) swry suKW dw swrIAW ^uSIAW dw ^zwnw hY; ieh nwm hI sRySt (pdwrQ) hY Aqy Awqmk Afolqw (dw mUl) hY [2[

hy BweI! ijvyN b`dlW dI CW (iCn-BMgr hY, iqvyN) mwieAw dy rMg-qmwSy iKn ivc iP`ky pY jWdy hn; pr, hy BweI! ijnHW ny gurU ƒ iml ky prmwqmw dI is&iq-swlwh kIqI, auh lwl ho gey, auh gUVHy pRym-rMg ivc rMgy gey (auhnW dw Awqmk Awnµd iP`kw nhIN pYNdw) [3[

hy nwnk! ijnHW ƒ Ksm-pRBU ipAwrw l`gdw hY, auhnW vwsqy hir-nwm hI (dunIAw dI) vifAweI hY, nwm hI (lok prlok dI) soBw hY, auh aus mwlk dy drbwr ivc phuMcy rihMdy hn jo sB qoN au~cw hY jo sB qoN v`fw hY jo byAMq hY qy AphuMc hY [4[7[16[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੪    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਓਅੰਕਾਰਿ ਉਤਪਾਤੀ ॥ ਕੀਆ ਦਿਨਸੁ ਸਭ ਰਾਤੀ ॥ ਵਣੁ ਤ੍ਰਿਣੁ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਪਾਣੀ ॥ ਚਾਰਿ ਬੇਦ ਚਾਰੇ ਖਾਣੀ ॥ ਖੰਡ ਦੀਪ ਸਭਿ ਲੋਆ ॥ ਏਕ ਕਵਾਵੈ ਤੇ ਸਭਿ ਹੋਆ ॥੧॥ ਕਰਣੈਹਾਰਾ ਬੂਝਹੁ ਰੇ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਤ ਸੂਝੈ ਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਕੀਆ ਪਸਾਰਾ ॥ ਨਰਕ ਸੁਰਗ ਅਵਤਾਰਾ ॥ ਹਉਮੈ ਆਵੈ ਜਾਈ ॥ ਮਨੁ ਟਿਕਣੁ ਨ ਪਾਵੈ ਰਾਈ ॥ ਬਾਝੁ ਗੁਰੂ ਗੁਬਾਰਾ ॥ ਮਿਲਿ ਸਤਿਗੁਰ ਨਿਸਤਾਰਾ ॥੨॥ ਹਉ ਹਉ ਕਰਮ ਕਮਾਣੇ ॥ ਤੇ ਤੇ ਬੰਧ ਗਲਾਣੇ ॥ ਮੇਰੀ ਮੇਰੀ ਧਾਰੀ ॥ ਓਹਾ ਪੈਰਿ ਲੋਹਾਰੀ ॥ ਸੋ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਏਕੁ ਪਛਾਣੈ ॥ ਜਿਸੁ ਹੋਵੈ ਭਾਗੁ ਮਥਾਣੈ ॥੩॥ ਸੋ ਮਿਲਿਆ ਜਿ ਹਰਿ ਮਨਿ ਭਾਇਆ ॥ ਸੋ ਭੂਲਾ ਜਿ ਪ੍ਰਭੂ ਭੁਲਾਇਆ ॥ ਨਹ ਆਪਹੁ ਮੂਰਖੁ ਗਿਆਨੀ ॥ ਜਿ ਕਰਾਵੈ ਸੁ ਨਾਮੁ ਵਖਾਨੀ ॥ ਤੇਰਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾਵਾਰਾ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰਾ ॥੪॥੧॥੧੭॥ {ਪੰਨਾ 1003-1004}

pdArQ:- EAMkwir—EAMkwr ny, srb-ivAwpk prmwqmw ny [ auqpqI—auqp`qI, isRStI dI rcnw [ kIAw—bxwieAw [ rwqI—rwqW [ vxu—jMgl [ iqRxu—qIlw, Gwh [ iqRBvx—iqMny Bvn {AwkwS, mwqlok, pwqwl} [ cwry KwxI—cwr hI KwxIAW, cwry hI auqp`qI dy vsIly {AMfj, jyrj, auqBuj, syqj} [ KMf—isRStI dy ih`sy [ dIp—jzIry [ siB—swry [ loAw—lok, mMfl [ kvwau—bcn, hukm [ qy—qoN [ eyk kvwvY qy—iek prmwqmw dy hukm nwl hI [1[

ry—hy BweI! bUJhu—jwx-pCwx pYdw kro [ q—qW, qdoN [ sUJY—smJ pYNdI hY [1[rhwau[

pswrw—iKlwrw [ Avqwrw—jMmx [ AwvY jweI—AwauNdw hY jWdw hY, Btkdw iPrdw hY [ rweI—rqw Br BI [ gubwrw—hnyrw [ imil siqgur—gurU ƒ iml ky [ insqwrw—pwr-auqwrw [2[

hau hau—mYN mYN, mYN v`fw hW mYN v`fw hW [ krm—kMm [ qy qy—auh swry [ bMD—bMDn [ glwxy—gl ivc [ myrI myrI—mmqw [ DwrI—ihrdy ivc vsweI [ Ehw—auh mmqw hI [ pYir—pYr ivc [ lohwrI—lohy dI byVI [ eyku—iek prmwqmw ƒ [ pCwxY—fUMGI sWJ pWdw hY [ ijsu mQwxY—ijs dy m`Qy auqy [ Bwgu—cMgI iksmq [3[

ij—ijhVw mnu`K [ min—mn ivc [ BUlw—kurwhy pY igAw [ BulwieAw—kurwhy pw id`qw [ Awphu—Awpxy Awp qoN [ igAwnI—Awqmk jIvn dI sUJ vwlw, isAwxw [ ij—jo kuJ [ su—auh, auho ijhw [ vKwnI—AwiKAw jWdw hY [ nwm vKwnI—nwm pY jWdw hY [ sd—sdw [4[

ArQ:- hy BweI! isrjxhwr pRBU nwl fUMGI sWJ pw [ pr, hy BweI! jdoN gurU iml pey qdoN hI ieh sUJ pYNdI hY [1[rhwau[

hy BweI! srb-ivAwpk prmwqmw ny jgq dI auqp`qI kIqI hY; idn BI aus ny bxwieAw; rwqW BI ausy ny bxweIAW, sB kuJ ausy ny bxwieAw hY [ hy BweI! jMgl, (jMgl dw) Gwh, iqMny Bvn, pwxI (Awidk swry q`q), cwr vyd, cwr hI KwxIAW, isRStI dy vK vK ih`sy, twpU, swry lok—ieh swry prmwqmw dy hukm nwl hI bxy hn [1[

hy BweI! prmwqmw ny hI qRY-guxI mwieAw dw iKlwrw ricAw hY, koeI nrkW ivc hn, koeI surgW ivc hn [ haumY dy kwrn jIv Btkdw iPrdw hY, (jIv dw) mn rqw Br BI nhIN itkdw [ gurU qoN ibnw (jgq ivc Awqmk jIvn vloN) hnyrw (hI hnyrw) hY [ gurU ƒ iml ky (hI ies hnyry ivcoN) pwr lµGIdw hY [2[

hy BweI! haumY dy Awsry jIv (AnykW) krm krdy hn, auh swry krm (jIvW dy) gl ivc PwhIAW bx jWdy hn [ jIv Awpxy ihrdy ivc mmqw vsweI r`Kdw hY, auh mmqw hI jIv dy pYr ivc lohy dI byVI bx jWdI hY [ hy BweI! ijs mnu`K dy m`Qy auqy Bwg jwg pYNdw hY, auh gurU ƒ iml ky iek prmwqmw nwl fUMGI sWJ pw lYNdw hY [3[

hy BweI! auhI mnu`K pRBU-crnW ivc juVdw hY ijhVw pRBU dy mn ivc ipAwrw l`gdw hY; auhI mnu`K kurwhy pYNdw hY ijs ƒ pRBU Awp kurwhy pWdw hY [ Awpxy Awp qoN nwh koeI mUrK hY nwh koeI isAwxw hY [ prmwqmw jo kuJ jIv pwsoN krWdw hY aus dy Anuswr hI aus dw nwm (mUrK jW igAwnI) pY jWdw hY [

hy dws nwnk! (AwK—hy pRBU!) qyry guxW dw AMq nhIN pY skdw, qyrI hsqI dw aurlw pwrlw bMnw nhIN l`B skdw [ mYN qYQoN sdw sdky jWdw hW [4[1[17[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh