ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1001

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਪ੍ਰਭ ਰਾਖੇ ਚੀਤਿ ॥ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵਹ ਨੀਤਾ ਨੀਤ ॥ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਦੂਜਾ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਊ ॥ ਆਦਿ ਮਧਿ ਅੰਤਿ ਹੈ ਸੋਊ ॥੧॥ ਸੰਤਨ ਕੀ ਓਟ ਆਪੇ ਆਪਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਾ ਕੈ ਵਸਿ ਹੈ ਸਗਲ ਸੰਸਾਰੁ ॥ ਆਪੇ ਆਪਿ ਆਪਿ ਨਿਰੰਕਾਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਗਹਿਓ ਸਾਚਾ ਸੋਇ ॥ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਫਿਰਿ ਦੂਖੁ ਨ ਹੋਇ ॥੨॥੯॥ {ਪੰਨਾ 1001}

pdArQ:- crn kml—sohxy crn [ cIiq—ic`q ivc [ gwvh—gwvih, gWdy hn [ nIqw nIq—in`q hI [ koaU—koeI BI [ Awid—SurU ivc [ miD—ivckwrly smy ivc [ AMiq—jgq dy AMq ivc [ soaU—auh Awp hI [1[

Et—Awsrw [ Awpy—Awp hI [1[rhwau[

jw kY vis—ijs dy v`s ivc [ sgl—swrw [ inrMkwru—inr-Awkwr, ijs dw koeI ^ws srUp nhIN d`isAw jw skdw [ gihE—PV ilAw, ihrdy ivc vsw ilAw [ swcw—sdw kwiem rihx vwlw [2[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw hI (sMq jnW dw) Awsrw hY [1[rhwau[

hy BweI! sMq jnW ny pRBU dy sohxy crn (sdw Awpxy) ic`q ivc vswey huMdy hn, auh sdw hI prmwqmw dI is&iq-swlwh dy gIq gWdy hn prmwqmw qoN ibnw auhnW ƒ hor koeI shwrw nhIN id`sdw (jo sdw kwiem rih sky [ sMq jnW ƒ inscw hY ik) auh prmwqmw hI jgq dy SurU ivc, ivckwrly smy ivc, Aqy jgq dy AMq ivc kwiem rihx vwlw hY [1[

hy nwnk! (AwK—) ijhVw inrMkwr sdw Awp hI Awp hY, ijs dy ivc swrw jgq hY, (sMq jnW ny) aus sdw kwiem rihx vwly ƒ Awpxy ihrdy ivc vswieAw hoieAw hY, auh sdw Awqmk Awnµd mwxdy hn, auhnW ƒ koeI du`K poh nhIN skdw [2[9[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੩    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਪ੍ਰਾਨ ਸੁਖਦਾਤਾ ਜੀਅ ਸੁਖਦਾਤਾ ਤੁਮ ਕਾਹੇ ਬਿਸਾਰਿਓ ਅਗਿਆਨਥ ॥ ਹੋਛਾ ਮਦੁ ਚਾਖਿ ਹੋਏ ਤੁਮ ਬਾਵਰ ਦੁਲਭ ਜਨਮੁ ਅਕਾਰਥ ॥੧॥ ਰੇ ਨਰ ਐਸੀ ਕਰਹਿ ਇਆਨਥ ॥ ਤਜਿ ਸਾਰੰਗਧਰ ਭ੍ਰਮਿ ਤੂ ਭੂਲਾ ਮੋਹਿ ਲਪਟਿਓ ਦਾਸੀ ਸੰਗਿ ਸਾਨਥ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਧਰਣੀਧਰੁ ਤਿਆਗਿ ਨੀਚ ਕੁਲ ਸੇਵਹਿ ਹਉ ਹਉ ਕਰਤ ਬਿਹਾਵਥ ॥ ਫੋਕਟ ਕਰਮ ਕਰਹਿ ਅਗਿਆਨੀ ਮਨਮੁਖਿ ਅੰਧ ਕਹਾਵਥ ॥੨॥ ਸਤਿ ਹੋਤਾ ਅਸਤਿ ਕਰਿ ਮਾਨਿਆ ਜੋ ਬਿਨਸਤ ਸੋ ਨਿਹਚਲੁ ਜਾਨਥ ॥ ਪਰ ਕੀ ਕਉ ਅਪਨੀ ਕਰਿ ਪਕਰੀ ਐਸੇ ਭੂਲ ਭੁਲਾਨਥ ॥੩॥ ਖਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੂਦ ਵੈਸ ਸਭ ਏਕੈ ਨਾਮਿ ਤਰਾਨਥ ॥ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕੁ ਉਪਦੇਸੁ ਕਹਤੁ ਹੈ ਜੋ ਸੁਨੈ ਸੋ ਪਾਰਿ ਪਰਾਨਥ ॥੪॥੧॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 1001}

pdArQ:- pRwn dwqw—ijMd dyx vwlw [ jIA suK dwqw—sB jIvW ƒ suK dyx vwlw [ kwhy—ikauN? AigAwnQ—hy AigAwnI! hoCw—CyqI mu`k jwx vwlw [ mdu—nSw [ bwvr—J`lw [ AkwrQ—ivArQ [1[

ry nr—hy mnu`K! krih—qUM krdw hYN [ ieAwnQ—by-AklI [ qij—C`f ky [ swrMgDr—jgq dw Awsrw pRBU [ BRim—Btkxw ivc pY ky [ BUlw—kurwhy pY igAw [ moih—moh ivc [ dwsI—mwieAw [ swnQ—swQ [1[rhwau[

DrxIDru—DrqI dw Awsrw [ syvih—qUM syvw krdw hYN [ hau hau—mYN mYN, AhMkwr [ ibhwvQ—aumr guzr rhI hY [ Pokt—Poky [ mnmuK—hy mnmuK! hy mn dy murId! AMDu—AMnHw [ khwvQ—AKvw irhw hYN [2[

siq—sdw kwiem rihx vwlw [ Asiq—ijs dI koeI hsqI nhIN hY [ inhclu—At`l [ pr kI—prweI (ho jwx vwlI) [ kau—ƒ [ kir—jwx ky, smJ ky [ pkrI—PVI hoeI hY [3[

eykY nwim—isr& nwm dI rwhIN hI [ qrwnQ—pwr lµGdy hn [ pwir prwnQ—pwr lµGdw hY [4[

ArQ:- hy mnu`K! qUM bVI mwVI by-AklI kr irhw hYN ik qUM DrqI dy Awsry pRBU ƒ C`f ky Btkxw ivc pY ky kurwhy ipAw hoieAw hYN, mwieAw dy moh nwl cMbiVAw hoieAw hYN Aqy mwieAw-dwsI nwl swQ bxw irhw hYN [1[rhwau[

hy AigAwnI! qUM ikauN aus prmwqmw ƒ Bulw id`qw hY jo ijMd dyx vwlw hY swry suK dyx vwlw hY Aqy swry jIvW ƒ suK dyx vwlw hY [ CyqI mu`k jwx vwlw (mwieAw dy moh dw) nSw c`K ky qUM J`lw ho irhw hYN, qyrw kImqI jnm ivArQ jw irhw hY [1[

hy BweI! DrqI dy Awsry pRBU ƒ iqAwg ky qUM nIvIN kul vwlI mwieAw-dwsI dI syvw kr irhw hYN, (ies mwieAw dy kwrn) ‘mYN mYN’ kridAW qyrI aumr bIq rhI hY [ hy mn dy murId mUrK! qUM Poky kMm kr irhw hYN, (A`KW huMidAW BI) qUM (Awqmk jIvn v`loN) AMnHw AKvw irhw hYN [2[

hy BweI! ijhVw prmwqmw sdw kwiem rihx vwlw hY, qUM aus dI hsqI hI nhIN mMndw, ijhVw ieh nwsvMq jgq hY ies ƒ qUM At`l smJdw hYN [ ijs mwieAw ny zrUr prweI ho jwxw hY ies ƒ qUM AwpxI jwx ky j`Pw mwrI bYTw hYN [ kYsI Acrj Bu`l ivc Bu`lw ipAw hYN! [3[

hy BweI! K`qrI bRwhmx SUdr vYS (iksy BI vrn dy jIv hox) swry iek hrI-nwm dI rwhIN hI sMswr-swgr qoN qrdy hn [ ijhVw aupdyS gurU nwnk krdw hY ijs ƒ jo mnu`K suxdw hY auh sMswr-smuMdr qoN pwr lµG jWdw hY [4[1[10[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਗੁਪਤੁ ਕਰਤਾ ਸੰਗਿ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਡਹਕਾਵਏ ਮਨੁਖਾਇ ॥ ਬਿਸਾਰਿ ਹਰਿ ਜੀਉ ਬਿਖੈ ਭੋਗਹਿ ਤਪਤ ਥੰਮ ਗਲਿ ਲਾਇ ॥੧॥ ਰੇ ਨਰ ਕਾਇ ਪਰ ਗ੍ਰਿਹਿ ਜਾਇ ॥ ਕੁਚਲ ਕਠੋਰ ਕਾਮਿ ਗਰਧਭ ਤੁਮ ਨਹੀ ਸੁਨਿਓ ਧਰਮ ਰਾਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਬਿਕਾਰ ਪਾਥਰ ਗਲਹਿ ਬਾਧੇ ਨਿੰਦ ਪੋਟ ਸਿਰਾਇ ॥ ਮਹਾ ਸਾਗਰੁ ਸਮੁਦੁ ਲੰਘਨਾ ਪਾਰਿ ਨ ਪਰਨਾ ਜਾਇ ॥੨॥ ਕਾਮਿ ਕ੍ਰੋਧਿ ਲੋਭਿ ਮੋਹਿ ਬਿਆਪਿਓ ਨੇਤ੍ਰ ਰਖੇ ਫਿਰਾਇ ॥ ਸੀਸੁ ਉਠਾਵਨ ਨ ਕਬਹੂ ਮਿਲਈ ਮਹਾ ਦੁਤਰ ਮਾਇ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 1001}

pdArQ:- gupqu—lukvyN, luk ky [ krqw—(pwp) krdw hY [ sMig—(jIv dy sdw) nwl [ fhkwvey—fhkwvY, T`gdw hY [ mnuKwie—hor mnu`KW ƒ [ ibswir—Bulw ky [ ibKY—ivSy-Bog [ Bogih—qUM Bogdw hYN [ gil—gl nwl [ lwie—lw ky [ qpq...lwie—qpy hoey QMmH gl nwl lw ky, ivkwrW dI A`g ivc sV sV ky [1[

ry nr—hy mnu`K! kwie—ikauN? pr igRih—prwey Gr ivc [ jwie—jw ky [ kucl—hy gMdy! kwim—hy kwmI! grDB—hy Koqy! [1[rhwau[

glih—gl ivc [ bwDy—b`Jy hoey hn [ inMd pot—inMdw dI potlI [ isrwie—isr au~qy [ swgru—smuMdr [ n prnw jwie—lµiGAw nhIN jw skdw [2[

kwim—kwm-vwsnw ivc [ kRoiD—kRoD ivc [ ibAwipE—PisAw hoieAw hY [ nyqR—A`KW [ rKy iPrwie—Pyry hoey hn [ sIsu—isr [ kbhU—kdy BI [ imleI—imlY, imldw [ duqr—du`qr, dusqr, ijs qoN pwr lµGxw AOKw hY [ mwie—mwieAw [3[

ArQ:- hy mnu`K! prwey Gr ivc jw ky ieauN (mMd krm krdw hYN)? hy gMdy! hy p`Qr-idl! hy ivSeI! hy Koqy mUrK! kI qUM Drmrwj (dw nwm kdy) nhIN suixAw? [1[rhwau[

(hy BweI! mnu`K) luk ky (ivkwr) krdw hY, (pr vyKx vwlw) auh pRBU (hr vyly ies dy) nwl huMdw hY (ivkwrI mnu`K pRBU ƒ T`g nhIN skdw, ieh qW) mnu`KW ƒ hI T`gdw hY [ hy BweI! prmwqmw ƒ ivswr ky ivkwrW dI A`g ivc sV sV ky qUM ivSy Bogdw rihMdw hYN [1[

hy BweI! ivkwrW dy p`Qr (qyry) gl nwl b`Jy pey hn, inMdw dI potlI (qyry) isr au~qy hY [ v`fw sMswr-smuMdr (hY ijs qoN) lµGxw hY (ieqny Bwr nwl ies ivcoN) pwr nhIN lµiGAw jw skdw [2[

hy BweI! (qUM) kwm ivc kRoD ivc, loB ivc, moh ivc, PisAw ipAw hYN; qUM prmwqmw v`loN A`KW Pyr r`KIAW hn [ (iehnW ivkwrW vloN qYƒ) kdy BI isr cu`kxw nhIN imldw [ (qyry A`gy) mwieAw dw v`fw smuMdr hY ijs ivcoN pwr lµGxw bhuq AOKw hY [3[

ਸੂਰੁ ਮੁਕਤਾ ਸਸੀ ਮੁਕਤਾ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਅਲਿਪਾਇ ॥ ਸੁਭਾਵਤ ਜੈਸੇ ਬੈਸੰਤਰ ਅਲਿਪਤ ਸਦਾ ਨਿਰਮਲਾਇ ॥੪॥ ਜਿਸੁ ਕਰਮੁ ਖੁਲਿਆ ਤਿਸੁ ਲਹਿਆ ਪੜਦਾ ਜਿਨਿ ਗੁਰ ਪਹਿ ਮੰਨਿਆ ਸੁਭਾਇ ॥ ਗੁਰਿ ਮੰਤ੍ਰੁ ਅਵਖਧੁ ਨਾਮੁ ਦੀਨਾ ਜਨ ਨਾਨਕ ਸੰਕਟ ਜੋਨਿ ਨ ਪਾਇ ॥੫॥੨॥ ਰੇ ਨਰ ਇਨ ਬਿਧਿ ਪਾਰਿ ਪਰਾਇ ॥ ਧਿਆਇ ਹਰਿ ਜੀਉ ਹੋਇ ਮਿਰਤਕੁ ਤਿਆਗਿ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ॥ ਰਹਾਉ ਦੂਜਾ ॥੨॥੧੧॥ {ਪੰਨਾ 1001-1002}

pdArQ:- sUr—sUrj [ mukqw—mYl Awidk qoN rihq [ ssI—cMdRmw [ bRhm igAwnI—auh mnu`K ijs ny prmwqmw nwl fUMGI sWJ pw leI hY [ Ailpwie—Alyp, inrlyp, piv`qr jIvn vwlw [ suBwvq—soB irhw hY, sohxy jIvn vwlw hY [ bYsMqr—A`g [ inrmlwie—inrml [4[

ijsu—ijs mnu`K dw [ krm KuilAw—Bwg jwigAw [ iqsu pVdw—aus dw pVdw [ lihAw—lih igAw [ ijin—ijs (mnu`K) ny [ gur pih—gurU dy pws (rih ky) [ mMinAw—(prmwqmw dw hukm) mMn ilAw [ suBwie—pRym ivc (itk ky) {Bwau—pRym} [ guir—gurU ny [ AvKDu—dwrU, dvweI [ sMkt join—jUnW dy klyS [5[2[

ien ibiD—ies qrIky nwl (Bwv, gurU dI srn pY ky rzw ivc rwzI irhW) [ pwir prwie—sMswr-swgr qoN pwr lµG jweIdw hY [ imrqku—ivSy-ivkwrW vloN murdw, (sMswr vloN) inrmwx [ dUjw Bwau—(pRBU qoN ibnW) hor ipAwr [ rhwau dUjw [

ArQ:- ijhVw mnu`K pRBU nwl fUMGI sWJ pweI r`Kdw hY auh mwieAw qoN ieauN inrlyp rihMdw hY ijvyN sUrj (cMgy mMdy hryk QW AwpxI rOSnI dy ky) mYl Awidk qoN sw& hY, ijvyN cMdRmw BI (iesy qrHW) sw& hY [ bRhm nwl jwx-pCwx r`Kx vwlw ieauN sohxw l`gdw hY ijvyN (hryk iksm dI mYl ƒ swV ky BI) A`g (mYl qoN) inrlyp hY Aqy sdw inrml hY [4[

hy BweI! ijs mnu`K dw Bwg jwg pYNdw hY, ijs ny gurU dI srn ivc rih ky pRym nwl rzw ƒ mMn ilAw aus (dIAW A`KW qoN mwieAw dy moh) dw pVdw lih jWdw hY [ hy dws nwnk! ijs ƒ gurU ny nwm-mMquR dy id`qw, nwm-dwrU dy id`qw, auh mnu`K (cOrwsI l`K) jUnW dy klyS nhIN pWdw [5[2[

hy BweI! ies qrHW mnu`K sMswr-smuMdr qoN pwr lµG jWdw hY [ qUM BI prmwqmw dw iDAwn DirAw kr, ivkwrW vloN murdw ho jw, Aqy pRBU qoN ibnw hor hor ipAwr C`f dyh [ rhwau dUjw [2[11[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh