ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 1000

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਮਾਨ ਮੋਹ ਅਰੁ ਲੋਭ ਵਿਕਾਰਾ ਬੀਓ ਚੀਤਿ ਨ ਘਾਲਿਓ ॥ ਨਾਮ ਰਤਨੁ ਗੁਣਾ ਹਰਿ ਬਣਜੇ ਲਾਦਿ ਵਖਰੁ ਲੈ ਚਾਲਿਓ ॥੧॥ ਸੇਵਕ ਕੀ ਓੜਕਿ ਨਿਬਹੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ॥ ਜੀਵਤ ਸਾਹਿਬੁ ਸੇਵਿਓ ਅਪਨਾ ਚਲਤੇ ਰਾਖਿਓ ਚੀਤਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜੈਸੀ ਆਗਿਆ ਕੀਨੀ ਠਾਕੁਰਿ ਤਿਸ ਤੇ ਮੁਖੁ ਨਹੀ ਮੋਰਿਓ ॥ ਸਹਜੁ ਅਨੰਦੁ ਰਖਿਓ ਗ੍ਰਿਹ ਭੀਤਰਿ ਉਠਿ ਉਆਹੂ ਕਉ ਦਉਰਿਓ ॥੨॥ ਆਗਿਆ ਮਹਿ ਭੂਖ ਸੋਈ ਕਰਿ ਸੂਖਾ ਸੋਗ ਹਰਖ ਨਹੀ ਜਾਨਿਓ ॥ ਜੋ ਜੋ ਹੁਕਮੁ ਭਇਓ ਸਾਹਿਬ ਕਾ ਸੋ ਮਾਥੈ ਲੇ ਮਾਨਿਓ ॥੩॥ ਭਇਓ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਠਾਕੁਰੁ ਸੇਵਕ ਕਉ ਸਵਰੇ ਹਲਤ ਪਲਾਤਾ ॥ ਧੰਨੁ ਸੇਵਕੁ ਸਫਲੁ ਓਹੁ ਆਇਆ ਜਿਨਿ ਨਾਨਕ ਖਸਮੁ ਪਛਾਤਾ ॥੪॥੫॥ {ਪੰਨਾ 1000}

pdArQ:- Aru—Aqy {l&z ‘Aru’ Aqy ‘Air’ dw &rk cyqy r`Ko [ Air—vYrI} [ bIE—dUjw [ cIiq—ic`q ivc [ GwilE—G`ilAw, Awaux id`qw, ilAWdw [ bxjy—vxj kIqw, vpwr kIqw, ^rIdy [ lwid—l`d ky [ vKru—sOdw [1[

EVik—A^Ir qk [ inbhI—bxI rihMdI hY [ syivE—ismrdw irhw [ clqy—jgq qoN qurn vyly [ cIiq—ic`q ivc [1[rhwau[

AwigAw—hukm [ Twkuir—Twkur ny [ iqs qy—{sMbMDk ‘qy’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ moirE—moiVAw [ shju—Awqmk Afolqw [ igRh BIqir—Gr ivc [ auAwhU kau—ausy pwsy vl [ dauirE—dOV ipAw [2[

BUK—Bu`K, grIbI [ kir sUKw—suK kr ky, suK jwx ky [ sog—Zm [ hrK—^uSI [ swihb kw—{rhwau dI quk ivc l&z ‘swihbu’ Aqy ieQy ‘swihb kw’ l&zW dw joV vyKxw} [ mwQY ly—m`Qy auqy lY ky [3[

syvk kau—syvk ƒ, syvk auqy [ svry—sMvr gey [ hlq plwqw—hlq plq, ieh lok qy prlok [ DMnu—BwgW vwlw [ sPlu—kwmXwb [ ijin—ijs ny [ nwnk—hy nwnk! Ksmu pCwqw—Ksm-pRBU nwl sWJ pweI [4[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw dy Bgq dI prmwqmw nwl pRIq A^Ir qk bxI rihMdI hY [ ijqnw icr auh jgq ivc jIaUNdw hY auqnw icr Awpxy mwlk-pRBU dI syvw-BgqI krdw rihMdw hY, jgq qoN qurn l`gw BI pRBU ƒ Awpxy ic`q ivc vsweI r`Kdw hY [1[rhwau[

hy BweI! mwx moh Aqy loB Awidk hor hor ivkwrW ƒ prmwqmw dw syvk Awpxy ic`q ivc nhIN Awaux dyNdw [ auh sdw prmwqmw dw nwm-rqn Aqy prmwqmw dI is&iq-swlwh hI vxjdw rihMdw hY [ iehI sOdw auh ieQoN l`d ky lY qurdw hY [1[

hy BweI! syvk auh hY ijs ƒ mwlk-pRBU ny ijho ijhw kdy hukm kIqw, aus ny aus hukm qoN kdy mUMh nhIN moiVAw [ jy mwlk ny aus ƒ Gr dy AMdr itkweI r`iKAw, qW syvk vwsqy auQy hI Awqmk Afolqw qy Awnµd bixAw rihMdw hY; (jy mwlk ny AwiKAw—) au~T (aus-pwsy vl jwh, qW syvk) ausy pwsy vl dOV ipAw [2[

hy BweI! jy syvk ƒ mwlk-pRBU dy hukm ivc Bu`K-nµg Aw geI, qW aus ƒ hI aus ny suK mMn ilAw [ syvk ^uSI jW ZmI dI prvwh nhIN krdw [ syvk ƒ mwlk-pRBU dw ijhVw ijhVw hukm imldw hY, aus ƒ isr-m`Qy mMndw hY [3[

hy nwnk! mwlk-pRBU ijs syvk auQy dieAwvwn huMdw hY, aus dw ieh lok qy prlok dovyN suDr jWdy hn [ ijs syvk ny ^sm-pRBU nwl fUMGI sWJ pw leI, auh BwgW vwlw hY, aus dw dunIAw ivc Awauxw sPl ho jWdw hY [4[5[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਖੁਲਿਆ ਕਰਮੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਭਈ ਠਾਕੁਰ ਕੀਰਤਨੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਗਾਈ ॥ ਸ੍ਰਮੁ ਥਾਕਾ ਪਾਏ ਬਿਸ੍ਰਾਮਾ ਮਿਟਿ ਗਈ ਸਗਲੀ ਧਾਈ ॥੧॥ ਅਬ ਮੋਹਿ ਜੀਵਨ ਪਦਵੀ ਪਾਈ ॥ ਚੀਤਿ ਆਇਓ ਮਨਿ ਪੁਰਖੁ ਬਿਧਾਤਾ ਸੰਤਨ ਕੀ ਸਰਣਾਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਲੋਭੁ ਮੋਹੁ ਨਿਵਾਰੇ ਨਿਵਰੇ ਸਗਲ ਬੈਰਾਈ ॥ ਸਦ ਹਜੂਰਿ ਹਾਜਰੁ ਹੈ ਨਾਜਰੁ ਕਤਹਿ ਨ ਭਇਓ ਦੂਰਾਈ ॥੨॥ ਸੁਖ ਸੀਤਲ ਸਰਧਾ ਸਭ ਪੂਰੀ ਹੋਏ ਸੰਤ ਸਹਾਈ ॥ ਪਾਵਨ ਪਤਿਤ ਕੀਏ ਖਿਨ ਭੀਤਰਿ ਮਹਿਮਾ ਕਥਨੁ ਨ ਜਾਈ ॥੩॥ ਨਿਰਭਉ ਭਏ ਸਗਲ ਭੈ ਖੋਏ ਗੋਬਿਦ ਚਰਣ ਓਟਾਈ ॥ ਨਾਨਕੁ ਜਸੁ ਗਾਵੈ ਠਾਕੁਰ ਕਾ ਰੈਣਿ ਦਿਨਸੁ ਲਿਵ ਲਾਈ ॥੪॥੬॥ {ਪੰਨਾ 1000}

pdArQ:- krmu—Bwg [ KuilAw krmu—Bwg jwg ipAw [ ik®pw Twkur—Twkur dI ik®pw [ gweI—gWdw hY [ sRmu—QkyvW, dOV-B`j [ ibsRwmw—itkwxw [ DweI—Dwvn, Btkxw [1[

moih—mY [ jIvn pdvI—Awqmk jIvn dw drjw [ cIiq—ic`q ivc [ min—mn ivc [ purKu—srb-ivAwpk [ ibDwqw—isrjxhwr [1[rhwau[

invwry—dUr kr ley [ invry—dUr ho gey [ sgl—swry [ bYrweI—vYrI [ sd—sdw [ hjUir hwjru—hwzr hzUir, AMg-sMg [ nwjru—nwzr, (sB ƒ) vyKx vwlw [ kqih—ikqy BI [ dUrweI—dUr [2[

sIql—TMF [ sB—swrI [ pwvn piqq—piqqW ƒ piv`qr, ivkwrIAW ƒ piv`qr [ mihmw—vifAweI [3[

inrBau—fr-rihq [ sgl BY—swry fr {l&z ‘Bau’ qoN bhu-vcn ‘BY’} [ EtweI—Et ilAW [ nwnku gwvY—nwnk gWdw hY [ jsu—is&iq-swlwh dw gIq [ rYix—rwq [ ilv lweI—ilv lwie, suriq joV ky [4[

ArQ:- hy BweI! sMq jnW dI srn pYx krky myry mn ivc myry ic`q ivc srb-ivAwpk isrjx-hwr pRBU Aw v`isAw hY, hux mYN Awqmk jIvn vwlw drjw pRwpq kr ilAw hY [1[rhwau[

hy BweI! ijs mnu`K au~qy mwlk-pRBU dI imhr huMdI hY, auh sdw prmwqmw dI is&iq-swlwh dw gIq gWdw rihMdw hY, aus dw Bwg jwg pYNdw hY, aus dI dOV-B`j mu`k jWdI hY, auh mnu`K pRBU-crnW ivc itkwxw l`B lYNdw hY, aus dI swrI Btkxw dUr ho jWdI hY [1[

hy BweI! (ijhVw mnu`K sMq jnW dI srn pYNdw hY auh Awpxy AMdroN) kwm kRoD loB moh (Awidk swry ivkwr) dUr kr lYNdw hY, aus dy ieh swry hI vYrI dUr ho jWdy hn [ sB ƒ vyKx vwlw pRBU aus ƒ hr vyly AMg-sMg jwpdw hY, iksy BI QW qoN aus ƒ auh pRBU dUr nhIN jwpdw [2[

hy BweI! sMqW dI vifAweI ibAwn nhIN kIqI jw skdI, sMq jn ivkwrIAW ƒ iek iKn ivc piv`qr kr dyNdy hn [ sMq jn ijs mnu`K dy mddgwr bxdy hn, aus dy AMdr hr vyly TMF qy Awnµd bixAw rihMdw hY, aus dI hryk mMg pUrI ho jWdI hY [3[

hy BweI! ijnHW mnu`KW ny prmwqmw dy crnW dw Awsrw lY ilAw, auhnW dy swry fr dUr ho gey, auh inrBau ho gey [ hy BweI! nwnk BI idn rwq suriq joV ky mwlk-pRBU dI is&iq-swlwh dw gIq gWdw rihMdw hY [4[6[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਜੋ ਸਮਰਥੁ ਸਰਬ ਗੁਣ ਨਾਇਕੁ ਤਿਸ ਕਉ ਕਬਹੁ ਨ ਗਾਵਸਿ ਰੇ ॥ ਛੋਡਿ ਜਾਇ ਖਿਨ ਭੀਤਰਿ ਤਾ ਕਉ ਉਆ ਕਉ ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਧਾਵਸਿ ਰੇ ॥੧॥ ਅਪੁਨੇ ਪ੍ਰਭ ਕਉ ਕਿਉ ਨ ਸਮਾਰਸਿ ਰੇ ॥ ਬੈਰੀ ਸੰਗਿ ਰੰਗ ਰਸਿ ਰਚਿਆ ਤਿਸੁ ਸਿਉ ਜੀਅਰਾ ਜਾਰਸਿ ਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਾ ਕੈ ਨਾਮਿ ਸੁਨਿਐ ਜਮੁ ਛੋਡੈ ਤਾ ਕੀ ਸਰਣਿ ਨ ਪਾਵਸਿ ਰੇ ॥ ਕਾਢਿ ਦੇਇ ਸਿਆਲ ਬਪੁਰੇ ਕਉ ਤਾ ਕੀ ਓਟ ਟਿਕਾਵਸਿ ਰੇ ॥੨॥ ਜਿਸ ਕਾ ਜਾਸੁ ਸੁਨਤ ਭਵ ਤਰੀਐ ਤਾ ਸਿਉ ਰੰਗੁ ਨ ਲਾਵਸਿ ਰੇ ॥ ਥੋਰੀ ਬਾਤ ਅਲਪ ਸੁਪਨੇ ਕੀ ਬਹੁਰਿ ਬਹੁਰਿ ਅਟਕਾਵਸਿ ਰੇ ॥੩॥ ਭਇਓ ਪ੍ਰਸਾਦੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਿ ਠਾਕੁਰ ਸੰਤਸੰਗਿ ਪਤਿ ਪਾਈ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਭ੍ਰਮੁ ਛੂਟਾ ਜਉ ਪ੍ਰਭ ਭਏ ਸਹਾਈ ॥੪॥੭॥ {ਪੰਨਾ 1000}

pdArQ:- smrQu—sB qwkqW dw mwlk! nwieku—mwlk [ iqs kau—{sMbMDk ‘kau’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw   u  au~f igAw hY} [ n gwvis—qUM nhIN gWdw [ Coif jwie—(hryk pRwxI) C`f jWdw hY [ qw kau—aus (mwieAw) ƒ [ auAw kau—aus (mwieAw) dI hI ^wqr [ Dwvis—qUM dOV-B`j kr irhw hYN [ ry—hy BweI! [1[

pRB kau—pRBU ƒ [ n smwris—qUM Xwd nhIN krdw [ bYrI sMig—vYrI nwl [ rMg ris—mOj-myilAW dy suAwd ivc [ iqsu isau—aus (vYrI moh) nwl [ jwris—qUM swV irhw hYN [1[rhwau[

nwim suinAY—nwm suxn nwl [ jw kY nwim suinAY—ijs dw nwm suixAW [ n pwvis—qUM nhIN pYNdw [ dyie—dyNdw hY [ kwiF dyie—k`F dyNdw hY [ isAwl—ig`dV [ qw kI Et—aus (isMG pRBU) dw Awsrw [ itkwvis—(Awpxy AMdr) itkw lY [2[

jwsu—js [ Bv—sMswr-smuMdr [ qrIAY—qr jweIdw hY [ rMgu—pRym [ n lwvis—qUM nhIN lWdw [ Alp—QoVI, hoCI [ bhuir bhuir—muV muV [ Atkwvis—qUM (Awpxy mn ƒ) Psw irhw hYN [3[

pRswdu—ikrpw, imhr [ Twkur pRswdu—mwlk-pRBU dI ikrpw [ ik®pwiniD—ikrpw dw ^zwnw [ sMq sMig—sMq jnW dI sMgiq ivc [ piq—ie`zq [ nwnk—hy nwnk! qRYgux BRmu—iqR-guxI mwieAw dI ^wqr Btkxw [ jau—jdoN [ shweI—mddgwr [4[

ArQ:- hy BweI! qUM Awpxy prmwqmw ƒ ikauN Xwd nhIN krdw? qUM (mwieAw dy moh-) vYrI nwl mOj-myilAW dy suAwd ivc msq hYN, qy, aus (moh dy) nwl hI AwpxI ijMd ƒ swV irhw hYN (Awpxy Awqmk jIvn ƒ swV irhw hYN) [1[rhwau[

hy BweI! ijhVw prmwqmw sB qwkqW dw mwlk hY, ijhVw swry guxW dw mwlk hY, qUM aus dI is&iq-swlwh kdy BI nhIN krdw [ hy BweI! aus (mwieAw) ƒ qW hr koeI iek iKn ivc C`f jWdw hY, qUM BI ausy dI ^wqr muV muV Btkdw iPrdw hYN [1[

hy BweI! ijs prmwqmw dw nwm suixAW jmrwj (BI) C`f jWdw hY qUM aus dI srn (ikauN) nhIN pYNdw? hy BweI! qUM Awpxy AMdr aus pRBU dw Awsrw itkw lY, ijhVw (isMG-pRBU) inmwxy ig`dV ƒ k`F dyNdw hY [2[

hy BweI! ijs prmwqmw dw js suixAW sMswr-smuMdr qoN pwr lµG jweIdw hY, qUM aus nwl ipAwr nhIN joVdw [ (mwieAw dI pRIq) supny dI hI hoCI ijhI g`l hY, pr qUM muV muV ausy ivc Awpxy mn ƒ Psw irhw hYN [3[

hy nwnk! AwK—(hy BweI!) ijs mnu`K au~qy ikrpw dy ^zwny mwlk-pRBU dI imhr huMdI hY, auh sMq jnW dI sMgiq ivc rih ky (lok prlok dI) ie`zq K`tdw hY [ jdoN pRBU jI shweI bxdy hn, mnu`K dI iqRguxI mwieAw vwlI Btkxw mu`k jWdI hY [4[7[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਸਭ ਬਿਧਿ ਜਾਨੈ ਤਿਸ ਤੇ ਕਹਾ ਦੁਲਾਰਿਓ ॥ ਹਸਤ ਪਾਵ ਝਰੇ ਖਿਨ ਭੀਤਰਿ ਅਗਨਿ ਸੰਗਿ ਲੈ ਜਾਰਿਓ ॥੧॥ ਮੂੜੇ ਤੈ ਮਨ ਤੇ ਰਾਮੁ ਬਿਸਾਰਿਓ ॥ ਲੂਣੁ ਖਾਇ ਕਰਹਿ ਹਰਾਮਖੋਰੀ ਪੇਖਤ ਨੈਨ ਬਿਦਾਰਿਓ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਅਸਾਧ ਰੋਗੁ ਉਪਜਿਓ ਤਨ ਭੀਤਰਿ ਟਰਤ ਨ ਕਾਹੂ ਟਾਰਿਓ ॥ ਪ੍ਰਭ ਬਿਸਰਤ ਮਹਾ ਦੁਖੁ ਪਾਇਓ ਇਹੁ ਨਾਨਕ ਤਤੁ ਬੀਚਾਰਿਓ ॥੨॥੮॥ {ਪੰਨਾ 1000-1001}

pdArQ:- AMqrjwmI—idlW dy AMdr dI jwxn vwlw [ sB iniD—hryk iksm dI g`l [ iqs qy—{sMbMDk ‘qy’ dy kwrn l&z ‘iqsu’ dw   u  au~f igAw hY} aus (prmwqmw) qoN [ khw dulwirE—khw durwirE, ik`Qy kuJ lukwieAw jw skdw hY? hsq—h`Q {bhu-vcn} [ pwv—{l&z ‘pwau’ qoN bhu-vcn} pYr [ Jry—JV jWdy hn, sV jWdy hn [ Agin sMig—A`g nwl, A`g ivc [ jwirE—swiVAw jWdw hY [1[

mUVy—hy mUrK! qY—qUM [ mn qy—mn qoN [ ibswirE—Bulw id`qw hY [ Kwie—Kw ky [ krih—qUM krdw hYN [ hrwmKorI—hrwm dw mwl Kwx dI krqUq [ nYn ibdwirE—nYn ibdwir, A`KW pwV pwV ky, bdIdW vWg, Srm-hXw lwh ky [ pyKq—vyKdw [1[rhwau[

AswD rogu—auh rog ijs dw ielwj nwh ho sky [ qn BIqir—srIr ivc [ trq n—nhIN tldw, dUr nhIN huMdw [ kwhU—hor iksy qrHW BI [ twirE—twilAW, dUr kIiqAW [ nwnk—hy nwnk! [2[

ArQ:- hy mUrK! qUM prmwqmw ƒ Awpxy mn qoN Bulw id`qw hY [ prmwqmw dw sB kuJ id`qw Kw ky bVI by-SrmI nwl qUM hrwmKorI kr irhw hYN [1[rhwau[

(hy mUrK! ijs srIr dI ^wqr qUM hrwm^orI krdw hYN, auh srIr AMq vyly) A`g ivc pw ky swiVAw jWdw hY, (aus dy) h`Q pYr (Awidk AMg) iek iKn ivc sV ky suAwh ho jWdy hn [ hy mUrK! sB dy idlW dI jwxn vwlw prmwqmw (mnu`K dw) hryk iksm (dw AMdrlw Byq) jwxdw hY [ aus pwsoN ik`Qy kuJ lukwieAw jw skdw hY? [1[

hy mUrK! (jdoN hrwm^orI dw ieh) AswD rog srIr ivc pYdw huMdw hY, iksy BI hor qrIky nwl dUr kIiqAW ieh dUr nhIN huMdw [ hy nwnk! (AwK—) sMq jnW ny ieh Byq smiJAw hY ik prmwqmw ƒ Bulw ky mnu`K bVw du`K shwrdw hY [2[8[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh