ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 993

ਰਾਗੁ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੫    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਜਾਗੈ ਨੀਦ ਨ ਸੋਵੈ ॥ ਸੋ ਜਾਣੈ ਜਿਸੁ ਵੇਦਨ ਹੋਵੈ ॥ ਪ੍ਰੇਮ ਕੇ ਕਾਨ ਲਗੇ ਤਨ ਭੀਤਰਿ ਵੈਦੁ ਕਿ ਜਾਣੈ ਕਾਰੀ ਜੀਉ ॥੧॥ ਜਿਸ ਨੋ ਸਾਚਾ ਸਿਫਤੀ ਲਾਏ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਿਰਲੇ ਕਿਸੈ ਬੁਝਾਏ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੀ ਸਾਰ ਸੋਈ ਜਾਣੈ ਜਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਾ ਵਾਪਾਰੀ ਜੀਉ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਪਿਰ ਸੇਤੀ ਧਨ ਪ੍ਰੇਮੁ ਰਚਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਤਥਾ ਚਿਤੁ ਲਾਏ ॥ ਸਹਜ ਸੇਤੀ ਧਨ ਖਰੀ ਸੁਹੇਲੀ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਤਿਖਾ ਨਿਵਾਰੀ ਜੀਉ ॥੨॥ ਸਹਸਾ ਤੋੜੇ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਏ ॥ ਸਹਜੇ ਸਿਫਤੀ ਧਣਖੁ ਚੜਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਮਰੈ ਮਨੁ ਮਾਰੇ ਸੁੰਦਰਿ ਜੋਗਾਧਾਰੀ ਜੀਉ ॥੩॥ ਹਉਮੈ ਜਲਿਆ ਮਨਹੁ ਵਿਸਾਰੇ ॥ ਜਮ ਪੁਰਿ ਵਜਹਿ ਖੜਗ ਕਰਾਰੇ ॥ ਅਬ ਕੈ ਕਹਿਐ ਨਾਮੁ ਨ ਮਿਲਈ ਤੂ ਸਹੁ ਜੀਅੜੇ ਭਾਰੀ ਜੀਉ ॥੪॥ ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਪਵਹਿ ਖਿਆਲੀ ॥ ਜਮ ਪੁਰਿ ਫਾਸਹਿਗਾ ਜਮ ਜਾਲੀ ॥ ਹੇਤ ਕੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜਿ ਨ ਸਾਕਹਿ ਤਾ ਜਮੁ ਕਰੇ ਖੁਆਰੀ ਜੀਉ ॥੫॥ ਨਾ ਹਉ ਕਰਤਾ ਨਾ ਮੈ ਕੀਆ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨਾਮੁ ਸਤਿਗੁਰਿ ਦੀਆ ॥ ਜਿਸੁ ਤੂ ਦੇਹਿ ਤਿਸੈ ਕਿਆ ਚਾਰਾ ਨਾਨਕ ਸਰਣਿ ਤੁਮਾਰੀ ਜੀਉ ॥੬॥੧॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 993}

pdArQ:- Aih—idn [ inis—rwq [ nId—mwieAw dy moh dI nINd [ so jwxY—“AMimRq kI swr” so jwxY [ vydn—pIV, ibrhoN dI pIV, ivCoVy dy Aihsws dI qVP [ kwn—qIr [ vYdu—srIrk rogW dw ielwj krn vwlw [ kwrI—ielwj [ jIau—hy s`jx![1[

isPqI—is&iq-swlwh dy kMm ivc [ gurmuiK—jo mnu`K gurU dy snmuK hY, jo gurU dy d`sy rwh qy qury [ AMimRq—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-rs [ swr—kdr, kImq [ vwpwrI—ivhwJx vwlw [1[rhwau[

ipr—pqI [ syqI—nwl [ Dn—iesqRI [ sbid—sbd ivc [ qQw—ausy qrHW [ shj—Afol AvsQw, SWqI [ Dn—jIv-iesqRI [ KrI—bhuq [ suhylI—suKwlI, suKI [ iqKw—qRyh, ipAws [2[

shsw—sihm, qO^lw [ cukwey—dUr kry [ shjy—sihj, shij ivc, Afolqw ivc (itk ky) [ isPqI DxKu—is&iq-swlwh dw DxK [ suMdir—suMdr Dn, suMdr jIv-iesqRI {not:- l&z ‘suMdir’ dI ‘i’ ies ƒ ‘iesqRI ilMg’ bnwx vwsqy hY} [ jogwDwrI—jog-AwDwrI [ jog—prmwqmw nwl imlwp [ AwDwr—Awsrw [ jogwDwrI—hir-imlwp dy Awsry vwlI [3[

mnhu—mn qoN [ jmpuir—jm dy Sihr ivc [ krwry—krVy, s^q [ Ab kY kihAY—hux ies vyly dy kihx nwl [ shu—shwr [ jIAVy—hy jIv! [4[

pvih—qUM pYNdw hYN [ iKAwlI—i^AwlW ivc [ jm jwlI—jm dy jwl ivc [ hyq—moh [ KuAwrI—inrwdrI [5[

hau—mYN [ krqw—(hux) krn vwlw [ kIAw—kIqw (ipCly lµGy smyN ivc) [ siqguir—siqgur ny [ dyih—dyNdw hYN [ cwrw—qdbIr [ iqsY ikAw cwrw—aus ƒ hor iks qdbIr dI loV? [6[

ArQ:- ijs iksy ivrly bMdy ƒ gurU dI rwhIN sdw kwiem rihx vwlw prmwqmw AwpxI is&iq-swlwh ivc joVdw hY Aqy is&iq-swlwh dI kdr smJWdw hY, Awqmk jIvn dyx vwlI is&iq-swlwh dI kdr auhI bMdw jwxdw hY ikauNik auh ies nwm-AMimRq dw vpwrI bx jWdw hY [1[rhwau[

nwm-AMimRq dw vpwrI jIv idn rwiq sucyq rihMdw hY, auh mwieAw dy moh dI nINd ivc sONdw nhIN, nwm-AMimRq dI kdr jwxdw BI auhI mnu`K hY ijs dy AMdr prmwqmw nwloN ivCoVy dy Aihsws dI qVP hovy, ijs dy srIr ivc pRBU-pRym dy qIr l`gy hox [ srIrk rogW dw ielwj krn vwlw bMdw ibrhoN-rog dw ielwj krnw nhIN jwxdw [1[

ijvyN iesqRI (Awpxw Awpw vwr ky) Awpxy pqI nwl ipAwr krdI hY, iqvyN jyhVI jIv-iesqRI gurU dy Sbd ivc ic`q joVdI hY, auh jIv-iesqRI Awqmk Afolqw ivc itk ky bhuq suKI ho jWdI hY, auh (Awpxy AMdroN) mwieAw dI iqRSnw mwieAw dI ipAws dUr kr lYNdI hY [2[

jyhVI jIv-iesqRI Afolqw ivc itk ky prmwqmw dI is&iq-swlwh dw DxK (bwx) ksdI hY
(aus dI shYqw nwl Awpxy AMdroN) sihm-qO^lw mukWdI hY mwieAw vwlI Btkxw ^qm krdI hY, auh gurU dy Sbd ivc juV ky (Awpw-Bwv vloN) mrdI hY Awpxy mn ƒ v`s ivc r`KdI hY auh suMdr jIv-iesqRI pRBU-imlwp dy Awsry vwlI ho jWdI hY (Bwv, pRBU-crnW dw imlwp aus dy jIvn dw Awsrw bx jWdw hY) [3[

jyhVw jIv haumY ivc siVAw rih ky (Awqmk jIvn dy AMkur ƒ swV ky) prmwqmw ƒ Awpxy mn qoN Bulw dyNdw hY aus ƒ jm dy Sihr ivc krVy KMfy v`jdy hn (Bwv, ieqny Awqmk klyS huMdy hn, mwno, KMifAW dIAW qkVIAW cotW v`j rhIAW hn), aus vyly (jdoN mwr pY rhI huMdI hY) qrly ilAW nwm (ismrn dw mOkw) nhIN imldw [ (hy jIv! jy qUM swrI aumr ieqnw Zwi&l irhw hYN qW) auh Bwrw du`K ipAw shwr (aus Bwry kSt ivcoN qYƒ koeI k`F nhIN skdw) [4[

hy jIv! jy qUM hux mwieAw dI mmqw dy i^AwlW ivc hI ipAw rhyNgw (jy qUM swrI aumr mwieAw joVn dy AwhrW ivc hI rhyNgw, qW Aw^r) jm dI ngrI ivc jm dy jwl ivc PsyNgw, (aus vyly) qUM moh dy bMDn qoV nhIN skyNgw, (qwhIeyN) qdoN jmrwj qyrI by-ie`zqI krygw [5[

(pr, hy pRBU! qyrI mwieAw dy twkry qy mYN kIh ivcwrw hW? mwieAw dy bMDnW qoN bcx leI) nwh hI mYN hux kuJ kr irhw hW, nwh hI ies qoN pihlW kuJ kr sikAw hW [ mYƒ qW siqgurU ny (myhr kr ky) qyrw Awqmk jIvn dyx vwlw nwm b^iSAw hY [ ijs ƒ qUM (gurU dI rwhIN Awpxw AMimRq-nwm) dyNdw hYN aus ƒ koeI hor qdbIr krn dI loV hI nhIN rih jWdI [

hy nwnk! (pRBU-dr qy Ardws kr qy AwK—hy pRBU!) mYN qyrI srn AwieAw hW [6[1[12[

not:- “Gru 5” dw ieh ie`k Sbd hY [

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩ ਘਰੁ ੧    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਜਹ ਬੈਸਾਲਹਿ ਤਹ ਬੈਸਾ ਸੁਆਮੀ ਜਹ ਭੇਜਹਿ ਤਹ ਜਾਵਾ ॥ ਸਭ ਨਗਰੀ ਮਹਿ ਏਕੋ ਰਾਜਾ ਸਭੇ ਪਵਿਤੁ ਹਹਿ ਥਾਵਾ ॥੧॥ ਬਾਬਾ ਦੇਹਿ ਵਸਾ ਸਚ ਗਾਵਾ ॥ ਜਾ ਤੇ ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਿਛੁ ਆਪਸ ਤੇ ਜਾਨਿਆ ਏਈ ਸਗਲ ਵਿਕਾਰਾ ॥ ਇਹੁ ਫੁਰਮਾਇਆ ਖਸਮ ਕਾ ਹੋਆ ਵਰਤੈ ਇਹੁ ਸੰਸਾਰਾ ॥੨॥ ਇੰਦ੍ਰੀ ਧਾਤੁ ਸਬਲ ਕਹੀਅਤ ਹੈ ਇੰਦ੍ਰੀ ਕਿਸ ਤੇ ਹੋਈ ॥ ਆਪੇ ਖੇਲ ਕਰੈ ਸਭਿ ਕਰਤਾ ਐਸਾ ਬੂਝੈ ਕੋਈ ॥੩॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਏਕ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਦੁਬਿਧਾ ਤਦੇ ਬਿਨਾਸੀ ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਣਾ ਸੋ ਸਤਿ ਕਰਿ ਮਾਨਿਆ ਕਾਟੀ ਜਮ ਕੀ ਫਾਸੀ ॥੪॥ ਭਣਤਿ ਨਾਨਕੁ ਲੇਖਾ ਮਾਗੈ ਕਵਨਾ ਜਾ ਚੂਕਾ ਮਨਿ ਅਭਿਮਾਨਾ ॥ ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਧਰਮ ਰਾਇ ਜਪਤੁ ਹੈ ਪਏ ਸਚੇ ਕੀ ਸਰਨਾ ॥੫॥੧॥ {ਪੰਨਾ 993}

pdArQ:- jh—ij`Qy [ bYswlih—qUM ibTwldw hYN [ qh—auQy [ bYsw—bYsW, mYN bYTdw hW [ suAwmI—hy suAwmI! jwvw—jwvW, mYN jWdw hW [ sB ngrI mih—swrI isRStI ivc [ sBy—swry [ hih—{bhu-vcn} hn [1[

bwbw—hy pRBU! dyih (qUM ieh dwiq) dyh [ vsw—v`sW, mYN v`sW [ sc gwvw—sdw-iQr rihx vwly pRBU dy gwauN (ipMf) ivc, swD sMgiq ivc [ jw qy—ijs dI brkiq nwl [ shjy—shij hI, Awqmk Afolqw ivc hI [ smwvw—smwvW, mYN smwieAw rhW [1[rhwau[

Awps qy—Awpxy Awp qoN, haumY dy kwrn [ eyeI—ieh (haumY) hI [ sgl—swry [ iehu—ieh hukm [ vrqY—vrq irhw hY, kMm kr irhw hY [ sMswrw—sMswr ivc [2[

ieMdRI Dwqu—ieMidRAW dI dOV-B`j [ sbl—s-bl, bl vwlI [ iks qy—{sMbMDk ‘qy’ dy kwrn l&z  ‘iksu’ dw   u  au~f igAw hY} (prmwqmw qoN ibnw hor) iks qoN? Kyl siB—swry Kyl [ koeI—koeI (ivrlw) mnu`K (jo swD sMgiq ivc itkdw hY) [3[

gur prswdI—gur prswid, gurU dI ikrpw nwl [ ilv—lgn, pRIq [ duibDw—myr-qyr [ iqs Bwxw—aus pRBU ƒ cMgw l`gw [ siq—TIk, shI [ jm—mOq, Awqmk mOq [ PwsI—PwhI [4[

Bxiq—AwKdw hY [ mwgY kvnw—kOx mMg skdw hY? koeI nhIN mMg skdw [ jw—jdoN [ cUkw—mu`k igAw [ min—mn ivc (v`sdw) [ qwsu qwsu—qRwh qRwh, bcw lY bcw lY {>wXÔv} [ pey—pY gey [5[

ArQ:- hy pRBU! qUM (mYƒ ieh dwn) dyh ik mYN qyrI swD sMgiq ivc itikAw rhW, ijs dI brkiq nwl mYN sdw Awqmk Afolqw ivc lIn rhW [1[rhwau[

hy pRBU! (jdoN mYN Awqmk Afolqw ivc lIn rhWgw, qW) ij`Qy qUM mYƒ ibTweyNgw mYN auQy bYTw rhWgw, ijQy qUM mYƒ ByjyNgw mYN auQy jwvWgw (Bwv, mYN hr vyly qyrI rzw ivc rhWgw) [ hy suAwmI! swrI isRStI ivc mYƒ qUM hI iek pwiqSwh (id`syNgw, qyrI ivAwpkqw dy kwrn DrqI dy) swry hI QW mYƒ piv`qr jwpxgy [1[

hy BweI! haumY dy kwrn mnu`K iksy ƒ BYVw qy iksy ƒ cMgw smJdw hY, ieh haumY hI swry ivkwrW dw mUl bxdI hY [ (swD sMgiq dI brkiq nwl Awqmk Afolqw ivc rihx vwly ƒ id`sdw hY ik) ieh BI Ksm-pRBU dw hukm hI ho irhw hY, ieh hukm hI swry jgq ivc vrq irhw hY [2[

(hy BweI! swrI isRStI ivc) ieh g`l AwKI jw rhI hY ik ieMidRAW dI dOV-B`j bVI bl vwlI hY; pr (swD sMgiq dI brkiq nwl sihj AvsQw ivc itikAw hoieAw) koeI ivrlw mnu`K ieauN smJdw hY ik (kwm-vwsnw Awidk vwlI) ieMdRI BI (prmwqmw qoN ibnw) iksy hor qoN nhIN bxI, (auh ieh smJdw hY ik) swry kOqk krqwr Awp hI kr irhw hY [3[

(hy BweI! swD sMgiq ivc rih ky jdoN) gurU dI ikrpw nwl iek prmwqmw dw ipAwr (ihrdy ivc) bx jWdw hY, qdoN (mnu`K dy AMdroN) myr-qyr dUr ho jWdI hY [ jo kuJ prmwqmw ƒ cMgw l`gdw hY auh mnu`K aus ƒ TIk mMndw hY, qy, aus dI Awqmk mOq vwlI PwhI k`tI jWdI hY [4[

nwnk AwKdw hY—(swD sMgiq dI brkiq nwl) jdoN mnu`K dy mn ivc (v`sdw) AhMkwr mu`k jWdw hY qW koeI BI (aus pwsoN aus dy mwVy krmW dw) lyKw nhIN mMg skdw (ikauNik aus dy AMdr koeI BYV rih hI nhIN jWdy) [ (swD sMgiq ivc rihx vwly bMdy) aus sdw-iQr pRBU dI srn pey rihMdy hn ijs dI hzUrI ivc Drmrwj BI AwKdw rihMdw hY—mYN qyrI srn hW, mYN qyrI srn hW [5[1[

not:- sqsMg ivc itikAW ‘sihj AvsQw’ pRwpq huMdI hY ijs dw nkSw ies swry Sbd ivc hY [

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਆਵਣ ਜਾਣਾ ਨਾ ਥੀਐ ਨਿਜ ਘਰਿ ਵਾਸਾ ਹੋਇ ॥ ਸਚੁ ਖਜਾਨਾ ਬਖਸਿਆ ਆਪੇ ਜਾਣੈ ਸੋਇ ॥੧॥ ਏ ਮਨ ਹਰਿ ਜੀਉ ਚੇਤਿ ਤੂ ਮਨਹੁ ਤਜਿ ਵਿਕਾਰ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਧਿਆਇ ਤੂ ਸਚਿ ਲਗੀ ਪਿਆਰੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਐਥੈ ਨਾਵਹੁ ਭੁਲਿਆ ਫਿਰਿ ਹਥੁ ਕਿਥਾਊ ਨ ਪਾਇ ॥ ਜੋਨੀ ਸਭਿ ਭਵਾਈਅਨਿ ਬਿਸਟਾ ਮਾਹਿ ਸਮਾਇ ॥੨॥ ਵਡਭਾਗੀ ਗੁਰੁ ਪਾਇਆ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਮਾਇ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਸਚੀ ਭਗਤਿ ਕਰਿ ਸਚਾ ਲਏ ਮਿਲਾਇ ॥੩॥ ਆਪੇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਸਭ ਸਾਜੀਅਨੁ ਆਪੇ ਨਦਰਿ ਕਰੇਇ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਵਡਿਆਈਆ ਜੈ ਭਾਵੈ ਤੈ ਦੇਇ ॥੪॥੨॥ {ਪੰਨਾ 993-994}

pdArQ:- Awvx jwxw—jMmxw mrnw [ QIAY—huMdw [ inj Gir—Awpxy (Asl) Gr ivc [ scu—sdw-iQr rihx vwly pRBU dw nwm [ Awpy—(pRBU) Awp hI [1[

cyiq—cyqy krdw rhu, ismr [ mnhu—mn qoN [ qij—C`f dyh [ sbid—Sbd ivc (juV ky) [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [ lgI—bx jwiegw [1[rhwau[

AYQy—ies lok ivc, ies jnm ivc [ nwvhu—nwm qoN [ ikQwaU—ikqy BI [ jonI siB—swrIAW jUnW [ BvweIAin—BvweIAW jWdIAW hn [ ibstw—ivkwrW dw gMd [2[

pUrib—pihly jnm ivc [ mwie—hy mW! Anidnu—hr roz, hr vyly [ scI Bgiq—sdw-iQr pRBU dI BgqI [ kir—kr ky, dy kwrn [ scw—sdw-iQr pRBU [3[

Awpy—Awp hI [ swjIAnu—swjI hY aus ny [ ndir—ingwh [ nwim—nwm ivc (joV ky) [ jY—jo aus ƒ [ BwvY—cMgw l`gdw hY [ qY—iqh, iqsu, aus ƒ [ dyie—dyNdw hY [4[

ArQ:- hy mn! prmwqmw ƒ Xwd krdw rhu [ hy BweI! qUM Awpxy mn ivcoN ivcwr C`f dyh [ gurU dy Sbd ivc juV ky pRBU dw ismrn kirAw kr [ (ismrn dI brkiq nwl) sdw-iQr pRBU ivc ipAwr bxygw [1[rhwau[

(hy BweI! ismrn dw sdkw) jnm mrn (dw gyV) nhIN rihMdw, Awpxy Asl Gr ivc (pRBU dI hzUrI ivc) suriq itkI rihMdI hY [ pr sdw-iQr pRBU dw ieh nwm-^zwnw (aus ny Awp hI) b^iSAw hY, auh pRBU Awp hI jwxdw hY (ik kOx ies dwiq dy Xog hY) [1[

hy BweI! ies jnm ivc pRBU dy nwm qoN KuMJy irhW (ieh mnu`Kw jnm l`Bx vwsqy) muV ikqy BI h`Q nhIN pY skdw, (nwm qoN KuMiJAw bMdw) swrIAW hI jUnW ivc pwieAw jWdw hY, auh sdw ivkwrW dy gMd ivc ipAw rihMdw hY [2[

hy mW! ijs mnu`K dy m`Qy auqy DuroN lyK iliKAw huMdw hY, aus ƒ v`fy BwgW nwl gurU imldw hY [ hr vyly sdw-iQr pRBU dI BgqI krn dy kwrn sdw-iQr pRBU aus ƒ (Awpxy crnW ivc) joVI r`Kdw hY [3[

hy nwnk! prmwqmw ny Awp hI swrI isRStI pYdw kIqI hY, auh Awp hI (ies auqy) imhr dI ingwh krdw hY; ijhVw jIv aus ƒ cMgw l`gdw hY aus ƒ (Awpxy) nwm ivc (joV ky lok prlok dIAW) vifAweIAW dyNdw hY [4[2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh