ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 992

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਮਾਇਆ ਮੁਈ ਨ ਮਨੁ ਮੁਆ ਸਰੁ ਲਹਰੀ ਮੈ ਮਤੁ ॥ ਬੋਹਿਥੁ ਜਲ ਸਿਰਿ ਤਰਿ ਟਿਕੈ ਸਾਚਾ ਵਖਰੁ ਜਿਤੁ ॥ ਮਾਣਕੁ ਮਨ ਮਹਿ ਮਨੁ ਮਾਰਸੀ ਸਚਿ ਨ ਲਾਗੈ ਕਤੁ ॥ ਰਾਜਾ ਤਖਤਿ ਟਿਕੈ ਗੁਣੀ ਭੈ ਪੰਚਾਇਣ ਰਤੁ ॥੧॥ ਬਾਬਾ ਸਾਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਦੂਰਿ ਨ ਦੇਖੁ ॥ ਸਰਬ ਜੋਤਿ ਜਗਜੀਵਨਾ ਸਿਰਿ ਸਿਰਿ ਸਾਚਾ ਲੇਖੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਰਿਖੀ ਮੁਨੀ ਸੰਕਰੁ ਇੰਦੁ ਤਪੈ ਭੇਖਾਰੀ ॥ ਮਾਨੈ ਹੁਕਮੁ ਸੋਹੈ ਦਰਿ ਸਾਚੈ ਆਕੀ ਮਰਹਿ ਅਫਾਰੀ ॥ ਜੰਗਮ ਜੋਧ ਜਤੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਵੀਚਾਰੀ ॥ ਬਿਨੁ ਸੇਵਾ ਫਲੁ ਕਬਹੁ ਨ ਪਾਵਸਿ ਸੇਵਾ ਕਰਣੀ ਸਾਰੀ ॥੨॥ ਨਿਧਨਿਆ ਧਨੁ ਨਿਗੁਰਿਆ ਗੁਰੁ ਨਿੰਮਾਣਿਆ ਤੂ ਮਾਣੁ ॥ ਅੰਧੁਲੈ ਮਾਣਕੁ ਗੁਰੁ ਪਕੜਿਆ ਨਿਤਾਣਿਆ ਤੂ ਤਾਣੁ ॥ ਹੋਮ ਜਪਾ ਨਹੀ ਜਾਣਿਆ ਗੁਰਮਤੀ ਸਾਚੁ ਪਛਾਣੁ ॥ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਨਾਹੀ ਦਰਿ ਢੋਈ ਝੂਠਾ ਆਵਣ ਜਾਣੁ ॥੩॥ ਸਾਚਾ ਨਾਮੁ ਸਲਾਹੀਐ ਸਾਚੇ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਹੋਇ ॥ ਗਿਆਨ ਰਤਨਿ ਮਨੁ ਮਾਜੀਐ ਬਹੁੜਿ ਨ ਮੈਲਾ ਹੋਇ ॥ ਜਬ ਲਗੁ ਸਾਹਿਬੁ ਮਨਿ ਵਸੈ ਤਬ ਲਗੁ ਬਿਘਨੁ ਨ ਹੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸਿਰੁ ਦੇ ਛੁਟੀਐ ਮਨਿ ਤਨਿ ਸਾਚਾ ਸੋਇ ॥੪॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 992}

pdArQ:- mwieAw—mwieAw dw pRBwv [ sru—ihrdw-srovr [ lihr—lihrW nwl (BrpUr) [ mY lhrI—mYN mYN dIAW lihrW nwl [ mqu—msq, nkw-nk BirAw hoieAw [ boihQu—jhwz [ jl isir—(mYN mYN dIAW lihrW dy) pwxI dy isr auqy [ qir—qr ky [ swcw vKru—sdw kwiem rihx vwlw nwm-sOdw [ ijqu—ijs (boihQ) ivc [ mwxku—moqI [ mwrsI—v`s ivc r`Kygw [ sic—s`c ivc (juVy rihx nwl) [ kqu—cIr, qRyV, (mn ivc) cIr [ rwjw—jIvwqmw [ qKiq—ihrdy-q^q auqy, Afolqw dy q^q auqy [ guxI—guxW dy kwrn [ BY pMcwiex—pMcwiex dy fr ivc [ rqu—r`qw hoieAw [ pMcwiex—prmwqmw {pMc-AXn—pMjW q`qW dw Gr, pMjW q`qW dw somw} [1[

bwbw—hy BweI! swcw—sdw kwiem rihx vwlw [ dUir—Awpxy Awp qoN dUr [ srb—sB jIvW ivc [ jg jIvnw—jgq dw jIvn pRBU [ joiq jg jIvnw—jgq dy jIvn pRBU dI joiq [ isir isir—hryk (jIv) dy isr auqy [ swcw—At`l, Aim`t [ lyKu—pRBU dw hukm [1[rhwau[

sMkru—iSv [ ieMdu—ieMdR dyvqw [ qpY—qp krdw hY [ ByKwrI—mMgqw, iqAwgI [ mwnY—mMndw hY [ sohY—soBdw hY [ dir swcY—sdw-iQr pRBU dy dr qy [ AwkI—hukm mMnx qoN AwkI [ APwrI—AwPry hoey, AhMkwrI [ mrih—Awqmk mOq mrdy hn [ joD—joDy [ jMgm—t`lIAW vjwx vwly iSv-aupwSk jogI [ guir pUrY—pUry gurU dI rwhIN [ vIcwrI—AsW ieh ivcwr kIqI [ n pwvis—nhIN pweygw [ swrI—sRySt [2[

inguirAw—ijnHW dw koeI gurU n hovy, ijnHW ƒ koeI jIvn-rwh nwh d`sy [ AMDulY—AMnHy ny, aus ny ijs dIAW igAwn dIAW A`KW nhIN [ nhI jwixAw—pCwixAw nhIN jw skdw, sWJ nhIN pweI jw skdI [ swcu—sdw-iQr pRBU [ pCwxu—pCwxU, imqR, shweI [ dir—pRBU dy dr qy [ FoeI—Awsrw, shwrw [ JUTw—nwsvMq [ Awvx jwxu—jnm mrn [3[

iqRpiq—r`j, sMqoK [ rqin—rqn nwl [ mwjIAY—sw& krnw cwhIdw hY [ bhuiV—muV [ ibGnu—rukwvt [ isru dy—isr dy ky, Awpw-Bwv gvw ky [ CutIAY—(mYN mYN dIAW lihrW qoN) ^lwsI huMdI hY [4[

ArQ:- hy BweI! sdw kwiem rihx vwly mwlk-pRBU ƒ (Awpxy Awp qoN) dUr v`sdw nwh smJ (s`cw mwlk qyry Awpxy AMdr v`s irhw hY) [ aus jgq-dy-Awsry pRBU dI joiq sB jIvW dy AMdr mOjUd hY [ pRBU dw hukm hryk jIv dy auqy sdw At`l hY [1[rhwau[

(jyhVw mnu`K mwilk-pRBU ƒ Awpxy AMdr v`sdw nhIN vyKdw, pRBU ƒ Awpxy ihrdy ivc nhIN vsWdw) aus dI mwieAw dI iqRSnw nhIN mu`kdI, aus dw mn ivkwrW vloN nhIN htdw, aus dw ihrdw-srovr mYN mYN dIAW lihrW nwl BrpUr rihMdw hY [ auhI jIvn-byVw (sMswr-smuMdr dIAW ivkwr-lihrW dy) pwxIAW auqy qr ky (pRBU-crnW ivc) itikAw rihMdw hY ijs ivc sdw-iQr rihx vwlw nwm-sOdw hY [ ijs mn ivc nwm-moqI v`sdw hY, aus mn ƒ auh moqI ivkwrW vloN bcw lYNdw hY, s`cy nwm ivc juVy rihx dy kwrn aus mn ivc qRyV nhIN AwauNdI (auh mn mwieAw ivc foldw nhIN); pRBU dy fr-Adb ivc r`qw hoieAw jIvwqmw pRBU dy guxW ivc privrq rihx krky AMdr hI ihrdy-q^q auqy itikAw rihMdw hY (bwhr nhIN Btkdw) [1[

bRhmw ivSƒ iSv ieMdr hor AnykW irSI munI, cwhy koeI qp krdw hY cwhy koeI iqAwgI hY, auhI prmwqmw dy dr qy soBw pWdw hY jo prmwqmw dw hukm mMndw hY (jo prmwqmw dI rzw ivc AwpxI mrzI lIn krdw hY), AwpxI mn-mrzI krn vwly AhMkwrI Awqmk mOqy mrdy hn [ AsW gurU dI rwhIN ieh ivcwr (ky vyK) ilAw hY ik jMgm hox, joDy hox, jqI hox, sMinAwsI hox, pRBU dI syvw-BgqI qoN ibnw kdy BI koeI AwpxI Gwl-kmweI dw Pl pRwpq nhIN kr skdw [ syvw-ismrn hI sB qoN sRySt krxI hY [2[

hy pRBU! ZrIbW vwsqy qyrw nwm ^zwnw hY (ZrIb huMidAW BI auh bwdSwhW vwlw idl r`Kdy hn), ijnHW dI koeI bWh nhIN PVdw, auhnW dw qUM rwhbr bxdw hYN, ijnHW ƒ koeI mwx-Awdr nhIN dyNdw (nwm-dwiq dy ky) auhnW ƒ (jgq ivc) Awdr idvWdw hYN [ ijs BI (Awqmk A`KW vloN) AMnHy ny gurU-joqI (dw p`lw) PiVAw hY aus inAwsry dw qUM Awsrw bx jWdw hYN [

hom jp AwidkW dI rwhIN prmwqmw nwl sWJ nhIN bxdI, gurU dI id`qI miq qy quirAW auh
sdw-iQr pRBU (jIv dw) drdI bx jWdw hY [ prmwqmw dy nwm qoN ibnw prmwqmw dy dr qy shwrw nhIN imldw, jMmx mrn dw nwsvMq gyV bixAw rihMdw hY [3[

hy BweI! prmwqmw dw sdw kwiem rihx vwlw nwm sdw vifAwauxw cwhIdw hY, s`cy nwm dI hI brkiq nwl sMqoKI jIvn imldw hY [ pRBU dI fUMGI sWJ-rUp rqn nwl mn ƒ ilSkwxw cwhIdw hY, muV ieh (ivkwrW ivc) mYlw nhIN huMdw [ pRBU-mwlk jd qk mn ivc v`isAw rihMdw hY (jIvn-s&r ivc ivkwrW vloN) koeI rok nhIN pYNdI [

hy nwnk! Awpw-Bwv gvwieAW hI ivkwrW qoN ^lwsI imldI hY, qy auh sdw-iQr pRBU mn ivc qy srIr ivc itikAw rihMdw hY [4[10[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਜੋਗੀ ਜੁਗਤਿ ਨਾਮੁ ਨਿਰਮਾਇਲੁ ਤਾ ਕੈ ਮੈਲੁ ਨ ਰਾਤੀ ॥ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਥੁ ਸਦਾ ਸਚੁ ਸੰਗੇ ਜਨਮ ਮਰਣ ਗਤਿ ਬੀਤੀ ॥੧॥ ਗੁਸਾਈ ਤੇਰਾ ਕਹਾ ਨਾਮੁ ਕੈਸੇ ਜਾਤੀ ॥ ਜਾ ਤਉ ਭੀਤਰਿ ਮਹਲਿ ਬੁਲਾਵਹਿ ਪੂਛਉ ਬਾਤ ਨਿਰੰਤੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਬ੍ਰਹਮਣੁ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਇਸਨਾਨੀ ਹਰਿ ਗੁਣ ਪੂਜੇ ਪਾਤੀ ॥ ਏਕੋ ਨਾਮੁ ਏਕੁ ਨਾਰਾਇਣੁ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਏਕਾ ਜੋਤੀ ॥੨॥ ਜਿਹਵਾ ਡੰਡੀ ਇਹੁ ਘਟੁ ਛਾਬਾ ਤੋਲਉ ਨਾਮੁ ਅਜਾਚੀ ॥ ਏਕੋ ਹਾਟੁ ਸਾਹੁ ਸਭਨਾ ਸਿਰਿ ਵਣਜਾਰੇ ਇਕ ਭਾਤੀ ॥੩॥ ਦੋਵੈ ਸਿਰੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਿਬੇੜੇ ਸੋ ਬੂਝੈ ਜਿਸੁ ਏਕ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਜੀਅਹੁ ਰਹੈ ਨਿਭਰਾਤੀ ॥ ਸਬਦੁ ਵਸਾਏ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਏ ਸਦਾ ਸੇਵਕੁ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ॥੪॥ ਊਪਰਿ ਗਗਨੁ ਗਗਨ ਪਰਿ ਗੋਰਖੁ ਤਾ ਕਾ ਅਗਮੁ ਗੁਰੂ ਪੁਨਿ ਵਾਸੀ ॥ ਗੁਰ ਬਚਨੀ ਬਾਹਰਿ ਘਰਿ ਏਕੋ ਨਾਨਕੁ ਭਇਆ ਉਦਾਸੀ ॥੫॥੧੧॥ {ਪੰਨਾ 992}

pdArQ:- jugiq—qrIkw, rihq-bihq [ inrmwielu—inrml, pivqR [ qw kY—aus (jogI dy mn) ivc [ rwqI—rqw Br vI [ nwQ—Ksm-pRBU [ scu—sdw-iQr rihx vwlw pRBU! sdw sMgy—(ijs dy) sdw nwl hY [ giq—Awqmk AvsQw [ bIqI—bIq jWdI hY, mu`k jWdI hY [1[

gusweI—hy go-sweIN! hy DrqI dy Ksm-pRBU! khw—ikQy? kYsy—ikvyN? khw nwmu—ikQy qyrw koeI ^ws nwm hY? qyrw koeI ^ws nwm nhIN hY [ kYsy jwqI—ikvyN qyrI koeI ^ws jwiq hY? qyrI koeI ^ws jwiq nhIN hY? qau—qUM [ BIqir—Dur AMdr [ mhil—mihl ivc, Awpxy crnW ivc [ jw—jdoN [ pUCau—mYN pu`Cdw hW [ inrMqI bwq—Byd dI g`l [1[rhwau[

igAwn iesnwnI—igAwn dw iesnwnI, prmwqmw dy igAwn (dy jl) dw ieSnwnI, pRBU dy igAwn-jl ivc Awpxy mn ƒ pivqR krn vwlw [ hir pUjy—prmwqmw ƒ pUjdw hY [ pwqI—p`qrW nwl [ eykw joqI—pRBU dI iek joiq dw pswrw [2[

ijhvw—jIB [ fMfI—q`kVI dI fMfI ijs dy dohW isirAW qoN forI nwl Cwby ltkdy hn [ Gtu—ihrdw [ qolau—mYN qoldw hW [ AjwcI—jo jwicAw n jw sky [ AjwcI nwmu—Aqu`l pRBU dw nwm [ hwtu—h`t, jgq [ isir—isr auqy [ vxjwry—vpwrI, vxj krn vwly, jIv-vpwrI [ iek BwqI—ieko iksm dy [ iek BwqI vxjwry—pRBU dy nwm dy hI vpwrI [3[

dovY isry—jnm mrn [ inbyVy—mukw id`qy [ jIAhu—AMdroN, mnoN [ inBrwqI—BRWqI-rihq, Btkxw-rihq, Afol [ cukwey—dUr kr dyNdw hY [4[

ggnu—AwkwS, icdwkwS, ic`q-AwkwS, idmwZ [ gorKu—DrqI dw mwlk pRBU [ qw kw—aus (pRBU) dw [ Agmu—AphuMc (itkwxw) [ gurU—gurU (dI rwhIN) [ vwsI—vsnIk [ puin—muV [ Gir—ihrdy ivc [ bwhir—jgq ivc [ audwsI—auprwm, inrlyp [5[

ArQ:- hy DrqI dy Ksm-pRBU! jdoN qUM mYƒ AMqr Awqmy crnW ivc s`ddw hYN (joVdw hYN) qdoN mYN (qYQoN) ieh Byd dI g`l pu`Cdw hW ik qyrw ikQy koeI ^ws nwm hY qy ikvyN qyrI koeI ^ws jwiq hY (Bwv, jdoN qUM AwpxI myhr nwl mYƒ Awpxy crnW ivc joVdw hYN qdoN mYƒ smJ AwauNdI hY ik nwh koeI qyrw ^ws nwm hY Aqy nwh hI qyrI koeI ^ws jwiq hY) [1[rhwau[

ijs jogI dI jIvn-jugiq prmwqmw dw pivqR nwm (ismrnw) hY, aus dy mn ivc (ivkwrW vwlI) rqw BI mYl nhIN rih jWdI [ sBnW dw ipAwrw, sBnW dw Ksm qy sdw kwiem rihx vwlw pRBU sdw aus (jogI) dy ihrdy ivc v`sdw hY (ies vwsqy) jnm mrn dw gyV pYdw krn vwlI aus dI Awqmk AvsQw mu`k jWdI hY [1[

auh bRwhmx bRhm (prmwqmw dw rUp ho jWdw) hY jo prmwqmw dy igAwn-jl ivc Awpxy mn ƒ ieSnwn krWdw hY jo sdw pRBU dy gux gWdw hY (mwno, Pu`lW) p`qRW nwl pRBU ƒ pUjdw hY, jo isr& prmwqmw ƒ jo isr& prmwqmw dy nwm ƒ (ihrdy ivc sdw vsweI r`Kdw hY, ijs ƒ) ieh swrw sMswr pRBU dI joiq dw pswrw id`sdw hY [2[

(ijauN ijauN) mYN AwpxI jIB ƒ q`kVI dI fMfI bxWdw hW, Awpxy ies ihrdy ƒ q`kVI dw iek Cwbw bxWdw hW, (ies Cwby ivc) Aqu`l pRBU dw nwm qoldw hW (qy dUjy Cwby ivc Awpxy AMdroN Awpw-Bwv k`F ky r`KI jWdw hW, iqauN iqauN ieh jgq mYƒ) iek h`t id`sdw hY ijQy swry hI jIv ieko iksm dy (Bwv, pRBU-nwm dy) vxjwry id`sdy hn qy sBnW dy isr auqy (Bwv, sBnW ƒ ijMd-ipMf dI rwis dyx vwlw) Swh prmwqmw Awp hY [3[

jo mnu`K gurU dw Sbd Awpxy ihrdy ivc vsWdw hY (ies qrHW Awpxy mn dI) Btkxw mukWdw hY qy idn rwq sdw dw syvk bixAw rihMdw hY, (gur-Sbd dI brkiq nwl) ijs mnu`K dI suriq iek prmwqmw ivc itkI rihMdI hY jo AMqr Awqmy Btkxw-rihq ho jWdw hY aus ƒ shI jIvn-jugiq dI smJ Aw jWdI hY, siqgurU aus dw jnm mrn dw gyV mukw dyNdw hY [4[

(dunIAw dy mwiek PurinAW dI phuMc qoN dUr) au~cw auh ic`q-AwkwS hY (auh Awqmk AvsQw hY) ijQy isRStI dw pwlk prmwqmw vs skdw hY; aus pRBU (dy imlwp) dw auh itkwxw AphuMc hY  (ikauNik

jIv muV muV mwieAw vl prqdw rihMdw hY) [ iPr BI gurU dI rwhIN aus itkwxy dw vsnIk bx jweIdw hY [

nwnk gurU dy d`sy rsqy qy qur ky jgq dy moh qoN auprwm ho igAw hY, (ies qrHW) Awpxy AMdr qy swry jgq ivc iek pRBU ƒ hI vyKdw hY [5[11[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh