ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 990

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੧ ॥ ਕਰਣੀ ਕਾਗਦੁ ਮਨੁ ਮਸਵਾਣੀ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਦੁਇ ਲੇਖ ਪਏ ॥ ਜਿਉ ਜਿਉ ਕਿਰਤੁ ਚਲਾਏ ਤਿਉ ਚਲੀਐ ਤਉ ਗੁਣ ਨਾਹੀ ਅੰਤੁ ਹਰੇ ॥੧॥ ਚਿਤ ਚੇਤਸਿ ਕੀ ਨਹੀ ਬਾਵਰਿਆ ॥ ਹਰਿ ਬਿਸਰਤ ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਗਲਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਾਲੀ ਰੈਨਿ ਜਾਲੁ ਦਿਨੁ ਹੂਆ ਜੇਤੀ ਘੜੀ ਫਾਹੀ ਤੇਤੀ ॥ ਰਸਿ ਰਸਿ ਚੋਗ ਚੁਗਹਿ ਨਿਤ ਫਾਸਹਿ ਛੂਟਸਿ ਮੂੜੇ ਕਵਨ ਗੁਣੀ ॥੨॥ ਕਾਇਆ ਆਰਣੁ ਮਨੁ ਵਿਚਿ ਲੋਹਾ ਪੰਚ ਅਗਨਿ ਤਿਤੁ ਲਾਗਿ ਰਹੀ ॥ ਕੋਇਲੇ ਪਾਪ ਪੜੇ ਤਿਸੁ ਊਪਰਿ ਮਨੁ ਜਲਿਆ ਸੰਨ੍ਹ੍ਹੀ ਚਿੰਤ ਭਈ ॥੩॥ ਭਇਆ ਮਨੂਰੁ ਕੰਚਨੁ ਫਿਰਿ ਹੋਵੈ ਜੇ ਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਤਿਨੇਹਾ ॥ ਏਕੁ ਨਾਮੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਓਹੁ ਦੇਵੈ ਤਉ ਨਾਨਕ ਤ੍ਰਿਸਟਸਿ ਦੇਹਾ ॥੪॥੩॥ {ਪੰਨਾ 990}

pdArQ:- krxI—Awcrn [ kwgdu—kwZz [ msu—isAwhI [ msvwxI—dvwq [ pey—pY jWdy hn, ilKy jWdy hn [ duie—do iksm dy [ ikrqu—kIqw hoieAw kMm, kIqy hoey krmW dy sMskwrW dw iek`T (jo swfy suBwv dw rUp Dwr lYNdw hY) [ qau gux AMqu—qyry guxW dw AMq [ hry—hy hrI! [1[

icq—hy ic`q! icq bwvirAw—hy kmly ic`q! ibsrq—ivswridAW [ gilAw—gl rhy hn, Gt rhy hn [1[rhwau[

rYin—rwq [ jyqI GVI—ijqnIAW BI GVIAW hn aumr dIAW [ qyqI—auh swrIAW [ ris—rs nwl, suAwd nwl [ cugih—qUM cugdw hYN [ Pwsih—qUM Psdw hYN [ mUVy—hy mUrK! [2[

Awrxu—B`TI [ ivic—(ies kwieAw) ivc (not:- l&z ‘ivic’ dw sMbMD l&z ‘mnu’ dy nwl nhIN hY; jy huMdw qW l&z ‘mnu’ dw joV ‘mn’ ho jWdw) [ pMc Agin—kwmwidk pMj A`gW [ iqqu—aus kwieAw-B`TI ivc [ iqsu aUpir—aus B`TI auqy [ icMq—icMqw [3[

mnUru—siVAw hoieAw lohw [ kMcnu—sonw [ iqnyhw—auho ijhw (jo mnUr qoN kMcn kr sky) [ AMimRqu—Amr krn vwlw, Awqmk jIvn dyx vwlw [ iqRstis—itk jWdw hY [ dyhw—srIr [4[

ArQ:- hy hrI! qyry guxW dw AMq nhIN pY skdw (qUM Acrj Kyf rcI hY ik qyrI kudriq ivc jIvW dw) Awcrn, mwno, kwZz hY, mn dvwq hY (aus bx rhy Awcrn-kwZz auqy mn dy sMskwrW dI isAwhI nwl) cMgy mMdy (nvyN) lyK ilKy jw rhy hn (Bwv, mn ivc hux qk dy iek`Ty hoey sMskwrW dI pRyrnw nwl jIv jyhVy nvyN cMgy mMdy kMm krdy hn, auh kMm Awcrn-rUp kwZz auqy nvyN cMgy mMdy sMskwr au~krdy jWdy hn) [ (ies qrHW) ipCly kIqy krmW dy sMskwrW dw iek`T-rUp suBwau ijauN ijauN jIvW ƒ pRyrdw hY iqvyN iqvyN hI auh jIvn-rwh qy qur skdy hn [1[

hy kmly mn! qUM prmwqmw ƒ ikauN Xwd nhIN krdw? ijauN ijauN qUM prmwqmw ƒ ivswr irhw hYN, iqauN iqauN qyry (AMdroN) gux Gtdy jw rhy hn [1[rhwau[

(hy mn-pMCI! prmwqmw ƒ ivswrn nwl qyrI izMdgI dw hryk) idn qy hryk rwq (qYƒ mwieAw ivc Pswx leI) jwl dw kMm dy irhw hY, qyrI aumr dIAW ijqnIAW BI GVIAW hn auh swrIAW hI (qYƒ Pswx ihq) PwhI bxdIAW jw rhIAW hn [ qUM bVy suAwd lY lY ky ivkwrW dI cog cug irhw hYN qy ivkwrW ivc hor hor sdw Psdw jw irhw hYN, hy mUrK mn! iehnW ivcoN kyhVy guxW dI mdd nwl ^lwsI hwsl kryNgw? [2[

mnu`K dw srIr, mwno, (lohwr dI) B`TI hY, aus B`TI ivc mn, mwno, lohw hY qy aus auqy kwmwidk pMj A`gW bl rhIAW hn, (kwmwidk dI qpS ƒ qyz krn leI) aus auqy pwpW dy (BKdy) koly pey hoey hn, mn (ies A`g ivc) sV irhw hY, icMqw dI sMnHI hY (jo ies ƒ coBW dy dy ky hr pwsy vloN swVn ivc mdd dy rhI hY) [3[

pr hy nwnk! jy smr`Q gurU iml pey qW auh sV ky inkMmw lohw ho cuky mn ƒ BI sonw bxw dyNdw hY [ auh Awqmk jIvn dyx vwlw prmwqmw dw nwm dyNdw hY ijs dI brkiq nwl srIr itk jWdw hY (Bwv, ieMdRy ivkwrW vloN ht jWdy hn) [4[3[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਬਿਮਲ ਮਝਾਰਿ ਬਸਸਿ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਪਦਮਨਿ ਜਾਵਲ ਰੇ ॥ ਪਦਮਨਿ ਜਾਵਲ ਜਲ ਰਸ ਸੰਗਤਿ ਸੰਗਿ ਦੋਖ ਨਹੀ ਰੇ ॥੧॥ ਦਾਦਰ ਤੂ ਕਬਹਿ ਨ ਜਾਨਸਿ ਰੇ ॥ ਭਖਸਿ ਸਿਬਾਲੁ ਬਸਸਿ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨ ਲਖਸਿ ਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਬਸੁ ਜਲ ਨਿਤ ਨ ਵਸਤ ਅਲੀਅਲ ਮੇਰ ਚਚਾ ਗੁਨ ਰੇ ॥ ਚੰਦ ਕੁਮੁਦਨੀ ਦੂਰਹੁ ਨਿਵਸਸਿ ਅਨਭਉ ਕਾਰਨਿ ਰੇ ॥੨॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਖੰਡੁ ਦੂਧਿ ਮਧੁ ਸੰਚਸਿ ਤੂ ਬਨ ਚਾਤੁਰ ਰੇ ॥ ਅਪਨਾ ਆਪੁ ਤੂ ਕਬਹੁ ਨ ਛੋਡਸਿ ਪਿਸਨ ਪ੍ਰੀਤਿ ਜਿਉ ਰੇ ॥੩॥ ਪੰਡਿਤ ਸੰਗਿ ਵਸਹਿ ਜਨ ਮੂਰਖ ਆਗਮ ਸਾਸ ਸੁਨੇ ॥ ਅਪਨਾ ਆਪੁ ਤੂ ਕਬਹੁ ਨ ਛੋਡਸਿ ਸੁਆਨ ਪੂਛਿ ਜਿਉ ਰੇ ॥੪॥ ਇਕਿ ਪਾਖੰਡੀ ਨਾਮਿ ਨ ਰਾਚਹਿ ਇਕਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਚਰਣੀ ਰੇ ॥ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਪਾਵਸਿ ਨਾਨਕ ਰਸਨਾ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਰੇ ॥੫॥੪॥ {ਪੰਨਾ 990}

pdArQ:- ibml... jl—ibml (srovr dy) inrml jl mJwir bsis [ ibml—ml-rihq, sw& [ mJwir—ivc [ bsis—v`sdw hY [ pdmin—kml, kOl Pu`l [ jwvl—jwlw [ ry—hy f`fU! sMig—sMg ivc, swQ (krn) ivc [ doK—AYb, nuks [1[

ry dwdr—hy f`fU! BKis—qUM KWdw hYN [ isbwlu—jwlw [ n lKis—qUM kdr nhIN smJdw [1[rhwau[

bsu—bwsu, vws [ AlIAl—BOrw [ myr—cotI, kOl Pu`l dI cotI [ ccw—cUsdw [ gun—rs [ cMd—cMd ƒ [ kumudnI—kMmI {not:- kOl Pu`l sUrj dI rOSnI ivc iKVdw hY, kMmI cMd dI cwnxI ivc iKVdI hY) [ invsis—inaUNdI hY, (iKV ky) isr invWdI hY [ AnBau—idl dI iK`c [2[

dUiD—du`D ivc [ mDu—Sihd, imTws [ AMimRq—au~qm  [ sMcis—(prmwqmw) iek`TI krdw hY [ qU ry—hy f`fU! bn cwqur—hy pwxI (dy vws) dy cqur f`fU! Awpu—Awp ƒ [ ipsn—ic`cV [ ipsn pRIiq—ic`cV dI pRIq (lhU nwl) [ Apnw Awpu—Awpxy suBwv ƒ [3[

pMifq sMig—ivdvwnW dI sMgiq ivc [ vsih—v`sdy hn [ jn—bMdy [ Awgm—vyd [ sws—SwsqR [ suny—suin, sux ky [ n Cofis—qUM nhIN C`fdw [ suAwn pUiC—ku`qy dI pUCl [4[

ieik—keI (not:- l&z ‘ieik’ bhu-vcn hY) [ nwim—nwm ivc [ pwvis—qUM pweyNgw [ pUrib—pUrb ivc, pihly jIvn-smy ivc [5[

ArQ:- hy f`fU! qUM kdy BI smJ nhIN krdw [ qUM sw&-suQry pwxI ivc v`sdw hYN, pr qUM aus sw&-pivqR pwxI ƒ pCwxdw nhIN (aus dI kdr nhIN jwxdw, qy sdw) jwlw hI KWdw rihMdw hYN (jo aus sw& pwxI ivc pY jWdw hY) [1[rhwau[

hy f`fU! sw& srovr dy sw& suQry pwxI ivc kOl Pu`l qy jwlw v`sdy hn [ kOl Pu`l aus jwly qy pwxI dI sMgiq ivc rihMdw hY, pr auhnW dI sMgiq ivc aus ƒ koeI dwZ nhIN l`gdy (kOl Pu`l inrlyp hI rihMdw hY) [1[

hy f`fU! (qyrw) sdw pwxI dw vws hY, BOrw (pwxI ivc) nhIN v`sdw, (iPr BI) auh (Pu`l dI) cotI dw rs mwxdw hY (cUsdw hY) [ kMmI cMd ƒ dUroN hI (vyK ky iKV ky) isr invWdI hY, ikauNik aus dy AMdr cMd vwsqy idlI iK`c hY (l&zI, idlI iK`c dy kwrn) [2[

(Qx dy) du`D ivc (prmwqmw) KMf qy Sihd (vrgI) AMimRq (imTws iek`TI krdw hY, pr ijvyN (Qx ƒ cMbVy hoey) ic`cV dI (lhU nwl hI) pRIiq hY (du`D nwl nhIN, iqvyN) hy pwxI dy cqur f`fU [ qUM (BI) Awpxw suBwau kdy nhIN C`fdw (pwxI ivc v`sdy kOl Pu`l dI qYƒ swr nhIN, qUM pwxI dw jwlw hI ^uS ho ho ky KWdw hYN) [3[

ivdvwnW dI sMgiq ivc mUrK bMdy v`sdy hn, auhnW pwsoN auh vyd SwsqR BI suxdy hn (pr rihMdy mUrK hI hn [ Awpxw mUrKqw dw suBwau nhIN C`fdy) [ ijvyN ku`qy dI pUCl (kdy Awpxw tyfw-pn nhIN C`fdI, iqvyN hy f`fU!) qUM kdy Awpxw suBwau nhIN C`fdw [4[

keI AYsy pKMfI bMdy huMdy hn jo prmwqmw dy nwm ivc ipAwr nhIN pWdy (sdw pKMf vl hI rucI r`Kdy hn), keI AYsy hn (BwgW vwly) jo pRBU-crnW ivc suriq joVdy hn [

hy nwnk! qUM prmwqmw dw nwm AwpxI jIB nwl jipAw kr, DuroN prmwqmw vloN ilKI b^SS Anuswr qYƒ ieh dwiq pRwpq ho jwiegI [5[4[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਸਲੋਕੁ ॥ ਪਤਿਤ ਪੁਨੀਤ ਅਸੰਖ ਹੋਹਿ ਹਰਿ ਚਰਨੀ ਮਨੁ ਲਾਗ ॥ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਨਾਮੁ ਪ੍ਰਭ ਨਾਨਕ ਜਿਸੁ ਮਸਤਕਿ ਭਾਗ ॥੧॥ ਸਬਦੁ ॥ ਸਖੀ ਸਹੇਲੀ ਗਰਬਿ ਗਹੇਲੀ ॥ ਸੁਣਿ ਸਹ ਕੀ ਇਕ ਬਾਤ ਸੁਹੇਲੀ ॥੧॥ ਜੋ ਮੈ ਬੇਦਨ ਸਾ ਕਿਸੁ ਆਖਾ ਮਾਈ ॥ ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਜੀਉ ਨ ਰਹੈ ਕੈਸੇ ਰਾਖਾ ਮਾਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਹਉ ਦੋਹਾਗਣਿ ਖਰੀ ਰੰਞਾਣੀ ॥ ਗਇਆ ਸੁ ਜੋਬਨੁ ਧਨ ਪਛੁਤਾਣੀ ॥੨॥ ਤੂ ਦਾਨਾ ਸਾਹਿਬੁ ਸਿਰਿ ਮੇਰਾ ॥ ਖਿਜਮਤਿ ਕਰੀ ਜਨੁ ਬੰਦਾ ਤੇਰਾ ॥੩॥ ਭਣਤਿ ਨਾਨਕੁ ਅੰਦੇਸਾ ਏਹੀ ॥ ਬਿਨੁ ਦਰਸਨ ਕੈਸੇ ਰਵਉ ਸਨੇਹੀ ॥੪॥੫॥ {ਪੰਨਾ 990}

not:- vyKo mwrU rwg dy pihly Sbd vwlw not [ ieh slok BI gurU Arjn swihb dw hY, Aqy gUjrI kI vwr m: 5 ivc pauVI nµ: 4 dw dUjw slok hY [ ies slok Aqy ies dy nwl dy gurU nwnk dyv jI dy Sbd dw kyNdrI Bwv ieko hI hY [

pdArQ:- sloku—piqq—if`gy hoey, ivkwrW ivc if`gy hoey [ punIq—pivqR [ AsMK—byAMq jIv [ hoih—ho jWdy hn [ ATsiT—ATwhT [ msqik—m`Qy auqy [1[

ArQ:- byAMq auh ivkwrI bMdy BI pivqR ho jWdy hn ijnHW dw mn prmwqmw dy crnW ivc l`g jWdw hY [ ATwhT qIrQ prmwqmw dw nwm hI hY, pr, hy nwnk! (ieh nwm aus ƒ hI imldw hY) ijs dy m`Qy auqy (cMgy) Bwg hox [1[

pdArQ:- grib—grb ivc, AhMkwr ivc [ ghylI—gRsI hoeI [ sh kI—Ksm-pRBU dI [ suhylI—suKdweI [1[

mY bydn—myry (idl dI) pIV [ AwKw—mYN AwKW [ mweI—hy mW! jIau—ijMd [ kYsy—(hor koeI) AYsw (qrIkw nhIN) ijs nwl [ rwKw—mYN Gbrwht qoN bc skW [1[rhwau[

dohwgix—mMdy BwgW vwlI [ KrI—bhuq [ rM\wxI—duKI [ su jobn—auh jvwnI (jo pqI nwl imlWdI hY) [ Dn—iesqRI [2[

swihbu—mwlk [ dwnw—(myry) idl dI jwxn vwlw [ isir—isr auqy [ iKjmiq—i^dmiq, syvw (not:- ArbI l&zW dw ‘z’ Aqy ‘d’ aucwrn ivc keI vwr vtwey jw skdy hn; ijvyN ‘kwzI’ qy  ‘kwdI’; ‘nzir’ qy ‘ndir’, ‘kwZz’ qy ‘kwZd’; kwzIAW qy ‘kwdIAW’) [ krI—mYN krW [ bMdw—Zulwm [3[

Bxiq—AwKdw hY [ AMdysw—i&kr, qO^lw, icMqw [ kYsy—(koeI) AYsw (qrIkw hovy) ijs nwl [ rvau—mYN iml skW [ snyhI—snyh krn vwly pRBU ƒ, ipAwry pRBU ƒ [4[

ArQ:- hy (myrI) mW! mYN iks ƒ d`sW Awpxy idl dI pIV? (ibgwnI pIV dI swr koeI smJ nhIN skdw) [ hy mW! prmwqmw (dI Xwd) qoN ibnw myrI ijMd rih nhIN skdI [ ismrn qoN ibnw mYƒ koeI hor qrIkw su`Jdw nhIN ijs nwl mYN ies ƒ Gbrwht qoN bcw skW [1[rhwau[

hy Awpxy hI rs-mwx ivc m`qI sKIey! myrIey shylIey! (hy myry kMn! hy myrI jIB!) [ Ksm-pRBU dI hI is&iq-swlwh dI hI g`l sux (qy kr), ieh g`l suK dyx vwlI hY [1[

ijs iesqRI dw jdoN auh jobn lµG jWdw hY jo aus ƒ pqI nwl imlw skdw hY qW auh pCuqWdI hY, (iesy qrHW jy myrw iek suAws BI pRBU-imlwp qoN ibnw lµGy qW) mYN (Awpxy Awp ƒ) mMdy BwgW vwlI (smJdI hW), mYN bVI duKI (huMdI hW) [2[

(hy pRBU!) qUM myry isr auqy mwlk hYN, qUM myry idl dI jwxdw hYN (myrI qWG hY ik) qyrI cwkrI krdw rhW, mYN qyrw dws bixAw rhW, mYN qyrw Zulwm bixAw rhW [3[

nwnk AwKdw hY—mYƒ iehI icMqw rihMdI hY ik mYN ikqy prmwqmw dy drSn qoN vWijAw hI nwh rih jwvW [ koeI AYsw qrIkw hovy ijs nwl mYN aus ipAwry pRBU ƒ iml skW [4[5[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh