ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 989

ਰਾਗੁ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੧ ਚਉਪਦੇ

ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ
ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

ਸਲੋਕੁ ॥ ਸਾਜਨ ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਕੀ ਹੋਇ ਰਹਾ ਸਦ ਧੂਰਿ ॥ ਨਾਨਕ ਸਰਣਿ ਤੁਹਾਰੀਆ ਪੇਖਉ ਸਦਾ ਹਜੂਰਿ ॥੧॥ ਸਬਦ ॥ ਪਿਛਹੁ ਰਾਤੀ ਸਦੜਾ ਨਾਮੁ ਖਸਮ ਕਾ ਲੇਹਿ ॥ ਖੇਮੇ ਛਤ੍ਰ ਸਰਾਇਚੇ ਦਿਸਨਿ ਰਥ ਪੀੜੇ ॥ ਜਿਨੀ ਤੇਰਾ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਆ ਤਿਨ ਕਉ ਸਦਿ ਮਿਲੇ ॥੧॥ ਬਾਬਾ ਮੈ ਕਰਮਹੀਣ ਕੂੜਿਆਰ ॥ ਨਾਮੁ ਨ ਪਾਇਆ ਤੇਰਾ ਅੰਧਾ ਭਰਮਿ ਭੂਲਾ ਮਨੁ ਮੇਰਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਾਦ ਕੀਤੇ ਦੁਖ ਪਰਫੁੜੇ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖੇ ਮਾਇ ॥ ਸੁਖ ਥੋੜੇ ਦੁਖ ਅਗਲੇ ਦੂਖੇ ਦੂਖਿ ਵਿਹਾਇ ॥੨॥ ਵਿਛੁੜਿਆ ਕਾ ਕਿਆ ਵੀਛੁੜੈ ਮਿਲਿਆ ਕਾ ਕਿਆ ਮੇਲੁ ॥ ਸਾਹਿਬੁ ਸੋ ਸਾਲਾਹੀਐ ਜਿਨਿ ਕਰਿ ਦੇਖਿਆ ਖੇਲੁ ॥੩॥ ਸੰਜੋਗੀ ਮੇਲਾਵੜਾ ਇਨਿ ਤਨਿ ਕੀਤੇ ਭੋਗ ॥ ਵਿਜੋਗੀ ਮਿਲਿ ਵਿਛੁੜੇ ਨਾਨਕ ਭੀ ਸੰਜੋਗ ॥੪॥੧॥ {ਪੰਨਾ 989}

not:- sRI gurU gRMQ swihb ivc Sbd AStpdIAW CMq slok pauVIAW Awidk kwiv dy Dury qoN v`K v`K iksm dI bwxI drj hY [ ies mwrU rwg dy AwrMB ivc pihlW iek ‘sloku’ hY [ ‘slok’ qoN Sbd SurU huMdy hn [ swry rwgW ivc bwxI dI qrbIb ieauN hY—pihlW ‘Sbd’, iPr ‘AStpdIAW’, iPr ‘CMq’ Awidk [ gur-ivAkqIAW dI qrqIb BI ieauN hI hY ik pihlW gurU nwnk dyv jI, iPr gurU Amrdws jI; iPr gurU rwmdws jI, iPr gurU Arjn swihb Aqy AMq ivc gurU qyg bhwdr swihb [

ies mwrU rwg ivc ivl`Kx g`l ieh hY ik ieQy SbdW qoN pihlW iek slok id`qw igAw hY [ ieh slok hU-bU-hU iesy Skl ivc gUjrI kI vwr m: 5 dI cOQI pauVI dw pihlw slok hY, Aqy auQy ieh “sloku mhlw 5” hY [

iesy mwrU rwg dI Bgq-bwxI ivc kbIr jI dy Sbd nµ: 9 dy AgWh do slok drj hn, pr auhnW dw isrlyK sw& “slok kbIr jI” hY [

mOjUdw slok dy nwl ‘mhlw’ dw izkr nhIN [ pr ‘gUjrI kI vwr m: 5’ ivcoN pRq`K hY ik ieh slok gurU Arjn swihb dw hY [ ies slok dw kyNdrI Bwv auhI hY jo ies qoN AgWh drj hoey gurU nwnk dyv jI dy Sbd dw hY [

pdArQ:- swjn—hy s`jx! hy imRq-pRBU! hoie rhw—mYN bixAw rhW [ sd—sdw [ nwnk—hy nwnk! (AwK—) [ quhwrIAw—qyrI [ pyKau—mYN vyKW [ hjUir—Awpxy nwl, Awpxy AMg sMg [1[

ArQ:- hy nwnk! (prmwqmw A`gy Ardws kr qy AwK—) hy imqR-pRBU! mYN qyrI Srn AwieAw hW [ (myhr kr, smrQw b^S ik) mYN sdw qyry crnW dI DUV bixAw rhW, mYN sdw qYƒ Awpxy AMg sMg vyKdw rhW [1[

pdArQ:- ipChu rwqI—ipClI rwqy, AMimRq vyly [ sdVw—ipAwrw s`dw [ lyih—auh mnu`K lYNdy hn [ Kymy—^Ymy, qMbU [ srwiecy—knwqW [ idsin—id`sdy hn [ rQ pIVy—iqAwr rQ [ sid—s`d ky, vwj mwr ky, Awpxy Awp [ imly—iml pYNdy hn [1[

bwbw—hy pRBU! krmhIx—Bwg-hIx, mMd-BwgI [ kUiVAwr—kUVy pdwrQW dw hI vxj krn vwlw [ AMDw—AMnHw [ Brim—Btkxw ivc [1[rhwau[

swd—(AnykW pdwrQW dy) suAwd [ prPuVy—pRPu`lq hoey, vDdy gey [ pUrib—pUrb ivc, hux qoN pihly swry jnmW jnmWqrW dy jIvn ivc [ ilKy—kIqy krmW dy sMskwr mn ivc au~kry gey [ mwie—hy mW! Agly—bhuqy [ dUKy dUiK—dUiK hI dUiK, du`K hI du`K ivc [2[

ivCuiVAw kw—auhnW bMidAW dw jo prmwqmw qoN ivCuVy hoey hn [ ikAw vICuVy—hor iks ipAwry pdwrQ nwloN ivCoVw hoxw hY? imilAw kw—auhnW jIvW dw jo pRBU-crnW ivc juVy hoey hn [ ikAw mylu—hor iks sRySt pdwrQ nwl myl bwkI rih igAw? ijin—ijin (swihb) ny [ kir—kr ky, rc ky [ Kylu—qmwSw, jgq-rcnw [

sMjogI—sMjogW nwl, prmwqmw dI b^SS dy sMjog nwl [ mylwvVw—sohxw imlwp, mnu`Kw srIr nwl sohxw imlwp [ iein—ies dI rwhIN [ qin—qn dI rwhIN [ iein qin—ies qn dI rwhIN, ies mnu`Kw srIr ivc Aw ky [ Bog—mwiek pdwrQW dy rsW dy Awnµd [ imil—iml ky, mnu`Kw srIr ƒ iml ky [ ivjogI—ivjog dy kwrn, prmwqmw dI ivjog-s`qw dy kwrn, mOq dy kwrn [ BI—muV muV [ sMjog—AnykW sMjog, AnykW jnmW dy sMjog, AnykW jnmW dy gyV [4[

ArQ:- ijnHW (vf-BwgI) bMidAW ƒ AMimRq vyly prmwqmw Awp ipAwr-BirAw s`dw Byjdw hY (pRyrnw krdw hY) auh aus vyly au~T ky Ksm-pRBU dw nwm lYNdy hn [ qMbU, C`qr, knwqW rQ (auhnW dy dr qy hr vyly) iqAwr id`sdy hn [ ieh swry (dunIAw dI mwx-vifAweI dy pdwrQ) auhnW ƒ Awpxy Awp Aw imldy hn, ijnHW ny (hy pRBU!) qyrw nwm ismirAw hY [1[

(pr) hy pRBU! mYN mMd-BwgI (hI irhw), mYN kUVy pdwrQW dy vxj hI krdw irhw [ (mwieAw dy moh ivc) AMnHw hoieAw hoieAw myrw mn (mwieAw dI ^wqr) Btkxw ivc hI kurwhy ipAw irhw, qy mYN qyrw nwm pRwpq nwh kr sikAw [1[rhwau[

hy mW! mYN dunIAw dy AnykW pdwrQW dy suAwd mwxdw irhw, hux qoN pihly swry byAMq lµmy jIvn-s&r ivc kIqy krmW dy sMskwr myry mn ivc au~krdy gey (qy auhnW BogW dy ievz ivc myry vwsqy) du`K vDdy gey [ suK qW QoVy hI mwxy, pr du`K byAMq augm pey, hux myrI aumr du`K ivc hI guzr rhI hY [2[

auhnW bMidAW dw jo prmwqmw nwloN ivCuVy hoey hn hor iks ipAwry pdwrQ nwloN ivCoVw hY? (sB qoN kImqI pdwrQ qW hir-nwm hI sI ijs qoN auh ivCuV gey) [ auhnW jIvW dw jo pRBU-crnW ivc juVy hoey hn hor iks sRySt pdwrQ nwl myl bwkI rih igAw? (auhnW ƒ hor iksy pdwrQ, loV hI nwh rih geI) [ (hy BweI!) sdw aus mwlk dI is&iq-swlwh krnI cwhIdI hY ijs ny ieh jgq-qmwSw ricAw hY qy rc ky ies dI sMBwl kr irhw hY [3[

prmwqmw dI b^SS dy sMjog nwl ies mnu`Kw srIr nwl sohxw imlwp hoieAw sI, pr ies srIr ivc Aw ky mwiek pdwrQW dy rs hI mwxdy rhy [ jdoN aus dI rzw ivc mOq AweI, mnu`Kw srIr nwloN ivCoVw ho igAw, (pr mwiek pdwrQW dy hI BogW dy kwrn) muV muV AnykW jnmW dy gyV lµGxy pey [4[1[

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਮਿਲਿ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਪਿੰਡੁ ਕਮਾਇਆ ॥ ਤਿਨਿ ਕਰਤੈ ਲੇਖੁ ਲਿਖਾਇਆ ॥ ਲਿਖੁ ਦਾਤਿ ਜੋਤਿ ਵਡਿਆਈ ॥ ਮਿਲਿ ਮਾਇਆ ਸੁਰਤਿ ਗਵਾਈ ॥੧॥ ਮੂਰਖ ਮਨ ਕਾਹੇ ਕਰਸਹਿ ਮਾਣਾ ॥ ਉਠਿ ਚਲਣਾ ਖਸਮੈ ਭਾਣਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤਜਿ ਸਾਦ ਸਹਜ ਸੁਖੁ ਹੋਈ ॥ ਘਰ ਛਡਣੇ ਰਹੈ ਨ ਕੋਈ ॥ ਕਿਛੁ ਖਾਜੈ ਕਿਛੁ ਧਰਿ ਜਾਈਐ ॥ ਜੇ ਬਾਹੁੜਿ ਦੁਨੀਆ ਆਈਐ ॥੨॥ ਸਜੁ ਕਾਇਆ ਪਟੁ ਹਢਾਏ ॥ ਫੁਰਮਾਇਸਿ ਬਹੁਤੁ ਚਲਾਏ ॥ ਕਰਿ ਸੇਜ ਸੁਖਾਲੀ ਸੋਵੈ ॥ ਹਥੀ ਪਉਦੀ ਕਾਹੇ ਰੋਵੈ ॥੩॥ ਘਰ ਘੁੰਮਣਵਾਣੀ ਭਾਈ ॥ ਪਾਪ ਪਥਰ ਤਰਣੁ ਨ ਜਾਈ ॥ ਭਉ ਬੇੜਾ ਜੀਉ ਚੜਾਊ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਦੇਵੈ ਕਾਹੂ ॥੪॥੨॥ {ਪੰਨਾ 989}

pdArQ:- imil—iml ky [ ipMfu—srIr [ kmwieAw—bxwieAw [ iqin—aus ny [ krqY—krqwr ny [ iqin krqY—aus krqwr ny [ lyKu—(qyry krn-jog kMm dI) ilKq [ ilKu—(hy jIv!) qUM ilK [ dwiq—(prmwqmw dIAW) b^SSW [ vifAweI—is&iq-swlwh [ suriq—Akl, cyqw [ gvweI—qUM gvw leI [1[

mn—hy mn! kwhy—ikauN? krsih—qUM kryNgw, qUM krdw hYN [ Bwxw—rzw, hukm [1[rhwau[

qij—iqAwg ky [ swd—(mwieAw dy) suAwd [ shj suKu—Afolqw dw Awnµd [ KwjY—Kw leIey, vrq leIey [ Dir—sWB ky [ bwhuiV—muV [2[

sju—{sjuL} hwr [ kwieAw—srIr [ ptu—rySmI k`pVw [ Purmwieis—hkUmq [ kir—bxw ky, iqAwr kr ky [ hQI paudI—jdoN (jmW dy) h`Q pYNdy hn [ kwhy rovY—ikauN roNdw hY? rox dw koeI lwB nhIN huMdw [3[

Gr—GrW dy moh [ GuMmx vwxI—GuMmx Gyr [ BweI—hy BweI! qrxu n jweI—pwr nhIN lµiGAw jw skdw [ Bau—prmwqmw dw fr-Adb [ cVwaU—svwr, byVI dw muswi&r [ kwhU—iksy ivrly ƒ [4[

ArQ:- hy (myry) mUrK mn! qUM (iehnW dunIAwvI mlkIAqW dw) ikauN mwx krdw hYN? (jdoN) Ksm pRBU dw hukm hoieAw qdoN (iehnW ƒ C`f ky jgq qoN) cly jwxw peygw [1[rhwau[

(ijs krqwr dI rzw Anuswr) qyry mW ipau ny iml ky qyrw srIr bxwieAw, ausy krqwr ny (qyry m`Qy auqy ieh) lyK (BI) ilK id`qw ik qUM (jgq ivc jw ky) joiq-rUp pRBU dIAW b^SSW cyqy krIN qy aus dI is&iq-swlwh BI krIN (is&iq-swlwh dy lyK Awpxy AMdr ilKdw rhIN) [ pr qUM mwieAw (dy moh) ivc Ps ky ieh cyqw hI Bulw id`qw [1[

(hy mn! qUM GrW dIAW mlkIAqW ivcoN suK-SWqI l`Bdw hYN) mwieAw dy suAwd C`f ky Awqmk Afolqw dw Awnµd pYdw ho skdw hY (ijnHW GrW dIAW mlkIAqW ƒ qUM suK dw mUl smJ irhw hYN, ieh) Gr qW C`f jwxy hn, koeI BI jIv (ieQy sdw) itikAw nhIN rih skdw [ (hy mUrK mn! qUM sdw ieh socdw hYN ik) kuJ Dn-pdwrQ Kw-hMFw leIey qy kuJ sWB ky r`KI jweIey (pr sWB ky r`K jwx dw lwB qW qdoN hI ho skdw hY) jy muV (ies Dn ƒ vrqx vwsqy) jgq ivc Aw skxw hovy [2[

mnu`K Awpxy srIr auqy hwr rySmI kpVw Awidk hMFWdw hY, hukm BI bQyrw clWdw hY, suKwlI syj dw suK BI mwxdw hY (pr ijs krqwr ny ieh sB kuJ id`qw aus ƒ ivswrI r`Kdw hY, Awi^r) jdoN jmW dy h`Q pYNdy hn, qdoN rox pCuqwx dw koeI lwB nhIN ho skdw [3[

hy BweI! GrW dy moh dirAw dIAW GuMmx GyrIAW (vWg) hn, pwpW dy p`Qr l`d ky izMdgI dI byVI iehnW GuMmx-GyrIAW ivcoN pwr nhIN lµG skdI [

jy prmwqmw dy fr-Adb dI byVI iqAwr kIqI jwey, qy aus byVI ivc jIv svwr hovy, qW hI  (sMswr-smuMdr dy ivkwrW dIAW GuMmx GyrIAW ivcoN) pwr lµG skIdw hY [ pr hy nwnk! AwK—AjyhI byVI iksy ivrly ƒ krqwr dyNdw hY [4[2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh