ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 966

ਸਲੋਕ ਮਃ ੫ ॥ ਫਰੀਦਾ ਭੂਮਿ ਰੰਗਾਵਲੀ ਮੰਝਿ ਵਿਸੂਲਾ ਬਾਗੁ ॥ ਜੋ ਨਰ ਪੀਰਿ ਨਿਵਾਜਿਆ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਅੰਚ ਨ ਲਾਗ ॥੧॥ ਮਃ ੫ ॥ ਫਰੀਦਾ ਉਮਰ ਸੁਹਾਵੜੀ ਸੰਗਿ ਸੁਵੰਨੜੀ ਦੇਹ ॥ ਵਿਰਲੇ ਕੇਈ ਪਾਈਅਨ੍ਹ੍ਹਿ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹਾ ਪਿਆਰੇ ਨੇਹ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 966}

not:- ieh dovyN Slok guru Arjn dyv jI dy hn [ PrId jI dy Slok-sMgRh ivc nµ: 82 Aqy 83 hn [ ieh dovyN Slok PrId jI dy Slok nµ: 81 dy prQwie hn, jo ieauN hY:-

PrIdw mY jwinAw duKu muJ kU, duKu sbwieAY jig ] aUcy ciV kY dyiKAw, qW Gir Gir eyhw Aig ]81]

PrId jI Slok nµ: 74 ivc mn dy “toey itby” d`s ky Slok nµ: 81 ivc auhnW toey-it`ibAW dw Asr ibAwn krdy hn ik iehnW dy kwrn swry jgq ivc du`K hI du`K vwpr irhw hY [ pr ies g`l dI smJ aus ƒ pYNdI hY jo Awp mn dy “toey itby” qoN aucyrw huMdw hY [

gurU Arjn dyv jI Awpxy do SlokW ivc ilKdy hn ik auhI ivrly bMdy duKW dI mwr qoN bcy hoey hn jo gurU dI srn pY ky prmwqmw ƒ Xwd krdy hn [

pdArQ:- BUim—DrqI [ rMgwvlI—rMg-AwvlI [ AwvlI—kqwr, islislw [ rMg—Awnµd [ rMgwvlI—suhwvxI [ mMiJ—(ies) ivc [ ivsUlw—ivs-BirAw, ivhulw [1[

suhwvVI—suhwvlI, suKwvlI, suK-BrI [ sMig—(aumr dy) nwl [ suvMn—sohxw rMg [ suvMnVI—sohxy rMg vwlI [ dyh—srIr [ pweIAin@—pwey jWdy hn, imldy hn [ nyh—ipAwr [

ArQ:- hy PrId! (ieh) DrqI (qW) suhwvxI hY (pr mnu`KI mn dy toey it`ibAW dy kwrn ies) ivc ivhulw bwZ (l`gw hoieAw) hY (ijs ivc duKW dI A`g bl rhI hY) [ ijs ijs mnu`K ƒ siqgurU ny au~cw kIqw hY, auhnW ƒ (du`K-AgnI dw) syk nhIN l`gdw [1[

hy PrId! (auhnW bMidAW dI) izMdgI sOKI hY Aqy srIr BI sohxy rMg vwlw (Bwv, rog-rihq) hY ijnHW dw ipAwr ipAwry prmwqmw nwl hY (‘ivsUlw bwg’ qy ‘duK-AgnI’ auhnW ƒ CUMhdy nhIN, pr Ajyhy bMdy) koeI ivrly hI imldy hn [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਜਪੁ ਤਪੁ ਸੰਜਮੁ ਦਇਆ ਧਰਮੁ ਜਿਸੁ ਦੇਹਿ ਸੁ ਪਾਏ ॥ ਜਿਸੁ ਬੁਝਾਇਹਿ ਅਗਨਿ ਆਪਿ ਸੋ ਨਾਮੁ ਧਿਆਏ ॥ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਅਗਮ ਪੁਰਖੁ ਇਕ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਦਿਖਾਏ ॥ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਕੈ ਆਸਰੈ ਪ੍ਰਭ ਸਿਉ ਰੰਗੁ ਲਾਏ ॥ ਅਉਗਣ ਕਟਿ ਮੁਖੁ ਉਜਲਾ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਤਰਾਏ ॥ ਜਨਮ ਮਰਣ ਭਉ ਕਟਿਓਨੁ ਫਿਰਿ ਜੋਨਿ ਨ ਪਾਏ ॥ ਅੰਧ ਕੂਪ ਤੇ ਕਾਢਿਅਨੁ ਲੜੁ ਆਪਿ ਫੜਾਏ ॥ ਨਾਨਕ ਬਖਸਿ ਮਿਲਾਇਅਨੁ ਰਖੇ ਗਲਿ ਲਾਏ ॥੨੧॥ {ਪੰਨਾ 966}

pdArQ:- dyih—qUM dyvyN [ buJwieih—qUM imtw dyvyN [ ijsu Agin—ijs (mnu`K) dI iqRSnw-A`g [ rMgu—ipAwr [ isau—nwl [ kit—k`t ky [ nwim—nwm dI rwhIN [ kitEnu—aus (pRBU) ny k`t id`qw [ AMD kUp—AMnHw KUh, auh KUh ijs ivc AigAwnqw dw hnyrw hI hnyrw hY [ kwiFAnu—aus (pRBU) ny k`F ley [ lVu—p`lw [ bKis—b^S ky, myhr kr ky [ imlwieAnu—aus ny imlw ley [ gil—gl nwl [

ArQ:- hy pRBU! ijs mnu`K ƒ qUM (nwm dI dwiq) dyNdw hYN auh (mwno) jp qp sMjm dieAw qy Drm pRwpq kr lYNdw hY (pr) qyrw nwm auhI ismrdw hY ijs dI iqRSnw-A`g qUM Awp buJWdw hYN [

Gt Gt dI jwxn vwlw AphuMc ivAwpk pRBU ijs mnu`K vl myhr dI iek ingwh krdw hY, auh sqsMg dy Awsry rih ky prmwqmw nwl ipAwr pw lYNdw hY [ prmwqmw aus dy swry Aaugx k`t ky aus ƒ sur^rU krdw hY qy Awpxy nwm dI rwhIN (sMswr-smuMdr qoN) pwr lµGw lYNdw hY [ aus (prmwqmw) ny aus mnu`K dw jnm mrn dw fr dUr kr id`qw hY, qy aus ƒ muV jnm mrn dy gyV ivc nhIN pWdw [

pRBU ny ijnHW ƒ Awpxw p`lw PVwieAw hY, auhnW ƒ (mwieAw-moh dy) Gu`p hnyry KUh ivcoN (bwhr) k`F ilAw hY [ hy nwnk! pRBU ny auhnW ƒ myhr kr ky Awpxy nwl imlw ilAw hY, Awpxy gl nwl lw ilAw hY [21[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੫ ॥ ਮੁਹਬਤਿ ਜਿਸੁ ਖੁਦਾਇ ਦੀ ਰਤਾ ਰੰਗਿ ਚਲੂਲਿ ॥ ਨਾਨਕ ਵਿਰਲੇ ਪਾਈਅਹਿ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕੀਮ ਨ ਮੂਲਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 966}

pdArQ:- muhbiq—ipAwr [ rMig—rMg ivc [ clUil rMig—gUVy lwl rMg ivc [ clUl—gUVHw lwlw {cUM lwlh, guly lwlh vWg} [ pweIAih—imldy hn [ kIm—kImq [ n mUil—iblkul nhIN, mUloN nhIN [

ArQ:- ijs mnu`K ƒ r`b dw ipAwr (pRwpq ho jWdw hY), qy auh (aus ipAwr dy) gUVy rMg ivc rMigAw jWdw hY, aus mnu`K dw mu`l iblkul nhIN pY skdw [ pr, hy nwnk! Ajyhy bMdy ivrly hI l`Bdy hn [1[

ਮਃ ੫ ॥ ਅੰਦਰੁ ਵਿਧਾ ਸਚਿ ਨਾਇ ਬਾਹਰਿ ਭੀ ਸਚੁ ਡਿਠੋਮਿ ॥ ਨਾਨਕ ਰਵਿਆ ਹਭ ਥਾਇ ਵਣਿ ਤ੍ਰਿਣਿ ਤ੍ਰਿਭਵਣਿ ਰੋਮਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 966}

pdArQ:- AMdru—AMdrlw, ihrdw [ sic—s`c ivc [ nwie—nwm ivc [ ifToim—mYN if`Tw [ rivAw—ivAwpk [ hB Qwie—hryk QW ivc [ vix—vx ivc [ iqRix—iqRx ivc [ iqRBvix—iqRBvx ivc [ roim—rom rom ivc [

ArQ:- jdoN myrw AMdrlw (Bwv, mn) s`cy nwm ivc iv`J igAw, qW mYN bwhr BI aus sdw-iQr pRBU ƒ vyK ilAw [ hy nwnk! (hux mYƒ ieauN id`sdw hY ik) prmwqmw hryk QW ivc mOjUd hY, hryk vx ivc, hryk qIly ivc, swry hI iqRBvxI sMswr ivc, rom rom ivc [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਆਪੇ ਕੀਤੋ ਰਚਨੁ ਆਪੇ ਹੀ ਰਤਿਆ ॥ ਆਪੇ ਹੋਇਓ ਇਕੁ ਆਪੇ ਬਹੁ ਭਤਿਆ ॥ ਆਪੇ ਸਭਨਾ ਮੰਝਿ ਆਪੇ ਬਾਹਰਾ ॥ ਆਪੇ ਜਾਣਹਿ ਦੂਰਿ ਆਪੇ ਹੀ ਜਾਹਰਾ ॥ ਆਪੇ ਹੋਵਹਿ ਗੁਪਤੁ ਆਪੇ ਪਰਗਟੀਐ ॥ ਕੀਮਤਿ ਕਿਸੈ ਨ ਪਾਇ ਤੇਰੀ ਥਟੀਐ ॥ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰੁ ਅਥਾਹੁ ਅਪਾਰੁ ਅਗਣਤੁ ਤੂੰ ॥ ਨਾਨਕ ਵਰਤੈ ਇਕੁ ਇਕੋ ਇਕੁ ਤੂੰ ॥੨੨॥੧॥੨॥ ਸੁਧੁ ॥ {ਪੰਨਾ 966}

pdArQ:- kIqo rcnu—jgq-rcnw rcI [ riqAw—(rcnw ivc) imilAw hoieAw hY [ ieku—inrwkwr-rUp Awp hI Awp [ bhu BiqAw—srgux rUp ivc AnykW rMgW rUpW vwlw [ mMiJ—ivc [ jwxih—qUM jwxdw hYN [ dUir—rcI rcnw qoN v`Krw [ qyrI QtIAY—qyrI kudriq dI [ Agxqu—ijs dy gux igxy n jw skx [

ArQ:- ieh jgq-rcnw pRBU ny Awp hI rcI hY, qy Awp hI ies ivc imilAw hoieAw hY [ (kdy rcnw ƒ smyt ky) iek Awp hI Awp ho jWdw hY, qy kdy AnykW rMgW rUpW vwlw bx jWdw hY [ pRBU Awp hI swry jIvW ivc mOjUd hY, qy inrlyp BI Awp hI hY [

hy pRBU! qUM Awp hI Awpxy Awp ƒ rcnw qoN v`Krw jwxdw hYN, qy Awp hI hr QW hwzr-nwzr hYN [ qUM Awp hI luikAw hYN, qy prgt BI Awp hI hYN [ qyrI ies rcnw dw mu`l iksy nhIN pwieAw [ qUM gMBIr hYN, qyrI hwQ nhIN pY skdI, qUM byAMq hYN, qyry gux igxy nhIN jw skdy [

hy nwnk! hr QW iek pRBU hI mOjUd hY [ hy pRBU! iek qUM hI qUM hYN [22[

Read the extra text associated with this page

ਰਾਮਕਲੀ ਕੀ ਵਾਰ ਰਾਇ ਬਲਵੰਡਿ ਤਥਾ ਸਤੈ ਡੂਮਿ ਆਖੀ    {ਪੰਨਾ 966}

pdArQ:- rwie blvMif—rwie blvMf ny [ qQw—Aqy [ sqY—s`qy ny [ fUim—fUm ny, imrwsI ny, rbwbI ny [ sqY fUim—s`qy rbwbI ny [ AwKI—aucwrI, suxweI [

ArQ:- rwmklI rwgxI dI ieh auh ‘vwr’ hY jo rwie blvMf ny Aqy s`qy fUm ny suxweI sI [

not:- iksy kwiv-rcnw ƒ koeI ieko hI ilKwrI ilK skdw hY, iek rcnw dy iek qoN vDIk lyKk nhIN ho skdy [ ies auprly isr-lyK ivc do nwm hn—blvMf Aqy s`qw [ ies dw Bwv hY ik iehnW iek`iTAW rl ky gurU Arjn swihb dy drbwr ivc ieh ‘vwr’ ‘AwKI’ sI, suxweI sI [ ies ‘vwr’ dIAW A`T pauVIAW hn [ pihlIAW 3 pauVIAW dw krqw blvMf hY Aqy A^IrlIAW 5 pauVIAW dw krqw s`qw hY [

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਨਾਉ ਕਰਤਾ ਕਾਦਰੁ ਕਰੇ ਕਿਉ ਬੋਲੁ ਹੋਵੈ ਜੋਖੀਵਦੈ ॥ ਦੇ ਗੁਨਾ ਸਤਿ ਭੈਣ ਭਰਾਵ ਹੈ ਪਾਰੰਗਤਿ ਦਾਨੁ ਪੜੀਵਦੈ ॥ ਨਾਨਕਿ ਰਾਜੁ ਚਲਾਇਆ ਸਚੁ ਕੋਟੁ ਸਤਾਣੀ ਨੀਵ ਦੈ ॥ {ਪੰਨਾ 966}

pdArQ:- nwau—nwm, nwmxw, ie`zq, vifAweI [ bolu—bcn, g`l [ joKIvdY—joKx vwsqy, joKy jwx leI, (aus nwmxy dy) joKx leI, qolx leI [ ikau hovY—ikvyN ho skdw hY? nhIN ho skdw [ dy gunw siq—siq Awidk dYvI gux, s`cweI Awidk r`bI gux [ pwrMgiq—pwr lµGw skx vwlI Awqmk AvsQw [ dwnu—b^iSS [ pVIvdY—pRwpq krn leI [ nwnik—nwnk ny [ kotu—iklHw [ sqwxI—qwx vwlI, bl vwlI [ nIv—nINh [ dY—dy ky [

ArQ:- (iksy purK dw) jo nwmxw kwdr krqw Awip (au~cw) kry, aus ƒ qolx leI (iksy pwsoN) koeI g`l nhIN ho skdI (Bwv, mYN blvMf ivcwrw kOx hW jo gurU jI dy au~cy mrqby ƒ ibAwn kr skW?) sMswr-smuMdr qoN pwr lµGw skx vwlI Awqm AvsQw dI b^SS hwsl krn leI jo siq Awidk r`bI gux (lok bVy jqnW nwl Awpxy AMdr pYdw krdy hn, auh gux siqgurU jI dy qW) BYx Brwv hn (Bwv) auhnW dy AMdr qW suBwivk hI mOjUd hn [ (ies au~cy nwmxy vwly gurU) nwnk dyv jI ny s`c-rUp iklHw bxw ky Aqy p`kI nINh r`K ky (Drm dw) rwj clwieAw hY [

ਲਹਣੇ ਧਰਿਓਨੁ ਛਤੁ ਸਿਰਿ ਕਰਿ ਸਿਫਤੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਵਦੈ ॥ ਮਤਿ ਗੁਰ ਆਤਮ ਦੇਵ ਦੀ ਖੜਗਿ ਜੋਰਿ ਪਰਾਕੁਇ ਜੀਅ ਦੈ ॥ {ਪੰਨਾ 966}

pdArQ:- DirEnu—DirAw auin (gurU nwnk ny) [ lhxy DirEnu Cqu isir—lihxy isir Cqu DirEnu, lihxy dy isr auqy auin (gurU nwnk ny) Cqr DirAw [ kir isPqI—is&qW kr ky [ AMimRqu pIvdY—nwm-AMimRq pINdy (lihxy jI dy isr auqy) [ miq gur Awqm dyv dI—Awqmdyv gurU dI miq dI rwhIN [ Awqmdyv—Akwl purK [ KVig—KVg dI rwhIN [ joir—zor nwl [ prwkuie—prwkau duAwrw, pRwk®m dI rwhIN, qwkq nwl [

{not:- l&z ‘prwkuie’ l&z ‘prwkau’ qoN krx kwrk iek-vcn hY [ ‘prwkau’ sMsik®q-Sbd ‘pRwk®m’ qoN pRwik®q-rUp hY} [ jIA—jIA-dwn, Awqm-dwn, Awqmk jIvn [ dY—dy ky [ AMimRqu—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl [

ArQ:- gurU Akwl purK dI (b^SI hoeI) miq-rUp qlvwr nwl, zor nwl Aqy bl nwl (AMdroN pihlw jIvn k`F ky) Awqmk izMdgI b^S ky, (bwbw) lihxw jI dy isr auqy, jo is&iq-swlwh kr ky Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl pI rhy sn, gurU nwnk dyv jI ny (guirAweI dw) Cqr DirAw [

ਗੁਰਿ ਚੇਲੇ ਰਹਰਾਸਿ ਕੀਈ ਨਾਨਕਿ ਸਲਾਮਤਿ ਥੀਵਦੈ ॥ ਸਹਿ ਟਿਕਾ ਦਿਤੋਸੁ ਜੀਵਦੈ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 966}

pdArQ:- guir—gurU ny, gurU nwnk dyv jI ny [ cyly rhrwis—cyly (bwbw lhxw jI) dI rhrwis [ rhrwis—Ardws, prnwm, nmskwr [ kIeI—kIqI [ guir nwnik—gurU nwnk ny [ slwmiq QIvdY—slwmq huMidAW hI, AwpxI slwmqI ivc hI, srIrk qOr qy ijaUNidAW hI [ sih—shu ny, mwlk ny, gurU ny [ idqosu—id`qw, aus ƒ id`qw [ jIvdY—ijaUNidAW hI [

ArQ:- (hux) AwpxI slwmqI ivc hI gurU nwnk dyv jI ny Awpxy is`K (bwbw lhxw jI) A`gy m`Qw tyikAw, qy siqgurU jI ny ijaUNidAW hI (guirAweI dw) iqlk (bwbw lhxw jI ƒ) dy id`qw [1[

ਲਹਣੇ ਦੀ ਫੇਰਾਈਐ ਨਾਨਕਾ ਦੋਹੀ ਖਟੀਐ ॥ ਜੋਤਿ ਓਹਾ ਜੁਗਤਿ ਸਾਇ ਸਹਿ ਕਾਇਆ ਫੇਰਿ ਪਲਟੀਐ ॥ {ਪੰਨਾ 966}

pdArQ:- lhxy dI—lihxy dI (dohI), bwbw lhxw jI dI vifAweI dI DuMm [ PyrweIAY—iPr geI, psr geI, iK`lr geI [ nwnkw dohI KtIAY—(gurU) nwnk dI duhweI dI brkiq nwl [ dohI—soBw dI DuMm [ KtIAY—K`tI dy kwrn, brkiq nwl [ swie—auhI [ jugiq—jIvc dw FMg [ sih—shu (gurU) ny [ kwieAw—srIr [

ArQ:- (jdoN gurU nwnk dyv jI ny guirAweI dw iqlk bwbw lhxw jI ƒ dy id`qw, qW) gurU nwnk swihb dI vifAweI dI DuMm dI brkiq nwl, bwbw lhxw jI dI vifAweI dI DuMm pY geI; ikauNik, (bwbw lhxw jI dy AMdr) auhI (gurU nwnk swihb vwlI) joiq sI, jIvn  dw FMg BI auhI (gurU nwnk swihb vwlw) sI, gurU (nwnk dyv jI) ny (kyvl srIr hI) muV vtwieAw sI [

ਝੁਲੈ ਸੁ ਛਤੁ ਨਿਰੰਜਨੀ ਮਲਿ ਤਖਤੁ ਬੈਠਾ ਗੁਰ ਹਟੀਐ ॥ ਕਰਹਿ ਜਿ ਗੁਰ ਫੁਰਮਾਇਆ ਸਿਲ ਜੋਗੁ ਅਲੂਣੀ ਚਟੀਐ ॥ {ਪੰਨਾ 966}

pdArQ:- su Cqu inrMjnI—suMdr r`bI Cqr [ mil—m`l ky, sWB ky [ gur htIAY—gurU (nwnk) dI h`tI ivc, gurU nwnk dy Gr ivc [ krih—(bwbw lhxw jI) krdy hn [ gur PurmwieAw—gurU dw PurmwieAw hoieAw hukm [ jogu—‘gur PurmwieAw’-rUp jog [ isl AlUxI ctIAY—(gurU dw hukm kmwiex-rUp jog, jo) AlUxI isr c`tx smwn (bVw krVw kMm) hY [

ArQ:- (bwbw lhxw dy isr auqy) suMdr r`bI Cqr Ju`l irhw hY [ gurU nwnk dyv jI dI h`tI ivc (bwbw lhxw) (gurU nwnk dyv jI pwsoN ‘nwm’ pdwrQ lY ky vMfx leI) g`dI m`l ky bYTw hY [ (bwbw lhxw jI) gurU nwnk swihb dy Purmwey hoey hukm ƒ pwl rhy hn—ieh “hukm pwlx”-rUp jog dI kmweI AlUxI isl c`tx (vWg bVI krVI kwr) hY [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh