ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 950

ਮਃ ੩ ॥ ਰਾਮਕਲੀ ਰਾਮੁ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਤਾ ਬਨਿਆ ਸੀਗਾਰੁ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਕਮਲੁ ਬਿਗਸਿਆ ਤਾ ਸਉਪਿਆ ਭਗਤਿ ਭੰਡਾਰੁ ॥ ਭਰਮੁ ਗਇਆ ਤਾ ਜਾਗਿਆ ਚੂਕਾ ਅਗਿਆਨ ਅੰਧਾਰੁ ॥ ਤਿਸ ਨੋ ਰੂਪੁ ਅਤਿ ਅਗਲਾ ਜਿਸੁ ਹਰਿ ਨਾਲਿ ਪਿਆਰੁ ॥ ਸਦਾ ਰਵੈ ਪਿਰੁ ਆਪਣਾ ਸੋਭਾਵੰਤੀ ਨਾਰਿ ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਸੀਗਾਰੁ ਨ ਜਾਣਨੀ ਜਾਸਨਿ ਜਨਮੁ ਸਭੁ ਹਾਰਿ ॥ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਗਤੀ ਸੀਗਾਰੁ ਕਰਹਿ ਨਿਤ ਜੰਮਹਿ ਹੋਇ ਖੁਆਰੁ ॥ ਸੈਸਾਰੈ ਵਿਚਿ ਸੋਭ ਨ ਪਾਇਨੀ ਅਗੈ ਜਿ ਕਰੇ ਸੁ ਜਾਣੈ ਕਰਤਾਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਸਚਾ ਏਕੁ ਹੈ ਦੁਹੁ ਵਿਚਿ ਹੈ ਸੰਸਾਰੁ ॥ ਚੰਗੈ ਮੰਦੈ ਆਪਿ ਲਾਇਅਨੁ ਸੋ ਕਰਨਿ ਜਿ ਆਪਿ ਕਰਾਏ ਕਰਤਾਰੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 950}

pdArQ:- min—mn ivc [ binAw—PibAw, s&l hoieAw [ BMfwru—^zwnw [ Aglw—bhuqw [ rvY—mwxdI hY [ jwsin—jwvngy [ hwir—hwr ky [ hoie KuAwru—^uAwr ho ky [ pwienI—pWdy hn [ AgY—prlok ivc [ ij kry—jo kuJ (pRBU) krdw hY [ duhu ivic—jnm mrn ivc [ cMgY—cMgy kMm ivc [ lwieAnu—lwey hn aus ny [

ArQ:- rwmklI (rwgnI) dI rwhIN jy rwm (jIv-iesqRI) dy mn ivc v`s pey qW hI aus dw (pRBU-pqI ƒ imlx leI kIqw hoieAw au~dm rUp) isMgwr sPlw hY [ jy siqgurU dy Sbd dI rwhIN ihrdw kml iKV pey qW hI BgqI dw ^zwnw imldw hY [ jy (gur-Sbd dI rwhIN) mn dI Btkxw dUr ho jwey qW hI mn jwigAw (smJo, ikauNik) AigAwn dw hnyrw mu`k jWdw hY [ ijs (jIv-iesqRI dw pRBU (-pqI) nwl ipAwr bx jWdw hY aus (dI Awqmw) ƒ bhuq sohxw rUp cVHdw hY, auh soBwvMqI (jIv-) iesqRI sdw Awpxy (pRBU-) pqI ƒ ismrdI hY [

mn dy ip`Cy qurn vwlIAW (jIv-iesqRIAW pRBU ƒ pRsMn krn vwlw) isMgwr krnw nhIN jwxdIAW; auh swrw (mnu`K-) jnm hwr ky jwxgIAW; pRBU (-pqI) dI BgqI qoN ibnw (hor krm Drm Awidk) isMgwr jo (jIv-iesqRIAW) krdIAW hn auh in`q ^uAwr ho ky jMmdIAW hn (Bwv, jnm mrn dy gyV ivc pYNdIAW hn qy duKI rihMdIAW hn); nwh qW auhnW ƒ ies lok ivc soBw imldI hY qy prlok ivc jo auhnW nwl vrqdI hY auh pRBU hI jwxdw hY [

hy nwnk! (jnm mrn qoN rihq) sdw kwiem rihx vwlw iek prmwqmw hI hY, sMswr (Bwv, dunIAwdwr) jnm mrn (dy c`kr) ivc hY [ cMgy kMm ivc qy mMdy kMm ivc (jIv) pRBU ny Awp hI lwey hoey hn, jo kuJ krqwr (auhnW pwsoN) krWdw hY auhI auh krdy hn [2[

ਮਃ ੩ ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵੇ ਸਾਂਤਿ ਨ ਆਵਈ ਦੂਜੀ ਨਾਹੀ ਜਾਇ ॥ ਜੇ ਬਹੁਤੇਰਾ ਲੋਚੀਐ ਵਿਣੁ ਕਰਮਾ ਪਾਇਆ ਨ ਜਾਇ ॥ ਅੰਤਰਿ ਲੋਭੁ ਵਿਕਾਰੁ ਹੈ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਖੁਆਇ ॥ ਤਿਨ ਜੰਮਣੁ ਮਰਣੁ ਨ ਚੁਕਈ ਹਉਮੈ ਵਿਚਿ ਦੁਖੁ ਪਾਇ ॥ ਜਿਨੀ ਸਤਿਗੁਰ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ ਸੋ ਖਾਲੀ ਕੋਈ ਨਾਹਿ ॥ ਤਿਨ ਜਮ ਕੀ ਤਲਬ ਨ ਹੋਵਈ ਨਾ ਓਇ ਦੁਖ ਸਹਾਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਉਬਰੇ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਸਮਾਹਿ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 950}

pdArQ:- jwie—QW [ KuAwie—^uAwr huMdw hY [ dUjY Bwie—(pRBU qoN ibnw) hor nwl ipAwr dy kwrx [ qlb—s`dw [ Eie—auh bMdy [

ArQ:- siqgurU dy hukm ivc qurn qoN ibnw (mn ivc) SWqI nhIN AwauNdI (qy ies SWqI vwsqy gurU qoN ibnw) koeI (hor) QW nhIN; BwvyN ikqnI qWG krIey, BwgW qoN ibnw (gurU) imldw BI nhIN (ikauNik ijqnw icr mnu`K dy) AMdr loB-rUp ivkwr hY (auqnw icr auh pRBU ƒ C`f ky) hor dy ipAwr ivc KuuMiJAw iPrdw hY, ijnHW dw ieh hwl hY) auhnW dw jnm mrn dw gyV nhIN mu`kdw, auhnW ƒ haumY ivc (gRisAW ƒ) du`K imldw hY [

ijnHW mnu`KW ny siqgurU nwl mn lwieAw hY auhnW ivcoN koeI BI (ipAwr qoN) suM\y ihrdy vwlw nhIN hY; auhnW ƒ jm dw s`dw nhIN AwauNdw (Bwv, auhnW ƒ mOq qoN fr nhIN l`gdw) nwh hI auh iksy qrHW duKI huMdy hn [ hy nwnk! gurU dy hukm ivc qurn vwly bMdy (“jm dI qlb” qoN) bcy hoey hn (ikauNik) auh gurU dy Sbd dI rwhIN s`cy pRBU ivc lIn rihMdy hn [3[

ਪਉੜੀ ॥ ਆਪਿ ਅਲਿਪਤੁ ਸਦਾ ਰਹੈ ਹੋਰਿ ਧੰਧੈ ਸਭਿ ਧਾਵਹਿ ॥ ਆਪਿ ਨਿਹਚਲੁ ਅਚਲੁ ਹੈ ਹੋਰਿ ਆਵਹਿ ਜਾਵਹਿ ॥ ਸਦਾ ਸਦਾ ਹਰਿ ਧਿਆਈਐ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖੁ ਪਾਵਹਿ ॥ ਨਿਜ ਘਰਿ ਵਾਸਾ ਪਾਈਐ ਸਚਿ ਸਿਫਤਿ ਸਮਾਵਹਿ ॥ ਸਚਾ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰੁ ਹੈ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਬੁਝਾਈ ॥੮॥ {ਪੰਨਾ 950}

pdArQ:- Ailpqu—inrlyp, inrwlw [ hoir—hor swry jIv [ DMDY—dunIAw dy JMbyly ivc [ Dwvih—dOVdy hn [ inhclu—nwh ih`lx vwlw, At`l [ inj Gir—Awpxy Asl Gr ivc [ sic—s`cy pRBU ivc [ gihr gMBIru—fUMGw, AQwh [

ArQ:- (prmwqmw) Awp (mwieAw dy pRBwv qoN) inrwlw rihMdw hY, hor swry jIv (mwieAw dy) JMbyly ivc Btk rhy hn [ pRBU Awp sdw-iQr qy At`l hY, hor jIv jMmdy mrdy rihMdy hn, (AYsy pRBU ƒ) sdw ismrnw cwhIdw hY [ (jo) gurU dy hukm ivc qur ky (ismrdy hn auh) suK pWdy hn (gurU dI rwhIN pRBU ƒ ismr ky) Awpxy Asl Gr ivc QW imldI hY, is&iq-swlwh dI rwhIN (gurmuiK) s`cy pRBU ivc lIn rihMdy hn [

pRBU sdw kwiem rihx vwlw qy AQwh hY (ieh g`l auh Awp hI) siqgurU dy Sbd dI rwhIN smJWdw hY [8[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਸਚਾ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ ਤੂ ਸਭੋ ਵਰਤੈ ਸਚੁ ॥ ਨਾਨਕ ਹੁਕਮੈ ਜੋ ਬੁਝੈ ਸੋ ਫਲੁ ਪਾਏ ਸਚੁ ॥ ਕਥਨੀ ਬਦਨੀ ਕਰਤਾ ਫਿਰੈ ਹੁਕਮੁ ਨ ਬੂਝੈ ਸਚੁ ॥ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਕਾ ਭਾਣਾ ਮੰਨੇ ਸੋ ਭਗਤੁ ਹੋਇ ਵਿਣੁ ਮੰਨੇ ਕਚੁ ਨਿਕਚੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 950}

pdArQ:- sBo—hr QW [ scu—sdw kwiem rihx vwlw pRBU [ scu Plu—pRBU dI pRwpqI-rUp Pl [ kQnI bdnI—mUMh dIAW g`lW [ scu—sdw-iQr rihx vwlw [ kcu inkcu—iblkul k`cw, A`lHV mn vwlw [

ArQ:- hy nwnk! (aus pRBU dw) sdw-iQr rhx vwlw nwm ismr jo hr QW mOjUd hY [ jo mnu`K pRBU dy hukm ƒ smJdw hY (Bwv, hukm ivc qurdw hY) auh pRBU dI pRwpqI-rUp Pl pWdw hY, (pr jo mnu`K inrIAW) mUMh dIAW g`lW krdw hY auh At`l hukm ƒ nhIN smJdw [ hy nwnk! jo mnu`K prmwqmw dw hukm mMndw hY auh (Asl) Bgq hY [ hukm mMnx qoN ibnw mnu`K iblkul k`cw hY (Bwv, A`lHV mn vwlw hY jo hr vyly foldw hY) [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਮਨਮੁਖ ਬੋਲਿ ਨ ਜਾਣਨੀ ਓਨਾ ਅੰਦਰਿ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਅਹੰਕਾਰੁ ॥ ਓਇ ਥਾਉ ਕੁਥਾਉ ਨ ਜਾਣਨੀ ਉਨ ਅੰਤਰਿ ਲੋਭੁ ਵਿਕਾਰੁ ॥ ਓਇ ਆਪਣੈ ਸੁਆਇ ਆਇ ਬਹਿ ਗਲਾ ਕਰਹਿ ਓਨਾ ਮਾਰੇ ਜਮੁ ਜੰਦਾਰੁ ॥ ਅਗੈ ਦਰਗਹ ਲੇਖੈ ਮੰਗਿਐ ਮਾਰਿ ਖੁਆਰੁ ਕੀਚਹਿ ਕੂੜਿਆਰ ॥ ਏਹ ਕੂੜੈ ਕੀ ਮਲੁ ਕਿਉ ਉਤਰੈ ਕੋਈ ਕਢਹੁ ਇਹੁ ਵੀਚਾਰੁ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਤਾ ਨਾਮੁ ਦਿੜਾਏ ਸਭਿ ਕਿਲਵਿਖ ਕਟਣਹਾਰੁ ॥ ਨਾਮੁ ਜਪੇ ਨਾਮੋ ਆਰਾਧੇ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕਉ ਕਰਹੁ ਸਭਿ ਨਮਸਕਾਰੁ ॥ ਮਲੁ ਕੂੜੀ ਨਾਮਿ ਉਤਾਰੀਅਨੁ ਜਪਿ ਨਾਮੁ ਹੋਆ ਸਚਿਆਰੁ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਜਿਸ ਦੇ ਏਹਿ ਚਲਤ ਹਹਿ ਸੋ ਜੀਵਉ ਦੇਵਣਹਾਰੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 950}

pdArQ:- Qwau kuQwau—cMgw mMdw QW [ aun AMqir—auhnW dy AMdr [ suAwie—suAwrQ dI ^wqr [ bih—bYT ky [ jMdwru—(Pw: jMdwl) AvYVw, vihSI, zwlm [ lyKY mMigAY—lyKw mMigAw jwx qy (not:- pwTk jn l&z ‘mMgIAY’ Aqy ‘mMigAY’ ivc &rk cyqy r`Kx) [ kIcih—kIqy jWdy hn [ kUiVAwr—kUV dy vpwrI [ kUVY kI—aus pdwrQ dI jo nwl nhIN inBxw [ ikau—ikvyN? kFhu—d`so, l`Bo [ idVwey—p`kw krWdw hY [ iklivK—pwp [ siB—swry [ nwim—nwm dI rwhIN [ auqwrIAnu—auqwrI hY aus ny [ sicAwru—s`c dw vxjwrw [ hih—hn [ jIvau—(r`b kr ky) jIvo (vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’) [

ArQ:- jo mnu`K Awpxy mn dy ip`Cy qurdy hn cUMik auhnW dy mn ivc kwm kRoD AhMkwr qy loB ivkwr pRbl hn auh nwh hI QW kuQW smJdy hn qy nwh hI smy-isr FukdI g`l krnI jwxdy hn; (ijQy BI) auh Aw ky bYTdy hn (sqsMg ivc Awaux qW BI) Awpxy suAwrQ Anuswr hI g`lW krdy hn, (so hr vyly) auhnW ƒ frwauxw jm mwrdw rihMdw hY (Bwv, hr vyly Awqmk mOq auhnW ƒ dbweI r`KdI hY); AgWh pRBU dI hzUrI ivc lyKw mMigAw jwx qy auh kUV dy vpwrI mwr mwr ky ^uAwr kIqy jWdy hn [

koeI mnu`K ieh ivcwr d`sy ik ieh kUV dI mYl (Bwv, auhnW pdwrQW dw moh jo nwl nhIN inBxy) ikvyN dUr hovy [

jy siqgurU iml pey qW auh pRBU dw nwm (ihrdy ivc) p`kw ibTw dyNdw hY (gurU ieh g`l inScy krw dyNdw hY ik) ‘nwm’ swry pwpW ƒ k`tx dy smr`Q hY [ (so, gurU dy snmuK ho ky) jo mnu`K nwm jpdw hY nwm hI ismrdw hY aus mnu`K ƒ swry isr invwE, kUVy pdwrQW (dy moh) dI mYl aus mnu`K ny pRBU dy nwm dI rwhIN auqwr leI hY, nwm jp ky auh s`c dw vpwrI bx igAw hY [

hy dws nwnk! (Ardws kr ik) ijs pRBU dy nwm ivc ieh brkqW hn auh dwqw jIaUNdw rhy (Bwv, sdw Aswfy isr qy h`Q r`KI r`Ky) [2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh