ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 949

ਪਉੜੀ ॥ ਰਾਤਿ ਦਿਨਸੁ ਉਪਾਇਅਨੁ ਸੰਸਾਰ ਕੀ ਵਰਤਣਿ ॥ ਗੁਰਮਤੀ ਘਟਿ ਚਾਨਣਾ ਆਨੇਰੁ ਬਿਨਾਸਣਿ ॥ ਹੁਕਮੇ ਹੀ ਸਭ ਸਾਜੀਅਨੁ ਰਵਿਆ ਸਭ ਵਣਿ ਤ੍ਰਿਣਿ ॥ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਆਪੇ ਆਪਿ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਦਾ ਹਰਿ ਭਣਿ ॥ ਸਬਦੇ ਹੀ ਸੋਝੀ ਪਈ ਸਚੈ ਆਪਿ ਬੁਝਾਈ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 949}

pdArQ:- vrqix—vrqoN ivhwr leI [ Git—ihrdy ivc [ ibnwsix—nws krn leI [ sB—swrI isRStI [ vix—vx ivc [ iqRix—iqRx ivc [ scY—s`cy ny [

ArQ:- (ies ‘vykI isRsit’ ivc) sMswr dI vrqoN ivhwr vwsqy aus (pRBU) ny rwq qy idn pYdw kIqy hn; (jIvW dy idl ivcoN) hnyrw (jo aus ny Awp hI bxwieAw hY) dUr krn leI siqgurU dI m`q dI rwhIN (mnu`K dy) ihrdy ivc cwnx (BI auh Awp hI pYdw krn vwlw hY) [

swrI isRStI aus ny Awpxy hukm ivc hI rcI hY qy auh hryk vx ivc qIly qIly ivc Awp mOjUd hY, (jo kuJ bixAw ipAw hY auh) sB kuJ pRBU Awp hI Awp hY, gurU dy hukm ivc qur ky sdw aus pRBU ƒ ismirAw jw skdw hY [

gurU dy Sbd dI rwhIN hI (jIv ƒ) sUJ pYNdI hY, pRBU Awp sUJ dyNdw hY [5[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਅਭਿਆਗਤ ਏਹਿ ਨ ਆਖੀਅਨਿ ਜਿਨ ਕੇ ਚਿਤ ਮਹਿ ਭਰਮੁ ॥ ਤਿਸ ਦੈ ਦਿਤੈ ਨਾਨਕਾ ਤੇਹੋ ਜੇਹਾ ਧਰਮੁ ॥ ਅਭੈ ਨਿਰੰਜਨੁ ਪਰਮ ਪਦੁ ਤਾ ਕਾ ਭੂਖਾ ਹੋਇ ॥ ਤਿਸ ਕਾ ਭੋਜਨੁ ਨਾਨਕਾ ਵਿਰਲਾ ਪਾਏ ਕੋਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 949}

pdArQ:- AiBAwgq—(sM: AËXwgq a guest, a visitor, pRwhuxw, prdysI) Eprw suAwlI, &kIr, mMgqw, loVvMdw prdysI [ Brmu—Btkxw [ eyih—ieho ijhy mnu`K [ AwKIAin—AwKy jWdy hn (vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’) [ Drmu—puMn [ ABY—Bau qoN rihq [ BUKw—loVvMdw [ pwey—dyNdw hY [

ArQ:- ijnHW mnu`KW dy mn ivc Btkxw hovy (Bwv, jo dr dr qy Btk ky rotIAW Awtw mMgdy iPrn) auhnW ƒ ‘AiBAwgq’ nhIN AwKIdw; hy nwnk! Ajyhy bMdy ƒ dyx nwl puMn BI ieho ijhw hI huMdw hY (Bwv, koeI puMn-krm nhIN) [

sB qoN au~cw drjw hY inrBau qy mwieAw-rihq pRBU ƒ imlxw [ jo mnu`K ies ‘prm pd’ dw AiBlwKI hY, hy nwnk! aus dI loVINdI ^urwk koeI ivrlw bMdw dyNdw hY [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਅਭਿਆਗਤ ਏਹਿ ਨ ਆਖੀਅਨਿ ਜਿ ਪਰ ਘਰਿ ਭੋਜਨੁ ਕਰੇਨਿ ॥ ਉਦਰੈ ਕਾਰਣਿ ਆਪਣੇ ਬਹਲੇ ਭੇਖ ਕਰੇਨਿ ॥ ਅਭਿਆਗਤ ਸੇਈ ਨਾਨਕਾ ਜਿ ਆਤਮ ਗਉਣੁ ਕਰੇਨਿ ॥ ਭਾਲਿ ਲਹਨਿ ਸਹੁ ਆਪਣਾ ਨਿਜ ਘਰਿ ਰਹਣੁ ਕਰੇਨਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 949}

pdArQ:- kryin—krdy hn (vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’) [ audr—pyt [ bhly—keI [ gauxu—sYr [ lhin—lYNdy hn [ rhxu—invws [

ArQ:- jo mnu`K prwey Gr ivc rotI KWdy hn qy Awpxw pyt Brn dI ^wqr keI ByK krdy hn, auhnW ƒ ‘AiBAwgq’ (swDU) nhIN AwKIdw [

hy nwnk! ‘AiBAwgq’ auhI hn jo Awqmk mMfl dI sYr krdy hn, Awpxy Asl Gr (pRBU) ivc invws r`Kdy hn qy Awpxy Ksm-pRBU ƒ l`B lYNdy hn [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਅੰਬਰੁ ਧਰਤਿ ਵਿਛੋੜਿਅਨੁ ਵਿਚਿ ਸਚਾ ਅਸਰਾਉ ॥ ਘਰੁ ਦਰੁ ਸਭੋ ਸਚੁ ਹੈ ਜਿਸੁ ਵਿਚਿ ਸਚਾ ਨਾਉ ॥ ਸਭੁ ਸਚਾ ਹੁਕਮੁ ਵਰਤਦਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚਿ ਸਮਾਉ ॥ ਸਚਾ ਆਪਿ ਤਖਤੁ ਸਚਾ ਬਹਿ ਸਚਾ ਕਰੇ ਨਿਆਉ ॥ ਸਭੁ ਸਚੋ ਸਚੁ ਵਰਤਦਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਲਖੁ ਲਖਾਈ ॥੬॥ {ਪੰਨਾ 949}

pdArQ:- AMbru—AwkwS [ ivCoiVAnu—ivCoVy hn aus (pRBU) ny [ scw—sdw kwiem rihx vwlw pRBU [ Asrwau—Asrwju, sÍrwju, Awpxw hukm [ sic—s`cy ivc [ sBu—sB QW [ AlKu—ijs dw koeI ^ws ichn l`Cx nhIN [

ArQ:- (ies “vykI isRsit” ivc) AwkwS qy DrqI aus pRBU ny Awp hI v`K v`K kIqy hn, qy iehnW dy AMdr auh sdw-iQr pRBU Awpxw hukm clw irhw hY; (ies isRStI ivc) hryk Gr hryk dr sdw-iQr pRBU (dw itkwxw) hY ikauNik ies ivc (hr QW) s`cw ‘nwm’ mOjUd hY [ hr QW (pRBU dw) sdw kwiem rihx vwlw hukm c`l irhw hY, gurU dy hukm ivc qur ky aus sdw-iQr pRBU ivc lInqw huMdI hY [

pRBU Awp sdw iek-rs rihx vwlw hY, (jgq-rUp aus dw) q^q (BI) (ausy dw srUp) s`cw hY, (ies q^q auqy) bYT ky auh At`l inAW kr irhw hY [ hr QW inrol auhI s`cw pRBU mOjUd hY, (pr) auh Al`K pRBU liKAw qW hI jw skdw hY jy siqgurU dy snmuK hovIey (Gr Gwt ƒ iqAwg ky nhIN) [6[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥ ਰੈਣਾਇਰ ਮਾਹਿ ਅਨੰਤੁ ਹੈ ਕੂੜੀ ਆਵੈ ਜਾਇ ॥ ਭਾਣੈ ਚਲੈ ਆਪਣੈ ਬਹੁਤੀ ਲਹੈ ਸਜਾਇ ॥ ਰੈਣਾਇਰ ਮਹਿ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਹੈ ਕਰਮੀ ਪਲੈ ਪਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਨਉ ਨਿਧਿ ਪਾਈਐ ਜੇ ਚਲੈ ਤਿਸੈ ਰਜਾਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 949}

pdArQ:- rYxwier—{sz: rX+nwr [ rX (rX)—ndI dw vhx [ nwr (nwr)—jl} ndIAW dw swrw jl, smuMdr [ kUVI—kUV (nwsvMq pdwrQW) ivc l`gI hoeI [ krmI—imhr nwl [ nauiniD—nO ^zwny (pRBU dw nwm jo, mwno, isRStI dy nO ^zwny hY) [

ArQ:- (ies sMswr-) smuMdr ivc byAMq pRBU Awp v`s irhw hY, pr (aus ‘Anµq’ ƒ C`f ky) nwsvMq pdwrQW ivc l`gI hoeI ijMd jMmdI mrdI rihMdI hY [

jo mnu`K AwpxI mrzI Anuswr qurdw hY aus ƒ bhuq du`K pRwpq huMdw hY (ikauNik auh “Anµq” ƒ C`f ky nwsvMq pdwrQW ip`Cy dOVdw hY); sB kuJ ies swgr ivc mOjUd hY, pr pRBU dI imhr nwl imldw hY [ hy nwnk! mnu`K ƒ swry hI nO ^zwny iml jWdy hn jy mnu`K (ies swgr ivc ivAwpk pRBU dI) rzw ivc qury [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਸਹਜੇ ਸਤਿਗੁਰੁ ਨ ਸੇਵਿਓ ਵਿਚਿ ਹਉਮੈ ਜਨਮਿ ਬਿਨਾਸੁ ॥ ਰਸਨਾ ਹਰਿ ਰਸੁ ਨ ਚਖਿਓ ਕਮਲੁ ਨ ਹੋਇਓ ਪਰਗਾਸੁ ॥ ਬਿਖੁ ਖਾਧੀ ਮਨਮੁਖੁ ਮੁਆ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਵਿਣਾਸੁ ॥ ਇਕਸੁ ਹਰਿ ਕੇ ਨਾਮ ਵਿਣੁ ਧ੍ਰਿਗੁ ਜੀਵਣੁ ਧ੍ਰਿਗੁ ਵਾਸੁ ॥ ਜਾ ਆਪੇ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਪ੍ਰਭੁ ਸਚਾ ਤਾ ਹੋਵੈ ਦਾਸਨਿ ਦਾਸੁ ॥ ਤਾ ਅਨਦਿਨੁ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਕੀ ਕਬਹਿ ਨ ਛੋਡੈ ਪਾਸੁ ॥ ਜਿਉ ਜਲ ਮਹਿ ਕਮਲੁ ਅਲਿਪਤੋ ਵਰਤੈ ਤਿਉ ਵਿਚੇ ਗਿਰਹ ਉਦਾਸੁ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਕਰੇ ਕਰਾਇਆ ਸਭੁ ਕੋ ਜਿਉ ਭਾਵੈ ਤਿਵ ਹਰਿ ਗੁਣਤਾਸੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 949}

pdArQ:- shjy—shj AvsQw ivc, Afolqw ivc, isdk srDw nwl [ jnim—jnm ky, jMm ky [ rsnw—jIB (nwl) [ prgwsu—iKVwau [ moih—moh ivc [ iDRgu—iPtkwr-jog [ vwsu—vsybw, vwsw [ dwsin dwsu—dwsW dw dws [ Anidnu—hr roz, in`q [ pwsu—pwsw, swQ [ Ailpqo—inrlyp, inrwlw [ igrhu—igRhsq [ guxqwsu—guxW dw ^zwnw [

ArQ:- jo mnu`K isdk srDw nwl siqguru dy hukm ivc nhIN quirAw, auh haumY ivc (rih ky) (jgq ivc) jnm lY ky (jIvn) AjWeI gvw igAw; ijs ny jIB nwl pRBU dy nwm dw Awnµd nhIN ilAw aus dw ihrdw-rUp kaul Pu`l nhIN iKiVAw [

Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K (ivkwrW dI) ivhu KWdw irhw, (Asl jIvn v`loN) moieAw hI irhw qy mwieAw dy moh ivc aus dI izMdgI qbwh ho geI [ iek pRBU dw nwm ismrn qoN ibnw (jgq ivc) jIaUxw v`sxw iPtkwr-jog hY [

jdoN s`cw pRBU Awp hI myhr dI nzr krdw hY qW mnu`K (pRBU dy) syvkW dw syvk bx jWdw hY, in`q siqgurU dy hukm ivc qurdw hY, kdy gurU dw p`lw nhIN C`fdw, (iPr) auh igRhsq ivc rihMdw hoieAw BI ieauN auprwm ijhw rihMdw hY ijvyN pwxI ivc (au~gw hoieAw) kaul-Pu`l (pwxI dy Asr qoN) bicAw rihMdw hY [

hy dws nwnk! ijvyN guxW dy ^zwny prmwqmw ƒ BwauNdw hY iqvyN hryk jIv aus dw krwieAw krdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਛਤੀਹ ਜੁਗ ਗੁਬਾਰੁ ਸਾ ਆਪੇ ਗਣਤ ਕੀਨੀ ॥ ਆਪੇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਸਭ ਸਾਜੀਅਨੁ ਆਪਿ ਮਤਿ ਦੀਨੀ ॥ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ ਸਾਜਿਅਨੁ ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਗਣਤ ਗਣੀਨੀ ॥ ਜਿਸੁ ਬੁਝਾਏ ਸੋ ਬੁਝਸੀ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਪਤੀਨੀ ॥ ਸਭੁ ਆਪੇ ਆਪਿ ਵਰਤਦਾ ਆਪੇ ਬਖਸਿ ਮਿਲਾਈ ॥੭॥ {ਪੰਨਾ 949}

pdArQ:- CqIh jug—(Bwv) keI jug, byAMq smw [ gubwru—hnyrw (Bwv, aus smy dI hwlq dw koeI ibAwn nhIN kIqw jw skdw) [ sw—sI [ gxq—ivcwr, isRStI rcx dw i^Awl [ (not:- (“swjIAnu” qy “swijAnu” ivc &rk smJx leI vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’) [ gxq—lyKw, ivcwr, inrnw [ pqInI—pqIjy [ sBu—hr QW, hryk kwrj ivc [

ArQ:- (pihlW jdoN pRBU inrgux rUp ivc sI qdoN) byAMq smw hnyrw sI (Bwv, qdoN kIh srUp sI—ieh g`l d`sI nhIN jw skdI), (iPr srgux rUp rc ky) aus ny Awp hI (jgq-rcnw dI) ivcwr kIqI; aus (pRBU) ny Awp hI isRStI pYdw kIqI qy Awp hI (jIvW ƒ) Akl id`qI; (ies qrHW mnu`K bu`DvwnW dI rwhIN aus ny Awp hI isimRqIAW qy SwsqR (Awidk Drm-pusqk) bxwey, (auhnW ivc) pwp qy puMn dw inKyVw kIqw (Bwv, d`isAw ik ‘pwp’ kIh hY qy ‘puMn’ kIh hY) [

ijs mnu`K ƒ (ieh swrw rwz) smJWdw hY auhI smJdw hY, aus mnu`K dw mn gurU dy s`cy Sbd ivc srDw Dwr lYNdw hY [ hryk kwrj ivc pRBU Awp hI Awp mOjUd hY, Awp hI myhr kr ky (jIv ƒ Awpxy ivc) imlWdw hY [7[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਇਹੁ ਤਨੁ ਸਭੋ ਰਤੁ ਹੈ ਰਤੁ ਬਿਨੁ ਤੰਨੁ ਨ ਹੋਇ ॥ ਜੋ ਸਹਿ ਰਤੇ ਆਪਣੈ ਤਿਨ ਤਨਿ ਲੋਭ ਰਤੁ ਨ ਹੋਇ ॥ ਭੈ ਪਇਐ ਤਨੁ ਖੀਣੁ ਹੋਇ ਲੋਭ ਰਤੁ ਵਿਚਹੁ ਜਾਇ ॥ ਜਿਉ ਬੈਸੰਤਰਿ ਧਾਤੁ ਸੁਧੁ ਹੋਇ ਤਿਉ ਹਰਿ ਕਾ ਭਉ ਦੁਰਮਤਿ ਮੈਲੁ ਗਵਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਤੇ ਜਨ ਸੋਹਣੇ ਜੋ ਰਤੇ ਹਰਿ ਰੰਗੁ ਲਾਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 949-950}

pdArQ:- rqu—lhU [ rqu ibnu—lhU qoN ibnw (not:- ‘sMbMDk’ dy nwl BI l&z ‘rqu’ dw (   u ) ikauN itikAw irhw hY, ieh smJx leI vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’) [ qMnu—srIr [ AwpxY sih—Awpxy Ksm ivc [ qin—srIr ivc [ BY pieAY—jy Bau ivc rhIey [ KIxu—il`sw (Bwv) nrm-idl ho jWdw hY qy prwieAw h`k nhIN CyVdw [ bYsMqir—A`g ivc [ rMgu—ipAwr [

not:- ieh Slok gurU Amrdws jI ny PrId jI dy iek Slok dI ivAwiKAw vwsqy aucwirAw sI; vyKo PrId jI dy Slok nµ: 51, 52 [

ArQ:- ieh swrw srIr lhU hY (Bwv, swry srIr ivc lhU mOjUd hY), lhU qoN ibnw srIr rih nhIN skdw (iPr, srIr ƒ cIirAW, Bwv, srIr dI pVqwl kIiqAW, kyhVw lhU nhIN inkldw?) jo bMdy Awpxy Ksm (-pRBU dy ipAwr) ivc rMgy hoey hn auhnW dy srIr ivc lwlc dw lhU nhIN huMdw [

jy (prmwqmw dy) fr ivc jIvIey qW srIr (ies qrHW dw) il`sw ho jWdw hY (ik) ies ivcoN loB dI ru`q inkl jWdI hY [ ijvyN A`g ivc (pwieAW sonw Awidk) Dwq sw& ho jWdI hY, iesy qrHW prmwqmw dw fr (mnu`K dI) BYVI m`q dI mYl ƒ k`t dyNdw hY [ hy nwnk! auh bMdy sohxy hn jo prmwqmw nwl pRym joV ky (aus dy pRym ivc) rMgy hoey hn [1[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh