ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 948

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਈ ਸਭੁ ਜਗੁ ਫਿਰੀ ਫਾਵੀ ਹੋਈ ਭਾਲਿ ॥ ਸੋ ਸਹੁ ਸਾਂਤਿ ਨ ਦੇਵਈ ਕਿਆ ਚਲੈ ਤਿਸੁ ਨਾਲਿ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਹਰਿ ਧਿਆਈਐ ਅੰਤਰਿ ਰਖੀਐ ਉਰ ਧਾਰਿ ॥ ਨਾਨਕ ਘਰਿ ਬੈਠਿਆ ਸਹੁ ਪਾਇਆ ਜਾ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਕਰਤਾਰਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 948}

pdArQ:- Brim—Brm ivc [ Bwil—Bwl ky, FUMF ky [ n dyveI—n dyvY, nhIN dyNdw [ iqsu nwil—aus pRBU nwl [ AMqir—{not:- pihlI pauVI dy Slok nµ: 3 ivc dy l&z “AMqru” dw qy ies l&z dw &rk cyqy r`Kx-jog hY} [ krqwir—krqwr ny [

ArQ:- BulyKy ivc Bu`lI hoeI mYN (prmwqmw ƒ l`Bx vwsqy) swrw jgq BvIN qy FUMF FUMF ky Kp geI, (pr ies qrHW) auh Ksm (pRBU) (ihrdy ivc) SWqI nhIN dyNdw, auh nwl koeI zor nhIN c`l skdw [

(pr, hW) siqgurU dI myhr nwl pRBU ismirAw jw skdw hY qy ihrdy dy AMdr r`iKAw jw skdw hY [ hy nwnk! (gurU dI myhr nwl) mYN Gr ivc bYiTAW Ksm l`B ilAw jdoN krqwr ny (myry auqy) ikrpw kIqI (qy gurU imlwieAw) [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਧੰਧਾ ਧਾਵਤ ਦਿਨੁ ਗਇਆ ਰੈਣਿ ਗਵਾਈ ਸੋਇ ॥ ਕੂੜੁ ਬੋਲਿ ਬਿਖੁ ਖਾਇਆ ਮਨਮੁਖਿ ਚਲਿਆ ਰੋਇ ॥ ਸਿਰੈ ਉਪਰਿ ਜਮ ਡੰਡੁ ਹੈ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਪਤਿ ਖੋਇ ॥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਕਦੇ ਨ ਚੇਤਿਓ ਫਿਰਿ ਆਵਣ ਜਾਣਾ ਹੋਇ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਹਰਿ ਮਨਿ ਵਸੈ ਜਮ ਡੰਡੁ ਨ ਲਾਗੈ ਕੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸਹਜੇ ਮਿਲਿ ਰਹੈ ਕਰਮਿ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 948}

pdArQ:- Dwvq—dOVidAW, BtkidAW [ rYix—(sM: rjnI) rwq [ soie—sON ky [ ibKu—ivhu [ mnmuiK—jo mnu`K Awpxy mn dy ip`Cy qurdw hY [ fMfu—fMf, fMfw [ dUjY Bwie—(pRBU ƒ C`f ky) hor ivc ipAwr dy kwrx [ min—mn ivc [ shjy—shj ivc, Afol AvsQw ivc [ krim—b^SS dI rwhIN [

ArQ:- jo mnu`K Awpxy mn dy ip`Cy qurdw hY aus dw (swrw) idn (dunIAw dy) DMiDAW ivc BtkidAW bIq jWdw hY, qy rwq ƒ auh sON ky gMvw lYNdw hY, (iehnW DMiDAW ivc ipAw hoieAw) JUT bol ky zihr KWdw hY (Bwv, dunIAw dy pdwrQ mwxdw hY) qy (AMq ƒ eyQoN) ro ky qur pYNdw hY; aus dy isr auqy mOq dw fMfw (iqAwr rihMdw) hY, (Bwv, hr vyly mOq qoN frdw hY), (pRBU ƒ ivswr ky) hor ivc ipAwr dy kwrx (AwpxI) ie`zq gMvw lYNdw hY; aus ny prmwqmw dw nwm qW kdy Xwd nhIN kIqw huMdw (ies leI) muV muV jnm mrn dw gyV (aus ƒ nsIb) huMdw hY [

(pr ijs mnu`K dy) mn ivc siqgurU dI myhr nwl prmwqmw v`sdw hY aus ƒ koeI mOq dw fMfw nhIN l`gdw (Bwv, aus ƒ mOq frw nhIN skdI) hy nwnk! auh Afol AvsQw ivc itikAw rihMdw hY (ieh AvsQw aus ƒ) prmwqmw dI ikrpw nwl iml jWdI hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਇਕਿ ਆਪਣੀ ਸਿਫਤੀ ਲਾਇਅਨੁ ਦੇ ਸਤਿਗੁਰ ਮਤੀ ॥ ਇਕਨਾ ਨੋ ਨਾਉ ਬਖਸਿਓਨੁ ਅਸਥਿਰੁ ਹਰਿ ਸਤੀ ॥ ਪਉਣੁ ਪਾਣੀ ਬੈਸੰਤਰੋ ਹੁਕਮਿ ਕਰਹਿ ਭਗਤੀ ॥ ਏਨਾ ਨੋ ਭਉ ਅਗਲਾ ਪੂਰੀ ਬਣਤ ਬਣਤੀ ॥ ਸਭੁ ਇਕੋ ਹੁਕਮੁ ਵਰਤਦਾ ਮੰਨਿਐ ਸੁਖੁ ਪਾਈ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 948}

pdArQ:- ieik—keI jIv (“ieik” l&z “iek” qoN ‘bhu-vcn’ hY) [ lwieAnu—lwey hn aus ny (not:- pauVI nµ: 2 ivc l&z “aupweIAnu” hY, dohW dI bnwvt ivc ivAwkrxk Byd smJx leI vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’) [ bKisEnu—b^iSAw aus ny [ AsiQru nwau—sdw rihx vwlw nwm [ sqI—sdw kwiem rihx vwlw [ bYsMqro—A`g [ krih—krdy hn [ Aglw—bhuqw [ mMinAY—jy mMn leIey [

ArQ:- (ies “vykI isRsit” ivc, pRBU ny) keI jIvW ƒ siqgurU dI m`q dy ky AwpxI is&iq-swlwh ivc lwieAw hoieAw hY, keI jIvW ƒ sdw kwiem rihx vwly hrI ny Awpxw sdw-iQr rihx vwlw ‘nwm’ b^iSAw hoieAw hY [

hvw, pwxI, A`g (Awidk q`q BI) aus dy hukm ivc qur ky aus dI BgqI kr rhy hn, iehnW (q`qW) ƒ aus mwlk dw bVw fr rihMdw hY, (so, jgq dI ikAw Ascrj) mukMml bxqr bxI hoeI hY, hr QW pRBU dw hI hukm c`l irhw hY [ (pRBU dy hukm ƒ) mMinAW (Bwv, hukm ivc quirAW hI) suK pweIdw hY [3[

ਸਲੋਕੁ ॥ ਕਬੀਰ ਕਸਉਟੀ ਰਾਮ ਕੀ ਝੂਠਾ ਟਿਕੈ ਨ ਕੋਇ ॥ ਰਾਮ ਕਸਉਟੀ ਸੋ ਸਹੈ ਜੋ ਮਰਜੀਵਾ ਹੋਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 948}

pdArQ:- ksautI—ks-v`tI, auh in`kw ijhw v`tw ijs auqy sony ƒ k`s lweIdI hY, prK [ mrjIvw—jo mnu`K dunIAw dy csikAW vloN mr ky r`b vwly pwsy jIaU ipAw hY [

ArQ:- hy kbIr! prmwqmw dI ksv`tI (AYsw inKyVw krn vwlI hY ik ies) au~qy JUTw mnu`K pUrw nhIN auqr skdw; prmwqmw dI prK ivc auhI pUrw auqrdw hY jo dunIAw vloN mr ky r`b vl jIaU ipAw hY [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਕਿਉ ਕਰਿ ਇਹੁ ਮਨੁ ਮਾਰੀਐ ਕਿਉ ਕਰਿ ਮਿਰਤਕੁ ਹੋਇ ॥ ਕਹਿਆ ਸਬਦੁ ਨ ਮਾਨਈ ਹਉਮੈ ਛਡੈ ਨ ਕੋਇ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਹਉਮੈ ਛੁਟੈ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤੁ ਸੋ ਹੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਸ ਨੋ ਬਖਸੇ ਤਿਸੁ ਮਿਲੈ ਤਿਸੁ ਬਿਘਨੁ ਨ ਲਾਗੈ ਕੋਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 948}

pdArQ:- imrqku—murdw, dunIAw dy csikAW vloN hitAw hoieAw [ n mwneI—nhIN mMndw [ jIvn mukqu—jgq ivc ijaUNdw hoieAw mwieAw dy bMDnW qoN Awzwd [ ibGnu—rukwvt [

ArQ:- ikvyN ies mn ƒ mwrIey? ikvyN ieh mn dunIAw dy csikAW vloN hty? koeI BI mnu`K AwiKAW (Bwv, smJwieAW) nwh gurU dy Sbd ƒ mMndw hY qy nwh haumY C`fdw hY [

siqgurU dI myhr nwl haumY dUr huMdI hY [ (ijs dI haumY nws huMdI hY) auh mnu`K jgq ivc rihMdw hoieAw jgq dy csikAW vloN hitAw rihMdw hY [ hy nwnk! ijs mnu`K qy pRBU myhr krdw hY aus ƒ (jIvn mukiq dw drjw) pRwpq ho jWdw hY qy (aus dy izMdgI dy s&r ivc mwiek rsW dI) koeI rukwvt nhIN AwauNdI [2[

ਮਃ ੩ ॥ ਜੀਵਤ ਮਰਣਾ ਸਭੁ ਕੋ ਕਹੈ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤਿ ਕਿਉ ਹੋਇ ॥ ਭੈ ਕਾ ਸੰਜਮੁ ਜੇ ਕਰੇ ਦਾਰੂ ਭਾਉ ਲਾਏਇ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਸੁਖ ਸਹਜੇ ਬਿਖੁ ਭਵਜਲੁ ਨਾਮਿ ਤਰੇਇ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਈਐ ਜਾ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰੇਇ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 948}

pdArQ:- sBu ko—hr koeI, hryk mnu`K [ sMjmu—prhyz [ dwrU—dvweI [ nwim—nwm dI rwhIN [

ArQ:- (jgq ivc) ijaUNidAW (jgq vloN) mrn dIAW g`lW hr koeI krdw hY, pr ieh ‘jIvn-mukqI’ (dI AvsQw) pRwpq ikvyN hovy?

jy mnu`K (dunIAw dy csikAW dI ivhu ƒ dUr krn leI) prmwqmw dw ipAwr (-rUp) dvweI vrqy qy pRBU dy fr dw prhyz bxwey (Bwv, ijauN ijauN mnu`K ieh fr idl ivc r`Kygw ik pRBU qW hr vyly AMg-sMg hY aus qoN koeI lukw nhIN ho skdw) qy hr roz in`q Awnµd nwl Afolqw ivc itk ky pRBU dy gux gwey qW pRBU dy nwm dI rwhIN auh ies ivhu-rUp sMswr-smuMdr ƒ qr jWdw hY [

hy nwnk! ijs auqy pRBU myhr dI nzr krdw hY aus ƒ ieh (jIvn-mukqI dI AvsQw) siqgurU dI rwhIN imldI hY [3[

ਪਉੜੀ ॥ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਰਚਾਇਓਨੁ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਵਰਤਾਰਾ ॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹੇਸੁ ਉਪਾਇਅਨੁ ਹੁਕਮਿ ਕਮਾਵਨਿ ਕਾਰਾ ॥ ਪੰਡਿਤ ਪੜਦੇ ਜੋਤਕੀ ਨਾ ਬੂਝਹਿ ਬੀਚਾਰਾ ॥ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤੇਰਾ ਖੇਲੁ ਹੈ ਸਚੁ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾ ॥ ਜਿਸੁ ਭਾਵੈ ਤਿਸੁ ਬਖਸਿ ਲੈਹਿ ਸਚਿ ਸਬਦਿ ਸਮਾਈ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 948}

pdArQ:- dUjw Bwau—(prmwqmw qoN ibnw) hor ipAwr [ rcwieEnu—rcwieAw aus ny [ aupwieAnu—aupwey aus ny (dUjI pauVI ivc vyKo l&z “aupweIAnu” ieh &rk smJx leI pVHo ‘gurbwxI ivAwkrx’) [ joqkI—joqSI [ bKis lYih—qUM b^S lYNdw hY [ sic—s`c ivc [

ArQ:- (jIvW dw) mwieAw nwl ipAwr qy mwieAw dy iqMnW guxW dw vrqwrw (Bwv, pRBwv) BI aus isrjxhwr ny (Awp hI) pYdw kIqw hY; (iqMnW guxW qoN iqMny dyvqy) bRhmw ivSnU qy iSv aus ny (Awp hI) aupwey hn, (ieh qRYvy) aus dy hukm ivc hI kwr kr rhy hn [ joqSI (Awidk) ivdvwn lok (ivcwr vwlIAW pusqkW) pVHdy hn pr (pRBU dy ies kOqk dI) vIcwr ƒ smJdy nhIN hn [

(hy pRBU!) (ieh jgq-rcnw) swrw hI qyrw (iek) Kyl hY, qUM (ies Kyl ƒ) bxwx vwlw hYN qy sdw kwiem rihx vwlw hYN [ jo qYƒ BwauNdw hY aus auqy b^SS krdw hYN qy auh gurU dy Sbd dI rwhIN qyry s`cy srUp ivc itikAw rihMdw hY [4[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥ ਮਨ ਕਾ ਝੂਠਾ ਝੂਠੁ ਕਮਾਵੈ ॥ ਮਾਇਆ ਨੋ ਫਿਰੈ ਤਪਾ ਸਦਾਵੈ ॥ ਭਰਮੇ ਭੂਲਾ ਸਭਿ ਤੀਰਥ ਗਹੈ ॥ ਓਹੁ ਤਪਾ ਕੈਸੇ ਪਰਮ ਗਤਿ ਲਹੈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਕੋ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ ॥ ਨਾਨਕ ਸੋ ਤਪਾ ਮੋਖੰਤਰੁ ਪਾਵੈ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 948}

pdArQ:- mwieAw no—mwieAw dI ^wqr [ ghY—PVdw hY, gWhdw hY [ prm—sB qoN au~cI [ giq—Awqmk AvsQw [ moKMqru—moK+AMqru, AMdrlI mukqI [

ArQ:- (jo mnu`K auN\ qW) mwieAw dI ^wqr iPrdw hY (pr Awpxy Awp ƒ) qpw AKvWdw hY, mn dw JUTw hY (Bwv, mn ivc JUT hY, qp dy ault Bwv hn) qy JUT kmWdw hY (Bwv, bwhroN qpw hY pr kmweI qpy vwlI nhIN), (Awpxy Awp ƒ qpw smJx dy) BulyKy ivc Bu`lw hoieAw swry qIrQ gWhdw hY, Ajyhw qpw au~cI Awqmk AvsQw ikvyN pRwpq kry?

hy nwnk! jo qpw gurU dI ikrpw nwl s`c kmWdw hY (Bwv, pRBU dI hoNd ƒ AwpxI izMdgI dw ih`sw bxWdw hY) auh AMdrlI mukqI pRwpq krdw hY [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਸੋ ਤਪਾ ਜਿ ਇਹੁ ਤਪੁ ਘਾਲੇ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਨੋ ਮਿਲੈ ਸਬਦੁ ਸਮਾਲੇ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਇਹੁ ਤਪੁ ਪਰਵਾਣੁ ॥ ਨਾਨਕ ਸੋ ਤਪਾ ਦਰਗਹਿ ਪਾਵੈ ਮਾਣੁ ॥੨॥  {ਪੰਨਾ 948}

ArQ:- jo mnu`K siqgurU ƒ imldw hY (gurU dI srx pYNdw hY) qy gurU dw Sbd (ihrdy ivc) sWB ky r`Kdw hY, jo mnu`K ieh qp kmWdw hY auh (Asl) qpw hY [

siqgur dI (d`sI hoeI) kwr krnI—ieh qp (pRBU dIAW nzrW ivc) kbUl hY; hy nwnk! ieh qp krn vwlw qpw pRBU dI hzUrI ivc Awdr pWdw hY [2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh