ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 942

ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਤਨੁ ਲਹੈ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਰਖੈ ਰਤਨੁ ਸੁਭਾਇ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚੀ ਕਾਰ ਕਮਾਇ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚੇ ਮਨੁ ਪਤੀਆਇ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਲਖੁ ਲਖਾਏ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਚੋਟ ਨ ਖਾਵੈ ॥੩੫॥ {ਪੰਨਾ 942}

pdArQ:- gurmuiK—jo mnu`K gurU dy snmuK hY [ rqnu—pRBU dw nwm-rUp kImqI pdwrQ [ suBwie—suqy hI, suBwvk hI {not:- ijvyN ‘nwau’ qoN ‘nwie’ krx kwrk hY iqvyN ‘Bwau’ qoN ‘Bwie’ [ ‘suBwau’ Asl ivc hY ‘sÍBwv’—Awpxw ipAwr, AwpxI lgn}, AwpxI lgn nwl hI [ pqIAwie—qs`lI krw lYNdw hY, igJw lYNdw hY [ AlKu—ijs dw koeI ^ws l`Cx nwh id`sy [ lKwey—sUJ pYdw kr dyNdw hY [ iqsu—aus pRBU ƒ [ cot—mwr [

ArQ:- jo mnu`K gurU dy khy qy qurdw hY auh (pRBU ivc) suriq joV ky pRBU-nwm-rUp rqn l`B lYNdw hY, auh mnu`K (ies) AwpxI lgn nwl hI nwm-rqn dI kdr jwx lYNdw hY [ (b`s! iehI) s`cI kwr gurmuK kmWdw hY qy s`cy pRBU ivc Awpxy mn ƒ igJw lYNdw hY [ (jdoN) aus pRBU ƒ BwauNdw hY qW gurmuK aus Al`K pRBU (dy guxW dI hornW ƒ BI) sUJ pw dyNdw hY [ hy nwnk! jo mnu`K gurU dy khy qy qurdw hY auh (ivkwrW dI) mwr nhIN KWdw [35[

ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਦਾਨੁ ਇਸਨਾਨੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਲਾਗੈ ਸਹਜਿ ਧਿਆਨੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਵੈ ਦਰਗਹ ਮਾਨੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਭਉ ਭੰਜਨੁ ਪਰਧਾਨੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਰਣੀ ਕਾਰ ਕਰਾਏ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ ॥੩੬॥ {ਪੰਨਾ 942}

pdArQ:- gurmuiK nwmu—gurmuiK mnu`K dw hI nwm (jpxw pRvwn hY), gurU dy hukm ivc qur ky hI nwm ismrnw TIk hY [

sqguru purK n mMinE sbid n lgo ipAwr ] iesnwnu dwnu jyqw krih dUjY Bwie KuAwr ]5]20] isrI rwgu m: 3 ]

Bau BMjnu—dunIAw vwly fr-sihm nws krn vwlw pRBU [ prDwnu—sB dw muKI, sB dw mwlk [ gurmuiK...prDwnu—gurmuiK (pwvY) Bau BMjnu prDwnu [ krxI kwr—krn-jog kMm [

ArQ:- jo mnu`K gurU dy d`sy rwh qy qurdw hY, aus dw nwm jpxw dwn krnw qy ieSnwn krnw pRvwn hY [ gurU dy snmuK hoieAW hI Afol AvsQw ivc suriq juVdI hY [ jo mnu`K gurU dy snmuK hY auh pRBU dI hzUrI ivc Awdr pWdw hY auh aus pRBU ƒ iml pYNdw hY jo fr-sihm nws krn vwlw hY qy jo sB dw mwlk hY [

gurmuK mnu`K (hornW pwsoN BI iehI, Bwv, gurU dy hukm ivc qurn vwlw) krn-jog kMm krWdw hY, (qy ies qrHW auhnW ƒ) hy nwnk! (pRBU dy) myl ivc imlw dyNdw hY [36[

ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਸਤ੍ਰ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਬੇਦ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਵੈ ਘਟਿ ਘਟਿ ਭੇਦ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵੈਰ ਵਿਰੋਧ ਗਵਾਵੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਗਲੀ ਗਣਤ ਮਿਟਾਵੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਾਮ ਨਾਮ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਖਸਮੁ ਪਛਾਤਾ ॥੩੭॥ {ਪੰਨਾ 942}

pdArQ:- Byd—rmz, rwz, Byq dI g`l [ Git Git—hryk Gt ivc ivAwpk pRBU [ gxq—lyKw, ihswb [

ArQ:- jo mnu`K gurU dy d`sy rwh qy qurdw hY, auh (mwno) SwsqRW isimRqIAW qy vydW dw igAwn hwsl kr cukw hY, (Bwv, gurU dy hukm ivc qurnw hI gurmuiK leI vydW SwsqRW qy isimRqIAW dw igAwn hY) [ gurU dy hukm ivc qur ky auh hryk Gt ivc ivAwpk pRBU dw (srb-ivAwpkqw dw) Byq smJ lYNdw hY, (ies vwsqy) gurmuiK (dUijAW nwl) vYr-ivroD r`Kxw Bulw dyNdw hY, ies vYr-ivroD dw) swrw lyKw hI imtw dyNdw hY (Bwv, kdy ieh soc mn ivc Awaux hI nhIN dyNdw ik iksy ny kdy aus nwl vDIkI kIqI) [

jo mnu`K gurU dy snmuK hY, auh pRBU dy nwm dy ipAwr ivc r`qw rihMdw hY [ hy nwnk! gurU dy snmuK mnu`K ny Ksm (-pRBU) ƒ pCwx ilAw hY [37[

ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਭਰਮੈ ਆਵੈ ਜਾਇ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਘਾਲ ਨ ਪਵਈ ਥਾਇ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਮਨੂਆ ਅਤਿ ਡੋਲਾਇ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਨਹੀ ਬਿਖੁ ਖਾਇ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਬਿਸੀਅਰੁ ਡਸੈ ਮਰਿ ਵਾਟ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਘਾਟੇ ਘਾਟ ॥੩੮॥ {ਪੰਨਾ 942}

pdArQ:- BrmY—Btkdw hY [ Qwie n pveI—kbUl nhIN huMdI [ mnUAw—cMcl mn (‘mn’ l&z qoN ‘mnUAw’ ‘AlpwrQk nWv’ hY; vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’) [ folwie—foldw hY, sˆhisAW ivc ipAw rihMdw hY [ ibKu—ivhu, zihr [ iqRpiq—sMqoK [ ibsIAru—s`p (jgq dw moh) [

ArQ:- siqgurU (dI srn Awaux) qoN ibnw (mnu`K mwieAw ivc) Btkdw hY qy jMmdw mrdw rihMdw hY [ gur-srx qoN ibnw koeI myhnq kbUl nhIN pYNdI (ikauNik “hau” itkI rihMdI hY) siqgurU qoN ibnw ieh cMcl mn bhuq sˆhisAW ivc rihMdw hY, zihr Kw Kw ky (Bwv dunIAw dy pdwrQ mwx mwx ky) r`jIdw nhIN [ gurU (dy rwh qy qurn) qoN ibnw (jgq dw moh-rUp) s`p fMg mwrdw rihMdw hY, (izMdgI dy s&r dy) A`D ivc hI (Awqmk mOqy) mrIdw hY [ hy nwnk! siqgurU dy (hukm ivc qurn) qoN ibnw mnu`K ƒ (Awqmk jIvn ivc) Gwtw hI Gwtw rihMdw hY [38[

ਜਿਸੁ ਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਤਿਸੁ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੈ ॥ ਅਵਗਣ ਮੇਟੈ ਗੁਣਿ ਨਿਸਤਾਰੈ ॥ ਮੁਕਤਿ ਮਹਾ ਸੁਖ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਬੀਚਾਰਿ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਦੇ ਨ ਆਵੈ ਹਾਰਿ ॥ ਤਨੁ ਹਟੜੀ ਇਹੁ ਮਨੁ ਵਣਜਾਰਾ ॥ ਨਾਨਕ ਸਹਜੇ ਸਚੁ ਵਾਪਾਰਾ ॥੩੯॥ {ਪੰਨਾ 942}

pdArQ:- guix—gux dI rwhIN, gux dy ky [ hwir—hwr ky [ htVI—sohxI ijhI h`tI (‘ht’ qoN ‘htVI’ ‘AlpwrQk nWv’ hY; vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’) [ shjy—‘shj’ AvsQw ivc juV ky, Awqmk Afolqw ivc itk ky [

ArQ:- ijs mnu`K ƒ siqgur iml pYNdw hY aus ƒ (auh “duqr swgr” qoN) pwr lµGw lYNdw hY, gurU aus dy Aaugx imtw dyNdw hY qy gux dy ky aus ƒ (ivkwrW qoN) bcw lYNdw hY [ jo mnu`K gurU dy snmuK (hY auh izMdgI dI bwzI kdy) hwr ky nhIN AwauNdw, siqgurU dw Sbd ivcwr ky aus ƒ (mwieAw dy bMDnW qoN) AwzwdI dw v`fw suK imldw hY [ hy nwnk! gurmuK (Awpxy) srIr ƒ sohxI ijhI h`tI qy mn ƒ vpwrI bxWdw hY, Afolqw ivc rih ky prmwqmw dw nwm-vxj krdw hY [39[

ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਾਂਧਿਓ ਸੇਤੁ ਬਿਧਾਤੈ ॥ ਲੰਕਾ ਲੂਟੀ ਦੈਤ ਸੰਤਾਪੈ ॥ ਰਾਮਚੰਦਿ ਮਾਰਿਓ ਅਹਿ ਰਾਵਣੁ ॥ ਭੇਦੁ ਬਭੀਖਣ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਰਚਾਇਣੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਇਰਿ ਪਾਹਣ ਤਾਰੇ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕੋਟਿ ਤੇਤੀਸ ਉਧਾਰੇ ॥੪੦॥ {ਪੰਨਾ 942}

pdArQ:- syqu—pul [ ibDwqY—ivDwqw ny, krqwr ny [ dYq—rwKS [ sMqwpY—duKI krdw hY [ rwmcMid—sRI rwm cMd ny [ Aih—s`p (mn) [ prcwiexu—aupdyS [ swieir—swgr auqy [ pwhx—p`Qr [ bBIKx—rwvx dw BweI ijs ny rwm cMdR jI ƒ swry Byq d`sy sn [

ArQ:- krqwr ny (sMswr-smuMdr qy) gurmuiK-rUp pul bMnH id`qw (ijvyN rwmcMdR jI ny sIqw ƒ ilAwaux vwsqy smuMdr qy pul b`Dw sI) [ (rwmcMdR jI ny) lµkw lu`tI qy rwKS mwry, (iqvyN gurU ny kwmwidkW dy v`s ivc pey srIr ƒ auhnW qoN Cufw ilAw qy auh pMj dUq v`s ivc ho gey) [ rwmcMdR (jI) ny rwvx ƒ mwirAw iqvyN gurmuK ny mn-s`p ƒ mwr id`qw; siqgurU dw aupdyS (mn ƒ mwrn ivc ieauN kMm AwieAw ijvyN) bBIKx dw Byq d`sxw (rwvx ƒ mwrn leI kMm AwieAw) [ (rwmcMdR jI ny pul bMnHx vyly p`Qr smuMdr qy qwry) siqgurU ny (sMswr-) smuMdr qoN (p`Qr-idlW ƒ) qwr id`qw, gurU dI rwhIN qyqI kroV (Bwv, byAMq jIv) qr gey hn [40[

ਗੁਰਮੁਖਿ ਚੂਕੈ ਆਵਣ ਜਾਣੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਦਰਗਹ ਪਾਵੈ ਮਾਣੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਖੋਟੇ ਖਰੇ ਪਛਾਣੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਲਾਗੈ ਸਹਜਿ ਧਿਆਨੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਦਰਗਹ ਸਿਫਤਿ ਸਮਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੰਧੁ ਨ ਪਾਇ ॥੪੧॥ {ਪੰਨਾ 942}

pdArQ:- pCwxu—pCwxU [ shij—shj ivc, Awqmk Afolqw ivc [ bMDu—rok [ gurmuiK—gurU dy hukm ivc qurn vwlw mnu`K [

ArQ:- jo mnu`K gurU dy hukm ivc qurdw hY aus dw jnm mrn dw c`kr mu`k jWdw hY, auh pRBU dI hzUrI ivc Awdr lYNdw hY [ gurU dy snmuK mnu`K Koty qy Kry kMmW dw ByqI ho jWdw hY (ies vwsqy Koty kMmW ivc Psdw nhIN qy) Afolqw ivc aus dI suriq juVI rihMdI hY [ gurmuiK mnu`K pRBU dI is&iq-swlwh dI rwhIN pRBU dI hzUrI ivc itikAw rihMdw hY, (ies qrHW) hy nwnk! gurmuK (dI izMdgI) dy rwh ivc (ivkwrW dI) koeI rok nhIN pYNdI [41[

ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨ ਪਾਏ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਉਮੈ ਸਬਦਿ ਜਲਾਏ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚੇ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਏ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚੈ ਰਹੈ ਸਮਾਏ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚਿ ਨਾਮਿ ਪਤਿ ਊਤਮ ਹੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਗਲ ਭਵਣ ਕੀ ਸੋਝੀ ਹੋਇ ॥੪੨॥ {ਪੰਨਾ 942}

pdArQ:- inrMjn—inr-AMjn, mwieAw qoN rihq (AMjnu—surmw, kwlK, mwieAw dI kwlK) [ swcY—s`cy pRBU ivc [ swic—s`c ivc [ nwim—nwm ivc [ piq—ie`zq [

ArQ:- gurU dy hukm ivc qurn vwlw mnu`K inrMjn dw nwm pRwpq krdw hY (ikauNik) auh (AwpxI) haumY gurU dy Sbd dI rwhIN swV dyNdw hY [ gurU dy snmuK ho ky mnu`K s`cy pRBU dy gux gwauNdw hY qy sdw kwiem rihx vwly pRBU ivc lIn rihMdw hY [

s`cy nwm ivc juVy rihx krky gurmuK ƒ au~cI ie`zq imldI hY, hy nwnk! gurmuK mnu`K ƒ swry BvnW dI soJI ho jWdI hY (Bwv, gurmuK ƒ ieh smJ Aw jWdI hY ik pRBU swry hI BvnW ivc mOjUd hY) [

ਕਵਣ ਮੂਲੁ ਕਵਣ ਮਤਿ ਵੇਲਾ ॥ ਤੇਰਾ ਕਵਣੁ ਗੁਰੂ ਜਿਸ ਕਾ ਤੂ ਚੇਲਾ ॥ ਕਵਣ ਕਥਾ ਲੇ ਰਹਹੁ ਨਿਰਾਲੇ ॥ ਬੋਲੈ ਨਾਨਕੁ ਸੁਣਹੁ ਤੁਮ ਬਾਲੇ ॥ ਏਸੁ ਕਥਾ ਕਾ ਦੇਇ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਭਵਜਲੁ ਸਬਦਿ ਲੰਘਾਵਣਹਾਰੁ ॥੪੩॥ {ਪੰਨਾ 942}

pdArQ:- mUlu—mu`F [ vylw—smw [ kQw—g`l [ kvx kQw ly—kyhVI g`l nwl [ inrwly—v`Kry, inrlyp [ bwly—hy bwlk! sbid—Sbd dI rwhIN [ lµGwvxhwru—lµGwx-jogw, lµGwx dy smr`Q [

ArQ:- (pRSn:)—(jIvn dw) kIh mUl hY? kyhVI is`iKAw lYx dw (ieh mnu`Kw jnm dw) smw hY? qUM iks gurU dw cylw hYN? kyhVI g`l nwl qUM inrlyp rihMdw hYN?

nwnk kihMdw hY (jogIAW ny ikhw—) hy bwlk (nwnk!) sux, (Aswƒ) ies g`l dI BI ivcwr d`s (Aswƒ ieh g`l BI smJw ik ikvyN) Sbd dI rwhIN (gurU jIv ƒ) sMswr-smuMdr qoN pwr krn dy smr`Q hY [43[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh