ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 941

ਮਨਮੁਖਿ ਭੂਲੈ ਜਮ ਕੀ ਕਾਣਿ ॥ ਪਰ ਘਰੁ ਜੋਹੈ ਹਾਣੇ ਹਾਣਿ ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਭਰਮਿ ਭਵੈ ਬੇਬਾਣਿ ॥ ਵੇਮਾਰਗਿ ਮੂਸੈ ਮੰਤ੍ਰਿ ਮਸਾਣਿ ॥ ਸਬਦੁ ਨ ਚੀਨੈ ਲਵੈ ਕੁਬਾਣਿ ॥ ਨਾਨਕ ਸਾਚਿ ਰਤੇ ਸੁਖੁ ਜਾਣਿ ॥੨੬॥ {ਪੰਨਾ 941}

pdArQ:- kwix—muQwjI [ johY—q`kdw hY [ hwxy hwix—hwix hI hwix, Gwtw hI Gwtw [ Brim—Brm ivc, BulyKy ivc [ bybwix—jMgl ivc [ vymwrig—Zlq rsqy qy, kurwhy [ mUsY—T`igAw jWdw hY [ mMiqR—mMqR pVHn vwlw [ mswix—mswx ivc [ lvY—lauN lauN krdw hY [ kubwix—durbcn [

ArQ:- jo mnu`K Awpxy mn dy ip`Cy qurdw hY auh (jIvn dw shI rsqw) KuMJ jWdw hY qy jm dI muQwjI ivc ho jWdw hY, prwieAw Gr q`kdw hY, aus ƒ (ies kukrm ivc) Gwtw hI Gwtw rihMdw hY [

BulyKy ivc ipAw hoieAw mnmuK (mwno) jMgl ivc Btk irhw hY, kurwhy pY ky (ieauN) T`igAw jw irhw hY ijvyN mswx ivc mMqR pVHn vwlw mnu`K (BYVy pwsy ipAw hY) [

(mnmuK) gurU dy Sbd ƒ nhIN pCwxdw (Bwv, gurU dy Sbd dI aus ƒ kdr nhIN pYNdI), qy durbcn hI boldw hY [

hy nwnk! suK aus ƒ (imilAw) jwxo jo s`cy pRBU ivc rMigAw hoieAw hY [26[

ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚੇ ਕਾ ਭਉ ਪਾਵੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਾਣੀ ਅਘੜੁ ਘੜਾਵੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਿਰਮਲ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਵਿਤ੍ਰੁ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਵੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰੋਮਿ ਰੋਮਿ ਹਰਿ ਧਿਆਵੈ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚਿ ਸਮਾਵੈ ॥੨੭॥ {ਪੰਨਾ 941}

pdArQ:- AGVu—AmoV mn, jo cMgI qrHW GiVAw hoieAw nhIN [ prm pdu—sB qoN au~qm drjw [ roim roim—hryk rom dI rwhIN; (Bwv,) qnoN mnoN [ swic—s`cy pRBU ivc [

ArQ:- jo mnu`K siqgurU dy Anuswr ho ky qurdw hY auh s`cy pRBU dw fr Awpxy ihrdy ivc itkWdw hY, gurU dI bwxI dI rwhIN AmoV-mn ƒ suc`jw bxWdw hY, inrml prmwqmw dI is&iq-swlwh krdw hY (qy ies qrHW) pivqR qy au~cI Awqmk AvsQw hwsl krdw hY [

gurmuiK mnu`K qnoN mnoN prmwqmw ƒ Xwd krdw hY, hy nwnk! (bMdgI dI rwhIN) gurmuK sdw kwiem rihx vwly pRBU ivc lIn rihMdw hY [27[

ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਰਚੈ ਬੇਦ ਬੀਚਾਰੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਰਚੈ ਤਰੀਐ ਤਾਰੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਰਚੈ ਸੁ ਸਬਦਿ ਗਿਆਨੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਰਚੈ ਅੰਤਰ ਬਿਧਿ ਜਾਨੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਈਐ ਅਲਖ ਅਪਾਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮੁਕਤਿ ਦੁਆਰੁ ॥੨੮॥ {ਪੰਨਾ 941}

pdArQ:- prcw—fUMGI sWJ, ipAwr (sM: piriÁzw piric—sWJ bnwxI, im`qRqw kwiem krnI) [ AMqr—AMdr dI [

{not:- pauVI nµ: 24 ivc dy l&z ‘AMqir’ qy ies l&z ‘AMqr’ dw &rk smJx-jog hY [ AMqir—Awpxy AMdr [ AMqr ibiD—AMdr dI hwlq} [ igAwnI—igAwn vwlw, pRBU nwl fUMGI jwx-pCwx vwlw [ AlK—ijs dy koeI ^ws ichn inSwn jW l`Cx nhIN [ duAwru—drvwzw [

ArQ:- jo mnu`K gurU nwl fUMGI sWJ bxw lYNdw hY (Bwv, ijs ƒ siqgurU ivc pUrn ivSvws ho jWdw hY) auh (mwno) vydW dw igAwqw ho igAw hY (aus ƒ vydW dI loV nhIN rih jWdI) [ gurU nwl fUMGI sWJ bxwieAW sMswr-smuMdr qoN qr jweIdw hY, gur-Sbd dI rwhIN prmwqmw nwl jwx-pCwx vwlw ho jweIdw hY qy AMdrly dI sUJ pY jWdI hY [

gurU dy snmuK hoieAW AidRSt qy by-AMq pRBU iml pYNdw hY; hy nwnk! gurU dI rwhIN hI (haumY qoN) ^lwsI dw rsqw l`Bdw hY [28[

ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਕਥੁ ਕਥੈ ਬੀਚਾਰਿ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਿਬਹੈ ਸਪਰਵਾਰਿ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਪੀਐ ਅੰਤਰਿ ਪਿਆਰਿ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਈਐ ਸਬਦਿ ਅਚਾਰਿ ॥ ਸਬਦਿ ਭੇਦਿ ਜਾਣੈ ਜਾਣਾਈ ॥ ਨਾਨਕ ਹਉਮੈ ਜਾਲਿ ਸਮਾਈ ॥੨੯॥ {ਪੰਨਾ 941}

pdArQ:- AkQu—jo kiQAw nwh jw sky, ijs dw shI srUp ibAwn nwh kIqw jw sky [ bIcwir—ivcwr dI rwhIN [ inbhY—pu`gdw hY [ sprvwir—s+prvwir, prvwr ivc rihMidAW [ AMqir—ihrdy ivc [ ipAwir—ipAwr nwl [ sbid—gurSbd dI rwhIN [ Acwir—Awcwr dI rwhIN, cMgy Awcrn nwl [ Byid—ivMnH ky [ jwxweI—jwxwey, jxwey, hornW ƒ d`sdw hY [ jwil—swV ky [

ArQ:- gurU dy d`sy rwh qy qurn vwlw mnu`K (gurU dI d`sI) vIcwr nwl aus pRBU dy gux gwauNdw hY ijs dw shI srUp ibAwn nhIN ho skdw, (ies qrHW) gurmuK GrbwrI huMdw hoieAw hI (izMdgI dI bwzI ivc) pu`g jWdw hY [

gurU dy snmuK hoieAW hI ihrdy ivc ipAwr nwl pRBU ƒ jp skIdw hY, qy gurSbd dI rwhIN au~cw Awcrx bx ky pRBU imldw hY [

(gurU dy d`sy rwh qy qurn vwlw mnu`K) gurU dy Sbd nwl (Awpxy mn ƒ) pRo ky (pRBU ƒ) pCwxdw hY qy hornW ƒ pCwx krWdw hY [ hy nwnk! gurmuK (AwpxI) haumY (^ud-ZrzI) swV ky (pRBU ivc) lIn rihMdw hY [29[

ਗੁਰਮੁਖਿ ਧਰਤੀ ਸਾਚੈ ਸਾਜੀ ॥ ਤਿਸ ਮਹਿ ਓਪਤਿ ਖਪਤਿ ਸੁ ਬਾਜੀ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਰਪੈ ਰੰਗੁ ਲਾਇ ॥ ਸਾਚਿ ਰਤਉ ਪਤਿ ਸਿਉ ਘਰਿ ਜਾਇ ॥ ਸਾਚ ਸਬਦ ਬਿਨੁ ਪਤਿ ਨਹੀ ਪਾਵੈ ॥ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਕਿਉ ਸਾਚਿ ਸਮਾਵੈ ॥੩੦॥ {ਪੰਨਾ 941}

pdArQ:- swcY—s`cy pRBU ny [ iqsu mih—aus (DrqI) ivc [ Epiq—auqp`qI [ Kpiq—nws [ bwjI—Kyf [ rpY—rMigAw jWdw hY [ rqau—r`qw hoieAw [ piq—ie`zq [ rMgu—ipAwr [

ArQ:- s`cy pRBU ny gurmuK mnu`K (pYdw krn) vwsqy DrqI bxweI hY; ies DrqI ivc auqp`qI qy nws (gurmuKqw dy ivkws leI) iek Kyf hY; jdoN mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN pRBU nwl ipAwr joV ky (pRBU dy rMg ivc) rMigAw jWdw hY qW s`cy ivc r`qw hoieAw (gurmuK) ie`zq lY ky Awpxy Gr ivc A`pVdw hY (qy aus dI GVn B`jx dI Kyf mu`k jWdI hY) [

s`cy Sbd qoN ibnw koeI mnu`K iezq hwsl nhIN kr skdw [ hy nwnk! pRBU dy nwm qoN ibnw pRBU ivc mnu`K ikvyN smw skdw hY? (nhIN smw skdw) [30[

ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਸਟ ਸਿਧੀ ਸਭਿ ਬੁਧੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਭਵਜਲੁ ਤਰੀਐ ਸਚ ਸੁਧੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਰ ਅਪਸਰ ਬਿਧਿ ਜਾਣੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਰਵਿਰਤਿ ਨਰਵਿਰਤਿ ਪਛਾਣੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤਾਰੇ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਬਦਿ ਨਿਸਤਾਰੇ ॥੩੧॥ {ਪੰਨਾ 941}

pdArQ:- gurmuiK—gurU vl mUMh r`Kxw, gurU dy d`sy hoey rwh qy qurnw [ Ast—A`T [ Ast isDI—A`T is`DIAW {A`T krwmwqI qwkqW—Aixmw, mihmw, liGmw, girmw, pRwpqI, pRwkwmÎ, eIiSqw, viSqw [ Aixmw—dUjy dw rUp ho jwxw [ mihmw—dyh ƒ v`fw kr lYxw [ liGmw—srIr ƒ Cotw kr lYxw [ girmw—BwrI ho jwxw [ pRwpqI—mn-ie`Cq Bog hwsl kr lYx dI smr`Qw [ pRwkwmÎ-hornW dy idl dI jwx lYx dI qwkq [ eIiSqw—AwpxI ie`Cw Anuswr sB ƒ pRyrnw [ viSqw—sB ƒ v`s kr lYxw} [ suDI—suDI, sRySt m`q [ Apsr—mMdw smw [ sr—cMgw smw [ privriq—gRhx [ nrivriq—iqAwg [

ArQ:- gurU dy d`sy hoey rwh qy qurnw hI swrIAW A`Ty krwmwqI qwkqW qy AklW dI pRwpqI hY, gurU dy snmuK hoieAW sMswr-smuMdr qr jweIdw hY Aqy s`cy dI sohxI m`q Aw jWdI hY [ gurU dy d`sy rwh qy qurn vwlw mnu`K cMgy mMdy smy dw hwlq jwx lYNdw hY, qy pCwx lYNdw hY ik kIh C`fxw hY qy kIh gRhx krnw hY [ gurmuK mnu`K (hornW ƒ BI sMswr-smuMdr qoN) qwr ky pwrly kMFy lw dyNdw hY [ hy nwnk! gurU dI is`iKAw qy qurn vwlw bMdw (gurU dy) Sbd dI rwhIN (dUijAW ƒ BI) qwr dyNdw hY [31[

ਨਾਮੇ ਰਾਤੇ ਹਉਮੈ ਜਾਇ ॥ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸਚਿ ਰਹੇ ਸਮਾਇ ॥ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਜੋਗ ਜੁਗਤਿ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਪਾਵਹਿ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ ॥ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਸੋਝੀ ਹੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਇ ॥੩੨॥ {ਪੰਨਾ 941}

pdArQ:- nwmy—nwm ivc hI [ moK—mukqI, AwzwdI, ^lwsI, haumY qoN ^lwsI [ iqRBvx—iqRlokI dI [ sdw suKu—sdw kwiem rihx vwlw suK [ rwqy—r`qy hoey dI [

ArQ:- (pRBU dy) nwm ivc hI r`qy hoey dI haumY nws huMdI hY [ jo mnu`K pRBU dy nwm ivc rMgy hoey hn auh pRBU ivc smwey rihMdy hn [ jo pRwxI pRBU dy nwm ivc rMgy hoey hn auhnW ƒ hI jog dI jugiq qy shI vIcwr pRwpq hoeI hY [ pRBU dy nwm ivc rMgy hoey bMdy hI haumY qoN Cutkwrw pwx dw rwh l`Bdy hn, (ikauNik) nwm ivc r`qy bMidAW ƒ iqRlokI dI sUJ pY jWdI hY (Bwv, AwpxI in`kI ijhI Apx`q dy QW swrI iqRlokI hI auhnW ƒ r`bI sWJ dy kwrn AwpxI id`sdI hY) hy nwnk! pRBU dy nwm ivc r`qy hoey ƒ sdw itky rihx vwlw suK imldw hY [32[

ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸਿਧ ਗੋਸਟਿ ਹੋਇ ॥ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸਦਾ ਤਪੁ ਹੋਇ ॥ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸਚੁ ਕਰਣੀ ਸਾਰੁ ॥ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਗੁਣ ਗਿਆਨ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਬੋਲੈ ਸਭੁ ਵੇਕਾਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਤਿਨ ਕਉ ਜੈਕਾਰੁ ॥੩੩॥ {ਪੰਨਾ 941}

pdArQ:- isD—pUrn prmwqmw [ gosit—imlwp [ isD gosit—prmwqmw nwl imlwp (vyKo, ies bwxI dy ArMB ivc l&z “isD gosit” auqy ivcwr) [ swru—sRySt [ vykwru—vy-kwr, ivArQ [ qpu—(1) mn ƒ mwrn leI srIr auqy kSt shwrn dw swDn; (2) puMn-krm [ igAwn—jwx-pCwx, sWJ [

ArQ:- (pRBU dy) nwm ivc r`iqAW hI pRBU nwl imlwp huMdw hY [ pRBU-nwm ivc rMgy rihxw hI sdw kwiem rihx vwlw puMn-krm hY [ nwm ivc l`gxw hI s`cI qy au~qm krxI hY [ nwm ivc r`qy irhW hI pRBU dy guxW nwl jwx-pCwx huMdI hY qy sWJ bxdI hY [

(pRBU dy) nwm qoN ibnw mnu`K jo boldw hY ivArQ hY [ hy nwnk! jo mnu`K nwm ivc r`qy hoey hn, auhnW ƒ (swfI) nmskwr hY [33[

ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਤੇ ਨਾਮੁ ਪਾਇਆ ਜਾਇ ॥ ਜੋਗ ਜੁਗਤਿ ਸਚਿ ਰਹੈ ਸਮਾਇ ॥ ਬਾਰਹ ਮਹਿ ਜੋਗੀ ਭਰਮਾਏ ਸੰਨਿਆਸੀ ਛਿਅ ਚਾਰਿ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਜੋ ਮਰਿ ਜੀਵੈ ਸੋ ਪਾਏ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ ॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਸਭਿ ਦੂਜੈ ਲਾਗੇ ਦੇਖਹੁ ਰਿਦੈ ਬੀਚਾਰਿ ॥ ਨਾਨਕ ਵਡੇ ਸੇ ਵਡਭਾਗੀ ਜਿਨੀ ਸਚੁ ਰਖਿਆ ਉਰ ਧਾਰਿ ॥੩੪॥ {ਪੰਨਾ 941-942}

pdArQ:- sic—s`c ivc, sdw kwiem rihx vwly pRBU ivc [ bwrh—jogIAW dy bwrW i&rky—hyqU, pwv, AweI, gmÎ, pwgl, kMQVI, bn, DÍj, colI, rwvl Aqy dws [ iCA cwir—(6+4) ds i&rky sMinAwsIAW dy—qIrQ, AwsRm, bn, AwrMnÎ, igir, prbq, swgr, srsÍq, BwrqI, purI [ aurDwir—auir+Dwir, ihrdy ivc Dwr ky [ aur—ihrdw [

ArQ:- (pRBU dw) nwm gurU qoN imldw hY; s`cy pRBU ivc lIn rihxw—iehI hY (Asl) jog dI jugqI [ (pr) jogI lok (Awpxy) bwrW i&rikAW (dI vMf) ivc (ies Asl inSwny qoN) Bu`l rhy hn qy sMinAwsI lok (Awpxy) ds i&rikAW (dy vKo v`K swDnW) ivc [ jo mnu`K siqgurU dy Sbd dI rwhIN (mwieAw vloN) mr ky ijaUNdw hY auh (haumY qoN) ^lwsI dw rwh l`B lYNdw hY [

ihrdy ivc ivcwr ky vyK lvo (Bwv, Awpxw zwqI qjrbw hI ies g`l dI gvwhI dy dyvygw ik) gurU dy Sbd (ivc juVn) qoN ibnw swry lok (pRBU ƒ C`f ky) hor (ruJyvyN) ivc l`gy rihMdy hn [ hy nwnk! auh mnu`K v`fy hn qy v`fy BwgW vwly hn ijnHW ny s`cy pRBU ƒ Awpxy ihrdy ivc itkw r`iKAw hY [34[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh