ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 940

ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਜਨਮੇ ਗਵਨੁ ਮਿਟਾਇਆ ॥ ਅਨਹਤਿ ਰਾਤੇ ਇਹੁ ਮਨੁ ਲਾਇਆ ॥ ਮਨਸਾ ਆਸਾ ਸਬਦਿ ਜਲਾਈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋਤਿ ਨਿਰੰਤਰਿ ਪਾਈ ॥ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਮੇਟੇ ਖਾਈਐ ਸਾਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਤਾਰੇ ਤਾਰਣਹਾਰੁ ॥੨੦॥ {ਪੰਨਾ 940}

pdArQ:- siqgur kY—siqgurU dy Gr ivc [ siqgur ky jnmy—siqgurU dy Gr ivc jnm ilAW, jdoN gurU dI srx Aw ky ipClw suBwau imtw id`qw [ gvnu—Btkxw, Awvwgvn [ Anhiq—Anhq ivc [ Anhq—iek-rs ivAwpk pRBU {Anwhqˆ—Awhqˆ Cydo Bogo vw q`nwsiq XsÎ [ AnwhqzAhqz Cydo Bogo Òww qNnwiÔq XÔX} [ rwqy—msq hoieAw [ lwieAw—prcw ilAw [ qRYgux—mwieAw dy iqMn gux; qmo gux, rjo gux, sqo gux; AigAwn, pRivrqI, igAwn; pRik®qI ivcoN au~TIAW lihrW jo iqMn iksm dw Asr swfy mn qy pWdIAW hn, ieh iqMn gux hn mwieAw dy—susqI, cusqI qy SWqI [

ArQ:- (au~qr:) ijauN ijauN siqgurU dI is`iKAw qy qury, iqauN iqauN mn dI Btkxw mu`kdI geI [ ijauN ijauN ie`k-rs ivAwpk pRBU ivc juVn dw Awnµd AwieAw, iqauN iqauN ieh mn prcdw igAw [ mn dy Purny qy dunIAw vwlIAW AwsW AsW gurU dy Sbd dI rwhIN swVIAW hn, gurU dy snmuK hoieAW hI ie`k-rs r`bI pRkwS l`Bw hY [ (ies r`bI pRkwS dI brkq nwl) AsW mwieAw dy Jlky dy iqMnW hI iksmW dy Asr (qmo, rjo, sqo) Awpxy auqy pYx nhIN id`qy, qy (ies qrHW mwieAw dI cot qoN bcx dw ieh A`iq AOKw kMm-rUp) lohw c`ibAw igAw hY [ (pr) hy nwnk! (ies ‘duqr swgr’ qoN) qwrx dy smr`Q pRBU Awp hI qwrdw hY [20[

ਆਦਿ ਕਉ ਕਵਨੁ ਬੀਚਾਰੁ ਕਥੀਅਲੇ ਸੁੰਨ ਕਹਾ ਘਰ ਵਾਸੋ ॥ ਗਿਆਨ ਕੀ ਮੁਦ੍ਰਾ ਕਵਨ ਕਥੀਅਲੇ ਘਟਿ ਘਟਿ ਕਵਨ ਨਿਵਾਸੋ ॥ ਕਾਲ ਕਾ ਠੀਗਾ ਕਿਉ ਜਲਾਈਅਲੇ ਕਿਉ ਨਿਰਭਉ ਘਰਿ ਜਾਈਐ ॥ ਸਹਜ ਸੰਤੋਖ ਕਾ ਆਸਣੁ ਜਾਣੈ ਕਿਉ ਛੇਦੇ ਬੈਰਾਈਐ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਹਉਮੈ ਬਿਖੁ ਮਾਰੈ ਤਾ ਨਿਜ ਘਰਿ ਹੋਵੈ ਵਾਸੋ ॥ ਜਿਨਿ ਰਚਿ ਰਚਿਆ ਤਿਸੁ ਸਬਦਿ ਪਛਾਣੈ ਨਾਨਕੁ ਤਾ ਕਾ ਦਾਸੋ ॥੨੧॥ {ਪੰਨਾ 940}

pdArQ:- Awidk—mu`F, AwrMB, jgq-rcnw dw mu`F [ kQIAly—ikhw jWdw hY [ suMn—(sM: SUnÎ) APur prmwqmw, inrgux-srUp pRBU [ Gr vwso—itkwxw, AsQwn [ igAwn—prmwqmw nwl fUMGI jwx-pCwx [ mudRw—(1) muMdRW, (2) inSwnI, (3) jogIAW dy pMj swDn KycrI, BUcrI, gocrI, cwcrI, aunmnI [ TIgw—cot, s`t, sotw [ jlweIAly—swiVAw jwey [ Gir—Gr ivc [ bYrweIAY—vYrI ƒ [ ijin—ijs (pRBU) ny [

ArQ:- (pRSn:) qusI (isRStI dy) mu`F dw kIh ivcwr d`sdy ho? (qdoN) APur prmwqmw dw itkwxw ikQy sI? prmwqmw nwl jwx-pCwx dw kIh swDn d`sdy ho? hryk Gt ivc iks dw invws hY? kwl dI cot ikvyN mukweI jwey? inrBYqw dy drjy qy ikvyN A`pVIdw hY? ikvyN (haumY) vYrI dw nws hovy ijs krky shj qy sMqoK dw Awsx pCwx ilAw jwey (Bwv, ijs krky shj qy sMqoK pRwpq hovy)?

(au~qr:) (jo mnu`K) siqgurU dy Sbd dI rwhIN haumY dy zihr ƒ mukw ley, qW in`j srUp ivc itk jWdw hY [ ijs pRBU ny rcnw rcI hY jo mnu`K aus ƒ gurU dy Sbd ivc juV ky pCwxdw hY nwnk aus dw dws hY [21[

ਕਹਾ ਤੇ ਆਵੈ ਕਹਾ ਇਹੁ ਜਾਵੈ ਕਹਾ ਇਹੁ ਰਹੈ ਸਮਾਈ ॥ ਏਸੁ ਸਬਦ ਕਉ ਜੋ ਅਰਥਾਵੈ ਤਿਸੁ ਗੁਰ ਤਿਲੁ ਨ ਤਮਾਈ ॥ ਕਿਉ ਤਤੈ ਅਵਿਗਤੈ ਪਾਵੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਲਗੈ ਪਿਆਰੋ ॥ ਆਪੇ ਸੁਰਤਾ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬੀਚਾਰੋ ॥ ਹੁਕਮੇ ਆਵੈ ਹੁਕਮੇ ਜਾਵੈ ਹੁਕਮੇ ਰਹੈ ਸਮਾਈ ॥ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਤੇ ਸਾਚੁ ਕਮਾਵੈ ਗਤਿ ਮਿਤਿ ਸਬਦੇ ਪਾਈ ॥੨੨॥ {ਪੰਨਾ 940}

pdArQ:- khw qy—ikQoN? iehu—ieh jIv [ ArQwvY—smJw dyvy [ qmweI—qm@w, lwlc [ qqu—AslIAq, jgq dw Aslw pRBU [ Aivgq—A`ivAkq, ivAkqI-rihq, AidRSt pRBU [ surqw—suxn vwlw [ giq—hwlq [ imiq—mwp [

ArQ:- (pRSn:) ieh jIv ikQoN AwauNdw hY? ikQy jWdw hY? ikQy itikAw rihMdw hY? (Bwv, jIv ikvyN jIvn ibqIq krdw hY?)—jo ieh g`l smJw dyvy, (AsI mMnWgy ik) aus gurU ƒ rqw BI loB nhIN hY [ jIv jgq dy mUl qy AidRSt pRBU ƒ ikvyN imly? gurU dI rwhIN (pRBU nwl ies dw) ipAwr ikvyN bxy? hy nwnk! (swƒ aus pRBU dI) ivcwr d`s jo Awp hI (jIvW ƒ) pYdw krn vwlw hY qy Awp hI, (auhnW dI) suxn vwlw hY [

(au~qr:) (jIv pRBU dy) hukm ivc hI (ieQy) AwauNdw hY, hukm ivc hI (ieQoN) qur jWdw hY, jIv ƒ hukm ivc hI jIvn ibqIq krnw pYNdw hY [ pUry gurU dI rwhIN mnu`K s`cy pRBU dy (ismrn dI) kmweI krdw hY, ieh g`l gurU dy Sbd qoN hI imldI hY ik pRBU ikho ijhw hY qy kyfw (byAMq) hY [22[

ਆਦਿ ਕਉ ਬਿਸਮਾਦੁ ਬੀਚਾਰੁ ਕਥੀਅਲੇ ਸੁੰਨ ਨਿਰੰਤਰਿ ਵਾਸੁ ਲੀਆ ॥ ਅਕਲਪਤ ਮੁਦ੍ਰਾ ਗੁਰ ਗਿਆਨੁ ਬੀਚਾਰੀਅਲੇ ਘਟਿ ਘਟਿ ਸਾਚਾ ਸਰਬ ਜੀਆ ॥ ਗੁਰ ਬਚਨੀ ਅਵਿਗਤਿ ਸਮਾਈਐ ਤਤੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਸਹਜਿ ਲਹੈ ॥ ਨਾਨਕ ਦੂਜੀ ਕਾਰ ਨ ਕਰਣੀ ਸੇਵੈ ਸਿਖੁ ਸੁ ਖੋਜਿ ਲਹੈ ॥ ਹੁਕਮੁ ਬਿਸਮਾਦੁ ਹੁਕਮਿ ਪਛਾਣੈ ਜੀਅ ਜੁਗਤਿ ਸਚੁ ਜਾਣੈ ਸੋਈ ॥ ਆਪੁ ਮੇਟਿ ਨਿਰਾਲਮੁ ਹੋਵੈ ਅੰਤਰਿ ਸਾਚੁ ਜੋਗੀ ਕਹੀਐ ਸੋਈ ॥੨੩॥ {ਪੰਨਾ 940}

pdArQ:- ibsmwdu—Ascrj [ inrMqir—ie`k-rs [ klpq—bxweI hoeI, nklI, &rzI [ Aklpq—AslI [ mudRw—swDn [ Aivgiq—Aivgq ivc, A`ivAkq hrI ivc, AidRSt pRBU ivc [ shij—Afolqw ivc [ inrwlmu—inrwlw, inrlyp [

ArQ:- (pauVI nµ: 21 qy 22 dw au~qr:) isRStI dy mu`F dw vIcwr qW “Ascrj, Ascrj” hI ikhw jw skdw hY, (qdoN) ie`k-rs APur prmwqmw dw hI vjUd sI [ igAwn dw AslI swDn ieh smJo ik siqgurU qoN imilAw igAwn hovy (Bwv, igAwn pRwpq krn dw AslI swDn siqgurU dI srx hI hY) [ hryk Gt ivc, swry jIvW ivc, sdw kwiem rihx vwlw pRBU hI v`sdw hY [ AidRSt pRBU ivc siqgurU dy Sbd dI rwhIN lIn hoeIdw hY, (gur-Sbd dI rwhIN) Afol AvsQw ivc itikAW jgq dw mUl inrMjn (mwieAw qoN rihq pRBU) l`B pYNdw hY [ hy nwnk! (inrMjn ƒ l`Bx leI gurU dy bcnW au~qy qurn qoN Cut) hor koeI kwr krn dI loV nhIN, jo is`K (gur-AwSy Anuswr) syvw krdw hY auh Bwl ky ‘inrMjn’ ƒ l`B lYNdw hY [

‘hukm’ mMnxw Ascrj (i^Awl) hY Bwv, ieh (i^Awl ik gurU dy hukm ivc quirAW “Aivgq” ivc smweIdw hY hYrwngI pYdw krn vwlw hY; pr) jo mnu`K ‘hukm’ ivc (qur ky ‘hukm’ ƒ) pCwxdw hY auh jIvn dI (shI) jugiq qy ‘sc’ ƒ jwx lYNdw hY; auh ‘Awpw Bwv’ imtw ky (dunIAw ivc rihMdw hoieAw BI dunIAw qoN) v`Krw huMdw hY (ikauNik aus dy) ihrdy ivc sdw kwiem rihx vwlw pRBU (swiKAwq) hY, (b`s!) AYsw mnu`K hI jogI AKvwx dy Xog hY [23[

not:- ies qoN AgWh pauVI nµ: 42 qk pRSn au~qr nhIN hn, siqgurU jI Awp hI Awpxy mq dI ivAwiKAw krdy hn [

ਅਵਿਗਤੋ ਨਿਰਮਾਇਲੁ ਉਪਜੇ ਨਿਰਗੁਣ ਤੇ ਸਰਗੁਣੁ ਥੀਆ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਪਰਚੈ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਈਐ ਸਾਚੈ ਸਬਦਿ ਸਮਾਇ ਲੀਆ ॥ ਏਕੇ ਕਉ ਸਚੁ ਏਕਾ ਜਾਣੈ ਹਉਮੈ ਦੂਜਾ ਦੂਰਿ ਕੀਆ ॥ ਸੋ ਜੋਗੀ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਪਛਾਣੈ ਅੰਤਰਿ ਕਮਲੁ ਪ੍ਰਗਾਸੁ ਥੀਆ ॥ ਜੀਵਤੁ ਮਰੈ ਤਾ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਸੂਝੈ ਅੰਤਰਿ ਜਾਣੈ ਸਰਬ ਦਇਆ ॥ ਨਾਨਕ ਤਾ ਕਉ ਮਿਲੈ ਵਡਾਈ ਆਪੁ ਪਛਾਣੈ ਸਰਬ ਜੀਆ ॥੨੪॥ {ਪੰਨਾ 940}

pdArQ:- Aivgqo—A`ivAkq qoN, Aivgq qoN, AidRSt qoN [ aupjy—prgt huMdw hY [ inrgux—mwieAw dy iqMn guxW qoN rihq [ srguxu—mwieAw dy iqMn guxW smyq [ prcY—pqIjx nwl [ prm pdu—au~cI Awqmk AvsQw [

ArQ:- (jdoN) AidRSt AvsQw qoN inrml pRBU prgt huMdw hY qy inrgux rUp qoN srgux bxdw hY (Bwv, Awpxy AidRSt Awqmk srUp qoN Awkwr vwlw bx ky sUKm qy AsQUl rUp Dwr lYNdw hY, qdoN ies idRStmwn sMswr ivcoN ijs jIv dw mn siqgurU dy Sbd nwl pqIjdw jWdw hY (aus jIv ƒ) au~cI Awqmk AvsQw pRwpq ho jWdI hY (qdoN smJo ik) gurU dy Sbd dI rwhIN s`cy pRBU ny (aus ƒ Awpxy ivc) lIn kr ilAw hY [

(qdoN) auh kyvl iek pRBU ƒ hI (sdw rihx vwlI hsqI) jwxdw hY, aus ny haumY Aqy dUjw-Bwv (Bwv, pRBU qoN ibnw iksy hor AjyhI hsqI dI sMBwvnw dw i^Awl) dUr kr ilAw huMdw hY, (b`s!) auhI (Asl) jogI hY, auh siqgurU dy Sbd ƒ smJdw hY aus dy AMdr (irhdw-rUp) kOl Pu`l iKV ipAw huMdw hY [

jo mnu`K jIaUNdw hI mrdw hY (Bwv, ‘haumY’ dw iqAwg krdw hY, suAwrQ imtWdw hY) aus ƒ (izMdgI dy) hryk (pihlU) dI smJ Aw jWdI hY, auh mnu`K swry jIvW auqy dieAw krn (dw AsUl) Awpxy mn ivc p`kw kr lYNdw hY [ hy nwnk! ausy mnu`K ƒ ie`zq imldI hY, auh swry jIvW ivc Awpxy Awp ƒ vyKdw hY (Bwv, auh ausy joiq ƒ sB ivc vyKdw hY jo aus dy Awpxy AMdr hY) [24[

ਸਾਚੌ ਉਪਜੈ ਸਾਚਿ ਸਮਾਵੈ ਸਾਚੇ ਸੂਚੇ ਏਕ ਮਇਆ ॥ ਝੂਠੇ ਆਵਹਿ ਠਵਰ ਨ ਪਾਵਹਿ ਦੂਜੈ ਆਵਾ ਗਉਣੁ ਭਇਆ ॥ ਆਵਾ ਗਉਣੁ ਮਿਟੈ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਆਪੇ ਪਰਖੈ ਬਖਸਿ ਲਇਆ ॥ ਏਕਾ ਬੇਦਨ ਦੂਜੈ ਬਿਆਪੀ ਨਾਮੁ ਰਸਾਇਣੁ ਵੀਸਰਿਆ ॥ ਸੋ ਬੂਝੈ ਜਿਸੁ ਆਪਿ ਬੁਝਾਏ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸੁ ਮੁਕਤੁ ਭਇਆ ॥ ਨਾਨਕ ਤਾਰੇ ਤਾਰਣਹਾਰਾ ਹਉਮੈ ਦੂਜਾ ਪਰਹਰਿਆ ॥੨੫॥ {ਪੰਨਾ 940-941}

pdArQ:- swcO—sdw kwiem rihx vwly pRBU qoN [ sUcy—pivqR mnu`K [ eyk mieAw—iek-imk, pMnw ie`k-rUp [ Awvwgauxu—jnm mrn dw gyV [ bydn—vydn, pIV, du`K [ dUjY—pRBU qoN ibnw hor nwl ipAwr dy kwrn [ ibAwpI—sqw rhI hY [ rswiexu—(rs+AXn) rsW dw Gr [ Awip—{pauVI nµ: 24 ivc l&z ‘Awpu’ qy ies l&z ‘Awip’ dw &rk smJx leI vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’} [ prhirAw—dUr kIqw [

ArQ:- (gurmuiK) s`cy pRBU qoN pYdw huMdw hY qy s`cy ivc hI lIn rihMdw hY; pRBU qy gurmuiK ie`k-rUp ho jWdy hn [ pr JUTy (Bwv, nwsvMq mwieAw ivc l`gy hoey bMdy) jgq AwauNdy hn, auhnW ƒ mn dw itkwau nhIN hwsl huMdw (so ies) dUjy-Bwv dy kwrx auhnW dw jnm mrn dw c`kr bixAw rihMdw hY [

ieh jnm mrn dw c`kr siqgurU dy Sbd dI rwhIN imtdw hY (gur-Sbd ivc juVy mnu`K ƒ) pRBU Awp pCwx lYNdw hY, qy (aus auqy) myhr krdw hY [ (pr ijnHW ƒ) swry-rsW-dw-Gr-pRBU dw nwm iv`sr jWdw hY auhnW ƒ dUjy-Bwv ivc Psx dy kwrn ieh haumY dI pIVw sqWdI hY [

(ieh Byq) auh mnu`K smJdw hY ijs ƒ pRBU Awp smJ b^Sdw hY, gurU dy Sbd ivc juVn dy kwrn auh mnu`K (haumY qoN) Awzwd ho jWdw hY [ hy nwnk! ijs ny haumY qy dUjw-Bwv iqAwg id`qw hY aus ƒ qwrxhwr pRBU qwr lYNdw hY [25[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh