ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 934

ਣਾ ਕੋ ਮੇਰਾ ਕਿਸੁ ਗਹੀ ਣਾ ਕੋ ਹੋਆ ਨ ਹੋਗੁ ॥ ਆਵਣਿ ਜਾਣਿ ਵਿਗੁਚੀਐ ਦੁਬਿਧਾ ਵਿਆਪੈ ਰੋਗੁ ॥ ਣਾਮ ਵਿਹੂਣੇ ਆਦਮੀ ਕਲਰ ਕੰਧ ਗਿਰੰਤਿ ॥ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਕਿਉ ਛੂਟੀਐ ਜਾਇ ਰਸਾਤਲਿ ਅੰਤਿ ॥ ਗਣਤ ਗਣਾਵੈ ਅਖਰੀ ਅਗਣਤੁ ਸਾਚਾ ਸੋਇ ॥ ਅਗਿਆਨੀ ਮਤਿਹੀਣੁ ਹੈ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਗਿਆਨੁ ਨ ਹੋਇ ॥ ਤੂਟੀ ਤੰਤੁ ਰਬਾਬ ਕੀ ਵਾਜੈ ਨਹੀ ਵਿਜੋਗਿ ॥ ਵਿਛੁੜਿਆ ਮੇਲੈ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਨਕ ਕਰਿ ਸੰਜੋਗ ॥੩੨॥ {ਪੰਨਾ 934}

pdArQ:- xw—nw [ ghI—mYN pkVW [ iks ghI—mYN iks ƒ PVW? iks dw Awsrw lvW? hogu—hovygw [ Awvix—Awaux ivc [ jwix—jwx ivc [ duibDw—do+ivDw, do iksm dw, doic`qw-pn [ xwm—nwm [ rswqil—rswql ivc, pqwl ivc, nrk ivc [ AKrI—A`KrW dI rwhIN [ qMqu—qwr [ ivjoig—ivjog dy kwrn [ kir—kr ky [ sMjog—myl [

ArQ:- (gopwl qoN ibnw mYN) hor iks dw Awsrw lvW? (jgq ivc) nw koeI AYs vyly myrw (Asl swQI) hY, nwh koeI ipCly smy (swQI bixAw) Aqy nwh hI koeI kdy bxygw [ (ies kUVI mmqw dy kwrn, mwieAw ƒ swQI bnwx dy kwrn) jnm mrn (dy gyV) ivc hI ^uAwr hoeIdw hY, Aqy duic`qwpn dw rog (Aswfy auqy) dbw pweI r`Kdw hY [

‘nwm’ qoN s`Kxy bMdy ieauN if`gdy hn (Bwv, suAws ivArQ guzwrI jWdy hn) ijvyN k`lr dI kMD (ikrdI rihMdI hY) [ ‘nwm’ qoN ibnw (mmqw qoN) bc BI nhIN skIdw, (mnu`K) Aw^r nrk ivc hI if`gdw hY [ (ies dw ieh Bwv nhIN ik pRBU dy gux cyqy kIiqAW pRBU dy guxW dw AMq pY skdw hY) sdw kwiem rihx vwlw pRBU lyKy qoN pry hY (ibAwn nhIN kIqw jw skdw, pr jo) mnu`K aus (dy swry guxW) ƒ A`KrW dI rwhIN vrxn krdw hY, (auh) AigAwnI hY miq qoN s`Kxw hY [ gurU (dI srn) qoN ibnw (ieh) smJ BI nhIN AwauNdI (ik pRBU Agxq hY) [

rbwb dI qwr tu`t jwey qW ivjog dy kwrn (Bwv, tu`t jwx dy kwrn) auh v`j nhIN skdI (rwg pYdw nhIN kr skdI; iesy qrHW jo jIvwqmw pRBU qoN ivCuiVAw hY aus dy AMdr jIvn-rwg pYdw nhIN ho skdw, pr) hy nwnk! prmwqmw (Awpxy nwl) imlwx dI bxq bxw ky iv`CuiVAW ƒ BI imlw lYNdw hY [32[

ਤਰਵਰੁ ਕਾਇਆ ਪੰਖਿ ਮਨੁ ਤਰਵਰਿ ਪੰਖੀ ਪੰਚ ॥ ਤਤੁ ਚੁਗਹਿ ਮਿਲਿ ਏਕਸੇ ਤਿਨ ਕਉ ਫਾਸ ਨ ਰੰਚ ॥ ਉਡਹਿ ਤ ਬੇਗੁਲ ਬੇਗੁਲੇ ਤਾਕਹਿ ਚੋਗ ਘਣੀ ॥ ਪੰਖ ਤੁਟੇ ਫਾਹੀ ਪੜੀ ਅਵਗੁਣਿ ਭੀੜ ਬਣੀ ॥ ਬਿਨੁ ਸਾਚੇ ਕਿਉ ਛੂਟੀਐ ਹਰਿ ਗੁਣ ਕਰਮਿ ਮਣੀ ॥ ਆਪਿ ਛਡਾਏ ਛੂਟੀਐ ਵਡਾ ਆਪਿ ਧਣੀ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਛੂਟੀਐ ਕਿਰਪਾ ਆਪਿ ਕਰੇਇ ॥ ਅਪਣੈ ਹਾਥਿ ਵਡਾਈਆ ਜੈ ਭਾਵੈ ਤੈ ਦੇਇ ॥੩੩॥ {ਪੰਨਾ 934}

pdArQ:- qrvru—ru`K [ pMiK—pMCI [ qrvir—qrvr auqy [ qqu—AslIAq-rUp Pl, nwm [ imil eyksy—iek pRBU nwl iml ky [ rMc—rqw BI [ bygul byguly—kwhlI kwhlI [ cog GxI—bhuqy cogy, keI pdwrQ [ Avguix—Aaugx dy kwrn, GxI cog q`kx dy kwrn [ krim—b^SS dI rwhIN [ mxI—m`Qy qy lyK [ DxI—mwlk [

ArQ:- (mnu`Kw) srIr (iek) ru`K (smwn) hY, (ies) ru`K auqy mn pMCI dy pMj (igAwn ieMdRy) pMCI (bYTy) hoey hn [ (ijnHW mnu`KW dy ieh pMCI) iek pRBU nwl iml ky ‘nwm’-rUp Pl KWdy hn, auhnW ƒ rqw BI (mwieAw dI) PwhI nhIN pYNdI [ (pr jo) kwhlI kwhlI au~fdy hn qy bhuqy cogy (Bwv, bhuqy pdwrQ) q`kdy iPrdy hn, (auhnW dy) KMB tu`t jWdy hn, (auhnW ƒ mwieAw dI) PwhI Aw pYNdI hY qy (GxI cog vl q`kx dy) AOgux bdly auhnW auqy ieh ibpqw Aw bxdI hY [

(ies BIVw qoN) pRBU (dy gux gwvx) qoN ibnw bc nhIN skIdw, qy, pRBU dy guxW dw m`Qy auqy lyK (pRBU dI) b^SS nwl hI (iliKAw jw skdw) hY [ auh Awp (sB qoN) v`fw mwlk hY; Awp hI (mwieAw dI PwhI qoN) bcwey qW bc skIdw hY [ jy (gopwl) Awp myhr kry qW siqgurU dI ikrpw nwl (ies PwhI qoN) inkl skIdw hY [ (gux gwvx dIAW) ieh b^SSW aus dy Awpxy h`Q ivc hn, ausy ƒ hI dyNdw hY jo aus ƒ BwauNdw hY [33[

ਥਰ ਥਰ ਕੰਪੈ ਜੀਅੜਾ ਥਾਨ ਵਿਹੂਣਾ ਹੋਇ ॥ ਥਾਨਿ ਮਾਨਿ ਸਚੁ ਏਕੁ ਹੈ ਕਾਜੁ ਨ ਫੀਟੈ ਕੋਇ ॥ ਥਿਰੁ ਨਾਰਾਇਣੁ ਥਿਰੁ ਗੁਰੂ ਥਿਰੁ ਸਾਚਾ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਸੁਰਿ ਨਰ ਨਾਥਹ ਨਾਥੁ ਤੂ ਨਿਧਾਰਾ ਆਧਾਰੁ ॥ ਸਰਬੇ ਥਾਨ ਥਨੰਤਰੀ ਤੂ ਦਾਤਾ ਦਾਤਾਰੁ ॥ ਜਹ ਦੇਖਾ ਤਹ ਏਕੁ ਤੂ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾਵਾਰੁ ॥ ਥਾਨ ਥਨੰਤਰਿ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਵੀਚਾਰਿ ॥ ਅਣਮੰਗਿਆ ਦਾਨੁ ਦੇਵਸੀ ਵਡਾ ਅਗਮ ਅਪਾਰੁ ॥੩੪॥ {ਪੰਨਾ 934}

pdArQ:- jIAVw—inmwxw jIv, inmwxI ijMd (not:- ‘jIv’ l&z qoN ‘jIAVw’ AlpwrQk nWv hY) [ Qwnu—Awsrw [ Qwin—Awsrw dyx vwlw [ min—mwx dyx vwlw [ PItY—ivgVdw [ iQru—At`l, sdw kwiem rihx vwlw [ suir—dyvqy [ nwQh nwQu—nwQW dw BI Ksm [ Qwn QnµqrI—Qwn Qwn AMqrI, hr QW ivc [ riv rihAw—ivAwpk hY [ vIcwir—ivcwr dI rwhIN [

ArQ:- (jdoN ieh) inmwxI ijMd (gopwl dw) shwrw gMvw bYTdI hY qW QrQr kMbdI hY; (hr vyly sihmI rihMdI hY) (pr ijs ƒ, hy gopwl) shwrw dyx vwlw qy Awdr dyx vwlw qUM s`cw Awp hYN aus dw kwj (izMdgI dw mnorQ) nhIN ivgVdw, (aus dy isr auqy qUM) pRBU kwiem hYN, gurU rwKw hY, qyry guxW dI vIcwr aus dy ihrdy ivc itkI hoeI hY; aus dy vwsqy dyviqAW mnu`KW qy nwQW dw BI qUM hI nwQ hYN; qUM hI inAwsirAW dw Awsrw hYN [

(hy gopwl!) qUM hr QW mOjUd hYN, qUM dwiqAW dw dwqw hYN; mYN ijDr q`kdw hW qUM hI qUM hYN, qyrw AMq qyrw aurlw pwrlw bMnw l`iBAw nhIN jw skdw [ (hy pWfy!) siqgurU dy Sbd dI ivcwr ivc (juiVAW) hr QW auh gopwl hI mOjUd (id`sdw hY); nwh mMigAW BI auh (hryk jIv ƒ) dwn dyNdw hY, auh sB qoN v`fw hY, AgMm hY qy byAMq hY [34[

ਦਇਆ ਦਾਨੁ ਦਇਆਲੁ ਤੂ ਕਰਿ ਕਰਿ ਦੇਖਣਹਾਰੁ ॥ ਦਇਆ ਕਰਹਿ ਪ੍ਰਭ ਮੇਲਿ ਲੈਹਿ ਖਿਨ ਮਹਿ ਢਾਹਿ ਉਸਾਰਿ ॥ ਦਾਨਾ ਤੂ ਬੀਨਾ ਤੁਹੀ ਦਾਨਾ ਕੈ ਸਿਰਿ ਦਾਨੁ ॥ ਦਾਲਦ ਭੰਜਨ ਦੁਖ ਦਲਣ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ॥੩੫॥ {ਪੰਨਾ 934}

pdArQ:- dwnw—jwxn vwlw [ bInw—pCwxn vwlw [ isir—isr auqy [ dwnu—dwnw, jwxn vwlw [ dwld—dildR, grIbI [ dlx—nws krn vwlw [ gurmuiK—gurU dI rwhIN [ igAwnu—fUMGI sWJ, jwx-pCwx [ iDAwnu—itkvIN suriq [

ArQ:- (hy gopwl!) qUM dieAwl hYN, qUM (jIvW auqy) dieAw kr ky b^SS kr ky vyK irhw hYN (Bwv, ^uS huMdw hYN) [ hy gopwl-pRBU! (ijs auqy qUM) myhr krdw hYN aus ƒ Awpxy (crnW) ivc joV lYNdw hYN, qUM iek pl ivc Fwh ky auswrn dy smrQ hYN [

(hy gopwl!) qUM (jIvW dy idl dI) jwxn vwlw hYN qy prKx vwlw hYN, qUM dwinAW dw dwnw hYN, dildR qy du`K nws krn vwlw hYN; qUM Awpxy nwl fUMGI sWJ (qy Awpxy crnW dI) suriq siqgurU dI rwhIN dyNdw hYN [35[

ਧਨਿ ਗਇਐ ਬਹਿ ਝੂਰੀਐ ਧਨ ਮਹਿ ਚੀਤੁ ਗਵਾਰ ॥ ਧਨੁ ਵਿਰਲੀ ਸਚੁ ਸੰਚਿਆ ਨਿਰਮਲੁ ਨਾਮੁ ਪਿਆਰਿ ॥ ਧਨੁ ਗਇਆ ਤਾ ਜਾਣ ਦੇਹਿ ਜੇ ਰਾਚਹਿ ਰੰਗਿ ਏਕ ॥ ਮਨੁ ਦੀਜੈ ਸਿਰੁ ਸਉਪੀਐ ਭੀ ਕਰਤੇ ਕੀ ਟੇਕ ॥ ਧੰਧਾ ਧਾਵਤ ਰਹਿ ਗਏ ਮਨ ਮਹਿ ਸਬਦੁ ਅਨੰਦੁ ॥ ਦੁਰਜਨ ਤੇ ਸਾਜਨ ਭਏ ਭੇਟੇ ਗੁਰ ਗੋਵਿੰਦ ॥ ਬਨੁ ਬਨੁ ਫਿਰਤੀ ਢੂਢਤੀ ਬਸਤੁ ਰਹੀ ਘਰਿ ਬਾਰਿ ॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਮੇਲੀ ਮਿਲਿ ਰਹੀ ਜਨਮ ਮਰਣ ਦੁਖੁ ਨਿਵਾਰਿ ॥੩੬॥ {ਪੰਨਾ 934}

pdArQ:- Din gieAY—jy Dn clw jwey [ cIqu gvwr—gvwr dw ic`q [ ivrlI—ivrilAW ny [ sMicAw—iek`Tw kIqw [ ipAwir—ipAwr dI rwhIN [ rwcih—qUM ricAw rhyN [ rMig eyk—iek gopwl dy rMg ivc [ tyk—Awsrw [ Byty—imly [ bsqu—‘nwm’-rUpI (Asl) cIz [ Gir—Gr ivc [ bwir—drvwzy dy AMdr [ siqguir—gurU ny [

ArQ:- mUrK mnu`K dw mn (sdw) Dn ivc (rihMdw) hY, (ies leI) jy Dn clw jwey qW bYTw Jurdw hY; ivrly bMidAW ny ipAwr nwl (gopwl dw) pivqR nwm-rUp s`cw Dn iek`Tw kIqw hY [

(hy pWfy! gopwl nwl ic`q joiVAW) jy Dn guAwcdw hY qW guAwcx dyh (pr hW) jy qUM iek pRBU dy ipAwr ivc juV skyN (qW ies dI ^wqr) mn BI dy dyxw cwhIdw hY, isr BI Arpx kr dyxw cwhIdw hY; (ieh sB kuJ dy ky) iPr BI krqwr dI (myhr dI) Aws r`KxI cwhIdI hY [

ijnHW mnu`KW dy mn ivc (siqgurU dw) Sbd (v`s pYNdw) hY (rwm-nwm dw) Awnµd (Aw jWdw) hY, auh (mwieAw dy) DMiDAW ivc Btkx qoN rih jWdy hn, (ikauNik) gurU prmwqmw ƒ imilAW auh mMdy qoN cMgy bx jWdy hn [

(jo jIv-iesqRI aus pRBU-nwm dI ^wqr) jMgl jMgl FUMFdI iPrI (aus ƒ nwh imilAw, ikauNik) auh (nwm-) vsq qW ihrdy ivc sI, Gr dy AMdr hI sI [ jdoN siqgurU ny (pRBU) imlwieAw qW (auh aus dy nwm ivc) juV bYTI, qy aus dw jnm mrn dw du`K mu`k igAw [36[

ਨਾਨਾ ਕਰਤ ਨ ਛੂਟੀਐ ਵਿਣੁ ਗੁਣ ਜਮ ਪੁਰਿ ਜਾਹਿ ॥ ਨਾ ਤਿਸੁ ਏਹੁ ਨ ਓਹੁ ਹੈ ਅਵਗੁਣਿ ਫਿਰਿ ਪਛੁਤਾਹਿ ॥ ਨਾ ਤਿਸੁ ਗਿਆਨੁ ਨ ਧਿਆਨੁ ਹੈ ਨਾ ਤਿਸੁ ਧਰਮੁ ਧਿਆਨੁ ॥ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਨਿਰਭਉ ਕਹਾ ਕਿਆ ਜਾਣਾ ਅਭਿਮਾਨੁ ॥ ਥਾਕਿ ਰਹੀ ਕਿਵ ਅਪੜਾ ਹਾਥ ਨਹੀ ਨਾ ਪਾਰੁ ॥ ਨਾ ਸਾਜਨ ਸੇ ਰੰਗੁਲੇ ਕਿਸੁ ਪਹਿ ਕਰੀ ਪੁਕਾਰ ॥ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਿਉ ਪ੍ਰਿਉ ਜੇ ਕਰੀ ਮੇਲੇ ਮੇਲਣਹਾਰੁ ॥ ਜਿਨਿ ਵਿਛੋੜੀ ਸੋ ਮੇਲਸੀ ਗੁਰ ਕੈ ਹੇਤਿ ਅਪਾਰਿ ॥੩੭॥ {ਪੰਨਾ 934-935}

pdArQ:- nwnw—AnykW krm [ jm puir—jm dI purI ivc [ jwih—jWdy hn [ iqsu—aus mnu`K ƒ [ eyhu—ieh lok [ Ehu—prlok [ iDAwnu—au~cI suriq [ khw—ikQy? (Bwv,) nhIN imldw [ ikAw jwxw—smiJAw nhIN jw skdw [ hwQ—(AiBmwn dI) hwQ, Qwh [ rMguly—rMgy hoey, pRBU dy ipAwr ivc rMgy hoey [

ipRau—ipAwrw [ krI—mYN krW [ mylxhwru—jo mylx ƒ smr`Q hY [ ijin—ijs (pRBU) ny [ hyiq—ihq dI rwhIN [ Apwir hyiq—byAMq ipAwr dI rwhIN [

ArQ:- AnykW (Dwrimk) krm kIiqAW (AhMkwr qoN) ^lwsI nhIN ho skdI, gopwl dy gux gwaux qoN ibnw (ies AhMkwr dy kwrn) nrk ivc hI peIdw hY [ (jo mnu`K inry ‘krmW’ dw hI Awsrw lYNdw hY) aus ƒ nwh ieh lok imilAw nwh prlok (Bwv, aus ny nwh ‘dunIAw’ svwrI nwh ‘dIn’, Ajyhy bMdy, krm kWf dy) AOgux ivc Psy rihx krky AMq pCuqwauNdy hI hn [ AYsy mnu`K ƒ nwh gopwl nwl fUMGI sWJ hwsl huMdI hY, nwh au~cI suriq, qy nwh hI Drm [

(ieh AhMkwr dy kwrn) ‘nwm’ qoN ibnw inrBau pRBU dI pRwpqI nhIN ho skdI, ‘AhMkwr’ ƒ smiJAw nhIN jw skdw (Bwv, AhMkwr ivc itky irhW ieh smJ BI nhIN AwauNdI ik swfy auqy AhMkwr dI kwTI peI hoeI hY) [ (ieh iek AYsw smuMdr hY ik) ies dI fUMGweI qy pwrlw bMnw nhIN l`B skdw, mYN jqn kr ky Q`k geI hW, pr AMq nhIN pw skI; gopwl dy nwm ivc rMgy hoey gurmuKW qoN ibnw hor iksy A`gy ieh du`K d`isAw BI nhIN jw skdw [

hy nwnk! jy mYN aus ipAwry pRBU ƒ muV muV Xwd krW qy auh mylx dy smr`Q ipAwrw Awp hI imlw lYNdw hY [ ijs pRBU ny (‘AiBmwn’ dI iv`Q pw ky) ivCoiVAw hoieAw hY auh gurU dy AQwh ipAwr dI rwhIN imlweygw [37[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh