ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 933

ਜਾਪੈ ਆਪਿ ਪ੍ਰਭੂ ਤਿਹੁ ਲੋਇ ॥ ਜੁਗਿ ਜੁਗਿ ਦਾਤਾ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ॥ ਜਿਉ ਭਾਵੈ ਤਿਉ ਰਾਖਹਿ ਰਾਖੁ ॥ ਜਸੁ ਜਾਚਉ ਦੇਵੈ ਪਤਿ ਸਾਖੁ ॥ ਜਾਗਤੁ ਜਾਗਿ ਰਹਾ ਤੁਧੁ ਭਾਵਾ ॥ ਜਾ ਤੂ ਮੇਲਹਿ ਤਾ ਤੁਝੈ ਸਮਾਵਾ ॥ ਜੈ ਜੈ ਕਾਰੁ ਜਪਉ ਜਗਦੀਸ ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਮਿਲੀਐ ਬੀਸ ਇਕੀਸ ॥੨੫॥ {ਪੰਨਾ 933}

pdArQ:- jwpY—jwpdw hY, prgt hY [ iqhu loie—iqMnW lokW ivc, swry jgq ivc [ juig juig—hryk jug ivc [ jwcau—jwcauN, mYN mMgdw hW [ dyvy—(qyrw ‘jsu’ mYƒ) dyNdw hY [ piq swKu—ie`zq qy nwmxw [ quDu—qYƒ [ jgdIs jY jYkwru—jgq dy mwlk dI jY jYkwr [ jY—ij`q [ jYkwru—sdw dI ij`q [ bIs—vIh ivsvy, zrUr [ iekIs—iek eIS ƒ, iek mwlk ƒ [

ArQ:- (hy pWfy! aus gopwl dw nwm mn dI p`tI auqy ilK, jo) Awp swry jgq ivc prgt hY, jo sdw (jIvW dw) dwqw hY (ijs qoN ibnw) hor koeI (dwqw) nhIN [ (hy pWfy! gopwl EAMkwr A`gy Ardws kr qy AwK—hy pRBU!) ijvyN qUM (mYƒ) r`Kxw cwhuMdw hYN iqvyN r`K; (pr) mYN qyrI is&iq-swlwh (dI dwiq) mMgdw, hW, qyrI is&iq hI mYƒ ie`zq qy nwmxw dyNdI hY [ (hy pRBU!) jy mYN qYƒ cMgw l`gW qW mYN sdw jwgdw rhW (mwieAw dy h`ilAW qoN sucyq rhW), jy qUM (Awp) mYƒ (Awpxy ivc) joVI r`KyN, qW mYN qyry (crnW) ivc lIn rhW [ mYN jgq dy mwlk (pRBU) dI sdw jY jYkwr AwKdw hW [ (hy pWfy! ies qrHW) siqgurU dI miq lY ky vIh-ivsvy ie`k prmwqmw ƒ iml skIdw hY [25[

ਝਖਿ ਬੋਲਣੁ ਕਿਆ ਜਗ ਸਿਉ ਵਾਦੁ ॥ ਝੂਰਿ ਮਰੈ ਦੇਖੈ ਪਰਮਾਦੁ ॥ ਜਨਮਿ ਮੂਏ ਨਹੀ ਜੀਵਣ ਆਸਾ ॥ ਆਇ ਚਲੇ ਭਏ ਆਸ ਨਿਰਾਸਾ ॥ ਝੁਰਿ ਝੁਰਿ ਝਖਿ ਮਾਟੀ ਰਲਿ ਜਾਇ ॥ ਕਾਲੁ ਨ ਚਾਂਪੈ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇ ॥ ਪਾਈ ਨਵ ਨਿਧਿ ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਇ ॥ ਆਪੇ ਦੇਵੈ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਇ ॥੨੬॥ {ਪੰਨਾ 933}

pdArQ:- JiK bolxu—JKW mwrnw, Kyh-^uAwrI, mMdw rsqw [ ikAw—kIh? (Bwv, ivArQ) [ isau—nwl [ vwdu—crcw, bihs [ JUir mrY—Jur Jur mrdw hY, duKI rihMdw hY [ prmwdu—AhMkwr [ dyKY prmwdu—AhMkwr vyKdw hY, (aus mnu`K dIAW) A`KW swhmxy AhMkwr itikAw rihMdw hY [ jIvn Awsw—su`cy Awqmk jIvn dI Aws [ Aws inrwsw—AwsW qoN inrws ho ky, koeI K`tI K`tx qoN ibnw hI [ mwtI ril jwie—im`tI ivc iml jWdw hY, jIvn ivArQ guAw jWdw hY [ cWpY—dbwau pWdw hY [ nv iniD—(DrqI dy) nO ^zwny, DrqI dw swrw Dn [ nwie—nwm (ismrn) dI rwhIN [ shij suBwie—AwpxI mrzI Anuswr [

ArQ:- (hy pWfy! gopwl dw nwm mn dI p`tI auqy ilKx dy QW mwieAw dI ^wqr) jgq nwl JgVw shyVnw ivArQ hY, ieh qW JKW mwrn vwrI g`l hY; (jo mnu`K gopwl dw ismrn C`f ky JgVy vwly rwhy pYNdw hY) auh Jur Jur mrdw hY (Bwv, AMdroN ASWq hI rihMdw hY, ikauNik) aus dIAW A`KW swhmxy (mwieAw dw) AhMkwr iPirAw rihMdw hY [ Ajyhy bMdy jnm-mrn dy gyV ivc pey rihMdy hn, su`cy Awqmk jIvn dI (auhnW qoN) Aws nhIN ho skdI, auh dunIAw qoN koeI K`tI K`tx qoN ibnw hI qur jWdy hn [ (nwm ivswr ky dunIAw dy JMbyilAW ivc prcx vwlw mnu`K iesy) Kpwxy ivc Kp Kp ky jIvn ivArQ gMvw jWdw hY [

pr jo mnu`K prmwqmw dy gux gwauNdw hY aus ƒ mOq dw BI fr poh nhIN skdw [ pRBU dy nwm dI brkiq nwl auh, mwno, swrI DrqI dw Dn pRwpq kr lYNdw hY [ ieh dwiq pRBU Awp hI AwpxI rzw Anuswr dyNdw hY [29[

ਞਿਆਨੋ ਬੋਲੈ ਆਪੇ ਬੂਝੈ ॥ ਆਪੇ ਸਮਝੈ ਆਪੇ ਸੂਝੈ ॥ ਗੁਰ ਕਾ ਕਹਿਆ ਅੰਕਿ ਸਮਾਵੈ ॥ ਨਿਰਮਲ ਸੂਚੇ ਸਾਚੋ ਭਾਵੈ ॥ ਗੁਰੁ ਸਾਗਰੁ ਰਤਨੀ ਨਹੀ ਤੋਟ ॥ ਲਾਲ ਪਦਾਰਥ ਸਾਚੁ ਅਖੋਟ ॥ ਗੁਰਿ ਕਹਿਆ ਸਾ ਕਾਰ ਕਮਾਵਹੁ ॥ ਗੁਰ ਕੀ ਕਰਣੀ ਕਾਹੇ ਧਾਵਹੁ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮਤਿ ਸਾਚਿ ਸਮਾਵਹੁ ॥੨੭॥ {ਪੰਨਾ 933}

pdArQ:- i\Awno—i\Awnu, igAwn [ Awpy—(gurU ivc pRBU) Awp hI [ sUJY—vyKdw hY [ AMik—(ijnHW mnu`KW dy) ihrdy ivc [ BwvY—ipAwrw l`gdw hY [ rqnI—rqnW dI [ qot—kmI, Gwtw [ AKot—AKu`t, Amu`k, nwh mu`kx vwly [ guir—gurU ny [ kwhy Dwvhu—ikauN dOVdy hau? swic—sdw kwiem rihx vwly pRBU ivc [

ArQ:- (siqgurU-rUp ho ky) pRBU Awp hI igAwn aucwrdw hY, Awp hI ies igAwn ƒ suxdw smJdw hY qy ivcwrdw hY [ (ijnHW mnu`KW dy) ihrdy ivc siqgurU dw d`isAw hoieAw (igAwn) Aw v`sdw hY, auh mnu`K pivqR su`cy ho jWdy hn, auhnW ƒ s`cw pRBU ipAwrw l`gdw hY [

siqgurU smuMdr hY, aus ivc (gopwl dy guxW dy) rqnW dI kmI nhIN, auh s`cy pRBU dw rUp hY, lwlW dw Amu`k (^zwnw) hY (Bwv, siqgurU ivc byAMq r`bI gux hn) [

(hy pWfy!) auh kwr kro jo siqgurU ny d`sI hY, siqgurU dI d`sI krxI qoN pry nwh dOVo [ hy nwnk! siqgurU dI is`iKAw lY ky s`cy pRBU ivc lIn ho jwaugy [27[

ਟੂਟੈ ਨੇਹੁ ਕਿ ਬੋਲਹਿ ਸਹੀ ॥ ਟੂਟੈ ਬਾਹ ਦੁਹੂ ਦਿਸ ਗਹੀ ॥ ਟੂਟਿ ਪਰੀਤਿ ਗਈ ਬੁਰ ਬੋਲਿ ॥ ਦੁਰਮਤਿ ਪਰਹਰਿ ਛਾਡੀ ਢੋਲਿ ॥ ਟੂਟੈ ਗੰਠਿ ਪੜੈ ਵੀਚਾਰਿ ॥ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਘਰਿ ਕਾਰਜੁ ਸਾਰਿ ॥ ਲਾਹਾ ਸਾਚੁ ਨ ਆਵੈ ਤੋਟਾ ॥ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਠਾਕੁਰੁ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਮੋਟਾ ॥੨੮॥ {ਪੰਨਾ 933}

pdArQ:- nyhu—ipAwr [ ik—jy [ shI—swhmxy [ ik bolih—jy AsI mUMh qy s`cI g`l lw ky AwKIey [ ids—pwsw, qr& [ ghI—pkVI hoeI [ bur boil—bury bol nwl [ prhir CwfI—iqAwg id`qI [ Foil—Foly ny, Ksm ny [ tUty gMiT—gMF KulH jWdI hY, muSkl h`l ho jWdI hY [ pVY vIcwir—jy mn ivc cMgI soc pY jwey, jy cMgI ivcwr Pur pey [ Gir—Gr ivc, mn ivc [ swir—sMBwl [ motw—v`fw [

ArQ:- iksy ƒ swhmxy (lw ky) g`l AwiKAW ipAwr tu`t jWdw hY; dohW pwisAW qoN PiVAW bWh tu`t jWdI hY; mMdw bol boilAW pRIq tu`t jWdI hY, BYVI iesqRI ƒ Ksm C`f dyNdw hY (not:- ies quk ivc “tUit geI” Aqy “prhir Cwif” BUq kwl Past Tense ivc hn, pr ArQ pihlI quk dy nwl imlwx vwsqy ‘vrqmwn kwl’ Present Tense ivc kIqw igAw hY ikauNik Bwv ieauN hI hY) [

jy cMgI ivcwr Pur pey qW koeI (vwprI hoeI) muSkl h`l ho jWdI hY [

(hy pWfy!) qUM BI gurU dy Sbd dI rwhIN Awpxy mn ivc (gopwl dw nwm ismrn dw) kMm sMBwl (ies qrHW gopwl vloN peI hoeI gMF KulH jWdI hY; iPr ies pwsy vloN kdy) Gwtw nhIN pYNdw (gopwl-pRBU dy nwm dw) sdw itikAw rihx vwlw n&w in`q bixAw rihMdw hY, qy swry jgq dw v`fw mwlk pRIqm pRBU (isr auqy shweI) id`sdw hY [29[

ਠਾਕਹੁ ਮਨੂਆ ਰਾਖਹੁ ਠਾਇ ॥ ਠਹਕਿ ਮੁਈ ਅਵਗੁਣਿ ਪਛੁਤਾਇ ॥ ਠਾਕੁਰੁ ਏਕੁ ਸਬਾਈ ਨਾਰਿ ॥ ਬਹੁਤੇ ਵੇਸ ਕਰੇ ਕੂੜਿਆਰਿ ॥ ਪਰ ਘਰਿ ਜਾਤੀ ਠਾਕਿ ਰਹਾਈ ॥ ਮਹਲਿ ਬੁਲਾਈ ਠਾਕ ਨ ਪਾਈ ॥ ਸਬਦਿ ਸਵਾਰੀ ਸਾਚਿ ਪਿਆਰੀ ॥ ਸਾਈ ਸਹਾਗਣਿ ਠਾਕੁਰਿ ਧਾਰੀ ॥੨੯॥ {ਪੰਨਾ 933}

pdArQ:- mnUAw—{‘mn’ qoN ‘mnUAw’ AlpwrQk nWv} cMcl ijhw mn jo mwieAw ip`Cy Btk irhw hY [ Twie—QW isr [ Thik mueI—iBV mueI hY (isRStI) [ Avguix—Aaugx dy kwrn, mwieAw ip`Cy Btkx dI Bu`l dy kwrn [ sbweI—swrIAW [ kUiVAwir—kUV ivc PsI hoeI, mwieAw-gRsI [ Gir—Gr ivc [ mhil—pRBU dy mihl ivc [ Twik—rok [ Twkuir—Twkur ny [ pCuqwie—h`Q mldI hY, duKI huMdI hY, [ Twik rhweI—rok ky r`KI {l&z ‘Twik’ Aqy ‘Twk’ dw &rk cyqy r`Kxw} [ souhwgix—{A`Kr ‘s’ dy nwl do lgW hn [ ieQy   u  pVHnw hY} [

ArQ:- (hy pWfy! gopwl dw nwm mn dI p`tI auqy ilK ky, mwieAw vl dOVdy) ies cMcl mn ƒ rok r`K, qy QW isr (Bwv, AMqir Awqmy) itkw r`K [ (isRStI mwieAw dI iqRSnw dy) Aaugx ivc (Ps ky Awpo ivc) iBV iBV ky Awqmk mOq shyV rhI hY qy duKI ho rhI hY [

(hy pWfy!) pRBU—pwlxhwr ie`k hY, qy swry jIv aus dIAW nwrIAW hn, (pr) mwieAw-gRsI (jIv-iesqRI Ksm ƒ nhIN pCwxdI, qy bwhr) keI vys krdI hY (hor hor Awsry q`kdI hY) [ (ijs jIv-iesqRI ƒ pRBU ny) prwey Gr ivc jWdI ƒ (hor Awsry q`kdI ƒ) rok ilAw hY, aus ƒ (aus ny Awpxy mihl ivc bulw ilAw hY, aus dy jIvn-rwh ivc iqRSnw dI) koeI rok nhIN pYNdI [ (gurU dy) Sbd dI rwhIN (aus ƒ pRBU ny) sMvwr ilAw hY, (auh jIv-iesqRI) sdw-iQr pRBU ivc ipAwr pWdI hY, auhI suhwg-Bwg vwlI ho jWdI hY (ikauNik) pRBU ny aus ƒ AwpxI bx ilAw hY [29[

ਡੋਲਤ ਡੋਲਤ ਹੇ ਸਖੀ ਫਾਟੇ ਚੀਰ ਸੀਗਾਰ ॥ ਡਾਹਪਣਿ ਤਨਿ ਸੁਖੁ ਨਹੀ ਬਿਨੁ ਡਰ ਬਿਣਠੀ ਡਾਰ ॥ ਡਰਪਿ ਮੁਈ ਘਰਿ ਆਪਣੈ ਡੀਠੀ ਕੰਤਿ ਸੁਜਾਣਿ ॥ ਡਰੁ ਰਾਖਿਆ ਗੁਰਿ ਆਪਣੈ ਨਿਰਭਉ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣਿ ॥ ਡੂਗਰਿ ਵਾਸੁ ਤਿਖਾ ਘਣੀ ਜਬ ਦੇਖਾ ਨਹੀ ਦੂਰਿ ॥ ਤਿਖਾ ਨਿਵਾਰੀ ਸਬਦੁ ਮੰਨਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਆ ਭਰਪੂਰਿ ॥ ਦੇਹਿ ਦੇਹਿ ਆਖੈ ਸਭੁ ਕੋਈ ਜੈ ਭਾਵੈ ਤੈ ਦੇਇ ॥ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰੈ ਦੇਵਸੀ ਤਿਖਾ ਨਿਵਾਰੈ ਸੋਇ ॥੩੦॥ {ਪੰਨਾ 933}

pdArQ:- folq folq—folidAW, hor hor Awsry q`ikAW [ cIr—k`pVy [ cIr sIgwr—(Bwv,) swry Dwrimk au~dm qy ByK [ fwh—dwh, swVw [ fwhpix—fwhpx ivc, swVy ivc, iqRSnw dI A`g ivc sVidAW [ qin—srIr ivc, (Bwv,) ihrdy ivc [ ibxTI—nws ho geI [ fwr—fwrW dIAW fwrW, byAMq jIv [ mueI—Awpw-Bwv qoN mueI, iqRSnw vloN mueI [ kMiq—kMq ny [ kMiq sujwix—sujwx kMq ny [ guir—gurU ny, gurU dI rwhIN [ fru—Bau, Adb [ vKwix—ismr ky [ fUgir—prbq auqy [ GxI—bhuq [ BrpUir—nkw-nk, r`j ky [ sBu koeI—hryk jIv [ jY BwvY—jo aus ƒ BwauNdw hY [ qY—aus jIv ƒ [ soie—auhI jIv [ AMimRqu—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl [

ArQ:- hy sKI! Btk Btk ky swry k`pVy qy isMgwr pwt gey hn (Bwv, iqRSnw dI A`g dy kwrn hor hor Awsry q`ikAW swry Dwrimk au~dm ivArQ jWdy hn); iqRSnw dI A`g ivc sVidAW ihrdy ivc suK nhIN ho skdw; (iqRSnw dy kwrn pRBU) fr (ihrdy ivcoN) gvwieAW byAMq jIv Kp rhy hn [

(jo jIv-iesqRI pRBU dy) fr dI rwhIN Awpxy ihrdy ivc (iqRSnw vloN) mr geI hY (Bwv, ijs ny iqRSnw dI A`g buJw leI hY) aus ƒ sujwn kMq (pRBU) ny (ipAwr nwl) q`ikAw hY; Awpxy gurU dI rwhIN aus ny inrBau pRBU dw nwm ismr ky (pRBU dw) fr (ihrdy ivc) itkwieAw hY [

(hy sKI! jd qk myrw) vws prbq auqy irhw, (Bwv, haumY kr ky isr au~cw irhw) mwieAw dI qRyh bhuq sI; jdoN mYN pRBU dw dIdwr kr ilAw qW ies qRyh ƒ imtwx vwlw AMimRq nyVy hI id`s ipAw [ mYN gurU dy Sbd ƒ mMn ky (mwieAw dI) qRyh dUr kr leI qy (nwm-) AMimRq r`j ky pI ilAw [

hryk jIv AwKdw hY—(hy pRBU! mYƒ ieh AMimRq) dyh; (mYƒ ieh AMimRq) dyh; pr pRBU aus jIv ƒ dyNdw hY jo aus ƒ BwauNdw hY [ pRBU ijs ƒ siqgurU dI rwhIN (ieh AMimRq) dyvygw, auhI jIv (mwieAw vwlI) qRyh imtw skygw [30[

ਢੰਢੋਲਤ ਢੂਢਤ ਹਉ ਫਿਰੀ ਢਹਿ ਢਹਿ ਪਵਨਿ ਕਰਾਰਿ ॥ ਭਾਰੇ ਢਹਤੇ ਢਹਿ ਪਏ ਹਉਲੇ ਨਿਕਸੇ ਪਾਰਿ ॥ ਅਮਰ ਅਜਾਚੀ ਹਰਿ ਮਿਲੇ ਤਿਨ ਕੈ ਹਉ ਬਲਿ ਜਾਉ ॥ ਤਿਨ ਕੀ ਧੂੜਿ ਅਘੁਲੀਐ ਸੰਗਤਿ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਉ ॥ ਮਨੁ ਦੀਆ ਗੁਰਿ ਆਪਣੈ ਪਾਇਆ ਨਿਰਮਲ ਨਾਉ ॥ ਜਿਨਿ ਨਾਮੁ ਦੀਆ ਤਿਸੁ ਸੇਵਸਾ ਤਿਸੁ ਬਲਿਹਾਰੈ ਜਾਉ ॥ ਜੋ ਉਸਾਰੇ ਸੋ ਢਾਹਸੀ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਤਿਸੁ ਸੰਮ੍ਹ੍ਹਲਾ ਤਾ ਤਨਿ ਦੂਖੁ ਨ ਹੋਇ ॥੩੧॥ {ਪੰਨਾ 933-934}

pdArQ:- hau—mYN [ krwir—aurly kMFy qy hI [ Fih pvin—if`g rhy hn [ Fih Fih pvin—AnykW if`g rhy hn [ Amr—AivnwSI [ AjwcI—Aqol, v`fw, jo jwicAw nwh jw sky [ iqn kY—auhnW bMidAW qoN [ AGulIAY—Cu`tIdw hY, qrIdw hY [ guir—gurU dI rwhIN [ ijin—ijs gurU ny [ qin—srIr ivc, qn ivc [

ArQ:- mYN bhuq FUMF iPrI hW (hr QW iehI vyiKAw hY ik iqRSnw dy Bwv nwl) Bwry hoey AnykW bMdy (sMswr-smuMdr dy) aurly kMFy qy hI if`gdy jw rhy hn; (pr ijnHW dy isr auqy mwieAw dI potlI dw Bwr nhIN, auh) hOly (hox krky) pwr lµG jWdy hn [ mYN (pwr lµGx vwly) auhnW bMidAW qoN sdky hW, auhnW ƒ AivnwSI qy v`fw pRBU iml ipAw hY, auhnW dI crn-DUV ilAW (mwieAw dI iqRSnw qoN) Cu`t jweIdw hY, (pRBU myhr kry) mYN vI auhnW dI sMgiq ivc auhnW dy iek`T ivc rhW [

ijs mnu`K ny Awpxy siqgurU dI rwhIN (Awpxw) mn (pRBU ƒ) id`qw hY, aus ƒ (pRBU dw) pivqR nwm iml igAw hY [ mYN aus (gurU) qoN sdky hW, mYN aus dI syvw krWgI ijs ny (mYƒ) ‘nwm’ b^iSAw hY [

jo (pRBU jgq ƒ) rcn vwlw hY auhI nws krn vwlw hY, aus qoN ibnw (AYsI smrQw vwlw) hor koeI nhIN hY; jy mYN siqgurU dI myhr nwl aus ƒ ismrdI rhW, qW srIr ivc koeI du`K nhIN pYdw huMdw (Bwv, koeI ivkwr nhIN au~Tdw) [31[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh