ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 919

ਜਿਉ ਤੂ ਚਲਾਇਹਿ ਤਿਵ ਚਲਹ ਸੁਆਮੀ ਹੋਰੁ ਕਿਆ ਜਾਣਾ ਗੁਣ ਤੇਰੇ ॥ ਜਿਵ ਤੂ ਚਲਾਇਹਿ ਤਿਵੈ ਚਲਹ ਜਿਨਾ ਮਾਰਗਿ ਪਾਵਹੇ ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਜਿਨ ਨਾਮਿ ਲਾਇਹਿ ਸਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸਦਾ ਧਿਆਵਹੇ ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਕਥਾ ਸੁਣਾਇਹਿ ਆਪਣੀ ਸਿ ਗੁਰਦੁਆਰੈ ਸੁਖੁ ਪਾਵਹੇ ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਸਚੇ ਸਾਹਿਬ ਜਿਉ ਭਾਵੈ ਤਿਵੈ ਚਲਾਵਹੇ ॥੧੫॥ {ਪੰਨਾ 919}

pdArQ:- clh—AsI jIv qurdy hW [ horu—hor Byq [ ikAw jwxw—mYN nhIN jwxdw [ mwrig—(Awnµd dy) rsqy auqy [ pwvhy—pwvih, qUM pWdw hYN [ lwieih—qUM lWdw hYN [ is—auh bMdy [ iDAwvy—iDAwvih, iDAwauNdy hn [ suKu—Awqmk Awnµd [ iqvY—ausy qrHW, iqauN hI [

ArQ:- hy mwlk-pRBU! ijvyN qUM (swƒ jIvW ƒ jIvn-sVk auqy) qordw hYN, iqvyN AsI qurdy hW (b`s! mYƒ ieqnI hI sUJ peI hY), qyry guxW dw hor Byq mYN nhIN jwxdw [ (mYN iehI smiJAw hW ik) ijs rwhy qUM swƒ qordw hYN, ausy rwhy AsI qurdy hW [

ijnHW bMidAW ƒ (Awqmk Awnµd mwxn dy) rsqy auqy qordw hYN, ijnHW ƒ myhr kr ky Awpxy nwm ivc joVdw hYN, auh bMdy sdw hrI-nwm ismrdy hn [ ijs ijs mnu`K ƒ qUM AwpxI is&iq-swlwh dI bwxI suxwauNdw hYN (suxn vl pRyrdw hYN), auh bMdy gurU dy dr qy (phuMc ky) Awqmk Awnµd mwxdy hn [

nwnk AwKdw hY—hy sdw-iQr rihx vwly mwlk! ijvyN qYƒ cMgw l`gdw hY, ausy qrHW qUM (swƒ jIvW ƒ) jIvn-rwh auqy qordw hYN [15[

Bwv:- Awqmk Awnµd dI dwiq inrol prmwqmw dy Awpxy h`Q ivc hY [ ijs mnu`K ƒ imhr kr ky prmwqmw Awpxw nwm ismrn vl pRyrdw hY, auh mnu`K gurU dy dr qy phuMc ky ismrn dI brkiq nwl Awqmk Awnµd mwxdw hY [

ਏਹੁ ਸੋਹਿਲਾ ਸਬਦੁ ਸੁਹਾਵਾ ॥ ਸਬਦੋ ਸੁਹਾਵਾ ਸਦਾ ਸੋਹਿਲਾ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸੁਣਾਇਆ ॥ ਏਹੁ ਤਿਨ ਕੈ ਮੰਨਿ ਵਸਿਆ ਜਿਨ ਧੁਰਹੁ ਲਿਖਿਆ ਆਇਆ ॥ ਇਕਿ ਫਿਰਹਿ ਘਨੇਰੇ ਕਰਹਿ ਗਲਾ ਗਲੀ ਕਿਨੈ ਨ ਪਾਇਆ ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਸਬਦੁ ਸੋਹਿਲਾ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸੁਣਾਇਆ ॥੧੬॥ {ਪੰਨਾ 919}

pdArQ:- soihlw—^uSI dw gIq, Awnµd dyx vwlw gIq [ suhwvw—sohxw [ eyhu—ieh soihlw [ mMin—mn ivc {A`Kr ‘m’ dI (  M ) isr& iek mwqRw vDwx vwsqy hY, Asl l&z ‘mn’ hI hY} [ ieik—keI jIv [ glI—inrIAW g`lW krn nwl [

ArQ:- (siqgurU dw) ieh sohxw Sbd (Awqmk) Awnµd dyx vwlw gIq hY, (XkIn jwxo ik) siqgurU ny jyhVw sohxw Sbd suxwieAw hY auh sdw Awqmk Awnµd dyx vwlw hY [ pr ieh gur-Sbd auhnW dy mn ivc v`sdw hY ijnHW dy m`Qy qy DuroN iliKAw lyK au~GVdw hY [

bQyry AnykW AYsy bMdy iPrdy hn (ijnHW dy mn ivc gur-Sbd qW nhIN v`isAw, pr igAwn dIAW) g`lW krdy hn [ inrIAW g`lW nwl Awqmk Awnµd iksy ƒ nhIN imilAw [

nwnk AwKdw hY—siqgurU dw suxwieAw hoieAw Sbd hI Awqmk Awnµd-dwqw hY [16[

Bwv:- siqgurU dI bwxI hI Awqmk Awnµd pRwpq krn dw vsIlw hY [ pr gurbwxI auhnW dy hI ihrdy ivc v`sdI hY ijnHW dy BwgW ivc DuroN ieh lyK iliKAw huMdw hY [

ਪਵਿਤੁ ਹੋਏ ਸੇ ਜਨਾ ਜਿਨੀ ਹਰਿ ਧਿਆਇਆ ॥ ਹਰਿ ਧਿਆਇਆ ਪਵਿਤੁ ਹੋਏ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਿਨੀ ਧਿਆਇਆ ॥ ਪਵਿਤੁ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਕੁਟੰਬ ਸਹਿਤ ਸਿਉ ਪਵਿਤੁ ਸੰਗਤਿ ਸਬਾਈਆ ॥ ਕਹਦੇ ਪਵਿਤੁ ਸੁਣਦੇ ਪਵਿਤੁ ਸੇ ਪਵਿਤੁ ਜਿਨੀ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਆ ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਸੇ ਪਵਿਤੁ ਜਿਨੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਧਿਆਇਆ ॥੧੭॥ {ਪੰਨਾ 919}

pdArQ:- gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ sihq isau—smyq [ kutMb—prvwr [ sbweIAw—swrI hI [ mMin—mn ivc [

ArQ:- (gur Sbd dw sdkw) ijnHW bMidAW ny prmwqmw dw nwm ismirAw (auhnW dy AMdr AYsw Awnµd pYdw hoieAw ik mwieAw vwly rsW dI auhnW ƒ iK`c hI nwh rhI, qy) auh bMdy pivqR jIvn vwly bx gey [ gurU dI srn pY ky ijnHW ijnHW ny hrI dw nwm ismirAw auh su`D Awcrn vwly ho gey! (auhnW dI lwg nwl) auhnW dy mwqw ipqw prvwr dy jIv pivqR jIvn vwly bxy, ijnHW ijnHW ny auhnW dI sMgiq kIqI auh swry pivqR ho gey [

hrI-nwm (iek AYsw Awnµd dw somw hY ik ies ƒ) jpx vwly BI pivqR qy suxn vwly BI pivqR ho jWdy hn, jyhVy ies ƒ mn ivc vsWdy hn auh BI pivqR ho jWdy hn [

nwnk AwKdw hY—ijnHW bMidAW ny gurU dI srn pY ky hrI-nwm ismirAw hY auh su`D Awcrn vwly ho gey hn [17[

Bwv:- gurU dI srn pY ky ijhVy mnu`K prmwqmw dw nwm ismrdy hn, auhnW dy AMdr Awqmk Awnµd pYdw huMdw hY, ies dI brkiq nwl mwieAw vwly hoCy rs auhnW ƒ iK`c nhIN pw skdy [ auhnW dw jIvn au~cw ho jWdw hY, qy, auhnW dI lwg nwl hornW dw Awcrn BI piv`qr ho jWdw hY [

ਕਰਮੀ ਸਹਜੁ ਨ ਊਪਜੈ ਵਿਣੁ ਸਹਜੈ ਸਹਸਾ ਨ ਜਾਇ ॥ ਨਹ ਜਾਇ ਸਹਸਾ ਕਿਤੈ ਸੰਜਮਿ ਰਹੇ ਕਰਮ ਕਮਾਏ ॥ ਸਹਸੈ ਜੀਉ ਮਲੀਣੁ ਹੈ ਕਿਤੁ ਸੰਜਮਿ ਧੋਤਾ ਜਾਏ ॥ ਮੰਨੁ ਧੋਵਹੁ ਸਬਦਿ ਲਾਗਹੁ ਹਰਿ ਸਿਉ ਰਹਹੁ ਚਿਤੁ ਲਾਇ ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਸਹਜੁ ਉਪਜੈ ਇਹੁ ਸਹਸਾ ਇਵ ਜਾਇ ॥੧੮॥ {ਪੰਨਾ 919}

pdArQ:- krmI—(bwhroN Dwrimk jwpdy) kMmW nwl, krm-kWf dI rwhIN [ shju—Afolqw, Awqmk Awnµd [ shsw—(mwieAw dy moh qoN pYdw hoey) icMqw-sihm [ ikqY sMjim—iksy jugqI nwl [ rhy—Q`k gey [ mlIxu—mYlw [ ikqu—iks dI rwhIN? ikqu sMjim—iks qrIky nwl? mMnu—mn [ iev—ies qrHW [

ArQ:- mwieAw dy moh ivc Psy irhW mn ivc sdw qO^lw-sihm bixAw rihMdw hY, (ieh) qO^lw-sihm Awqmk Awnµd qoN ibnw dUr nhIN huMdw, (qy,) Awqmk Awnµd bwhroN Dwrimk jwpdy krm kIiqAW pYdw nhIN ho skdw [ AnykW bMdy (Ajyhy) krm kr kr ky hwr gey hn, pr mn dw qO^lw-sihm Ajyhy iksy qrIky nwl nhIN jWdw [ (ijqnw icr) mn sihm ivc (hY auqnw icr) mYlw rihMdw hY, mn dI ieh mYl iksy (bwhrlI) jugqI nwl nhIN DupdI [

(hy BweI!) gurU dy Sbd ivc juVo, prmwqmw dy crnW ivc sdw ic`q joVI r`Ko, (jy) mn (Doxw hY qW ies qrHW) Dovo [

nwnk AwKdw hY—gurU dI ikrpw nwl hI (mnu`K dy AMdr) Awqmk Awnµd pYdw huMdw hY, qy ies qrHW mn dw qO^lw-sihm dUr ho jWdw hY [18[

Bwv:- mwieAw dy moh ivc Psy irhW mn ivc qO^lw-sihm bixAw rihMdw hY [ ies qO^ly-sihm dw ielwj hY Awqmk Awnµd, qy, Awqmk Awnµd pRwpq huMdw hY gurU dI ikrpw nwl [ so, gurU dy Sbd ivc suriq joVI r`Ko, qy, prmwqmw dI Xwd ivc sdw juVy rho [

ਜੀਅਹੁ ਮੈਲੇ ਬਾਹਰਹੁ ਨਿਰਮਲ ॥ ਬਾਹਰਹੁ ਨਿਰਮਲ ਜੀਅਹੁ ਤ ਮੈਲੇ ਤਿਨੀ ਜਨਮੁ ਜੂਐ ਹਾਰਿਆ ॥ ਏਹ ਤਿਸਨਾ ਵਡਾ ਰੋਗੁ ਲਗਾ ਮਰਣੁ ਮਨਹੁ ਵਿਸਾਰਿਆ ॥ ਵੇਦਾ ਮਹਿ ਨਾਮੁ ਉਤਮੁ ਸੋ ਸੁਣਹਿ ਨਾਹੀ ਫਿਰਹਿ ਜਿਉ ਬੇਤਾਲਿਆ ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਜਿਨ ਸਚੁ ਤਜਿਆ ਕੂੜੇ ਲਾਗੇ ਤਿਨੀ ਜਨਮੁ ਜੂਐ ਹਾਰਿਆ ॥੧੯॥ {ਪੰਨਾ 919}

pdArQ:- jIAhu—ijMd qoN, mn ivcoN [ iqnI—auhnW bMidAW ny [ mrxu—mOq [ byqwly—BUqny, qwl qoN, KuMJy hoey [ ijn—ijnHW ny [

ArQ:- (inry bwhroN Dwrimk id`sdy krm krn vwly bMdy) mn ivc (ivkwrW nwl) mYly rihMdy hn qy isr& vyKx ƒ hI pivqR jwpdy hn [ qy, jyhVy bMdy bwhroN pivqR id`sx, auN\ mnoN ivkwrI hox, auhnW ny Awpxw jIvn ieauN ivArQ gvw ilAw smJo ijvyN koeI juAwrIAw jUey ivc Dn hwr AwauNdw hY [ (auhnW ƒ AMdro-AMdr) mwieAw dI iqRSnw dw Bwrw rog KweI jWdw hY, (mwieAw dy lwlc ivc) mOq ƒ auhnW BulwieAw huMdw hY [ (lokW dIAW nzrW ivc Dwrimk id`sx vwsqy auh Awpxy bwhroN Dwrimk id`sdy krmW dI vifAweI d`sx leI vyd Awidk Drm-pusqkW ivcoN hvwly dyNdy hn, pr) vyd Awidk Drm-pusqkW ivc jo pRBU dw nwm jpx dw au~qm aupdyS hY aus vl auh iDAwn nhIN krdy, qy BUqW vWg hI jgq ivc ivcrdy hn (jIvn-qwl qoN KuMJy rihMdy hn) [

nwnk AwKdw hY—ijnHW ny prmwqmw dw nwm (-ismrn) C`ifAw hoieAw hY, qy jo mwieAw dy moh ivc Psy hoey hn, auhnW AwpxI jIvn-Kyf jUey ivc hwr leI smJo [

Bwv:- inry bwhroN Dwrimk id`sdy krm krn nwl mn dI ivkwrW dI mYl itkI rihMdI hY, mn ƒ mwieAw dy moh dw rog cMbiVAw rihMdw hY [ ij`Qy rog hY auQy Awnµd ik`Qy? so, sdw hir-nwm ismrdy rho [ iehI hY mn dI Arogqw dw vsIlw, qy Awqmk Awnµd dyx vwlw [

ਜੀਅਹੁ ਨਿਰਮਲ ਬਾਹਰਹੁ ਨਿਰਮਲ ॥ ਬਾਹਰਹੁ ਤ ਨਿਰਮਲ ਜੀਅਹੁ ਨਿਰਮਲ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਕਰਣੀ ਕਮਾਣੀ ॥ ਕੂੜ ਕੀ ਸੋਇ ਪਹੁਚੈ ਨਾਹੀ ਮਨਸਾ ਸਚਿ ਸਮਾਣੀ ॥ ਜਨਮੁ ਰਤਨੁ ਜਿਨੀ ਖਟਿਆ ਭਲੇ ਸੇ ਵਣਜਾਰੇ ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਜਿਨ ਮੰਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਸਦਾ ਰਹਹਿ ਗੁਰ ਨਾਲੇ ॥੨੦॥ {ਪੰਨਾ 919}

pdArQ:- siqgur qy—gurU qoN (imlI hoeI), ijs dw aupdyS gurU qoN imilAw hY [ krxI—Awcrn, krn-jog kMm [ kmwxI—kmweI hY [ kUV—mwieAw dw moh [ soie—^br [ mnsw—mn dw Purnw, mn ivc mwieAw dy moh dw Purnw [ sic—pRBU dy ismrn ivc [ vxjwry—(jgq ivc BgqI dw) vjx krn Awey bMdy [ mMnu—mn [

ArQ:- jo bMdy (Awcrn-auswrI dI) auh kmweI krdy hn ijs dI ihdwieq gurU qoN imldI hY, auh mnoN BI pivqR huMdy hn, qy bwhroN BI pivqR huMdy hn (Bwv, auhnW dw jgq nwl vrqwrw BI suc`jw huMdw hY), auh bwhroN BI pivqR qy AMdroN BI su`cy rihMdy hn [ auhnW dy mn dw mwiek Purnw ismrn ivc hI mu`k jWdw hY, (auhnW dy AMdr ieqnw Awqmk Awnµd bxdw hY ik) mwieAw dy moh dI ^br qk auhnW dy mn qk nhIN phuMcdI [

(jIv jgq ivc Awqmk Awnµd dw v`Kr ivhwJx Awey hn) auhI jIv-vpwrI cMgy khy jWdy hn ijnHW ny (gurU dy d`sy rwh auqy qur ky nwm-kmweI kr ky) sRySt mnu`Kw jnm sPlw kr ilAw [

nwnk AwKdw hY—ijnHW bMidAW dw mn pivqR ho jWdw hY (ijnHW dy AMdr Awqmk Awnµd bx jWdw hY) auh (AMqr Awqmy) sdw gurU dy crnW ivc rihMdy hn [20[

Bwv:- mnu`K jgq ivc Awqmk Awnµd dw v`Kr ivhwJx AwauNdw hY [ ijhVw mnu`K gurU dy d`sy rsqy auqy qurdw hY, mwieAw dw moh aus dy nyVy nhIN Fukdw [ aus dw mn ivkwrW qoN bicAw rihMdw hY, bwhr dunIAw nwl BI aus dw vrqwrw suc`jw huMdw hY [ aus dI izMdgI kwmXwb smJo [

ਜੇ ਕੋ ਸਿਖੁ ਗੁਰੂ ਸੇਤੀ ਸਨਮੁਖੁ ਹੋਵੈ ॥ ਹੋਵੈ ਤ ਸਨਮੁਖੁ ਸਿਖੁ ਕੋਈ ਜੀਅਹੁ ਰਹੈ ਗੁਰ ਨਾਲੇ ॥ ਗੁਰ ਕੇ ਚਰਨ ਹਿਰਦੈ ਧਿਆਏ ਅੰਤਰ ਆਤਮੈ ਸਮਾਲੇ ॥ ਆਪੁ ਛਡਿ ਸਦਾ ਰਹੈ ਪਰਣੈ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਜਾਣੈ ਕੋਏ ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਸੁਣਹੁ ਸੰਤਹੁ ਸੋ ਸਿਖੁ ਸਨਮੁਖੁ ਹੋਏ ॥੨੧॥ {ਪੰਨਾ 919-920}

pdArQ:- syqI—nwl [ snmuKu—swhmxy mUMh r`K skx vwlw, sur^rU [ hovY—hoxw cwhy [ jIAhu—idloN [ gur nwly—gurU dy crnW ivc [ smwly—Xwd r`Ky, itkweI r`Ky [ Awpu—Awpw-Bwv [ prxY—Awsry [

ArQ:- jy koeI is`K gurU dy swhmxy sur^rU hoxw cwhuMdw hY, jo is`K ieh cwhuMdw hY ik iksy lukvyN Kot dy kwrn aus ƒ gurU dy swhmxy A`KW nIvIAW n krnIAW pYx, (qW rsqw ieko hI hY ik) auh s`cy idloN gurU dy crnW ivc itky [ is`K gurU dy crnW ƒ Awpxy ihrdy ivc QW dyvy, Awpxy Awqmw dy AMdr sMBwl r`Ky, Awpw-Bwv C`f ky sdw gurU dy Awsry, gurU qoN ibnw iksy hor ƒ (Awpxy Awqmk jIvn dw, Awqmk Awnµd dw vsIlw) nw smJy [

nwnk AwKdw hY—hy sMq jno! suxo auh is`K (hI) iKVy-m`Qy rih skdw hY (aus dy hI AMdr Awqmk KyVw ho skdw hY, auhI Awqmk Awnµd mwx skdw hY) [21[

Bwv:- auh mnu`K iKVy-m`Qy rih skdw hY, auhI mnu`K sdw Awqmk Awnµd mwx skdw hY, ijhVw s`cy idloN gurU dy crnW ivc itikAw rihMdw hY ijhVw Awpw-Bwv C`f ky gurU ƒ hI Awpxw Awsrw bxweI r`Kdw hY [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh