ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 914

ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਰੰਗ ਰਸ ਰੂਪ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਮਾਇ ਬਾਪ ਪੂਤ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਰਾਜ ਮਿਲਖ ਵਾਪਾਰਾ ॥ ਸੰਤ ਬਿਹਾਵੈ ਹਰਿ ਨਾਮ ਅਧਾਰਾ ॥੧॥ ਰਚਨਾ ਸਾਚੁ ਬਨੀ ॥ ਸਭ ਕਾ ਏਕੁ ਧਨੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਬੇਦ ਅਰੁ ਬਾਦਿ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਰਸਨਾ ਸਾਦਿ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਲਪਟਿ ਸੰਗਿ ਨਾਰੀ ॥ ਸੰਤ ਰਚੇ ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਮੁਰਾਰੀ ॥੨॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਖੇਲਤ ਜੂਆ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਅਮਲੀ ਹੂਆ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਪਰ ਦਰਬ ਚਰਾਏ ॥ ਹਰਿ ਜਨ ਬਿਹਾਵੈ ਨਾਮ ਧਿਆਏ ॥੩॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਜੋਗ ਤਪ ਪੂਜਾ ॥ ਕਾਹੂ ਰੋਗ ਸੋਗ ਭਰਮੀਜਾ ॥ ਕਾਹੂ ਪਵਨ ਧਾਰ ਜਾਤ ਬਿਹਾਏ ॥ ਸੰਤ ਬਿਹਾਵੈ ਕੀਰਤਨੁ ਗਾਏ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 914}

pdArQ:- kwhU—iksy (mnu`K) dI [ ibhwvY—(aumr) bIqdI hY [ mweI—mW [ imlK—Buieˆ dI mwlkI [ sMq ibhwvY—sMq dI (aumr) lµGdI hY [ ADwrw—Awsrw [1[

swcu—sdw kwiem rihx vwlw pRBU [ rcnw—isRStI [ bnI—pYdw kIqI hoeI [ DnI—mwlk [ sB kw—hryk jIv dw [1[rhwau[

Aru—Aqy [ bwid—crcw ivc, bihs ivc {iek-vcn} [ rsnw swid—jIB dy suAwd ivc [ lpit ky, cMbV ky [ sMig—nwl [ nwrI—iesqRI [ rcy—msq rihMØdy hn [ kyvl—isr& [ murwrI—{mur-Air} prmwqmw [2[

Kylq—KyfidAW [ AmlI—APIm Awidk nSy dw AwdI [ pr drb—prwieAw Dn [ courwey—{A`Kr ‘c’ dy nwl do lgW hn— o Aqy   u [ l&z ‘cor’ qoN corwey’, pr pVHnw hY ‘curwey’} [3[

jog—jog dy swDn [ BrmIjw—Btkxw ivc [ sog—Zm, i&kr [ pvn Dwr—pRwxW ƒ Dwrn ivc, suAwsW dy AiBAws ivc, pRwxwXwm kridAW [ jwq ibhwey—ibhwie jwq, bIq jWdI hY [4[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw sdw kwiem rihx vwlw hY [ ieh swrI isRStI ausy dI pYdw kIqI hoeI hY [ iek auhI hryk jIv dw mwlk hY [1[rhwau[

(BwvyN prmwqmw hI hryk jIv dw mwlk hY iPr BI) iksy mnu`K dI aumr dunIAw dy rMg-qmwiSAW, dunIAw dy sohxy rUpW Aqy pdwrQW dy rsW-suAwdW ivc bIq rhI hY; iksy dI aumr mW ipau pu`qr Awidk prvwr dy moh ivc guzr rhI hY; iksy mnu`K dI aumr rwj mwxn, BuieN dI mwlkI, vpwr Awidk krn ivc lµG rhI hY [ (hy BweI! isr&) sMq dI aumr prmwqmw dy nwm dy Awsry bIqdI guzrdI hY [1[

hy BweI! iksy mnu`K dI aumr vyd Awidk Drm-pusqk pVHn Aqy (Dwrimk) crcw ivc guzr rhI hY; iksy mnu`K dI izMdgI jIB dy suAwd ivc bIq rhI hY; iksy dI aumr iesqRI nwl kwm-pUrqI ivc lµGdI jWdI hY [ hy BweI! sMq hI isr& prmwqmw dy nwm ivc msq rihMØdy hn [2[

hy BweI! iksy mnu`K dI aumr jUAw KyfidAW lµG jWdI hY; koeI mnu`K A&Im Awidk nSy dw AwdI ho jWdw hY aus dI aumr niSAW ivc hI guzrdI hY; iksy dI aumr prwieAw Dn curWidAW bIqdI hY; pr pRBU dy BgqW dI aumr pRBU dw nwm ismridAW guzrdI hY [3[

hy BweI! iksy mnu`K dI aumr jog-swDn kridAW, iksy dI DUxIAW qpWidAW, iksy dI dyv-pUjw kridAW guzrdI hY; iksy bMdy dI aumr rogW ivc, ZmW ivc, AnykW BtkxW ivc bIqdI hY; iksy mnu`K dI swrI aumr pRwxwXwm kridAW lµG jWdI hY; pr sMq dI aumr guzrdI hY prmwqmw dI is&iq-swlwh dy gIq gWidAW [4[

ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਦਿਨੁ ਰੈਨਿ ਚਾਲਤ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਸੋ ਪਿੜੁ ਮਾਲਤ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਬਾਲ ਪੜਾਵਤ ॥ ਸੰਤ ਬਿਹਾਵੈ ਹਰਿ ਜਸੁ ਗਾਵਤ ॥੫॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਨਟ ਨਾਟਿਕ ਨਿਰਤੇ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਜੀਆਇਹ ਹਿਰਤੇ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਰਾਜ ਮਹਿ ਡਰਤੇ ॥ ਸੰਤ ਬਿਹਾਵੈ ਹਰਿ ਜਸੁ ਕਰਤੇ ॥੬॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਮਤਾ ਮਸੂਰਤਿ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਸੇਵਾ ਜਰੂਰਤਿ ॥ ਕਾਹੂ ਬਿਹਾਵੈ ਸੋਧਤ ਜੀਵਤ ॥ ਸੰਤ ਬਿਹਾਵੈ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪੀਵਤ ॥੭॥ ਜਿਤੁ ਕੋ ਲਾਇਆ ਤਿਤ ਹੀ ਲਗਾਨਾ ॥ ਨਾ ਕੋ ਮੂੜੁ ਨਹੀ ਕੋ ਸਿਆਨਾ ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਜਿਸੁ ਦੇਵੈ ਨਾਉ ॥ ਨਾਨਕ ਤਾ ਕੈ ਬਲਿ ਬਲਿ ਜਾਉ ॥੮॥੩॥ {ਪੰਨਾ 914}

pdArQ:- rYin—rwq [ clq—quridAW [ so ipVu—auh ie`ko itkwxw [ mwlq—m`lI r`ØiKAw [ so ipVu mwlq—ie`ko itkwxy qy bYiTAW [ bwl pVwvq—muMØfy pVHWidAW [ jsu—is&iq-swlwh [5[

inrqy—nwc [ jIAw ihrqy—jIvW ƒ curWidAW, lokW dw mwl KoNhidAW, fwky mwridAW [ rwj mih—rwj Awidk dy kMmW ivc [ frqy—fridAW, Qr-Qr kMbidAW [6[

mqw—slwh [ msUriq—mSvrw [ zrUriq—loV [ syvw—nOkrI [ soDq—soDidAW, Koj-Bwl kridAW [ jIvq—ijqnw icr jIaUNdy hn, swrI aumr [ pIvq—pINidAW [7[

ijqu—ijs (kMm) ivc [ ko—koeI jIv [ iqqu hI {l&z ‘iqqu’ dw   u  ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn au~f igAw hY} aus (kMm) ivc hI [ ko—koeI mnu`K [ mUVu—mUrK [ kir—kr ky [ ijsu—ijs (jIv) ƒ [ qw kY—aus au~qoN [ bil jwau—bil jwauN, mYN sdky jWdw hW [8[

ArQ:- hy BweI! iksy dI aumr bIqdI hY idny rwq quridAW; pr iksy dI lµGdI hY ieko QW m`l ky bYTy irhW; iksy mnu`K dI aumr muMØfy pVHwauNidAW lµG jWdI hY; sMq dI aumr bIqdI hY prmwqmw dI is&iq-swlwh dw gIq gWidAW [5[

iksy mnu`K dI izMdgI ntW vwly nwtk Aqy nwc kridAW guzrdI hY; iksy mnu`K dI ieh aumr fwky mwridAW lµG jWdI hY; iksy mnu`K dI izMdgI rwj-drbwr ivc (rih ky) Qr-Qr kMbidAW hI guzrdI hY; sMq dI aumr pRBU dI is&iq-swlwh kridAW lµGdI hY [6[

(dunIAw dIAW AOiKAweIAW dy kwrn) iksy dI aumr igxqIAW igxidAW lµG jWdI hY; (izMdgI dIAW) loVW pUrIAW krn leI iksy dI izMdgI nOkrI kridAW guzr jWdI hY; iksy mnu`K dI swrI aumr Koj-Bwl kridAW bIqdI hY; sMq dI aumr bIqdI hY prmwqmw dw nwm-AMØimRq pINidAW [7[

pr, hy BweI! nwh koeI jIv mUrK hY, nwh koeI isAwxw hY; ijs kMm ivc prmwqmw ny iksy ƒ lwieAw hY ausy ivc hI auh l`gw hoieAw hY [ hy nwnk (AwK—) pRBU imhr kr ky ijs mnu`K ƒ Awpxw nwm b^Sdw hY, mYN aus qoN sdky jWdw hW kurbwn jWdw hW [8[3[

ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਦਾਵਾ ਅਗਨਿ ਰਹੇ ਹਰਿ ਬੂਟ ॥ ਮਾਤ ਗਰਭ ਸੰਕਟ ਤੇ ਛੂਟ ॥ ਜਾ ਕਾ ਨਾਮੁ ਸਿਮਰਤ ਭਉ ਜਾਇ ॥ ਤੈਸੇ ਸੰਤ ਜਨਾ ਰਾਖੈ ਹਰਿ ਰਾਇ ॥੧॥ ਐਸੇ ਰਾਖਨਹਾਰ ਦਇਆਲ ॥ ਜਤ ਕਤ ਦੇਖਉ ਤੁਮ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਲੁ ਪੀਵਤ ਜਿਉ ਤਿਖਾ ਮਿਟੰਤ ॥ ਧਨ ਬਿਗਸੈ ਗ੍ਰਿਹਿ ਆਵਤ ਕੰਤ ॥ ਲੋਭੀ ਕਾ ਧਨੁ ਪ੍ਰਾਣ ਅਧਾਰੁ ॥ ਤਿਉ ਹਰਿ ਜਨ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮ ਪਿਆਰੁ ॥੨॥ ਕਿਰਸਾਨੀ ਜਿਉ ਰਾਖੈ ਰਖਵਾਲਾ ॥ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਦਇਆ ਜਿਉ ਬਾਲਾ ॥ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਦੇਖਿ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਮਿਲਿ ਜਾਇ ॥ ਤਿਉ ਹਰਿ ਜਨ ਰਾਖੈ ਕੰਠਿ ਲਾਇ ॥੩॥ ਜਿਉ ਅੰਧੁਲੇ ਪੇਖਤ ਹੋਇ ਅਨੰਦ ॥ ਗੂੰਗਾ ਬਕਤ ਗਾਵੈ ਬਹੁ ਛੰਦ ॥ ਪਿੰਗੁਲ ਪਰਬਤ ਪਰਤੇ ਪਾਰਿ ॥ ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਮਿ ਸਗਲ ਉਧਾਰਿ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 914}

pdArQ:- dwvw Agin—jMgl dI A`g [ rhy—itkI rihMdI hY [ hir bUt—hrI bUtI ivc [ sMkt—du`K [ qy—qoN [ CUt—bcwau, ^lwsI [ jw kw—ijs (prmwqmw) dw [ Bau—(hryk iksm dw) fr [ hir rwie—pRBU pwiqSwh [ rwKY—r`ØiKAw krdw hY [1[

rwKnhwr—hy r`ØiKAw kr skx vwly! AYsy dieAwl—qUM Aijhw dieAw dw Gr hYN [ jq kq—ijQy ik`ØQy [ dyKau—dyKauN, mYN vyKdw hW [1[rhwau[

ijau—ijvyN [ iqKw—ipAws [ Dn—iesqRI [ ibgsY—^uS huMdI hY [ igRih—Gr ivc [ kMq—Ksm, pqI [ pRwx ADwru—izMdgI dw shwrw [2[

ikrswnI—KyqI [ dieAw—ipAwr [ bwlw—b`cw [ pRIqmu—im`qr [ dyiK—vyK ky [ imil—iml ky [ kMiT—g`l nwl [3[

AMDuly—AMØnHy ƒ [ pyKq—vyKidAW, vyK skx dI s`ØiqAw imilAW [ bkq—bol skx [ prqy—lµGidAW [ nwim—nwm ivc [ sgl—swrI lokweI [ auDwir—auDwrI jWdI hY, pwr lµGweI jWdI hY [4[

ArQ:- hy sB dI r`ØiKAw krn dy smr`Q pRBU! qUM bVw hI dieAw dw Gr hYN [ mYN ij`Dr vyKdw hW, qUM hI sB dI pwlxw krdw hYN [1[rhwau[

hy BweI! jMgl dI A`g hry bUty ivc itkI rihMdI hY (aus ƒ nhIN swVdI [ bwkI jMgl ƒ swVdI hY); b`cw mW dy pyt dy du`KW qoN bicAw rihMdw hY; iesy qrHW auh pRBU pwiqSwh ijs dw nwm ismirAW hryk iksm dw fr dUr ho jWdw hY, Awpxy sMq jnW dI r`ØiKAw krdw hY [1[

hy BweI! ijvyN pwxI pIiqAW qRyh imt jWdI hY, ijvyN pqI Gr AwieAW iesqRI ^uS ho jWdI hY, ijvyN Dn-pdwrQ loBI mnu`K dI izMdgI dw shwrw bixAw rihMdw hY, iqvyN pRBU dy BgqW dw pRBU dy nwm nwl ipAwr huMdw hY [2[

hy BweI! ijvyN rwKw KyqI dI rwKI krdw hY, ijvyN mwpy Awpxy b`Øcy nwl ipAwr krdy hn, ijvyN koeI im`qr Awpxy im`qr ƒ vyK ky (aus ƒ) iml ky jWdw hY, iqvyN prmwqmw Awpxy BgqW ƒ Awpxy gl nwl lw r`Kdw hY [3[

hy BweI! ijvyN jy iksy AMØnHy ƒ vyK skx dI SkqI iml jwey qW auh ^uS huMdw hY, jy gUMgw bolx l`g pey (qW auh ^uS huMdw hY, qy) keI gIq gwx l`g pYNdw hY, koeI lUlHw phwVW qoN pwr lµG skx nwl ^uS huMdw hY, iesy qrHW prmwqmw dy nwm dI brkiq nwl (ijhVI) lokweI dw insqwrw huMdw hY (auh bhuq pRsMn huMdI hY) [4[

ਜਿਉ ਪਾਵਕ ਸੰਗਿ ਸੀਤ ਕੋ ਨਾਸ ॥ ਐਸੇ ਪ੍ਰਾਛਤ ਸੰਤਸੰਗਿ ਬਿਨਾਸ ॥ ਜਿਉ ਸਾਬੁਨਿ ਕਾਪਰ ਊਜਲ ਹੋਤ ॥ ਨਾਮ ਜਪਤ ਸਭੁ ਭ੍ਰਮੁ ਭਉ ਖੋਤ ॥੫॥ ਜਿਉ ਚਕਵੀ ਸੂਰਜ ਕੀ ਆਸ ॥ ਜਿਉ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਬੂੰਦ ਕੀ ਪਿਆਸ ॥ ਜਿਉ ਕੁਰੰਕ ਨਾਦ ਕਰਨ ਸਮਾਨੇ ॥ ਤਿਉ ਹਰਿ ਨਾਮ ਹਰਿ ਜਨ ਮਨਹਿ ਸੁਖਾਨੇ ॥੬॥ ਤੁਮਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੇ ਲਾਗੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ॥ ਦਇਆਲ ਭਏ ਤਾ ਆਏ ਚੀਤਿ ॥ ਦਇਆ ਧਾਰੀ ਤਿਨਿ ਧਾਰਣਹਾਰ ॥ ਬੰਧਨ ਤੇ ਹੋਈ ਛੁਟਕਾਰ ॥੭॥ ਸਭਿ ਥਾਨ ਦੇਖੇ ਨੈਣ ਅਲੋਇ ॥ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਦੂਜਾ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ॥ ਭ੍ਰਮ ਭੈ ਛੂਟੇ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦ ॥ ਨਾਨਕ ਪੇਖਿਓ ਸਭੁ ਬਿਸਮਾਦ ॥੮॥੪॥ {ਪੰਨਾ 914-915}

pdArQ:- pwvk—A`g [ pwvk sMig—A`g nwl [ ko—dw [ pRwCq—pwp [ sMq sMig—sMqW dI sMgiq ivc [ swbun—swbx nwl [ kwpr—k`pVy [ aUjl—sw&-suQry [ jpq—jpidAW [ sBu—swrw [ BRmu—Brm, Btkx [ Koq—KoieAw jWdw hY [5[

Aws—aufIk [ cwiqRk—ppIhw [ kurMk—hrn [ krn—kMn [ kurMk krn—hrn dy kMn [ nwd—Awvwz, GMØfyhyVy (K`l nwl mVHy hoey GVy) dI Awvwz ivc [ smwny—lIn [ mnih—mn ivc [ suKwny—im`Tw l`gdw hY [6[

qy—qoN, nwl, dI rwhIN [ dieAwl—dieAwvwn [ cIiq—ic`q ivc [ iqin—aus (pRBU) ny [ Dwrxhwr—dieAw Dwrxhwr, dieAw kr skx dI smrQw vwly pRBU ny [ qy—qoN [ Cutkwr—sdw leI ^lwsI [7[

siB—swry [ nYx—A`KW (nwl) [ Aloie—vyK ky, nIJ lw ky, ghu nwl vyK ky [ Avru—koeI hor [ BY—{l&z ‘Bau’ qoN bhu-vcn} swry fr [ BRm—{bhu-vcn} swry vihm [ prswd—ikrpw [ sBu—hr QW [ ibsmwd—Ascrj-rUp prmwqmw [8[

ArQ:- hy BweI! ijvyN A`g nwl TMF dw nws ho jWdw hY, iqvyN sMqW dI sMgq kIiqAW pwpW dw nws ho jWdw hY [ hy BweI! ijvyN swbx nwl k`pVy sw&-suQry ho jWdy hn, iqvyN prmwqmw dw nwm jpidAW hryk vihm hryk fr dUr ho jWdw hY [5[

hy BweI! ijvyN ckvI (ckvy ƒ imlx vwsqy) sUrj (dy cVHn) dI aufIk krdI rihMdI hY, ijvyN (ipAws buJwx leI) ppIhy ƒ vrKw dIAW bUMdW dI lwlsw huMdI hY, ijvyN hrn dy kMn GMØfyhyVy dI Awvwz ivc msq rihMdy hn, iqvyN sMq jnW dy mn ivc prmwqmw dw nwm ipAwrw l`gdw hY [6[

hy pRBU! qyrI imhr nwl hI (qyry crnW ivc iksy BwgW vwly dI) pRIq bxdI hY [ (hy BweI! ijs mnu`K au~Øqy jdoN pRBU jI) dieAwvn huMdy hn qdoN ausdy ihrdy ivc Aw v`sdy hn [ hy BweI! dieAw krn jogy aus (pRBU) ny (ijs bMdy auqy) dieAw kIqI, (aus bMdy ƒ mwieAw dy moh dy) bMDnW qoN sdw leI ^lwsI iml geI [7[

hy nwnk! (AwK—hy BweI!) gurU dI ikrpw nwl (ijs mnu`K dy) swry vihm swry fr mu`k jWdy hn, auh hr QW aus Ascrj-rUp prmwqmw ƒ hI vyKdw hY [ auh mnu`K A`KW Kohl ky swry QW vyKdw hY, aus ƒ (ikqy BI) aus prmwqmw qoN ibnw koeI hor dUjw nhIN id`sdw [8[4[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh