ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 905

ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਹਠੁ ਨਿਗ੍ਰਹੁ ਕਰਿ ਕਾਇਆ ਛੀਜੈ ॥ ਵਰਤੁ ਤਪਨੁ ਕਰਿ ਮਨੁ ਨਹੀ ਭੀਜੈ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਸਰਿ ਅਵਰੁ ਨ ਪੂਜੈ ॥੧॥ ਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਮਨਾ ਹਰਿ ਜਨ ਸੰਗੁ ਕੀਜੈ ॥ ਜਮੁ ਜੰਦਾਰੁ ਜੋਹਿ ਨਹੀ ਸਾਕੈ ਸਰਪਨਿ ਡਸਿ ਨ ਸਕੈ ਹਰਿ ਕਾ ਰਸੁ ਪੀਜੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਵਾਦੁ ਪੜੈ ਰਾਗੀ ਜਗੁ ਭੀਜੈ ॥ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਬਿਖਿਆ ਜਨਮਿ ਮਰੀਜੈ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਦੂਖੁ ਸਹੀਜੈ ॥੨॥ ਚਾੜਸਿ ਪਵਨੁ ਸਿੰਘਾਸਨੁ ਭੀਜੈ ॥ ਨਿਉਲੀ ਕਰਮ ਖਟੁ ਕਰਮ ਕਰੀਜੈ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਬਿਰਥਾ ਸਾਸੁ ਲੀਜੈ ॥੩॥ ਅੰਤਰਿ ਪੰਚ ਅਗਨਿ ਕਿਉ ਧੀਰਜੁ ਧੀਜੈ ॥ ਅੰਤਰਿ ਚੋਰੁ ਕਿਉ ਸਾਦੁ ਲਹੀਜੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਇ ਕਾਇਆ ਗੜੁ ਲੀਜੈ ॥੪॥ ਅੰਤਰਿ ਮੈਲੁ ਤੀਰਥ ਭਰਮੀਜੈ ॥ ਮਨੁ ਨਹੀ ਸੂਚਾ ਕਿਆ ਸੋਚ ਕਰੀਜੈ ॥ ਕਿਰਤੁ ਪਇਆ ਦੋਸੁ ਕਾ ਕਉ ਦੀਜੈ ॥੫॥ ਅੰਨੁ ਨ ਖਾਹਿ ਦੇਹੀ ਦੁਖੁ ਦੀਜੈ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਗਿਆਨ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਨਹੀ ਥੀਜੈ ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਜਨਮੈ ਜਨਮਿ ਮਰੀਜੈ ॥੬॥ ਸਤਿਗੁਰ ਪੂਛਿ ਸੰਗਤਿ ਜਨ ਕੀਜੈ ॥ ਮਨੁ ਹਰਿ ਰਾਚੈ ਨਹੀ ਜਨਮਿ ਮਰੀਜੈ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਕਿਆ ਕਰਮੁ ਕੀਜੈ ॥੭॥ ਊਂਦਰ ਦੂੰਦਰ ਪਾਸਿ ਧਰੀਜੈ ॥ ਧੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਰਾਮੁ ਰਵੀਜੈ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਭ ਕੀਜੈ ॥੮॥੫॥ {ਪੰਨਾ 905}

pdArQ:- hTu—D`kw, zor [ hTu jogu—D`ky nwl srIr ƒ AOiKAW kr ky mn ƒ eykwgR krn dw jqn (ijvyN ik iek tMg dy Bwr Kloqy rihxw, bwhW is`DIAW auqWh KVIAW r`KxIAW) [ ingRhu—mn dy PurinAW ƒ rokx dw jqn [ CIjY—duKI huMdw hY, AOKw huMdw hY [ kir—kr ky, krn nwl [ sir—brwbr [ n pUjY—nhIN A`pVdw [1[

hir jn sMgu—sMq jnW dI sMgiq [ jMdwru—frwauxw [ joih nhI swkY—poh nhIN skdw [ srpin—mwieAw spxI [1[rhwau[

vwdu—Dwrimk crcw [ rwgI—rwgW ivc, rMg qmwiSAW ivc [ BIjY—^uS rihMdw hY [ ibiKAw—mwieAw [2[

pvnu—suAws [ BIjY—(muVHky nwl) iB`j jWdw hY [ inaulI krm—AWdrW ƒ c`kr idvwx dw krm ijs nwl pyt sw& rihMdw hY [ Ktu krm—hT-jog dy 6 krm:- DoqI, nyqRI, inaulI, vsqI, qRwtk, kpwlBwqI [ DoqI—kpVy dI lIr ingl ky myhdy ivc lY jw ky iPr bwhr k`F lYxI [ nyqRI—sUqr dI forI n`k dI nws rsqy lµGw ky sMG ivcoN dI k`FxI [ vsqI—bWs dI polI porI gudw ivc r`K ky suAwsW dy zor nwl porI ivcoN dI pwxI cVHw ky AWdrW sw& krnIAW [ qRwtk—A`KW dI njIr iksy cIz auqy itkwxI [ kpwlBwqI—lohwr dI DONkxI vWg suAws CyqI CyqI AMdr bwhr iK`cxw [ ibrQw—ivArQ [3[

pMc Agin—kwmwidk pMj ivkwrW dI qpS [ DIjY—DwrI jwey [ swdu—suAwd, Awnµd, suK [ kwieAw—srIr [ gVu—gVH, iklHw [ lIjY—kwbU krnw cwhIdw hY [4[

BrmIjY—Btkdy iPrIey [ soc—ieSnwn [ sUcw—su`cw, pivqR [ ikrqu pieAw—kIqy krmW dy sMskwr mn ivc iek`Ty ho jwx qy [ kw kau—iks ƒ? [5[

dyhI—srIr (ƒ) [ QIjY—huMdI [6[

sMgiq jn—sMq jnW dI sMgiq [ rwcY—rc jWdw hY, lIn ho jWdw hY [7[

aUNdr—cUhw [ dUMdr—{¬z¬} rOlw, Sor [ pwis—iek pwsy, v`Krw [ rvIjY—ismrnw cwhIdw hY [8[

ArQ:- hy (myry) mn! gurU dI (d`sI) syvw kr, qy sMq jnW dI sMgiq kr, prmwqmw dy nwm dw rs pI, (ies qrHW) iBAwnk jm poh nhIN skygw Aqy mwieAw-spxI (moh dw) fMg mwr nhIN skygI [1[rhwau[

vrq r`Kx nwl, qp qpx nwl, mn ƒ iekwgRR krn vwsqy D`ky nwl srIr ƒ AOiKAW kIiqAW, mn dy PurinAW ƒ bdo bdI rokx dy jqn krn nwl, srIr hI duKI huMdw hY (iehnW kStW dw) mn auqy Asr nhIN pYNdw [ (hT nwl kIqw hoieAw) koeI BI krm prmwqmw dw nwm ismrn dI brwbrI nhIN kr skdw [1[

jgq Dwrimk crcw (dy pusqk) pVHdw hY, dunIAw dy rMg-qmwiSAW ivc hI ^uS rihMdw hY qy qRY-guxI mwieAw dy moh ivc Ps ky jnm mrn dy gyV ivc pYNdw hY (auN\ ies crcw Awidk ƒ Dwrimk kMm smJdw hY) [ prmwqmw dw nwm ismrn qoN ibnw du`K hI shwrnw pYNdw hY [2[

hT-jogI suAws (dsm duAwr ivc) cwVHdw hY (ieqnI myhnq krdw hY ik psIny nwl aus dw) isMGwsn BI iB`j jWdw hY, (AWdrW sw& r`Kx leI) inaulI krm qy (hT jog dy) Cy krm krdw hY, pr prmwqmw dw nwm ismrn qoN ibnw ivArQ jIvn jIauNdw hY [3[

ijqnw icr kwmwidk pMj ivkwrW dI A`g AMqr Awqmy BVk rhI hovy, auqnw icr mn DIrj nhIN Dwr skdw [ ijqnw icr moh-cor AMdr v`s irhw hY Awqmk Awnµd nhIN iml skdw [ gurU dI srn pY ky ies srIr-iklHy ƒ ij`qy (ies ivc AwkI hoieAw mn v`s ivc Aw jwiegw qy Awqmk Awnµd imlygw) [4[

jy mn ivc (mwieAw dy moh dI) mYl itkI rhy, qIrQW qy (ieSnwn leI) BONdy iPrIey, ies qrHW mn su`cw nhIN ho skdw (qIrQ-) ieSnwn dw koeI lwB nhIN huMdw [ (pr) ipCly kIqy krmW dy sMskwrW dw iek`T (Zlq rsqy vl hI pRyrnw krI jWdw hY, ies vwsqy) iksy ƒ doSI BI nhIN TihrwieAw jw skdw [5[

jyhVy bMdy AMn nhIN KWdy (ies qrHW auh koeI Awqmk lwB qW nhIN K`tdy) srIr ƒ hI kSt imldw hY, gurU qoN imly igAwn qoN ibnw (mwieAw vloN ivkwrW) iqRpqI nhIN ho skdI [ so, Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K jMmdw hY mrdw hY, jMmdw hY mrdw hY (aus dw ieh gyV quirAw rihMdw hY) [6[

hy BweI! gurU dw aupdyS lY ky sMq jnW dI sMgiq krnI cwhIdI hY [ (sMgiq ivc irhW) mn prmwqmw dy nwm ivc lIn rihMdw hY, qy ies qrHW jnm mrn dw gyV nhIN ivAwpdw [ prmwqmw dw nwm nwh ismirAw, qW iksy hor hT-krm dw koeI lwB nhIN huMdw [7[

cUhy vWg AMdro AMdr Sor mcwx vwly mn dy sMklp ivklp AMdroN k`F dyxy cwhIdy hn, prmwqmw dy nwm dw ismrn krnw cwhIdw hY, iehI hY DuroN imlI syvw (jo mnu`K ny krnI hY) [

hy nwnk! (pRBU Agy Ardws kr—) hy pRBU! myhr kr, mYƒ qyry nwm dI dwiq imly [8[5[

ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਅੰਤਰਿ ਉਤਭੁਜੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ ॥ ਜੋ ਕਹੀਐ ਸੋ ਪ੍ਰਭ ਤੇ ਹੋਈ ॥ ਜੁਗਹ ਜੁਗੰਤਰਿ ਸਾਹਿਬੁ ਸਚੁ ਸੋਈ ॥ ਉਤਪਤਿ ਪਰਲਉ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ ॥੧॥ ਐਸਾ ਮੇਰਾ ਠਾਕੁਰੁ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰੁ ॥ ਜਿਨਿ ਜਪਿਆ ਤਿਨ ਹੀ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਮਿ ਨ ਲਗੈ ਜਮ ਤੀਰੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਨਾਮੁ ਰਤਨੁ ਹੀਰਾ ਨਿਰਮੋਲੁ ॥ ਸਾਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਅਮਰੁ ਅਤੋਲੁ ॥ ਜਿਹਵਾ ਸੂਚੀ ਸਾਚਾ ਬੋਲੁ ॥ ਘਰਿ ਦਰਿ ਸਾਚਾ ਨਾਹੀ ਰੋਲੁ ॥੨॥ ਇਕਿ ਬਨ ਮਹਿ ਬੈਸਹਿ ਡੂਗਰਿ ਅਸਥਾਨੁ ॥ ਨਾਮੁ ਬਿਸਾਰਿ ਪਚਹਿ ਅਭਿਮਾਨੁ ॥ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਕਿਆ ਗਿਆਨ ਧਿਆਨੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਵਹਿ ਦਰਗਹਿ ਮਾਨੁ ॥੩॥ ਹਠੁ ਅਹੰਕਾਰੁ ਕਰੈ ਨਹੀ ਪਾਵੈ ॥ ਪਾਠ ਪੜੈ ਲੇ ਲੋਕ ਸੁਣਾਵੈ ॥ ਤੀਰਥਿ ਭਰਮਸਿ ਬਿਆਧਿ ਨ ਜਾਵੈ ॥ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਕੈਸੇ ਸੁਖੁ ਪਾਵੈ ॥੪॥ ਜਤਨ ਕਰੈ ਬਿੰਦੁ ਕਿਵੈ ਨ ਰਹਾਈ ॥ ਮਨੂਆ ਡੋਲੈ ਨਰਕੇ ਪਾਈ ॥ ਜਮ ਪੁਰਿ ਬਾਧੋ ਲਹੈ ਸਜਾਈ ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਜੀਉ ਜਲਿ ਬਲਿ ਜਾਈ ॥੫॥ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ ਕੇਤੇ ਮੁਨਿ ਦੇਵਾ ॥ ਹਠਿ ਨਿਗ੍ਰਹਿ ਨ ਤ੍ਰਿਪਤਾਵਹਿ ਭੇਵਾ ॥ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਿ ਗਹਹਿ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ॥ ਮਨਿ ਤਨਿ ਨਿਰਮਲ ਅਭਿਮਾਨ ਅਭੇਵਾ ॥੬॥ ਕਰਮਿ ਮਿਲੈ ਪਾਵੈ ਸਚੁ ਨਾਉ ॥ ਤੁਮ ਸਰਣਾਗਤਿ ਰਹਉ ਸੁਭਾਉ ॥ ਤੁਮ ਤੇ ਉਪਜਿਓ ਭਗਤੀ ਭਾਉ ॥ ਜਪੁ ਜਾਪਉ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਨਾਉ ॥੭॥ ਹਉਮੈ ਗਰਬੁ ਜਾਇ ਮਨ ਭੀਨੈ ॥ ਝੂਠਿ ਨ ਪਾਵਸਿ ਪਾਖੰਡਿ ਕੀਨੈ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਸਬਦ ਨਹੀ ਘਰੁ ਬਾਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤਤੁ ਬੀਚਾਰੁ ॥੮॥੬॥ {ਪੰਨਾ 905-906}

pdArQ:- AMqir—prmwqmw dy hI AMdr [ auqBuj—(isRStI dI) auqp`qI [ jo khIAY—ijs BI cIz dw nwm ilAw jwey [ qy—qoN [ jugh jugMqir—jugW jugW dy AMdr [ scu—sdw-iQr [ prlau—nws [1[

gihr—fUMGw, ijs dw Byd n pwieAw jw sky [ gMBIru—v`fy ijgry vwlw [ ijin—ijs (BI mnu`K) ny [ nwim—nwm dI rwhIN [ jm qIru—jm dw qIr [1[rhwau[

inrmolu—ijs dw mu`l n pwieAw jw sky [ Amru—At`l [ ijhvw—jIB [ Gir dir—ihrdy ivc [ rolu—BulyKw [2[

ieik—keI bMdy [ fUgir—phwV ivc [ AsQwnu—gu&w Awidk QW (bxw ky) [ pcih—^uAwr huMdy hn [ ikAw—ivArQ [3[

hTu—(mn dI iekwgRqw vwsqy srIr auqy) D`kw-zor [ ly—lY ky [ Brmis—(jy) BvyNgw [ ibAwiD—rog, kwmwid rog [4[

ibMdu—vIrj [ ikvY—iksy qrHW BI [ ibMdu n rhwvY—kwm-vwsnw qoN nhIN bcdw [ nrky—nrk ivc [ lhY—lYNdw hY, shwrdw hY [ jIau—ijMd [5[

isD—jog-swDnW ivc pu`gy hoey jogI [ swiDk—jog-swDn krn vwly [ hiT—hT dI rwhIN [ ingRih—ingRh dI rwhIN, ieMidRAW ƒ rokx dy jqn nwl [ n iqRpqwvih—nhIN imtw skdy [ Byvw—AMdrlI ivKypqw [ ghih—pkVdy hn, krdy hn [ AiBmwn AByvw—AiBmwn dw ABwv [6[

krim—b^SS duAwrw, myhr nwl [ scu—sdw-iQr [ rhau—mYN rihMdw hW [ su Bwau—(qyry crnW dw) sRySt pRym [ qy—qoN [ Bwau—pRym [ jwpau—mYN jpdw hW (gurU dI srn pY ky) [7[

grbu—AhMkwr [ jwie—dUr huMdw hY [ mn BInY—jy mn iB`j jwey [ n pwvis—nhIN pRwpq krygw [ pwKMif kInY—jy pwKMf kIqw jwey, pwKMf kIiqAW [ Gru bwru—p`kw itkwxw, prmwqmw dw mhl [ qqu—jgq dw mUl prmwqmw [ bIcwru—pRBU dy guxW dI ivcwr [8[

ArQ:- swfw pwlxhwr pRBU bVw AQwh hY qy v`fy ijgry vwlw hY [ ijs BI mnu`K ny (aus dw nwm) jipAw hY ausy ny hI Awqmk Awnµd pRwpq kr ilAw hY [ prmwqmw dy nwm ivc juiVAW mOq dw fr nhIN poNhdw [1[rhwau[

(auh prmwqmw AYsw hY ik) isRStI dI auqp`qI (dI qwkq) aus dy Awpxy AMdr hI hY (auqp`qI krn vwlw) hor koeI BI nhIN hY [ ijs BI cIz dw nwm ilAw jwey auh prmwqmw qoN hI pYdw hoeI hY [ auhI mwlk jugW jugW ivc sdw-iQr cilAw Aw irhw hY [ jgq dI auqp`qI qy jgq dw nws krn vwlw (aus qoN ibnw) koeI hor nhIN hY [1[

prmwqmw dw nwm (iek AYsw) rqn hY hIrw hY ijs dw mu`l nhIN pwieAw jw skdw (jo iksy kImq qoN nhIN iml skdw); auh sdw-iQr rihx vwlw mwlk hY auh kdy mrn vwlw nhIN hY, aus dy vf`px ƒ qoilAw nhIN jw skdw [ jyhVI jIB (aus Amr Afol pRBU dI is&iq swlwh dw) bol boldI hY auh su`cI hY [ is&iq-swlwh krn vwly bMdy ƒ AMdr bwhr hr QW auh sdw-iQr pRBU hI id`sdw hY, ies bwry aus ƒ koeI BulyKw nhIN l`gdw [2[

AnykW bMdy (igRhsq iqAwg ky) jMglW ivc jw bYTdy hn, phwV ivc (gu&w Awidk) QW (bxw ky) bYTdy hn (Awpxy ies au~dm dw) mwx (BI) krdy hn, pr prmwqmw dw nwm ivswr ky auh ^uAwr (hI) huMdy hn [ prmwqmw dy nwm qoN vWjy rih ky koeI igAwn-crcw qy koeI smwDI iksy ArQ nhIN [ jyhVy mnu`K gurU dy rsqy qurdy hn (qy nwm jpdy hn) auh prmwqmw dI hzUrI ivc Awdr pWdy hn [3[

(jyhVw mnu`K iekwgRqw Awidk vwsqy srIr auqy koeI) D`kw-zor krdw hY (qy ies au~dm dw) mwx (BI) krdw hY, auh prmwqmw ƒ nhIN iml skdw [ jyhVw mnu`K (lok-ivKwvy dI ^wqr) Dwrimk pusqkW pVHdw hY, pusqkW lY ky lokW ƒ (hI) suxWdw hY, iksy qIrQ auqy (BI ieSnwn vwsqy) jWdw hY (ies qrHW) aus dw kwmwidk rog dUr nhIN ho skdw [ prmwqmw dy nwm qoN ibnw koeI mnu`K Awqmk Awnµd nhIN mwx skdw [4[

(bn-vws, fUgr-vws, hT, ingRh, qIrQ-ieSnwn Awidk) jqn mnu`K krdw hY, Ajyhy iksy BI qrIky nwl kwm-vwsnw rokI nhIN jw skdI, mn foldw hI rihMdw hY qy jIv nrk ivc hI ipAw rihMdw hY, kwm-vwSnw Awidk ivkwrW ivc b`Jw hoieAw jmrwj dI purI ivc (Awqmk klySW dI) szw Bugqdw hY [ prmwqmw dy nwm qoN ibnw ijMd ivkwrW ivc sVdI Bu`jdI rihMdI hY [5[

AnykW is`D swiDk irSI munI (hT ingRh Awidk krdy hn pr) hT ingRh nwl AMdrlI ivKypqw ƒ imtw nhIN skdy [ jyhVy mnu`K gurU dy Sbd ƒ Awpxy ivcwr-mMfl ivc itkw ky gurU dI (d`sI) syvw (dw au~dm) gRihx krdy hn auhnW dy mn ivc auhnW dy srIr ivc (Bwv, ieMidRAW ivc) pivqRqw Aw jWdI hY, auhnW dy AMdr AhMkwr dw ABwv ho jWdw hY [6[

ijs mnu`K ƒ AwpxI myhr nwl prmwqmw imldw hY auh sdw-iQr pRBU-nwm (dI dwiq) pRwpq krdw hY [

(hy pRBU!) mYN BI qyrI srn Aw itikAw hW (qw ik qyry crnW dw) sRySt pRym (mYN hwsl kr skW) [ (jIv dy AMdr) qyrI BgqI qyrw pRym qyrI myhr nwl hI pYdw huMdy hn [ hy hrI! (jy qyrI myhr hovy qW) mYN gurU dI srn pY ky qyry nwm dw jwp jpdw rhW [7[

jy jIv dw mn prmwqmw dy nwm-rs ivc iB`j jwey qW AMdroN haumY AhMkwr dUr ho jWdw hY, pr (nwm-rs ivc iB`jx dI ieh dwiq) JUT dI rwhIN jW pKMf kIiqAW koeI BI nhIN pRwpq kr skdw [ gurU dy Sbd qoN ibnw prmwqmw dw drbwr nhIN l`B skdw [

hy nwnk! jyhVw mnu`K gurU dy snmuK huMdw hY auh jgq dy mUl pRBU ƒ iml pYNdw hY, auh pRBU dy guxW dI ivcwr (dw suBwau) pRwpq kr lYNdw hY [8[6[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh