ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 902

ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੯ ॥ ਸਾਧੋ ਕਉਨ ਜੁਗਤਿ ਅਬ ਕੀਜੈ ॥ ਜਾ ਤੇ ਦੁਰਮਤਿ ਸਗਲ ਬਿਨਾਸੈ ਰਾਮ ਭਗਤਿ ਮਨੁ ਭੀਜੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਮਨੁ ਮਾਇਆ ਮਹਿ ਉਰਝਿ ਰਹਿਓ ਹੈ ਬੂਝੈ ਨਹ ਕਛੁ ਗਿਆਨਾ ॥ ਕਉਨੁ ਨਾਮੁ ਜਗੁ ਜਾ ਕੈ ਸਿਮਰੈ ਪਾਵੈ ਪਦੁ ਨਿਰਬਾਨਾ ॥੧॥ ਭਏ ਦਇਆਲ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸੰਤ ਜਨ ਤਬ ਇਹ ਬਾਤ ਬਤਾਈ ॥ ਸਰਬ ਧਰਮ ਮਾਨੋ ਤਿਹ ਕੀਏ ਜਿਹ ਪ੍ਰਭ ਕੀਰਤਿ ਗਾਈ ॥੨॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਨਰੁ ਨਿਸਿ ਬਾਸੁਰ ਮਹਿ ਨਿਮਖ ਏਕ ਉਰਿ ਧਾਰੈ ॥ ਜਮ ਕੋ ਤ੍ਰਾਸੁ ਮਿਟੈ ਨਾਨਕ ਤਿਹ ਅਪੁਨੋ ਜਨਮੁ ਸਵਾਰੈ ॥੩॥੨॥ {ਪੰਨਾ 902}

pdArQ:- swDo—hy sMq jno! kaun jugiq—ikhVI ivENq? kIjY—krnI cwhIdI hY [ jw qy—ijs (ivENq) nwl [ durmiq sgl—swrI KotI miq [ BIjY—iB`j jwey [1[rhwau[

mih—ivc [ auriJ rihE hY—PisAw hoieAw hY, auliJAw hoieAw hY [ igAwnw—isAwxp dI g`l [ kaunu nwmu—auh ikhVw nwm hY? jw kY ismrY—ijs dw ismrn krn nwl [ pdu inrbwn—vwsnw-rihq drjw, auh Awqmk drjw ijQy mwieAw dI vwsnw poh nhIN skdI [1[

dieAwl—dieAwvwn [ bwq—g`l [ bqweI—d`sI [ mwno—ieh imQ lvo ik [ iqh—aus mnu`K ny [ ijh—ijs mnu`K ny [ pRB kIriq—pRBU dI is&iq-swlwh (dw gIq) [2[

nru—(ijhVw) mnu`K [ inis—rwq [ bwsru—idn [ inmK—{inmy—} A`K Jmkx ijqnw smw [ auir DwrY—ihrdy ivc itkWdw hY [ auir—ihrdy ivc [ ko—dw [ qRwsu—fr, sihm [ iqh—aus (mnu`K) dw [ svwrY—sPl kr lYNdw hY [3[

ArQ:- hy sMq jno! hux (ies mnu`Kw jnm ivc auh) ikhVI ivENq kIqI jwey, ijs dy krn nwl (mnu`K dy AMdroN) swrI KotI miq nws ho jwey, Aqy (mnu`K dw) mn prmwqmw dI BgqI ivc rc-imc jwey? [1[rhwau[

hy sMq jno! (Awm qOr qy mnu`K dw) mn mwieAw (dy moh) ivc auliJAw rihMdw hY, mnu`K rqw Br BI isAwxp dI ieh g`l nhIN ivcwrdw ik auh ikhVw nwm hY ijs dw ismrn krn nwl jgq vwsnw-rihq Awqmk AvsQw hwsl kr lYNdw hY [1[

hy BweI! jdoN sMq jn (iksy BwgW vwly auqy) dieAwvwn huMdy hn ikrpwl huMdy hn, qdoN auh (aus mnu`K ƒ) ieh g`l d`sdy hn ik—ijs mnu`K ny prmwqmw dI is&iq-swlwh dw gIq gwxw SurU kr id`qw, ieauN imQ lvo ik aus ny swry hI Dwrimk kMm kr ley [2[

hy nwnk! (AwK—hy BweI! ijhVw) mnu`K idn rwq ivc A`K dy iek Por leI BI prmwqmw dw nwm (Awpxy) ihrdy ivc vsWdw hY, auh mnu`K Awpxw (mnu`Kw) jnm sPl kr lYNdw hY, auys mnu`K dy idl ivcoN mOq dw sihm dUr ho jWdw hY [3[2[

ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੯ ॥ ਪ੍ਰਾਨੀ ਨਾਰਾਇਨ ਸੁਧਿ ਲੇਹਿ ॥ ਛਿਨੁ ਛਿਨੁ ਅਉਧ ਘਟੈ ਨਿਸਿ ਬਾਸੁਰ ਬ੍ਰਿਥਾ ਜਾਤੁ ਹੈ ਦੇਹ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤਰਨਾਪੋ ਬਿਖਿਅਨ ਸਿਉ ਖੋਇਓ ਬਾਲਪਨੁ ਅਗਿਆਨਾ ॥ ਬਿਰਧਿ ਭਇਓ ਅਜਹੂ ਨਹੀ ਸਮਝੈ ਕਉਨ ਕੁਮਤਿ ਉਰਝਾਨਾ ॥੧॥ ਮਾਨਸ ਜਨਮੁ ਦੀਓ ਜਿਹ ਠਾਕੁਰਿ ਸੋ ਤੈ ਕਿਉ ਬਿਸਰਾਇਓ ॥ ਮੁਕਤੁ ਹੋਤ ਨਰ ਜਾ ਕੈ ਸਿਮਰੈ ਨਿਮਖ ਨ ਤਾ ਕਉ ਗਾਇਓ ॥੨॥ ਮਾਇਆ ਕੋ ਮਦੁ ਕਹਾ ਕਰਤੁ ਹੈ ਸੰਗਿ ਨ ਕਾਹੂ ਜਾਈ ॥ ਨਾਨਕੁ ਕਹਤੁ ਚੇਤਿ ਚਿੰਤਾਮਨਿ ਹੋਇ ਹੈ ਅੰਤਿ ਸਹਾਈ ॥੩॥੩॥੮੧॥ {ਪੰਨਾ 902}

pdArQ:- pRwnI—hy pRwxI! hy jIv! nwrwien suiD—prmwqmw dI Xwd [ lyih—(ihrdy ivc) itkweI r`K [ iCnu iCnu—iek iek iCn kr ky [ AauD—aumr [ inis—rwq [ bwsur—idn [ ibRQw—ivArQ [ dyh—srIr [1[rhwau[

qrnwpo—{qrux—juAwn} jvwnI [ ibiKAn isau—iviSAW nwl [ KoieE—qUM gvw ilAw [ bwlpnu—bwl-aumr [ AigAwnw—AM\wxpuxw [ ibriD—bu`Fw [ AjhU—Ajy BI [ kaun kumiq—ikhVI KotI miq ivc? aurJwnw—auliJAw ipAw hYN [1[

mwns jnmu—mnu`Kw jnm [ ijh Twkuir—ijs Twkur ny [ qY—qUM (hy pRwxI!) [ mukqu—mwieAw dy bMDnW qoN ^lwsI [ nr—hy mnu`K! jw kY ismrY—ijs dw ismrn krn nwl [ inmK—A`K Jmkx ijqnw smw [ qw kau—aus (prmwqmw) ƒ [2[

ko—dw [ mdu—nSw, mwx [ khw—ikauN? kwhU sMig—iksy dy BI nwl [ cyiq—cyqy krdw rhu, ismrdw rhu [ icMqwmin—prmwqmw, (auh mxI jo hryk icqvnI pUrI kr dyNdI hY [ suvrg ivc mMinAw igAw au~qm pdwrQ) [ AMiq—A^Irly vyly [ hoie hY—hoiegw [ shweI—mddgwr [3[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw dI Xwd ihrdy ivc vsweI r`K [ (pRBU dI Xwd qoN ibnw qyrw mnu`Kw) srIr ivArQ jw irhw hY [ idny rwq iek iek iCn kr ky qyrI aumr GtdI jw rhI hY [1[rhwau[

(jIv BI Ajb mMdBwgI hY ik ies ny) jvwnI (dI aumr) ivSy-ivkwrW ivc gvw leI, bwl-aumr AM\wx-puxy ivc (gvw leI [ hux) bu`Fw ho igAw hY, pr Ajy BI nhIN smJdw [ (pqw nhIN ieh) iks KotI miq ivc PisAw ipAw hY [1[

hy pRwxI! ijs Twkur-pRBU ny (qYƒ) mnu`Kw jnm id`qw hoieAw hY, qUM aus ƒ ikauN Bulw irhw hYN? hy nr! ijs prmwqmw dw nwm ismrn nwl mwieAw dy bMDnW qoN ^lwsI huMdI hY qUM A`K dy iek Por leI BI aus (dI is&iq-swlwh) ƒ nhIN gWdw [2[

hy pRwxI! ikauN mwieAw dw (ieqnw) mwx qUM kr irhw hYN? (ieh qW) iksy dy nwl BI (A^Ir vyly) nhIN jWdI [ nwnk AwKdw hY—hy BweI! prmwqmw dw ismrn krdw rhu [ AMq vyly auh qyrw mddgwr hovygw [3[3[81[

not: AMk 81 dw vyrvw:-

gurU nwnk dyv jI dy Sbd  = 11
gurU Amrdws jI dw Sbd   = 1
gurU rwmdws jI dy Sbd     = 6
gurU Arjn swihb dy Sbd  = 60
gurU qyg bhwdr jI dy Sbd  = 3
 . . . . . . . . . . . . . . . . ——
 . . . . . . . . . . joV . . . . 81

ਰਾਮਕਲੀ ਮਹਲਾ ੧ ਅਸਟਪਦੀਆ    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਸੋਈ ਚੰਦੁ ਚੜਹਿ ਸੇ ਤਾਰੇ ਸੋਈ ਦਿਨੀਅਰੁ ਤਪਤ ਰਹੈ ॥ ਸਾ ਧਰਤੀ ਸੋ ਪਉਣੁ ਝੁਲਾਰੇ ਜੁਗ ਜੀਅ ਖੇਲੇ ਥਾਵ ਕੈਸੇ ॥੧॥ ਜੀਵਨ ਤਲਬ ਨਿਵਾਰਿ ॥ ਹੋਵੈ ਪਰਵਾਣਾ ਕਰਹਿ ਧਿਙਾਣਾ ਕਲਿ ਲਖਣ ਵੀਚਾਰਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਿਤੈ ਦੇਸਿ ਨ ਆਇਆ ਸੁਣੀਐ ਤੀਰਥ ਪਾਸਿ ਨ ਬੈਠਾ ॥ ਦਾਤਾ ਦਾਨੁ ਕਰੇ ਤਹ ਨਾਹੀ ਮਹਲ ਉਸਾਰਿ ਨ ਬੈਠਾ ॥੨॥ ਜੇ ਕੋ ਸਤੁ ਕਰੇ ਸੋ ਛੀਜੈ ਤਪ ਘਰਿ ਤਪੁ ਨ ਹੋਈ ॥ ਜੇ ਕੋ ਨਾਉ ਲਏ ਬਦਨਾਵੀ ਕਲਿ ਕੇ ਲਖਣ ਏਈ ॥੩॥ ਜਿਸੁ ਸਿਕਦਾਰੀ ਤਿਸਹਿ ਖੁਆਰੀ ਚਾਕਰ ਕੇਹੇ ਡਰਣਾ ॥ ਜਾ ਸਿਕਦਾਰੈ ਪਵੈ ਜੰਜੀਰੀ ਤਾ ਚਾਕਰ ਹਥਹੁ ਮਰਣਾ ॥੪॥ ਆਖੁ ਗੁਣਾ ਕਲਿ ਆਈਐ ॥ ਤਿਹੁ ਜੁਗ ਕੇਰਾ ਰਹਿਆ ਤਪਾਵਸੁ ਜੇ ਗੁਣ ਦੇਹਿ ਤ ਪਾਈਐ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਲਿ ਕਲਵਾਲੀ ਸਰਾ ਨਿਬੇੜੀ ਕਾਜੀ ਕ੍ਰਿਸਨਾ ਹੋਆ ॥ ਬਾਣੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੇਦੁ ਅਥਰਬਣੁ ਕਰਣੀ ਕੀਰਤਿ ਲਹਿਆ ॥੫॥ ਪਤਿ ਵਿਣੁ ਪੂਜਾ ਸਤ ਵਿਣੁ ਸੰਜਮੁ ਜਤ ਵਿਣੁ ਕਾਹੇ ਜਨੇਊ ॥ ਨਾਵਹੁ ਧੋਵਹੁ ਤਿਲਕੁ ਚੜਾਵਹੁ ਸੁਚ ਵਿਣੁ ਸੋਚ ਨ ਹੋਈ ॥੬॥ ਕਲਿ ਪਰਵਾਣੁ ਕਤੇਬ ਕੁਰਾਣੁ ॥ ਪੋਥੀ ਪੰਡਿਤ ਰਹੇ ਪੁਰਾਣ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਉ ਭਇਆ ਰਹਮਾਣੁ ॥ ਕਰਿ ਕਰਤਾ ਤੂ ਏਕੋ ਜਾਣੁ ॥੭॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਏਦੂ ਉਪਰਿ ਕਰਮੁ ਨਹੀ ॥ ਜੇ ਘਰਿ ਹੋਦੈ ਮੰਗਣਿ ਜਾਈਐ ਫਿਰਿ ਓਲਾਮਾ ਮਿਲੈ ਤਹੀ ॥੮॥੧॥ {ਪੰਨਾ 902-903}

pdArQ:- soeI—auhI [ cVih—cVHdy hn [ idnIAru—{idnkr} sUrj [ sw—auhI {not:- pVnWv ‘sw’ iesqRI ilMg hY Aqy ‘so’ puilMg hY} [ Julwry—JuldI hY [ jug jIA Kyly—jug (dw pRBwv) jIvW (dy mn) ivc Kyf irhw hY [ Qwv kYsy—QwvW auqy ikvyN (Kyf skdw hY)? not:- l&z ‘Qwv’ l&z ‘Qwau’ qoN bhu-vcn hY} [1[

jIvn qlb—jIvn dI qlb, suAwrQ [ qlb—loV, ie`Cw [ invwir—dUr kr [ hovY prvwxw—(inAW) mMinAw jWdw hY [ iD|wxw—zor, D`kw, zulm [ lKx—l`Cx, inSwnIAW [ vIcwir—smJ [1[rhwau[

ikqY dyis—iksy BI dys ivc [ qh—auQy, aus QW [ auswir—auswr ky, bxw ky [2[

squ—au~cw Awcrn [ CIjY—iC`jdw hY, (lokW dIAW nzrW ivc) if`gdw hY [ qp Gir—qp dy Gr ivc, ijs dy Gr ivc qp hY, qpsÍI [ nwau—prmwqmw dw nwm [ eyeI—iehI (hn) [3[

iskdwrI—srdwrI, cODr [ KuAwrI—iz`lq, durgiq [ kyhy—kwhdy vwsqy? iskdwrY—iskdwr ƒ [4[

AwKu guxw—(prmwqmw dy) gux AwK [ kil AweIAY—(jy) kiljug (BI) AwieAw mMn ilAw jwey [ kyrw—dw [ iqhu jug kyrw—iqMnW hI jugW dw [ rihAw—rih igAw hY, mu`k igAw hY [ qpwvsu—inAW, pRBwv [ dyih—(hy pRBU!) qUM dyvyN [ q pweIAY—qW (ieh gux hI) pRwpq krn jog hn [1[rhwau[

kil—(iehI) kljug (hY) [ kl vwlI—klh vwlI, JgVy vDwx vwlI [ srw—Srh, Dwrmk kwƒn [ inbyVI—inbyVw krn vwlI, &Yslw dyx vwlI, inAW krn vwlI [ kwjI—JgiVAW dy &Ysly krn vwlw hwkm [ ik®Snw—kwlw, kwly idl vwlw, v`FI-^or [ krxI—au~cw Awcrn [ kIriq—prmwqmw dI is&iq-swlwh [ lihAw—(lokW dy mnW qoN) lih gey hn [5[

pUjw—dyv-pUjw, dyviqAW dI pUjw [ piq—pRBU-pqI [ sq—au~cw Awcrn [ sMjmu—ieMidRAW ƒ rokx dw jqn [ jq—kwm-vwsnw ƒ rokxw [ kwhy—kIh lwB? ivArQ [ suc—pivqRqw [6[

kil—ieh hY kiljug [ prvwxu—(jyhVy “iD|wxw krih” auhnW dy dbwau hyT) mMny jw rhy hn [ rhy—rih gey hn [7[

eydU aupir—ies qoN sRySt [ Elwmw—iglw, Srm-swrI [ qhI—auQy [8[

ArQ:- (hy pMifq! Awpxy mn ivcoN) ^ud-ZrzI dUr kr (ieh ^ud-ZrzI kiljug hY [ ies ^ud-ZrzI dy Asr hyT jrvwxy lok kmzorW auqy) D`kw krdy hn qy (auhnW dIAW nzrW ivc) ieh D`kw jwiez smiJAw jWdw hY [ ^ud-ZrzI qy dUijAW auqy D`kw—hy pMifq! iehnW ƒ) kiljug dy l`Cx smJ [1[rhwau[

(ijs Asl kiljug dw izkr AsW kIqw hY aus) kiljug dw pRBwv hI jIvW dy mnW ivc (KyfW) Kyfdw hY iksy ^ws QwvW ivc nhIN Kyf skdw (ikauNik sqjug qRyqw duAwpur Awidk swry hI simAW ivc) auhI cMdRmw cVHdw AwieAw hY, auhI qwry cVHdy Aw rhy hn, auhI sUrj cmkdw Aw irhw hY, auhI DrqI hY qy auhI hvw JuldI Aw rhI hY [1[

iksy ny kdy nhIN suixAw ik kiljug iksy ^ws dys ivc AwieAw hoieAw hY, iksy ^ws qIrQ kol bYTw hoieAw hY [ ijQy koeI dwnI dwn krdw hY auQy BI bYTw hoieAw iksy nhIN suixAw, iksy QW kiljug mhl auswr ky nhIN bYT irhw [2[

jy koeI mnu`K Awpxw Awcrn au~cw bxWdw hY qW auh (sgoN lokW dIAW nzrW ivc) if`gdw hY, jy koeI qpI hox dw dwhvw krdw hY qW aus dy ieMdRuy Awpxy v`s ivc nhIN hn, jy joeI prmwqmw dw nwm ismrdw hY qW (lokW ivc sgoN aus dI) bdnwmI huMdI hY [ (hy pMifq! BYVw Awcrn, ieMdRy v`s ivc nwh hoxy, pRBU-nwm v`loN n&rq—) ieh hn kiljug dy l`Cx [3[

(pr ieh ^ud-ZrzI qy kmzorW auqy D`kw suKI jIvn dw rsqw nhIN) ijs mnu`K ƒ dUijAW auqy srdwrI imldI hY (qy auh kmzorW auqy D`kw krdw hY) aus dI hI (ies D`ky-zulm dy kwrn Aw^r) durgiq huMdI hY [ nOkrW ƒ (aus durgiq qoN koeI) ^qrw nhIN huMdw [ jdoN aus srdwr dy gl ivc Pwhw pYNdw hY, qW auh auhnW nOkrW dy h`QoN hI mrdw hY [4[

(hy pMifq! qyry kihx Anuswr jy hux) kiljug dw smw hI Aw igAw hY (qW BI qIrQ vrq Awidk krm kWf dw rsqw C`f ky) prmwqmw dI is&iq-swlwh kr (ikauNik qyry Drm SwsqRW Anuswr kiljug ivc is&iq-swlwh hI prvwn hY, qy) pihly iqMn jugW dw pRBwv hux mu`k cukw hY [ (so, hy pMifq! prmwqmw Agy ieauN ArzoeI kr—hy pRBU! jy b^SS krnI hY qW Awpxy) guxW dI b^SS kr, ieh hI pRwpq krn-jog hY [1[rhwau[

(hy pMifq) kiljug ieh hY (ik muslmwnI hkUmq ivc D`ky-zor nwl) JgVy vDwx vwlw ieslwmI kwƒn hI &Ysly krn vwlw bixAw hoieAw hY, qy inAW krn vwlw kwzI-hwkm v`FI-^or ho cukw hY [ jwdU tUixAW dw prcwrk) AQrbx vyd bRhmw dI bwxI pRDwn hY [ au~cw Awcrn qy is&iq-swlwh lokW dy mnW qoN lih gey hn—iehI hY kiljug [5[

pqI-prmwqmw ƒ ivswr ky ieh dyv-pUjw iks ArQ? au~cy Awcrn qoN ^wlI rih ky ies sMjm dw kIh lwB? jy ivcwrW vloN rok-QMm nhIN qW jnyaU kIh sMvwrdw hY? (hy pMifq!) qusI (qIrQW qy) ieSnwn krdy ho, (srIr ml ml ky) DoNdy ho, (m`Qy auqy) iqlk lWdy ho (qy ies ƒ pivqR krm smJdy ho), pr pivqR Awcrn qoN ibnw ieh bwhrlI pivqRqw koeI mu`l nhIN r`KdI [ (Asl ivc ieh BulyKw BI kiljug hI hY) [6[

(ieslwmI hkUmq dy D`ky zor dy hyT) SwmI ikqwbW qy kurwn ƒ pRvwngI id`qI jw rhI hY, pMifqW dIAW purwx Awidk pusqkW rih geIAW hn [ hy nwnk! (ies zor D`ky hyT hI) prmwqmw dw nwm ‘rhmwn’ AwiKAw jw irhw hY—ieh BI, hy pMifq! kiljug (dw l`Cx) hY (iksy dy Dwrimk ivSvws ƒ D`ky zor nwl ‘iD|wxy’ nwl dbwxw kiljug dw pRBwv hY) [ hy pMifq! hr ieko krqwr hY hI ieh sB kuJ krn vwlw jwx [7[

hy nwnk! jo mnu`K prmwqmw dw nwm jpdw hY aus ƒ (lok prlok ivc) ie`zq imldI hY, nwm jpx qoN vDIk cMgw hor koeI krm nhIN hY (pMifq qIrQ vrq Awidk krmW ƒ hI slwhuMdw rihMdw hY) [ (prmwqmw hryk dy ihrdy ivc v`sdw hY, aus dw nwm BulwieAW ieh sUJ nhIN rihMdI qy mnu`K hor hor Awsry q`kdw iPrdw hY) prmwqmw dwqwr ihrdy-Gr ivc hovy qy Bu`lV jIv bwhr dyvI dyviqAW Awidk qoN mMgdw iPry, ieh doS jIv dy isr AwauNdw hY [8[1[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh